WorksheetsТеориялық деректану қосымша
Total questions: 25
Worksheet time: 13mins
Name
Class
Date
1.
Тарихи деректерге сыртқы ықпал етудің қандай түрі олардың мазмұнын елеулі өзгеріске ұшыратуы мүмкін?
a)
Цензура немесе бостандықтан айыру сияқты күштеу шаралары
b)
Деректің физикалық жағдайы
c)
Идеологиялық цензура
d)
Көне тілде жазылуы
2.
Соғыс жағдайында жазылған деректерге қандай қиындықтар тән?
a)
Уақыт тапшылығы мен қысым салдарынан деректер дәл болмауы мүмкін
b)
Автордың жеке басының белгісіздігі
c)
Оқиғаларға бейтарап көзқарас
d)
Ақпараттың бұрмалануы немесе пропагандалық сипат алуы
3.
Қандай жағдайда шежірелер мен жылнамалардағы адам шығындарына сенуге болады?
a)
Егер оларды сандардың дәлдігіне мүдделі адамдар нақты зерттеу нәтижесінде жазған болса
b)
Егер оларды ститискалық дәлдігіне мүдделі адамдар нақты зерттеу нәтижесінде жазған болса
c)
Егер оларды математикалық дәлдігіне мүдделі адамдар нақты зерттеу нәтижесінде жазған болса
d)
Егер оларды диаграммалық дәлдігіне мүдделі адамдар нақты зерттеу нәтижесінде жазған болса
4.
Егер бір дереккөз нақты сілтемелер бермесе, зерттеуші қандай қадамдарға жүгінуі керек?
a)
Ақпараттың басқа дереккөздермен байланысын анықтау және салыстыру
b)
Ақпараттың бүкіл дереккөздермен байланысын анықтау және салыстыру
c)
Ақпараттың әртүрлі дереккөздермен байланысын анықтау және салыстыру
d)
Ақпараттың бір дереккөздермен байланысын анықтау және салыстыру
5.
Төмендегілердің қайсысы дереккөздің жалған немесе бұрмаланған болуының белгісі болуы мүмкін?
a)
Автор тек өз көзқарасын қолдайтын деректерді ғана келтіруі
b)
Автор тек әртүрлі көзқарасын қолдайтын деректерді ғана келтіруі
c)
Автор тек бір көзқарасын қолдайтын деректерді ғана келтіруі
d)
Автор тек біреудің көзқарасын қолдайтын деректерді ғана келтіруі
6.
Мәскеудегі 1601–1603 жылдардағы ашаршылық туралы Конрад Буссовтың деректерін бағалау кезінде зерттеуші А.П. Пронштейн қандай тәсілді қолданды?
a)
Оның деректерін басқа тәуелсіз дереккөздермен салыстырды
b)
Археологиялық әдісті
c)
Салыстырмалы-тарихи талдау әдісін
d)
Статистикалық мәліметтерді өңдеу әдісін
7.
Егер зерттеуші тарихи оқиғаға қатысты фольклор, археологиялық және жазба деректерді бірге талдап, олардан ортақ мағына іздесе, ол қандай әдісті қолданған?
a)
Деректанулық синтез
b)
Хронологиялық әдіс
c)
Сипаттамалық әдіс
d)
Комплекстік (кешенді) әдіс
8.
Статистикалық деректерді пайдалану кезінде қандай шарттарды ескеру қажет және бұл не үшін маңызды?
a)
Деректердің қалай жинақталғаны және қандай бастапқы деректер негізінде құрылғаны
b)
Деректердің көркем тілмен жазылғанын тексеру — себебі бұл тарихи мәтінге әсер етеді
c)
Деректердің географиялық орналасуын анықтау — себебі ол археологиялық қазбаларға әсер етеді
d)
Деректердің шығу тегі, уақыты және шынайылығын тексеру — себебі бұл олардың дәлдігі мен сенімділігін анықтайды
9.
XIX ғасырдың соңғы ширегінде және XX ғасырдың басында тарихи дереккөздерді дәстүрлі сын әдістерімен талдаудың шектеулілігі неден туындады?
a)
Позитивизмнің иллюстративті көзқарасының дағдарысынан
b)
Тек жазба дереккөздерге ғана көңіл бөлінді, ал материалдық мәдениет ескерусіз қалды
c)
Дереккөздерді тек тарихи фактілер ретінде қабылдау, олардың контекстін және әлеуметтік мәнін қарастырмау
d)
Дереккөздерді талдауда ғылыми құралдардың жетілмеуі және архивтердің жетіспеушілігі
10.
Сандық әдістер – құбылыстарды сандық көрсеткіштер арқылы талдау, математикалық әдістер – сандық деректер негізінде формальды-математикалық модельдер құру. Бұл кімнің пікірі?
a)
И.Д. Ковальченко
b)
А.П. Пронштейннің
c)
Конрад Буссовтың
d)
М.М. Покровскийдің
11.
Сандық әдістердің дамуы мен қолданылуының жаңа кезеңі қай уақытта басталды?
a)
1950-жылдардың соңы мен 1960-жылдардың басы
b)
1950-2000 жылдар аралығы
c)
1750-1800 жылдар аралығы
d)
1900-1920 жылдар аралығы
12.
1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардағы «микрокомпьютерлік революция» кезеңінің негізгі ерекшелігі неде?
a)
Компьютерді пайдалану мүмкіндігі және ыңғайлы интерфейстердің пайда болуы
b)
Жеке және шағын компьютерлердің қолжетімді әрі кеңінен таралуы
c)
Интернеттің пайда болуы мен ғаламдық байланыс жүйесінің дамуы
d)
Деректерді қолмен өңдеудің қайтадан белсенді қолданылуы
13.
Клиометрика немесе сандық тарих ұғымы алғаш қай өңірде қалыптасты?
a)
АҚШ
b)
Италия
c)
Англия
d)
Испания
14.
XV ғасыр итальян гуманистінің еңбегіндегі этикалық терминдер арасындағы байланысты кім зерттеді?
a)
Л.М. Брагина
b)
Леонардо Бруни
c)
B. Николло Макиавелли
d)
C. А.П. Пронштейн
e)
D. Конрад Буссов
15.
Қай бағдарлама картографиялық дереккөздерді өңдеу үшін қолданылады?
a)
Atlas*GIS
b)
Microsoft Word
c)
Adobe Photoshop
d)
ArcGIS
16.
Прейзер-Капеллердің XIV ғасырдағы Византия шіркеуіне қатысты зерттеуінде қолданылған әдіс (бағдарламасы) қандай?
a)
Желілік талдау
b)
Археологиялық әдіс
c)
Компаративтік-тарихи әдіс
d)
Деректанулық әдіс
17.
“Итака” нейрондық желісі қандай жетістікке жетті?
a)
Ежелгі жазбалардың жетіспейтін бөліктерін қалпына келтіріп, датасын анықтады
b)
Жазба дереккөздерді автоматты түрде аудару
c)
Тарихи деректерді автоматты түрде талдау және классификациялау
d)
C. Археологиялық қазбаларды 3D модельдеуді жүзеге асыру
18.
Мәтінді, графиканы, бейнені, анимация мен дыбысты біріктіретін дереккөз түрі қалай аталады?
a)
Мультимедиялық
b)
Мәтіндік дереккөз
c)
Bандық дереккөз
d)
Графикалық дереккөз
19.
КСРО-да математикалық-статистикалық әдістерді және электронды есептеуіш машиналарды (ЭЕМ) пайдалану мектебі кімнің жетекшілігімен қалыптасты?
a)
И.Д. Ковальченко
b)
Лев Ландау
c)
Сергей Лебедев
d)
Андрей Колмогоров
20.
Дереккөздің толықтығына қандай сипаттама сәйкес келеді?
a)
Зерттеліп жатқан нысанның маңызды сипаттарын көрсете алу дәрежесі
b)
Дереккөздің шығу тегі мен авторының беделі
c)
Дереккөзде зерттеліп отырған мәселе бойынша барлық қажетті мәліметтердің қамтылуы
d)
Дереккөздің бейтарап және субъективті көзқарастардан арылғандығы
21.
Адамдар өзінен кейінгі ұрпаққа, негізінен қандай материалдық объектілерде ақпараттар қалдырады:
a)
Құжаттарда, жазбаларда, суреттерде, заттарда, шығармаларда
b)
Электрондық пошта мен мессенджер хаттарында
c)
Ауызша әңгімелер мен аңыздарда
d)
Заттай деректерде, жазба ескерткіштер мен архитектуралық құрылыстарда
22.
Ағартушылық кезеңіндегі деректердің зерттелуі. Ағарту дәуірінің философтары мен тарихшылары
a)
Ф. Вольтер, Дж. Б. Вико және Ж.А. Кондорсе тарихи деректердің авторларының саяси ұстанымдарын анықтады. Олар бұл тұжырымдарды рационалистік тұрғыдан, яғни ақыл-ой мен интуицияға сүйене отырып талдады.
b)
Томас Гоббс
c)
B. Исаак Ньютон
d)
C. Вольтер
23.
М.Х.Дулати «Тарихи рашиди» еңбегінде көрсетілген 10 шарт қағидаға байланысты мәселе:
a)
Мемлекетті басқару теориясы
b)
Әдеби стиль мен көркемдік бейнелеудің үйлесімділігі
c)
Жазба деректерді тек хандар мен билеушілерге арнау
d)
Оқиғаны баяндаудағы шындық, сенімділік және автордың өзі куә болуы сияқты нақты талаптар қою
24.
Алаш қозғалысы тарихының тарихнамасын алғаш талдаған тарихшылар
a)
A. М. Қозыбаев, К. Нүрпейісов, М. Қойгелдиев
b)
B. Ш. Уәлиханов, А. Байтұрсынұлы, Х. Досмұхамедұлы
c)
C. Е. Бекмаханов, Б. Сүлейменов, Т. Сұлтанов
d)
D. С. Асфендияров, Қ. Сәтпаев, Ә. Марғұлан
25.
Ғұндардың қазақ руларына қатыстылығы жөінінде зерттеу жұмыстарын жүргізген
a)
A. Махмұд Қашқари
b)
B. Ә.Бөкейхан
c)
C. Ә. Марғұлан
d)
D. М. Қозыбаев
100 %
