Font size
WorksheetsLATIHAN UAS GENAP
Total questions: 100
Worksheet time: 1hrs 5mins
Basa rinengga yaiku....
Basa sing dipaesi utawa basa kang endah
Basa Jawa kang alus banget
Basa kang angel dingerteni
Basa Jawa kulonan
Basa Jawa kang nduweni teges akeh
Ayu lan baguse pawongan ora dideleng saka rupane, nanging tyas kang suci.
Tyas kalebu tembung kawi, kang tegese....
Jiwa
Kabecikan
Bandhane
Kapinterane
Ati
Biyasane basa rinengga digunakake ana ing ngisor iki, kajaba....
Geguritan
Artikel
Panyandra Manten
Lagu utawa tembang
Parikan
Ana dina, ana upa
Ana awan, ana pangan
Unen-unen ing ndhuwur kalebu purwakanthi guru....
Swara
Lagu
Lumaksita
Sastra
Basa
Ancik-ancik pucuking eri
Unen-unen kasebut kalebu....
Pepindhan
Wangsalan
Bebasan
Paribasan
Saloka
Tangane Ratih aluse kaya sutra.
Ukara ing ndhuwur kalebu....
Paribasan
Pepindhan
Entar
Saroja
Wangsalan
Tembung saroja nduweni fungsi kanggo....
Menehi rasa endah
Njelasake teges
Nambahi rasa mbangetake
Nambahi rasa cetha
Nggambarake kahanan
Purwakanthi kang ana tembung dibaleni diarani purwakanthi guru....
Lagu
Swara
Sastra
Lumaksita
Wilangan
"Pak Tarno adus kringet kanggo nguripi kulawargane lan nyekolahake putrane"
Tembung adus kringet kalebu tembung....
Entar
Saroja
Wangsalan
Paribasan
Bebasan
tembung-tembung kang uwis ora padha tegese sakawit lan nuwuhake teges anyar diarani...
entar
pepindhan
bebasan
wangsalan
paribasan
tembung kang karakit saka rong tembung sing tegese meh padha lan bisa nuwuhake makna kang luwih teges diarani...
kawi
purwakanthi
seroja
saloka
pepindhan
jinising basa rinengga kang titikane utawa ciri-cirine nganggo tembung kaya,lir, kadya, lan liya-liyane kang ngemu teges kaya diarani...
purwakanthi
bebasan
saloka
pepindhan
paribasan
tembung-tembung ing ngisor iki kang ora klebu tembung kawi yaiku...
sasana
taksaka
tyas
kayun
banyu
ukara ing ngisor iki kang kalebu basa rinengga yaiku...
Kowe iki nek mangan kok kemlothek sajake kesusu tenan.
Nalika wis bali tekan omah aja lali gek ndang ngasuh.
Padha karo kowe nek babagan tresna, aku ya mung melu-melu wae.
Pancen tenan nek bisa dadi patuladhan wong saben dinane tansah sinau.
Sadar nek wis telat, ing dalan Budi mlayu-mlayu kaya kidang diuber singa.
saka ukara ing ngisor iki kang klebu jinis purwakanthi guru swara yaiku...
ngrukti bumi nastiti murih lestari
ing ngarsa sung tuladha, ing madya mangun karsa
runtang-runtung rerentengan
kinasihan kadya mimi lan mintuna
rinengga ing busana kang edi endah
rinengga ing busana edi endah.
tembung kang digaris isore kuwi tegese...
endah banget
katon semburat
ora resik
sarwa tresna
gumlegar banget
ancasing gawe basa rinengga salah sawijine yaiku...
supaya makna tembunge ora bakal ana sing ngerti
kanggo narik kawigaten amarga basane endah
gawe jlimet tiyang sing maca
ngurangi basa kang ora prelu digawe
supaya kahanane ora katon endah
Coba pilihen ing ngisor iki kang dudu kalebu purwakanthi swara ...
sing salah kudu seleh
alon alon waton kelakon
beda desa beda cara beda mawa beda tata
Ruruh rereh ririh ing wewaring
Aja banter banter munggah keblinger
Taberi nastiti lan ngati-ati, meski bakal dadi
unen-unen ing ndhuwur kalebu purwakanthi guru...
Swara
Sastra
Basa
Lagu
Gatra
Witing tresna, tresnane mung sawetara
Nandhang lara, larane ngapusan tresna
unen-unen ing ndhuwur kalebu purwakanthi guru...
Basa
Sastra
Swara
Wilangan
Gatra
sinom iku duweni teges ...
kumambang
lair
anom
cocok
manis
kang nganggit tembang sinom, yaiku ...
KGPAA Mangkungera IV
Pakubuwana IX
Walisanga
Sunan Giri
Sunan Kalijaga
titikane tembang sinom, yaiku ...
8i, 8a, 8a, 8i, 7i, 8u, 7a, 8i, 12i
8i, 8a, 8i, 8a, 7a, 8u, 7i, 8i, 12a
8a, 8i, 8a, 8i, 7a, 8u, 7i, 8i, 12u
8a, 8i, 8o, 8i, 7i, 8u, 7a, 8i, 12o
8a, 8i, 8a, 8i, 7i, 8u, 7a, 8i, 12a
watak tembang sinom, yaiku ...
tresna asih, canthas, sedhih
canthas, trengginas, seneng
trengginas, seneng, luwes
trengginas, tresna asih, canthas
seneng, luwes, semangat
miturut gambar ing dhuwur kalebu jinis tembang ...
mijil
sinom
gambuh
pangkur
durma
kepati amarsudi
tegese tembang ing dhuwur, yaiku ...
contolah perilaku utama
bagi kalangan orang Jawa (Nusantara)
mengurangi hawa nafsu
dengan jalan prihatin (bertapa)
yang tekun
Pinepsu tapa brata,
teks tembang ing dhuwur duweni teges ...
selalu berkarya membuat hati tentram bagi sesama
serta siang malam
Panembahan Senopati
orang besar dari Ngeksiganda (Mataram)
mengurangi hawa nafsu
amemangun karyenak tyasing sesama
teks tembang ing dhuwur duweni teges ...
selalu berkarya membuat hati tentram bagi sesama
serta siang malam
Panembahan Senopati
orang besar dari Ngeksiganda (Mataram)
contolah perlaku utama
amemangun karyenak tyasing sesama
tegese tembung kang kacetak miring, yaiku ...
contohlah
hatinya
Mataram
gawe seneng
becik
pinesu tapa brata,
tegese tembung kang kacetak miring, yaiku ...
contohlah
Panembahan Senopati
Mataram
gawe seneng
mengupayakan
tembang macapat duweni teges ...
maca cepet
maca papat
lagu
tembang
maca papat papat
tembang macapat disebarake dening ...
KGPAA Mangkunegara IV
Pakubuwana IX
Hamengkubuwana IX
Wali Sanga
Sunan Giri
gambar ing dhuwur kang ngripta Serat Wedhatama asmanipun, yaiku ...
Panembahan Senopati
Pakubuwana IX
Hamengkubuawana IX
KGPAA MAngkunegara IV
KGPAA MAngkunegara VI
tembang macapat cacahe ana ...
9
10
11
12
8
Tembang kang nggambarake pisahing antarane jiwa lan raga, yaiku ...
gambuh
megatruh
dhandhanggula
mijil
pangkur
tembang kang nggambarake wong kang mungkur saka nepsu kadonyan, yaiku ...
megatruh
pocung
pangkur
durma
maskumambang
tembang kang nggambarake wong kang seneng aweh marang liyane, yaiku ...
megatruh
pocung
pangkur
durma
maskumambang
bonggan kang tan merlokena,
tegese tembang ing dhuwur yaiku ...
salahnya sendiri yang tidak mengerti
aturan orang hidup itu demikian seyogyanya
hidup dengan tiga perkara
bila tak satupun dapat diraih dari ketiga hal itu
habislah harga diri manusia
wirya arta tri winasis,
tembung kang kacetak miring duweni teges ...
tidak
salahnya sendiri
berani, berkuasa
aturan
orang pintar
temah papa papariman ngulandara,
tembung kang kacetak miring duweni teges ...
manusia
salahnya sendiri
berani, berkuasa
sampai dimana-mana
orang pintar
Carita sing dadi asal mulane aksara Jawa yaiku
Damar Wulan
Ajisaka
Roro Jonggrang
Ciung Wanara
Sandhangan swara Jumlahe ana ...
3
4
5
6
7
Tembung-tembung iki sing nggunakake sandhangan pepet yen ditulis nganggo aksara Jawa yaiku
Sambel
Tempe
Enak
Jare
Lele
Pasangan sing manggon jejer karo aksara Jawa Kang Dipasangi yaiku ...
na, ta, sa
nya, ga, sa
pa, la, ga
ha, sa, pa
wa, ha, pa
Pasangan ganti wujud asline menawi oleh sandhangan suku, cakra, cakra keret, lan pengkal yaiku pasangan
na, ga, pa
ka, ta, la
sa, ra, nga
nya, tha, ma
sa, ta, la
Tembung kasebut nggunakake sandhangan
Wulu
Taling
Suku
Pepet
Tarung
Tembung kasebut nduweni pasangan
da
wa
ma
ca
tha
Tembung kang pas kanggo nerusaken ukara kasebut yaiku ..
Cacahe sandhangan saka ukara kasebut yaiku
3
4
5
6
2
Ukara kasebut yen ditulis nganggo aksara latin yaiku
Panyen penak wadi bocah sekolah
Panyecen wenak dadi wong sekolah
Pancen penak dadi bocah sekolahan
Pancen wenak dadi wong sekolahan
Panycen penak dadi bocah sekolah
Kopyah putih, yen ditulis nganggo aksara Jawa yaiku
Wangsulana pitakonan kasebut
Mbarengi lenggah, yen ditulis nganggo aksara Jawa yaiku
Sandhangan sing digunakake saka tembung kasebut yaiku
Keret
Layar
Cakra
Pengkal
Taling Tarung
Tembung kasebut diwaca
Panyen
Pancen
Panen
Panjen
Byar-byur aduse, yen ditulis nganggo aksara Jawa nggunakake sandhangan
Cakra, layar, suku, taling
Pengkal, pangkon, suku, lan pepet
Wignyan, layar, suku, pepet
Pengkal, layar, suku, lan taling
Diwoco
Duku
Buku
Baku
Buka
Bulu
Diwoco
Jalu
Jahu
Jatu
Jaku
Jamu
Pundi ingkang kalebet sandhangan swara?
cakra, keret, pengkal
wulu, suku, pepet, taling, taling tarung
layar, cecak, wignyan
cakra, wulu, layar
keret, suku, cecak
Yuk diwaos!
Kelas kula pinter-pinter.
Kelas kula pinter.
Kelasku pinter-pinter.
Kelasku pinter.
Kelasku pancen pinter-pinter.
samengko ingsun tutur,
sembah catur supaya lumuntur,
dhingin raga cipta jiwa rasa kaki,
ing kana lamun tinemu,
tandha nugrahaning Manon.
tembang ing dhuwur kalebu jinis tembang macapat?
sinom
pangkur
gambuh
durma
pocung
gambar ing dhuwur, yaiku ...
Pakubawana IV
Hamengkubuwana VI
KGPAA Mangkunega VI
Pakubuwana IX
KGPAA Mangkunegara IV
titikane tenbang gambuh, yaiku ...
7u, 11o, 12i, 8o, 8u
7u, 10u, 12i, 8u, 8o
7u, 10u, 11i, 8u, 8o
7u, 12u, 11i, 8u, 8u
7u, 8o, 12i, 8u, 8o
watak tembang gambuh, yaiku ...
kakaluwargan, seneng, semangat
sumadulur, luwes, sedhih
paseduluran, kekarepan, akrab
piwulang, sedhih, gumregah
akrab, luwes, sedhih
kudu bisa nindakake prentah agama kang kasad mata diarani sembah ...
manah
jiwa
cipta
rasa
raga
sembah kanthi ngresiki bantin kanthi eling lan waspada, yaiku ...
sembah suksma
sembah raga
sembah rasa
sembah jiwa
sembah cipta
tembang macapat cacahe ana ...
10
11
12
14
9
tembang kang nggambarake wong isih ana ing kandhutan ibune yaiku ...
dhandhanggula
kinanthi
asmaradana
sinom
maskumambang
tembang kang nggambarake pisahing antarane jiwa lan raga ...
megatruh
durma
dhandhanggula
pangkur
pocung
tembang kang nggambarake wong kang seneng aweh marang liyane diarani ...
asmradana
durma
gambuh
pangkur
sinom
wong seger badanipun
tegese teks tembang ing dhuwur, yaiku ...
otot, balung, tulang sungsumnya
memengaruhi darah dan membuat hati tenang
ketenangan hati membantu
orang yang sehat jasmaninya
membersihkan kekusutan hati
tumrahing rah memarah antenging ati
tegese ukarang ing dhuwur, yaiku ...
orang yang sehat badannya
otot, daging, kulit dan tulang sungsum
memengaruhi darah dan membuat hati tenang
ketenangan hati membantu
membersihkan kekusutan hati
Mangkono mungguh ingsun
Tegese teks tembang ing dhuwur yaiku...
Tetapi karena orang itu berbeda-beda
Beda pula garis nasib dari Tuhan.
Sebenarnya tidak cocok
tekad yang pada dijalankan itu
Begitulah menurut ku !
Beda beda panduk pandhuming dumadi
Teks ing dhuwur duweni teges...
Tekad yang pada dijalankan itu
Beda pula garis nasib dari Tuhan.
Begitulah menurut ku !
Tetapi karena orang itu berbeda-beda,
Sebenarnya tidak cocok
Tegese tembunf "rah", yaiku...
Otot
Balung
Kulit
Getih
Daging
Tembang macapat duweni teges?
Maca cepet
Maca papat papat
Tembung
Lagu
Ukara
Tembang macapat iku disebarake dening...
KGPAA Mangkunegara IV
Walisanga
Pakubuwana IX
Hamengkubuwana VI
KGPAA Mangkunegara VI
yen wus kambah kadyeku
duweni tegese ...
Berhasilnya dengan cara;
Membangun kesadaran, mengheningkan cipta, pusatkan fikiran kepada energi Tuhan.
Saratnya sabar segala tingkah laku.
Bila telah mencapai seperti itu,
Dengan hilangnya rasa sayup-sayup, di situlah keadilan Tuhan terjadi. (jiwa memasuki alam gaib rahasia Tuhan)
tegese tembung asnapun, yaiku ...
tumrap
aku
kodrate
dilakoni
beda-beda
tegese tembung tumlawung, yaiku ...
kaya iku
manggon
sadhar
teka ngendi-endi
sanyatane
Unen-unen sing diumpamakake yaiku kahanan, tumindak, utawa sifate manungsa diarani....
Paribasan
Bebasan
Saloka
Parikan
Unen-unen sing isine arupa menungsa diumpamake kewan utawa barang yaiku....
Paribasan
Bebasan
Saloka
Parikan
"Kaya asu karo kucing"
Unen-unen ing dhuwur kalebu....
Paribasan
Bebasan
Saloka
Parikan
"Nglungguhi klasa gumelar"
Unen-unen ing dhuwur kalebu....
Paribasan
Bebasan
Saloka
Parikan
(1) ancik-ancik pucuke eri
(2) arep nangkane emoh pulute
(3) diwenehi ati ngrogoh rempelo
(4) iwak klebu ing wuwu
Unen-unen kang kalebu bebasan yaiku nomer....
(1) lan (2)
(1) lan (3)
(2) lan (3)
(2) lan (4)
Unen-unen kang ajeg panganggone, tegese wantah ora ngemu surasa pepindhane. Iku diarani ....
Paribasan
Wangsalan
Bebasan
Saloka
Jer basuki mawa beya
Unen-unen ing dhuwur kalebu...
Paribasan
Bebasan
Saloka
Sanepan
Alise ...........
Nanggal sepisan
Miji timun
Mucuk eri
Ngolan-olam
............. ngundhup mlathi
Untune
Alise
Gulune
Irunge
Rambute ........
Mucuk eri
Blalak-blalak
Ngembang bakung
Miji timun
Ayune kaya ......
Penganten
Dewi Ratih
Bumi karo langit
Macan luwe
Idepe .........
Nrajumas
Ngolan-olan
Tumengeng tawang
Mucuk eri
Rukune kaya ......
Mimi lan mintuna
Banteng ketaton
Kamajaya
Penganten
Pasedulurane kaya ......
banyu karo lenga
Bidho angrem
Dewi Ratih
Kapuk diwusonu
Dewi Shinta drijine cilik dawa yen dicandra drijine....
nggandhewa pinenthang
mucuk eri
micis wutah
miji timun
Tegese paribasan
"Ana catur mungkur" yaiku...
ngendel-endelake kekuwatane, kaluhurane, lan kapintarane
ora gelam ngrungokake rekasaning liyan kang ora prayoga
wong tuwa nemu pakewuh amarga saka tumindake anak kang kurang prayoga
karepe arep ngirit jebul malah entek akeh
Tegese paribasan
"Dahwen ati open" yaiku...
wong kang nacat, nanging panacate iku amarga duwe pamrih marang barang sing dicacat mau
sanajan wong liya manawa nandhang ora kepenak dibelani utawa yen mati melu nggetuni
pakulinan ala ora bisa ilang nganti tumekaning pati
sanajan anggone nindakake sakepenake wusane kaleksanan kanthi becik wusanane
Tegese paribasan
"Keplok ora tombok" yaiku...
wong kang tansah nukari wong liya wusanane kena akibate dhewe
wong senengane ngalem, nanging sajatine ngasorake
samubarang panggawean kudu dicoba dhisik bisa lan orane
melu ngrasakake seneng nanging ora melu ragad
Tegese paribasan
"Tuna satak bathi sanak" yaiku...
wong kang rugi satus, nanging bathi paseduluran
kekarepane lahir batine wis mantep banget
wong kang tego rekasane, nanging ora tega marang patine sarana menehi pitulungan
sapa sing salah wusanane bakal teluk utawa ngakoni
Tegese paribasan
"Ngubak-ubak banyu bening" yaiku...
gawe rerusuh ana ing panggonan kang tata tentrem
wong kang nyemoni wong, wusane sing krasa wong liya
wong kang sugih omong tandhane sithik kawruhe
wong kang kegedhen panjangka kurang sarana
