wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Қазақ хандығы қоғамдық құрылысы

Total questions: 87

Worksheet time: 44mins

Name
Class
Date
1.

«Қазақ» сөзі пайда болған уақыт:

a)

Темір дәуірінде

b)

Қола дәуірінде

c)

Көне түрік дәуірінде

d)

Көне неолит дәуірінде

2.

Алғашқы кезде «қазақ» атауының орнына қолданылған сөз:

a)

түркі

b)

көк бөрі

c)

Теле

d)

Алаш

3.

IX-X ғасырлар аралығында алғаш рет айтылған қазақ халқының ұраны:

a)

Мұхамед

b)

Аруақ

c)

Алаш

d)

Қазақ

4.

«Алаш» сөзі шамамен қай ғасырларда алғаш рет айтылды: ІХ-Х ғ.

a)

ІХ-ХІ ғ.

b)

ІХ-Х ғ.

c)

ІХ-ХІІ ғ.

d)

Х-ХІ ғ.

5.

«Алаш аңызында» айтылатын үш жүздің негізін қалағандар:

a)

Дулат,Үйсін,Болат

b)

Қаңлы,Ерлік,Болат

c)

Үйсін, Болат, Алшан

d)

Үйсін, Қыпшақ, Алшын

6.

«Алаша хан» аңызы бойынша Ұлы жүз тараған:

a)

Дулаттан

b)

Қаңлыдан

c)

Үйсіннен

d)

Қыпшақтан

7.

«Алаша хан» аңызы бойынша Орта жүз тараған:

a)

Қоңыраттан

b)

Болаттан

c)

Арғыннан

d)

Дулаттан

8.

«Алаша хан» аңызы бойынша Кіші жүз тараған:

a)

Адайдан

b)

Қосайдан

c)

Байбақтыдан

d)

Алшыннан

9.

«Алаш» сөзін жиі кездестіретін қазақ халқының аңызы:

a)

Геродот шығармалары

b)

Қазақ шежіресі

c)

"Бехистун"жазбасы

d)

«Алаша хан»

10.

Қазақ халқының құрамына енген ру-тайпалар өздерінің ен-таңбаларын салған жартас:

a)

Тарбағатай тауларында

b)

Алтай тауларында

c)

Таңбалы Нұра

d)

Қаратауда

11.

ХV ғасырда қыпшақ,қаңлы,арғын,қоңырат,дулат, т.б. қазақ рулары мен тайпаларының өкілдері өмір сүрген жер:

a)

Жайық жағалауы

b)

Сыр өңірі

c)

Түркістан аймағы

d)

Жетісу аймағы

12.

Қазақ халқының құрамына енген ру-тайпалардың бірі және Орта жүз руы:

a)

Жалайыр

b)

Дулат

c)

Керей

d)

Найман

13.

Қазақ халқының құрамындағы ірі тайпа,қазір Орта жүздің белді бір руы:

a)

Найман

b)

Қоңырат

c)

Дулат

d)

Қыпшақ

14.

Қазақ хандығының құрылуы қарсаңында наймандар мекендеді:

a)

Қаратаудан Жетісуға дейін жерлерде

b)

Ұлытаудан Ертіске дейін жерлерде

c)

Ұлытаудан Есілге дейін жерлерде

d)

Тарбағатайдан Жайыққа дейін жерлерде

15.

Қазақ хандығының құрылуы қарсаңындағы қоңыраттар мекендеген өңір:

a)

Жайық пен Ертіс

b)

Каспий мен Арал

c)

Түркістан мен Қаратау

d)

Шу мен Талас

16.

ХУғ. Түркістан мен Қаратау аралығында мекендегендер;

a)

Үйсіндер

b)

Қыпшақтар

c)

Қаңлылар

d)

Қоңыраттар

17.

Қазақ хандығының құрылуы қарсаңында үйсіндер мекендеді:

a)

Балқаш көлінің батысында

b)

Арал теңізінің оңтүстік жағалауы

c)

Жетісуда

d)

Сырдың орта ағысының бойында

18.

Алты ата Әлімұлына жататын ру атауы:

a)

"Жаманақ"

b)

"Сексен"

c)

«Қаракесек»

d)

"Төртқара"

19.

Жетісу аймағындағы ру-тайпалардың Орта Азияға, Орталық Қазақстанға қарай көшуі бұл хандықтың этносаяси қауымдастығын әлсіретті:

a)

Ноғай Ордасының

b)

Әбілқайыр хандығының

c)

Қазақ хандығының

d)

Моғол хандығының

20.

Қазақ хандығының құрылу қарсаңында Тарбағатай, Жетісу, Ертіс бойы, Зайсан көлі маңы мекендеген тайпа:

a)

дулаттар

b)

Керейлер

c)

Наймандар

d)

Жалайырлар

21.

ХV ғасырда Тарбағатай, Жетісу, Ертіс бойы, Зайсан , Обь және Тобыл маңын мекендеген тайпа:

a)

Наймандар

b)

Дулаттар

c)

Керейлер

d)

Жалайырлар

22.

Қазақ хандығының құрылуы қарсаңында жалайырлар мекендеген өңір:

a)

Жайықтың жағалауы

b)

Қаратау,Сырдария бойы мен Жетісу

c)

Тарбағатай таулары

d)

Сырдарияның төменгі ағысы

23.

ХV ғ.ү Іле,Шу,Талас өзендерінің бойын мекендеген:

a)

Наймандар

b)

Қоңыраттар

c)

Дулаттар

d)

Керейлер

24.

Қазақ жеріндегі халық болып қалыптасу үрдесі неше жылға кешеуілдеді:

a)

150-200жылға

b)

100-150жылға

c)

200-250жылға

d)

50-100жылға

25.

Қазақтың халық болып қалыптасуының барысын бұзды:

a)

Қытай шапқыншылығы

b)

Жоңғар шапқыншылығы

c)

Әмір Темір шапқыншылығы

d)

Моңғол шапқыншылығы

26.

Қазақстанда антропологиялық процестердің жаңа өзгерістерге ұшырау себебі:

a)

Жоңғарлардың жаулап алуы

b)

Ұлы Жібек жолының Қазақстан арқылы өтуі

c)

Моңғолдардың жаулап алуы

d)

Еділ казактарының жаулап алуы

27.

ІХ-Х ғасырдағы «қазақ» атауы әлеуметтік мағынада қолданылған жер:

a)

бүкіл Қазақ елінде

b)

Орта Азия

c)

Шығыс Дешті Қыпшақта

d)

Сарыарқа

28.

ХІІІ ғасырға дейін «қазақ» атауының қолданып келген мағынасы:

a)

Батырлар

b)

Көшпенділер

c)

Еркін адамадар

d)

Тәуелділер

29.

ХІІІ ғасырдың басында жасалған Мәмлүктік Египет мемлекетінің сөздігінің атауы:

a)

Араб-дулат

b)

Араб-қазақ

c)

Араб-қыпшақ

d)

Араб-Қаңлы

30.

ХІІІ ғасырдың басында жасалған Мәмлүктік Египет мемлекетінің «араб-қыпшақ» сөздігінде «қазақ» сөзіне берілген түсіндірме:

a)

тәуелді

b)

батыр,ержүрек

c)

Еркін,кезбе

d)

көшпенді

31.

«Қазақ» сөзіне «еркін», «кезбе» деген түсіндірме берілген жазба:

a)

Жамиғ ат-тауарих”кітабы

b)

«Тарихи Абулхайрхани» кітабы

c)

« Араб-қыпшақ» сөздігі

d)

"Құтадғу білік"еңбегі

32.

«Қазақ» сөзінің шығу тегіне байланысты «қазақ оғлұм» сөзі кездесетін жазба: Орхон,Енисей жазбаларында

a)

Тарих кітабында

b)

Орхон,Енисей жазбаларында

c)

Жылнамалар жинағында

d)

Бехистун жазбасында

33.

Ежелгі Сібір тайпалары тілдерінде «қазақ» сөзінің мағынасы:

a)

көшпенді

b)

батыр,ержүрек

c)

мықты, берік,алып

d)

тәуелді

34.

«Қазақ» сөзі хорасан түркімендер арасында этникалық сипатта қолданылған тәрізді»-деп жазған тарихшы

a)

Т. Жанұзақов

b)

М. Ахинжанов

c)

Б.Көмекбаев

d)

Ә. Әбдрахманов

35.

Тарихшы Б.Көмекбаевтың пікірінше «қазақ» сөзі этникалық мағынада қолданылды:

a)

Орта Азияда

b)

Хорасан түркімендер арасында

c)

Қыпшақтар арасында

d)

шығыс дешті Қыпшақ даласында

36.

Қазақтың халық болып құрылуына әсер еткен біріккен этникалық топ:

a)

қарлұқ тайпалар одағы және үйсін тайпалар одағы

b)

қыпшақтар тайпалар одағы және үйсін тайпалар одағы

c)

қаңлылар тайпалар одағы және үйсін тайпалар одағы

d)

үйсін тайпалар одағы және дулат тайпалар одағы

37.

Орталық,Солтүстік, Оңтүстік Қазақстан қыпшақ тайпалар одағы мен Оңтүстік-шығыс Қазақстан үйсіндер одағының бірігу нәтижесәнде құрылған халық:

a)

Башқұрт

b)

Өзбек

c)

Қырғыз

d)

Қазақ

38.

«Қазақ» сөзі этникалық мағынаға ие бола бастаған ғасыр:

a)

ХІV ғасыр

b)

ХV ғасыр

c)

ХVІ ғасыр

d)

ХVІІ ғасыр

39.

ХІVғ.аяғы мен ХVғ. І жартысында қазақ деген этносаяси қауымдастықтың болғандығын кім жазған:

a)

М.Қашғари

b)

Рашид ад Дин

c)

Рузбихан

d)

М.Дулати

40.

ХІV ғасырдан бастап «қазақ» сөзі ие бола бастады:

a)

Тайпа атауына

b)

Мемлекет атауына

c)

Этникалық мағынаға

d)

Елдің атауына

41.

Қазақ халқының құрылымына байланысты «қазақ»атауы біржола этникалық сипатқа ие болған уақыт:

a)

ХІV ғасырдың ІІ жартысы

b)

ХV ғасырдың ІІ жартысы

c)

ХVІ ғасырдың ІІ жартысы

d)

ХVІІ ғасырдың ІІ жартысы

42.

Қазақ халқының этникалық жағынын қалыптасуында басты рөл атқарған:

a)

Ноғай Ордасының тайпалары

b)

Алтын Орда тайпалары

c)

Моғолстан тайпалары

d)

Ақ Орда тайпалары

43.

Қазақ халқының қалыптасып ,мемлекетінің құрылуында тирихи рөл атқарған мемлекет:

a)

Моғолстан

b)

Алтын Орда

c)

Ақ Орда

d)

Ноғай Ордасы

44.

Қазақ жерінде ғылым, білім салаларының дамуына ықпал еткен дін:

a)

Христианның неостариандық бағыты

b)

Зоорастризм

c)

Иудаизм

d)

Ислам

45.

1558-1560 жылдары Қазақтарды «Ислам дініне сенетін халықтар» деп жазған ағылшын көпесі:

a)

Т. Аткинсон

b)

Пол Томсон

c)

А.Дженкинсон

d)

О. Кэроу

46.

Қазақ жеріндегі ру-тайпалардың ХV ғасырдың басындағы басқа хандақтарға ауа көшуінің басты мақсаттары:

a)

еркін өмір сүру

b)

тәуелді болу

c)

жайылымдарын кеңейту

d)

Ру-тайпалармен бірігу, тыныштықты өмір сүру

47.

ХV ғасырда қалыптасқан саяси-тарихи жағдайлар қазақ халқының ..... әсер етті:

a)

Жауға қарсы тұруына

b)

Бірігуіне

c)

Ұлттық мемлекет болып құрылуына

d)

Одақ құруына

48.

Саяси жағынан шашыраңқы этникалық туыстас топтардың басы қосылып қазақ рулары мен тайпаларының бірігуіне қандай оқиға әсер етті:

a)

Тайпалардың одақтасуы

b)

Шайбани әулетінің жеңісі

c)

Қазақ хандығының құрылуы

d)

Әбілқайыр хандығының ыдырауы

49.

Мәтінді оқып тарихи шындыққа сәйкес келмейтін жауапты анықтаңыз: « Біріншіден, әр хандықтың билігінде ел болуды аңсап жүрген ру-тайпалардың қазақ ұлты болып қалыптасуы аяқталды. Екіншіден, осы қалыптасқан ұлтты басқару, оны сырт жаудан қорғау үшін Қазақ мемлекетінің біртұтас ұлттық саяси-әкімшілік жүйесі құрылды. Үшіншіден, бұл құрылған мемлекет өзінің шаңырақ көтерген жерінде отырып қалмай, бүгінгі таңдағы шекарамызға дейін жер аумағын кеңейтті. Төртіншіден, өзін қоршап, жатқан үлкенді-кішілі мемлекеттермен терезесі тең дәрежеде қарым-ұатынас орнатты. Бесіншіден, ...салт-дәстүрі мен әдет-ғұрпы, ділі, діні бар ел санатында даму жолына түскен азат, еркін елге айналды»:

a)

саяси-әкімшілік жүйесі құрылды

b)

ру-тайпалардың қазақ ұлты болып қалыптасуы аяқталды.

c)

Қазақ хандығының этникалық құрамы оның алдындағы этносаяси қауымдастықтардан мүлде өзгеше болды.

d)

жер аумағын кеңейтт

50.

XV ғ. Қазақстандағы этносаяси қауымдастықты өз төңірегіне шоғырландырғандар:

a)

Тәуке мен Хақназар

b)

Керей мен Райымбек

c)

Керей мен Жәнібек

d)

Жәнібек пен Тәуекел

51.

Қазақ хандығының құрылуы мен нығаюы мына жағдайды тоқтатты:

a)

Көршілес елмен жауласуды

b)

Рулық қарым-қатынасты

c)

Ішкі феодалдық қырқыстар мен талас тартыстарды

d)

Ауызбірлікті

52.

Қазақ сұлтандары хижраның 870 жылдары (1465-1466) билей бастады» деген мәлімет келтірілген тарихи шығарма:

a)

Ш.Уәлиханов«Қырғыздар туралы жазбалар»

b)

М.Қашғари «Диуани лұғат ат-түрк»

c)

Мұхаммед Хайдар Дулати «Тарих-и- Рашиди»

d)

Ж.Баласағұни "Құтадғу білік"

53.

Қазақ хандығының алғашқы құрылған жері Шу мен Қозыбасы болған:

a)

Баласағұнидің еңбегінде

b)

Рашид ад Диннің жазбасында

c)

Қашғаридің еңбегінде

d)

Дулатидің жазуында

54.

Мәтінде қай тарихи оқиға сипатталғанын анықтаңыз: «Асан Қайғы Жерұйықты іздеп, Жетісуда болған кезінде «Жетісудың ағашының басы жеміс екен», екі сұлтан келіп орналасқан жер Шу туралы «Ей, Шу атыңды теріс қойыпты, мынау қу қамысың еліңді ешбір жұтқа бере қоймас»:

a)

Қазақ тайпасының ыдырауы

b)

Есен бұғаның Керей мен Жәнібек пен одақ құруы

c)

Керей мен Жәнібектің Моғолстанның батыс аймағына көшіп келуі

d)

Керей мен Жәнібектің Әбілқайырға қарсы шығуы

55.

Мәтінде сипатталған тарихи деректің авторын анықтаңыз. «Қазақтардың қалмақтармен салыстырғанда билік ететін әміршілері көп. Халқы өте еркін өмір сүреді. Әр аймақтың өз басшысы болады, бәрі бірдей соған бағынады. Өз қарауында бағыныштыларының саны көп адамдар хан немесе сұлтан деп аталады. Сондай-ақ оларға қарасты басқа шенді адамдар – билер мен ақсақалдар және ақсүйек тұқымды, ұрпаққа сыйлы қожалар мен мырзалар дейтіндер бар. Жылына үш рет жиналыс болады. Дау-жанжалдарды сонда шешетін болған»:

a)

Қ.Алпысбаев

b)

Ш.Уәлиханов

c)

Г.Н.Потанин

d)

П.С.Паллас

56.

Қазақ қоғамында хан тағына үміт еткендер:

a)

Үгедейдің ұрпақтары

b)

Шайбани ұрпақтары

c)

Жошының ұрпақтары

d)

Шыңғыс ханның ұрпақтары

57.

Хан сайлаудың басты шарты:

a)

Батырдың әулетінен болуы

b)

Сұлтанның ұрпағы болуы

c)

Шыңғыстың ұрпағы болуы

d)

Текті әулеттен болуы

58.

Төре

a)

Сұлтанның ұрпақтары

b)

Салық жинаушы

c)

Хан тағына сайлануға құқылы Шыңғыс ұрпақтары

d)

Әскербасы

59.

Хандар сайланды:

a)

ханның ұрпақтарынан

b)

Ақсүйектерден

c)

Сұлтандардан

d)

Билерден

60.

Қазақтың ханын сайлауға барлық рудан қатысты:

a)

әр рудан екі адамнан

b)

хандықтың барлық халқы

c)

хандықтың саудагерлері,сыйлы шонжарлары

d)

Атақты, сыйлы шонжарлар

61.

Халықтың ішкі өмірі мен сыртқы саяси өмірінің аса маңызды мәселелерін шешетін адам:

a)

әскербасылар

b)

сұлтандар

c)

Билер

d)

хан

62.

Ордаби

a)

Билердің орталығын атады

b)

ішкі мәселемен айналысушыны атады

c)

Қазақ хандығында жүздің биін атады

d)

Сыртқы мәселемен айналысушыны атады

63.

«Ханталапай» сөзі нені білдіреді:

a)

Ханның сайлауын өткізу

b)

Ханның мал-мүлкін тартып алу

c)

Ханды сайлағанда малын бөліп алу

d)

Ханды тақтан түсіру

64.

Сайланған ханның мал-мүлкін бөліп алу дәстүрі :

a)

« Икта»

b)

«Сойырғал»

c)

« Барымта»

d)

« Ханталапай»

65.

«Тәбәрік» дегеніміз:

a)

Жерді бөліп беру

b)

Малды бөлісіп алу

c)

Ханды көтерген киізді бөлісіп алу

d)

Ханның мүлкін бөлісіп алу

66.

Ханның жасағын атады:

a)

Жасақтар

b)

Сарбаздар

c)

Төлеңгіттер

d)

Батырлар

67.

Қазақ қоғамында ұрыс басталар алдындығы батырлардың әскери әдет-ғұрыптары:

a)

Ұрандату

b)

Жекпе-жек

c)

Келісім

d)

Әскербасыларының тілдесуі

68.

Қазақ хандығында жүздің басшысы:

a)

Хан

b)

Болыстар

c)

Билер

d)

Сұлтандар

69.

Қазақ хандығындағы ұлыстың билеушісі:

a)

болыс

b)

хан

c)

би

d)

сұлтан

70.

Қазақ хандығындағы тақ мұрагер:

a)

Әскербасы

b)

Батырлар

c)

Билер

d)

Сұлтандар

71.

Бүкіл қазақ ұлтының бас қосқан кеңесі қалай аталды:

a)

бас қосу

b)

Жиын

c)

Құрылтай

d)

Ақсақалдар кеңесі

72.

Белгілі бір тарихи аймақта құрылған хандықтың тұрғындары

a)

тайпалық одақ

b)

Этносаяси қауымдастық

c)

мемлекет

d)

қауымдастық

73.

Қазақ хандығы таптық негізгі екі топ. Олар:

a)

Шонжарлар мен егіншілер,малшылар

b)

Әскерлер мен шаруалар

c)

Феодалдар мен қарапайым халық

d)

көпестер,саудагерлер,қолөнершілер

74.

Қазақ мемлекеті құрылғаннан кейінгі кезде қазақ халқының жүзге бөліну себебі:

a)

ауызбірлік сақтау үшін

b)

жайылым жерді бөлу үшін

c)

Өз жерін қорғау үшін

d)

келісімге келмегені үшін

75.

Орта ғасырларда мемлекетті басқарған қағанның үрім-бұтақтарын атады:

a)

сұлтандар

b)

билер

c)

төлеңгіттер

d)

Тегіндер

76.

Қазақ хандығының құрылымы сатыдан...тұрады:

a)

он екі

b)

сегіз

c)

жеті

d)

он

77.

Қазақ хандығының құрылымындағы ата аймақты басқарды

a)

би

b)

Ауылбасы

c)

Ақсақал

d)

ру басы

78.

Қазақ хандығының құрылымындағы арысты басқарды

a)

ру басы

b)

ақсақал

c)

би

d)

сұлтан

79.

Қазақ хандығының құрылымындағы ұлысты басқарды

a)

ақсақал

b)

ру басы

c)

сұлтан

d)

би

80.

Қазақ хандығының құрылымындағы жүзді басқарды

a)

ұлы хан

b)

сұлтан

c)

хан

d)

би

81.

ХV-ХVІ ғғ. Тайпалар одағы негізінде қалыптасқан басқару құрылымы:

a)

ұлыс

b)

арыс

c)

ат аймақ

d)

қазақ жүздері

82.

Қазақ хандығында бірнеше ұлысты құрған басқару құрылымы:

a)

Ата аймақ

b)

Арыс

c)

Ұлыс

d)

Жүз

83.

Қазақ жүздері шамамен алғанда қалаптаса бастаған мерзім:

a)

ХVІ-ХVІІ ғасырлар

b)

ХІV-ХV ғасырлар

c)

ХV-ХVІ ғасырлар

d)

ХVІІ-ХVІІІ ғасырлар

84.

Қазақ жүздерінің құрылу себебін жазған:

a)

Алпысбаев

b)

Потанин

c)

Ш.Уәлиханов

d)

Гумилев

85.

Қазақ жүздерінің құрылу себебі, олар(қазақтар) көшіп-қонып жүрген жерлерінде өз құқықтарын қорғау үшін одақтар құрған.Ол одақ-қазақ жүздері»-деп жазған ағартушы ғалым:

a)

Алпысбаев

b)

Медоев

c)

Ш.Уәлиханов

d)

Гумилев

86.

Қазақ хандығының басқару жүйесінің тармағы мен басқарушыларды сәйкестендіріңіз: 1. Ру 2 Ата-аймақ 3 Ауыл

А) Ақсақал В) Сұлтан С) Хан Д) Ауылнай Е) Тархан F) Рубасы

a)

1-Е, 2-А, 3-Д

b)

1-F, 2-А, 3-С

c)

1-F, 2-А, 3-Д

d)

1-F, 2-С, 3-Д

87.

Қазақ хандығының басқару жүйесінің тармағы мен басқраушыларды сәйкестендіріңіз:

1 Хандық 2 Жүз 3 Ұлыс

А) Ақсақал В) Сұлтан С) Ұлы Хан Д) Ауылнай (ауылбасы) Е) Ордаби F) Рубасы

-B

a)

1-C, 2-А, 3-B

b)

1-А, 2-E, 3-B

c)

1-C, 2-E, 3-А

d)

1-C, 2-E, 3-B