Antoine Montchrestien

Francois Quesnay

Tomas Mun

William Petty

những mối liên hệ phản ánh bản chất, khách quan, lặp đi lặp lại của các hiện tượng, quá trình kinh tế trong nền sản xuất xã hội tương ứng với trình độ phát triển nhất định của nền sản xuất xã hội ấy

Là các mối quan hệ lợi ích giữa người với người trong nền kinh tế

Là các mối liên hệ khách quan trong nền kinh tế

phản ánh bản chất của các hiện tượng trong xã hội

Học thuyết giá trị thặng dư

Học thuyết tích lũy

Học thuyết giá trị

Học thuyết tuần hoàn và chu chuyển tư bản

A.Montchrestien

W. Petty

W.Stafford

T. Mun

Chủ nghĩa trọng thương

Chủ nghĩa trọng nông

Kinh tế chính trị tư sản cổ điển Anh

Kinh tế chính trị tiểu tư sản

Tác động qua lại với nhau

Lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất

QHSX có tác động tích cực trở lại đối với lực lượng sản xuất

Tất cả các phương án trên đều đúng

Là nền tảng lý luận khoa học cho sự nhận diện sâu hơn nội hàm khoa học của các khái niệm, phạm trù khoa học kinh tế chuyên ngành trong bối cảnh ngày nay

Cung cấp hệ thống tri thức về các quy luật kinh tế khách quan chi phối hoạt động sản xuất và trao đổi giữa người với người

Góp phần xây dựng nền tảng tư tưởng mới cho người lao động

Trên cơ sở nhận thức được mở rộng, phong phú, sâu sắc giúp người lao động, nhà hoạch định chính sách hình thành năng lực, kỹ năng vận dụng các quy luật kinh tế vào hoạt động thực tiễn.

Bản thảo kinh tế

Bộ Tư bản

Hệ tư tưởng Đức

Lao động làm thuê và tư bản

1612

1615

1617

1619

Từ hệ tư tưởng của giai cấp thống trị

Từ các hoạt động kinh tế

Từ truyền thống lịch sử

Từ ý thức xã hội

Thế kỷ XVI

Thế kỷ XVII

Thế kỷ XVIII

Thế kỷ XIX

Sản xuất của cải vật chất

Quan hệ xã hội giữa người với người trong quá trình sản xuất

Các quan hệ xã hội của sản xuất và trao đổi đặt trong mối liên hệ biện chứng với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng của phương thức sản xuất nhất định

Quan hệ sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng

Nhận thức, thực tiễn, tư tưởng, giáo dục

Nhận thức, thực tiễn, tư tưởng, phương pháp luận

Nhận thức, thực tiễn, xã hội, phương pháp luận

Nhận thức, thực tiễn, giáo dục, xã hội

Học thuyết về lợi nhuận

Học thuyết về địa tô

Học thuyết giá trị - lao động

Học thuyết giá trị thặng dư

Từ đầu thế kỉ XIX

Từ giữa thế kỉ XIX

Từ cuối thế kỉ XIX

Từ đầu thế kỉ XX

Quan hệ về sở hữu tư liệu sản xuất

Quan hệ về tổ chức quản lý sản xuất xã hội

Quan hệ về phân phối sản phẩm xã hội

Tất cả các phương án trên đều đúng

Mang tính khách quan

Mang tính chủ quan

Mang tính khách quan, phát huy tác dụng thông qua hoạt động kinh tế của con người

Phát huy tác dụng thông qua hoạt động kinh tế của con người

Mặt xã hội của sản xuất và trao đổi

Mặt kỹ thuật của sản sản xuất và trao đổi

Các quy luật kinh tế

Mối quan hệ giữa người với người trong sản xuất

Chức năng nhận thức.

Chức năng thực tiễn.

Chức năng tư tưởng.

Chức năng phương pháp luận

Tìm ra các quy luật kinh tế chi phối sự vận động của phương thức sản xuất

Phát hiện ra các quy luật kinh tế chi phối các quan hệ giữa người với người trong sản xuất và trao đổi

Vận dụng quy luật kinh tế chi phối quan hệ sản xuất và trao đổi

Giải quyết hài hòa các lợi ích kinh tế

Phương pháp trừu tượng hóa khoa học

Phương pháp logic kết hợp với phương pháp lịch sử

Phương pháp phân tích và tổng hợp

Phương pháp phép biện chứng duy vật

Quan hệ giữa người với tự nhiên

Quan hệ kinh tế giữa người với người trong quá trình sản xuất

Quan hệ giữa người với người trong xã hội

Tất cả các phương án trên đều đúng

Gạt bỏ những bộ phận phức tạp của đối tượng nghiên cứu

Gạt bỏ các hiện tượng ngẫu nhiên, bề ngoài, chỉ giữ lại những mối liên hệ phổ biến mang tính bản chất

Quá trình đi từ cụ thể đến trừu tượng và ngược lại

Gạt bỏ các hiện tượng ngẫu nhiên, bề ngoài, chỉ giữ lại những mối liên hệ phổ biến mang tính bản chất, quá trình đi từ cụ thể đến trừu tượng và ngược lại

Bản thảo kinh tế

Bộ tư bản

Hệ tư tưởng Đức

Lao động làm thuê và tư bản

Sản phẩm làm ra để thoả mãn nhu cầu trực tiếp của người sản xuất;

Sản phẩm làm ra để thoả mãn nhu cầu người khác;

Sản phẩm làm ra để bán;

Sản phẩm làm ra để trao đổi với sản phẩm của người khác.

Sản phẩm làm ra để thoả mãn nhu cầu trực tiếp của người sản xuất;

Sản phẩm làm ra để thoả mãn nhu cầu xã hội;

Quá trình sản xuất là sự kết hợp 2 yếu tố là sức lao động và tư liệu sản xuất để tạo ra sản phẩm;

Quá trình tái sản xuất bao gồm 4 khâu là sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng.

2: PHÂN CÔNG LAO ĐỘNG + TÁCH BIỆT VỀ SỞ HỮU TLSX

3

4

5

Là sản phẩm của lao động;

Là sản phẩm của lao động, có thể thoả mãn nhu cầu nào đó của con người;

Là sản phẩm của lao động, có thể thoả mãn nhu cầu nào đó của con người và đi vào tiêu dùng;

Là sản phẩm của lao động, có thể thoả mãn nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi hay mua bán.

2

3

4

5

Là biểu hiện bằng tiền của giá trị;

Là hao phí lao động của người sản xuất hàng hoá kết tinh trong hàng hoá;

Là công dụng của vậ

Là biểu hiện bằng tiền của giá trị;

Là hao phí lao động của người sản xuất hàng hoá kết tinh trong hàng hoá;

Là công dụng của vật có thể thoả mãn nhu cầu nào đó của con người;

Là quan hệ về một tỷ lệ nhất định, mà một hàng hoá này có thể đổi được một số lượng nhất định hàng hoá kia.

Là chi phí phí lao động của người sản xuất

Là hao phí lao động của người sản xuất hàng hoá kết tinh trong hàng hoá;

Là công dụng của vật có thể thoả mãn nhu cầu nào đó của con người;

Là sản phẩm của lao động, có thể thoả mãn nhu cầu nào đó của con người;

Giá tri;

Giá trị và giá trị sử dụng;

Giá trị sử dụng;

Giá trị trao đổi;

Giá tri;

Giá trị và giá trị sử dụng;

Giá trị sử dụng;

Giá trị trao đổi.

Thời gian lao động

Thời gian lao động trong điều kiện xấu

Thời gian lao động trong điều kiện tốt

Thời gian lao động xã hội cần thiết.

2= TÍNH TRUNG BÌNH + THỜI GIAN LAO ĐỘNG XÃ HỘI CÁ BIỆT CỦA THÀNH PHẦN CHIẾM THỊ PHẦN LỚN TRONG THỊ TRƯỜNG

3

4

5

2

3

4

5

Thời gian lao động của người công nhân;

Giá cả các yếu tố đầu vào của sản xuất;

Lao động giản đơn và lao động phức tạp;

Khoa học - công nghệ.

Tăng các yếu tố đầu vào của sản xuất;

Đẩy mạnh ứng dụng các thành tựu

Tăng các yếu tố đầu vào của sản xuất;

Đẩy mạnh ứng dụng các thành tựu khoa học – công nghệ;

Tăng cường liên kết sản xuất;

Tăng số lượng lao động.

2

3

4: GIẢN ĐƠN, MỞ RỘNG, CHUNG, TIỀN TỆ

5

2

3

4

5: THƯỚC ĐÓ GIÁ TRỊ, LƯU THÔNG, THANH TOÁN, TIỀN TỆ THẾ GIỚI, CẤT TRỮ

Hàng hoá thông thường;

Hàng hoá phức tạp;

Hàng hoá đặc biệt;

Hàng hoá bình thường được nhân cách hoá.

Xe máy trong đại lý bán;

Cắt tóc trong tiệm;

Rau, quả bán trong chợ;

Quần áo bán tại cửa hàng

2

3

4

5

2

3

4

5

Tạo cơ hội cho con người phấn đấu vươn lên.

Phát huy tốt nhất tiềm năng thế mạnh của mọi chủ thể kinh tế, các vùng, địa phương.

Tạo điều kiện cho các chủ thể nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tạo điều kiện cho con người và xã hội phát triển toàn diện.

Gây ra các căn bệnh khủng hoảng, thất nghiệp, lạm phát...

Gây ra tình trạng người bóc lột người.

Gây ra các căn bệnh khủng hoảng, thất nghiệp, lạm phát...

Gây ra tình trạng người bóc lột người.

Phân chia xã hội thành các giai cấp.

Kìm hãm tiến bộ khoa học – công nghệ.

Quy luật giá cả độc quyền

Quy luật cạnh tranh.

Quy luật tích luỹ.

Quy luật giá trị thặng dư

Sản xuất tự cung, tự cấp.

Sản xuất hàng hoá giản đơn.

Sản xuất hàng hoá Tư bản chủ nghĩa.

Của mọi nền sản xuất.

Có quan hệ thống nhất trong hàng hoá;

Có quan hệ mâu thuẫn trong hàng hoá.

Có quan hệ thống nhất và không mâu thuẫn trong hàng hoá.

Có quan hệ vừa thống nhất, vừa mâu thuẫn trong hàng hoá.

Giá trị là nội dung, giá trị trao đổi là hình thức biểu hiện của giá trị;

Giá trị trao đổi là nội dung, còn giá trị là hình thức biểu hiện của giá trị trao đổi;

Giá trị trao đổi quyết định giá trị;

Giá trị trao đổi và giá trị có quan hệ tác động lẫn nhau.

Công dụng của hàng hoá;

Sự khan hiếm của hàng hoá;

Hao phí sức lao động của người sản xuất hàng hoá;

Giá cả thị trường.

Giá trị hàng hoá;

Giá trị sử dụng của hàng hoá;

Tương quan cung cầu về hàng hoá trên thị trường;

Ý muốn của người bán.

Giá trị hàng hoá;

Giá trị sử dụng của hàng hoá;

Tương quan cung cầu về hàng hoá trên thị trường;

Ý muốn của người bán.

Tỷ lệ nghich với tăng năng suất lao động;

Tỷ lệ thuận với tăng năng suất lao động;

Tỷ lệ nghịch với tăng cường độ lao động;

Tỷ lệ thuận với tăng cường độ lao động.

Tổng sản phẩm tăng, giá trị một đơn vị sản phẩm tăng;

Tổng sản phẩm tăng, giá trị một đơn vị sản phẩm giảm;

Tổng sản phẩm tăng, giá trị một đơn vị sản phẩm không đổi;

Tổng sản phẩm không đổi, giá trị một đơn vị sản phẩm tăng.

Lao động sản xuất hàng hoá có tính chất 2 mặt;

Lao động sản xuất hàng hoá là lao động có ích để tạo sản phẩm thoả mãn nhu cầu con người;

Lao động của người sản xuất hàng hoá vừa mang tính chất tư nhân, vừa mang tính chất xã hội.

Hai thuộc tính của hàng hoá;

Tính chất 2 mặt của lao động sản xuất hàng hoá;

Lượng giá trị của hàng hoá;

Quy luật giá trị.

Thước đo giá trị;

Phương tiện lưu thông

Thước đo giá trị

Phương tiện lưu thông

Phương tiện thanh toán

Phương tiện cất trữ

Lao động trừu tượng là nội dung, lao động cụ thể là hình thức biểu hiện

Luôn thống nhất

Thống nhất và không có mâu thuẫn

Vừa thống nhất, vừa mâu thuẫn

Giá trị trao đổi

Sự vận động của giá cả thị trường

Sự vận động của cung – cầu

Sự vận động của giá cả sản xuất

Quy luật cạnh tranh

Quy luật giá trị

Quy luật lưu thông tiền tệ

Quy luật cung – cầu

Hàng hoá thoả mãn nhu cầu con người và đáp ứng sự phát triển xã hội

Hàng hoá là tế bào kinh tế của nền sản xuất TBCN

Hàng hoá là thước đo sự phát triển nền sản xuất TBCN

Hàng hoá là trung gian mà qua đó nhà tư bản bóc lột công nhân làm thuê để làm giàu

Chủ doanh nghiệp không nắm chắc quy định của pháp luật

Ý thức chấp hành kỷ luật lao động của công nhân không tốt

Chủ doanh nghiệp không nắm chắc quy định của pháp luật;

Ý thức chấp hành kỷ luật lao động của công nhân không tốt;

Chủ doanh nghiệp chạy theo lợi nhuận;

Cơ quan chức năng của nhà nước làm công tác thực thi pháp luật trong việc bảo vệ môi trường chưa tốt.

Giảm lượng tiền mặt trong lưu thông;

Tăng sản xuất hàng hoá trong nước;

Vừa tăng sản xuất hàng hoá trong nước vừa nhập khẩu hàng hoá để bù đắp thiếu hụt;

Đồng thời giảm tiền mặt trong lưu thông và tăng cường sản xuất hàng hoá trong nước.

Hai thuộc tính của hàng hoá;

Tính chất 2 mặt của lao động sản xuất hàng hoá;

Lượng giá trị và các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị;

Quy luật giá trị.

Phải tích lũy được một lượng tiền lớn, tiền không được đưa vào kinh doanh với mục đích thu được giá trị thặng dư.

Phải tích lũy được một lượng tiền lớn, tiền được đưa vào kinh doanh với mục đích thu được giá trị thặng dư.

Phải tích lũy được một lượng hàng hóa lớn, hàng hóa phải được đưa vào kinh doanh với mục đích thu được giá trị thặng dư.

Phải tích lũy được một lượng máy móc lớn, máy móc được đưa vào kinh doanh với mục đích thu được giá trị thặng dư.

H – T – H

T – H – T’

T – SX – T’

T – H – T

H – T – H

T – H – T’

T – SX – T’

T – H – T

Người lao động không được tự do, người lao động không có tư liệu sản xuất

Người lao động được tự do thân thể, người lao động có tư liệu sản xuất (người lao động không có việc làm?)

Người lao động được tự do thân thể, người lao động không có tư liệu sản xuất

Người lao động phải được tự do, người lao động tự nguyện đi làm.

Toàn bộ phần lao động của công nhân

Lao động sáng tạo của công nhân

Phần lao động được trả công của công nhân

Phần lao động không công của công nhân

Thời gian lao động giản đơn và thời gian phức tạp

Thời gian lao động giản đơn và thời gian lao tất yếu (cần thiết)

Thời gian lao động tất yếu và thời gian lao động thặng dư

Thời gian lao động phức tạp và thời gian lao động thặng dư

Giá trị tư liệu sản xuất, giá trị của nó được tăng lên sau quá trình sản xuất

Giá trị tư liệu sản xuất, giá trị của nó giảm đi sau quá trình sản xuất

Giá trị tư liệu sản xuất, giá trị của nó không thay đổi sau quá trình sản xuất

Giá trị tư liệu sản xuất, giá trị sử dụng của nó được bảo tồn và chuyển vào sản phẩm

Giá trị tư liệu sản xuất, giá trị của nó được tăng lên sau quá trình sản xuất

Giá trị sức lao động, giá trị của nó tăng lên sau quá trình sản xuất

Giá trị sức lao động, giá trị của nó không thay đổi sau quá trình sản xuất

Giá trị sức lao động, giá trị của nó giảm đi sau quá trình sản xuất

Căn cứ vào hai loại lao động là lao động cụ thể và lao động trừu tượng

Căn cứ vào hai loại lao động là lao động giản đơn và lao động phức tạp

Căn cứ vào tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa

Căn cứ vào vai trò của các bộ phận này trong quá trình sản xuất ra giá trị sử dụng (GTTD)

Tỷ lệ thuận với tư bản bất biến

Tỷ lệ nghịch với tư bản bất biến

Tỷ lệ thuận với tư bản khả biến

Tỷ lệ ngh

Tỷ lệ thuận với tư bản bất biến

Tỷ lệ nghịch với tư bản bất biến

Tỷ lệ thuận với tư bản khả biến

Tỷ lệ nghịch với tư bản khả biến

Sự trả công cho lao động

Giá cả của hàng hóa sức lao động

Giá trị của hàng hóa lao động

Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động

Tư bản bất biến tạo ra giá trị thặng dư

Tư bản khả biến tạo ra giá trị thặng dư

Tư bản cố định tạo ra giá trị thặng dư

Tư bản lưu động tạo ra giá trị thặng dư

Quy mô bóc lột của nhà tư bản đối vơi công nhân làm thuê ➔ KHỐI LƯỢNG GTTD

Trình độ bóc lột của nhà tư bản đối với công nhân làm thuê

Năng lực sản xuất của nhà tư bản

Chỉ cho nhà tư bản biết nơi đầu tư có lợi

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư siêu ngạch ➔ TRONG NỀN KINH TẾ TBCN THÌ GIÁ TRỊ THẶNG DƯ SIÊU NGẠCH LÀ HIỆN TƯỢNG TỒN TẠI THƯỜNG XUYÊN.

Phương pháp sản xuất lợi nhuận

Cấu tạo hữu cơ của tư bản không đổi

Giảm cấu tạo hữu cơ của tư bản

Tăng cấu tạo hữu cơ của tư bản

Tăng cấu tạo kỹ thuật của tư bản

Thời gian sản xuất + thời gian dự trữ sản xuất

Thời gian sản xuất + thời gian lưu thông

Thời gian lưu thông + thời gian vận chuyển

Thời gian lưu thông + thời gian dự trữ sản xuất

Tư bản sản xuất

Tư bản tiền tệ

Tư bản sản xuất

Tư bản tiền tệ

Tư bản hàng hóa

Tư bản lưu thông

Giá cả > giá trị do sức lao động tạo ra

Mua, bán không có thời hạn

Bán chịu

Bán cả quyền sở hữu và quyền sử dụng

Đều làm tăng tỷ suất giá trị thặng dư

Đều làm giảm giá trị sức lao động

Đều làm giảm thời gian lao động tất yếu

Đều làm tăng độ dài ngày lao động

Dựa trên tăng năng suất lao động

Dựa trên rút ngắn thời gian lao động cần thiết

Dựa trên tăng năng suất lao động xã hội

Làm cho m’ tăng

Tư bản bất biến là một bộ phận của tư bản cố định

Tư bản cố định là một bộ phận của tư bản bất biến

Tư bản lưu động là một bộ phận của tư bản khả biến

Tư bản khả biến là một bộ phận của tư bản bất biến

Sản xuất ra ngày càng nhiều của cải vật chất

Mở rộng phạm vi thống trị của quan hệ sản xuất TBCN

Tạo ra ngày càng nhiều giá trị thặng dư

Làm cho lao động ngày càng lệ thuộc vào tư bản

Tham gia tạo thành giá trị mới của sản phẩm

Tham gia tạo thành giá trị sức lao động

Tham gia tạo thành giá trị của sản phẩm mới

Tham gia tạo thành giá trị mới của sản phẩm

Tham gia tạo thành giá trị sức lao động

Tham gia tạo thành giá trị của sản phẩm mới

Không tham gia tạo thành giá trị sản phẩm mới

Giảm thời gian lao động trong ngày, khi thời gian lao động cần thiết không đổi

Giảm cường độ lao động khi ngày lao động không đổi

Tăng giá trị sức lao động khi ngày lao động không đổi

Giảm giá trị sức lao động khi ngày lao động không đổi

Máy móc là nguồn gốc của giá trị thặng dư

Máy móc là tiền đề vật chất cho việc tạo ra giá trị thặng dư

Máy móc và sức lao động đều tạo ra giá trị thặng dư

Máy móc là yếu tố quyết định để tạo ra giá trị thặng dư

Tích lũy tư bản là biến một phần giá trị thặng dư thành tư bản

Nguồn gốc của tích lũy tư bản là giá trị thặng dư

Động cơ của tích lũy tư bản cũng là giá trị thặng dư

Tích lũy cơ bản là sự tiết kiệm tư bản

Tài sản thừa kế

Của cải tiết kiệm của nhà tư bản

Giá trị thặng dư

Đi huy động từ các nhà tư bản khác

Thời gian lao động

Thời gian tiêu thụ hàng hóa

Thời gian dự trữ sản xuất

Thời gian gián đoạn lao động

100%

150%

200%

250%

100%

150%

200%

250%

Chìa khóa để giải quyết mâu thuẫn giữa tư bản và tư bản

Chìa khóa để giải quyết mâu thuẫn công thức chung của tư bản

Chìa khóa để giải quyết mâu thuẫn giữa tư bản và lao động

Chìa khóa để giải quyết mâu thuẫn của lưu thông hàng hóa

Giá trị thặng dư cũng là giá trị

Giá trị thặng dư và giá trị cùng bản chất

Giá trị thặng dư là giá trị mới do người công nhân tạo ra

Giá trị thặng dư là phần lao động không công do công nhân làm ra

Giá trị của tư liệu sản xuất tham gia tạo thành giá trị mới của sản phẩm

Giá trị tư liệu sản xuất tham gia tạo thành giá trị của sản phẩm mới

Giá trị của tư liệu sản xuất không tham gia tạo thành giá trị mới của sản phẩm

Giá trị của tư liệu sản xuất được dịch chuyển sang giá trị của sản phẩm mới

Giá trị mới của sản phẩm = v + m

Giá trị của sản phẩm mới = v + m

Giá trị của tư liệu sản xuất = c

Giá trị của sức lao động = v

Giá trị thặng dư cũng là giá trị

Giá trị thặng dư và giá trị giống nhau về chất, chỉ khác nhau về lượng trong một hàng hóa

Giá trị thặng dư là lao động thặng dư kết tinh

Giá trị thặng dư là tư liệu sản xuất kết tinh

Đủ bù đắp giá trị sức lao động của công nhân

Do nhà tư bản quy định

Lớn hơn thời gian lao động cần thiết

Bằng thời gian lao động cần thiết

Đủ bù đắp giá trị sức lao động của công nhân

Do nhà tư bản quy định

Lớn hơn thời gian lao động cần thiết

Bằng thời gian lao động cần thiết

Không

Có

Bị lỗ vốn

Hòa vốn

Nguyên vật liệu dùng cho sản xuất

Các phương tiện vận tải

Máy móc, thiết bị

Đất đai làm mặt bằng sản xuất, nhà xưởng

Máy móc, nhà xưởng

Đất đai làm mặt bằng sản xuất

Tiền lương

Các phương tiện vận tải

20%

30%

40%

50%