Nhận thức ăn – Tiêu hóa – Hấp thu – Bài tiết – Bảo vệ miễn dịch.

Nhận thức ăn – Tiêu hóa – Hấp thụ – Bài tiết – Bảo vệ miễn dịch.

Nhận thức ăn – Tiêu hóa – Hấp thu – Bài tiết – Bảo vệ cơ thể.

Nhận thức ăn – Tiêu hóa – Hấp thu – Bài – Bảo vệ miễn dịch.

Miệng → hầu → thực quản → dạ dày → ruột non → ruột già → hậu môn

Miệng → hầu → thực quản → ruột non → dạ dày → ruột già → hậu môn

Miệng → dạ dày → ruột non → ruột già→hầu → thực quản → hậu môn

Miệng → hầu → thực quản →ruột già → hậu môn

Tuyến nước bọt, gan, tụy, tuyến ruột

Tuyến bạch huyết

Tuyến mồ hôi

Tuyến thận

Tuyến lệ, tuyến vị

Tuyến dưới lưỡi, dưới hàm, mang tai

Tuyến mũi

Tuyến tụy

Thân răng, cổ răng, chân răng

Đỉnh răng, cổ răng, thân răng

Chân răng, mô mềm

Thân răng và tủy răng

Là mô liên kết mềm chứa mạch máu, thần kinh; nằm ở trung tâm răng.

Là mô liên kết cứng chứa mạch máu, thần kinh; nằm ở trung tâm răng.

Là mô liên kết mềm chứa mạch máu, trung ương thần kinh; nằm ở trung tâm răng.

Là tế liên kết mềm chứa mạch máu, thần kinh; nằm ở trung tâm răng.

Chứa tuyến mồ hôi

Chứa gai lưỡi (chỉ, nấm, lá, đài) – cơ quan vị giác

Lớp niêm mạc trơn

Có mạch máu lớn

Ống tròn chứa dịch

Ống cơ dài ~25 cm dẫn thức ăn từ hầu đến dạ dày

Ống thở nối mũi và phổi

Chứa tuyến tiêu hóa chính

1/3 trên: thần kinh soma; 2/3 dưới: thần kinh tự chủ.

2/3 trên: thần kinh soma; 1/3 dưới: thần kinh tự chủ.

1/3 trên: thần kinh soma; 3/4 dưới: thần kinh tự chủ.

3/4trên: thần kinh soma; 1/3 dưới: thần kinh tự chủ.

Sự phối hợp giữa cơ nhai và nước bọt để nghiền nát và tạo viên thức ăn

Kết hợp cơ nhai và nước bọt tạo viên thức ăn

Sự phối hợp giữa cơ hàm và nước bọt để nghiền nát và tạo viên thức ăn

Sự phối hợp giữa cơ và nước bọt để nghiền nát và tạo viên thức ăn

Nước, enzym amylase, ion, mucin, lysozyme, kháng thể IgA.

Enzyme amylase, ion, mucin, lysozyme, IgA

Enzyme amylase, ion, mucin, lysozyme,

Nước, enzym amylase, ion, mucin, lysozyme, Dịch mật.

Lipase

Lipase

Amylase

Trypsin

Tâm vị → thân vị → môn vị

Tâm vị → đáy vị → thân vị → hang vị → môn vị

Tâm vị → thân vị → hang vị → đáy vị →môn vị

Tâm vị → hang vị → đáy vị thân vị →→môn vị

Sóng nhu động từ thân vị đến môn vị → nghiền nhỏ thức ăn → đẩy xuống ruột

Nghiền thức ăn và đẩy xuống ruột

Đẩy khí, tăng áp suất, tiêu diệt vi khuẩn

Sóng nhu động từ thân vị đến môn vị → nghiền thức ăn → đẩy xuống ruột

Nước và muối

HCl, pepsin, lipase, yếu tố nội, chất nhầy

HCl, pepsin, lipase, yếu tố nội, chất nhờn

HCl, pepsin, lipase, yếu tố , chất nhầy

Tế bào viền (parietal cells)

Tế bào chính (parietal cells)

Tế bào G (parietal cells)

Tế bào nội tiết (parietal cells)

H⁺ được tiết vào lòng dạ dày qua bơm N⁺/K⁺ ATPase, có sự tham gia của histamine, gastrin, acetylcholine

H⁺ được tiết vào lòng dạ dày qua bơm H⁺/K⁺ KTPase, có sự tham gia của histamine, gastrin, acetylcholine

K⁺ được tiết vào lòng dạ dày qua bơm H⁺/K⁺ ATPase, có sự tham gia của histamine, gastrin, acetylcholine

H⁺ được tiết vào lòng dạ dày qua bơm H⁺/K⁺ ATPase, có sự tham gia của histamine, gastrin, acetylcholine

Biến thành dịch nhũ trấp (chyme)

Dịch mật (chyme)

Dịch ruột (chyme)

Biến thành dịch nhũ (chyme)

Tá tràng – ruột già – hồi tràng

Tá tràng – hỗng tràng – hồi tràng

Hồi tràng – kết tràng – ruột thẳng

Tụy – ruột non – gan

Dịch mật, dịch gan, dịch thận

Dịch tụy, dịch mật, dịch ruột

Dịch ruột và dịch mũi

Dịch máu

Hồi tràng

Hỗng tràng

Tá tràng

Ruột thẳng

. Nhung mao, vi nhung mao tăng diện tích hấp thu

. Nhung mao, đại nhung mao tăng diện tích hấp thu

. Nhung mao, vi nhung mao giảm diện tích hấp thu

. Nhung mao, đại nhung mao diện tích hấp thu

Co thắt, co giãn, vặn xoắn

Co bóp phân đoạn, nhu động, phản nhu động

Co bóp phân đoạn, nhu động, co giãn

Co bóp phân đoạn, vặn xoắn, phản nhu động

Đẩy thức ăn xuống

Giữ thức ăn

Hấp thu thức ăn

Hấp thu nước

Trộn thức ăn kỹ hơn

Đẩy thức ăn xuống dưới

Giữ thức ăn

Giữ nước

Tế bào beta (acinar cells)

Tế bào biểu mô (acinar cells)

Tế bào nang tụy (acinar cells)

Tế bào ống tụy (acinar cells)

Chứa men tiêu hóa và NaHCO₃, pH kiềm

Chứa men tiêu hóa và NaHCO₃, pH cao

Chứa men tiêu hóa và ClCO₃, pH kiềm

Chứa men tiêu hóa và NaHCO₃, pH thấp

Trypsinogen, chymotrypsinogen, procarboxypeptidase → được hoạt hóa ở ruột

Trypsinogen, chymotrypsinogen, procarboxypeptidase → được hoạt hóa ở dạ dày

Trypsinogen, chymotrypsinogen, procarboxypeptidase → được hoạt hóa ở ruột non

Trypsinogen, chymotrypsinogen, procarboxypeptidase → được hoạt hóa ở ruột già

Sucrase phân cắt tinh bột thành maltose

Lactase phân cắt tinh bột thành maltose

Amylase phân cắt tinh bột thành maltose

Cellulase phân cắt tinh bột thành maltose

Trung hòa HCl từ dạ dày → bảo vệ niêm mạc ruột

Hòa tan HCl từ dạ dày → bảo vệ niêm mạc ruột

Trung hòa HCl từ bao tử → bảo vệ niêm mạc ruột

Trung hòa HCl từ ruột → bảo vệ niêm mạc dạ dày

Muối mật, sắc tố mật (bilirubin), cholesterol, nước, ion

Muối mật, dịch tụy (bilirubin), cholesterol, nước, ion

Muối mật, sắc tố mật (bilirubin), Insulin, nước, ion

Muối mật, sắc tố mật (bilirubin), cholesterol, khoáng chất, ion

Không chứa enzyme, nhưng nhũ tương hóa lipid

Có nhiều enzyme tiêu protein

Có vai trò tiết insulin

Là dịch tiêu glucid

Nhũ tương hóa lipid, hỗ trợ hấp thu vitamin tan trong mỡ

Nhũ tương hóa lipid, hỗ trợ hấp thu vitamin tan trong máu

Nhũ tương hóa đường, hỗ trợ hấp thu vitamin tan trong mỡ

Nhũ tương hóa lipid, hỗ trợ hấp thu sắt tan trong mỡ

Tuyến Lieberkühn ở niêm mạc ruột

Tuyến tụy ở niêm mạc ruột

Tuyến nước bọt ở niêm mạc ruột

Tuyến Lieberkühn ở niêm mạc dạ dày

Maltase, sucrase, lactase – tiêu hóa disaccharid thành monosaccharid

Pepsin, lipase
lactase – tiêu hóa disaccharid thành monosaccharid

Amylase, trypsin lactase – tiêu hóa disaccharid thành monosaccharid

Maltase, sucrase, lactase – tiêu hóa disaccharid thành pepsin

Khuếch tán đơn thuần

Thẩm thấu

Đồng vận chuyển Na⁺ (SGLT1) – vận chuyển tích cực thứ phát

Qua kênh protein tự do

Phân giải thành acid béo + monoglycerid → hấp thu → tái tổng hợp → chylomicron → bạch mạch

Phân giải thành acid béo + monoglycerid → hấp thu → tái tổng hợp → chylomicron → mạch máu

Phân giải thành acid béo + monoglycerid → hấp thu → tái tổng hợp → protein → bạch mạch

Phân giải thành acid no + monoglycerid → hấp thu → tái tổng hợp → chylomicron → bạch mạch

Qua thẩm thấu đơn thuần

Qua mao mạch thận

Khuếch tán thụ động hoặc đồng vận chuyển đặc hiệu

Qua dịch mật

Cơ chế thẩm thấu → đi qua kẽ hở gian bào hoặc aquaporin

Cơ chế bảo vệ → đi qua kẽ hở gian bào hoặc aquaporin

Cơ chế thẩm thấu → đi qua kẽ hở đa bào hoặc aquaporin

Cơ chế thẩm thấu → đi qua kẽ hở gian bào hoặc aqua

Chênh lệch nồng độ Na⁺ kéo nước theo thẩm thấu

Chênh lệch nồng độ Ka⁺ kéo nước theo thẩm thấu

Chênh lệch áp suất Na⁺ kéo nước theo thẩm thấu

Chênh lệch nồng độ Na⁺ kéo oxi theo thẩm thấu

Manh tràng → kết tràng lên → kết tràng ngang → kết tràng xuống → kết tràng sigma → trực tràng → ống hậu môn

Manh tràng → kết tràng xuống → kết tràng sigma → trực tràng → kết tràng lên → kết tràng ngang →ống hậu môn

Manh tràng → kết tràng lên → kết tràng ngang → kết tràng xuống → trực tràng →kết tràng sigma → ống hậu môn

Manh tràng → kết tràng lên → kết tràng xuống → kết tràng sigma → trực tràng → ống hậu môn

Phản xạ phối hợp giữa cơ thắt hậu môn, cơ bụng, cơ hoành, do trung tâm tủy sống S2–S4 điều khiển, có thể điều khiển ý thức

Phản xạ phối hợp giữa cơ thắt hậu môn, cơ bụng, cơ hoành, do trung tâm tủy sống S2–S6 điều khiển, có thể điều khiển ý thức

Phản xạ phối hợp giữa cơ thắt hậu môn, cơ bụng, cơ chậu , do trung tâm tủy sống S2–S4 điều khiển, có thể điều khiển ý thức

Phản xạ hỗn hợp giữa cơ thắt hậu môn, cơ bụng, cơ hoành, do trung tâm tủy sống S2–S4 điều khiển, có thể điều khiển ý thức

Chất nhầy (mucin) – giúp bôi trơn, bảo vệ niêm mạc

Chất chống oxi hóa (mucin) – giúp bôi trơn, bảo vệ niêm mạc

Chất nhầy (mucin) – giúp bôi trơn, bảo vệ niêm mạc ruột

Chất nhầy (mucin) – giúp bôi trơn, bảo vệ dạ

Vitamin K, B1, B2, B12 và acid folic

Vitamin N, B1, B2, B12 và acid folic

Vitamin K, B1, B2, B12 và acid nitric

Vitamin K, B1, , B12 và acid folic

Là tuyến lớn nhất cơ thể (~1.5 kg), gồm 2 thùy lớn, chia thành các tiểu thùy gan – đơn vị chức năng.

Là tuyến lớn nhất cơ thể (~2.5 kg), gồm 2 thùy lớn, chia thành các tiểu thùy gan – đơn vị chức năng.

Là tuyến lớn nhất cơ thể (~1.5 kg), gồm 6 thùy lớn, chia thành các tiểu thùy gan – đơn vị chức năng.

Là tuyến lớn nhất cơ thể (~1.5 kg), gồm 2 thùy , chia thành các tiểu thùy gan – đơn vị chức năng.

Tổng hợp các yếu tố đông máu như fibrinogen, prothrombin, các yếu tố V, VII, IX, X (phụ thuộc vitamin K).

Tổng hợp các yếu tố đông máu như fibrinogen, protein, các yếu tố V, VII, IX, X (phụ thuộc vitamin K).

Tổng hợp các yếu tố đông máu như fibrinogen, prothrombin, các yếu tố V, VII, IX, X (phụ thuộc vitamin C).

Tổng hợp các yếu tố đông máu như fibrinogen, các yếu tố V, VII, IX, X (phụ thuộc vitamin K).

Glucose máu, glycogen (dự trữ ở gan và cơ), và các đường đơn khác

Glucose máu, glycogen (dự trữ ở dạ dày và cơ), và các đường đơn khác

Glucose máu, glycogen (dự trữ ở gan và cơ), và các đường đa khác

Glucose máu, gen (dự trữ ở gan và cơ), và các đường đơn khác

Cung cấp năng lượng cho tế bào (đặc biệt là não, cơ)

Cung cấp năng lượng cho cơ thể (đặc biệt là não, cơ)

Cung cấp năng lượng cho tế bào (đặc biệt là máu, cơ)

Cung cấp năng lượng cho các mô trong cơ (đặc biệt là não, cơ)

70–110 mg/dL (4.0–6.1 mmol/L) lúc đói

90–110 mg/dL (4.0–6.1 mmol/L) lúc đói

80–110 mg/dL (4.0–6.1 mmol/L) lúc đói

70– mg/dL (4.0–6.1 mmol/L) lúc đói

→ Gan và cơ → để dự trữ năng lượng khi thừa.

→ Gan và dạ dày → để dự trữ năng lượng khi thừa.

→ Gan và cơ → để dự trữ năng lượng khi tthiếu

→ Gan và → để dự trữ năng lượng khi thừa.

Insulin

Glycogen

Protein

Glucagon

Tuyến tụy nội tiết (tiết insulin) và gan (tăng dự trữ glucose thành glycogen)

Tuyến tụy nội tiết (tiết insulin) và thận (tăng dự trữ glucose thành glycogen)

Tuyến tụy ngoại tiết (tiết insulin) và gan (tăng dự trữ glucose thành glycogen)

Tuyến tụy nội tiết (tiết insulin) và gan (tăng dự trữ năng thành glycogen)

Triglycerid, phospholipid, cholesterol, lipoprotein (LDL, HDL), acid béo tự do

Triglycerid, phospholipid, cholesterol, lipoprotein (LDL, HDL), acid béo tự do

Triglycerid, phospholipid, cholesterol, lipoprotein (LDL, HDL), acid béo tự do

Triglycerid, phospholipid, cholesterol, lipoprotein (LDL, HDL), acid béo tự do

Vận chuyển cholesterol từ gan đến mô → dễ gây xơ vữa nếu dư thừa

Vận chuyển cholesterol từ gan đến tế bào → dễ gây xơ vữa nếu dư thừa

Vận chuyển cholesterol từ gan đến mô → dễ gây xơ vữa nếu thiếu

Vận chuyển aixt từ gan đến mô → dễ gây xơ vữa nếu dư thừa

Vận chuyển cholesterol từ mô về gan để đào thải → tốt cho tim mạch

Vận chuyển cholesterol từ mô về dạ dày để đào thải → tốt cho tim mạch

Vận chuyển cholesterol từ mô về gan để hấp thu → tốt cho tim mạch

Vận chuyển cholesterol từ mô về gan để đào thải → có cho tim mạch

HMG-CoA reductase

HMG-CoB reductase

HMN-CoA reductase

HMG reductase

Xây dựng và tái tạo mô, tham gia cấu trúc enzyme, kháng thể, hormon...

Xây dựng và tái tạo tế bào, tham gia cấu trúc enzyme, kháng thể, hormon...

Xây dựng và tái tạo mô, tham gia cấu trúc enzyme, ty thể, hormon...

Xây dựng và tái tạo mô, tham gia cấu trúc , kháng thể, hormon...

Albumin, globulin, transferrin..

Albumin, insulin, transferrin..

Albumin, protein, transferrin..

Albumin, , transferrin..

Hóa năng, nhiệt năng, điện năng, cơ năng

Ánh sáng, hóa học, điện từ

Hạt nhân, điện từ, tiềm năng

Nhiệt năng, cơ năng, ánh sáng

Chỉ để hoạt động thể lực

Duy trì chuyển hóa cơ bản, hoạt động thể lực, tiêu hóa, điều nhiệt

Duy trì chuyển hóa cơ bản, hoạt động thể lực, tiêu hóa, điều nước

Duy trì chuyển hóa cơ bản, hoạt động thể lực, hít , điều nhiệt

Là năng lượng tiêu hao khi tập luyện

Là năng lượng cần thiết để duy trì sự sống trong trạng thái nghỉ hoàn toàn, không tiêu hóa, ở điều kiện nhiệt độ chuẩn

Là năng lượng cần thiết để duy trì sự sống trong trạng thái nghỉ hoàn toàn, không tiêu hóa, ở điều kiện nhiệt độ cao

Là năng lượng cần thiết để duy trì sự sống trong trạng thái nghỉ hoàn toàn, tiêu hóa, ở điều kiện nhiệt độ chuẩn

Khoảng 80.000 kcal

Khoảng 100.000 kcal

Khoảng 50.000 kcal

Khoảng 30.000 kcal

Nhiệt độ da

Là nhiệt độ ổn định bên trong cơ thể, đặc biệt là ở các cơ quan như gan, thận, tim

Là nhiệt độ ổn định bên trong cơ thể, đặc biệt là ở các cơ quan như gan, não, tim

Là nhiệt độ ổn định bên trong cơ thể, đặc biệt là ở các cơ quan như , não, tim

Trán, tay

Trực tràng, miệng, tai, thực quản

Trực tràng, miệng, bụng, thực quản

Trực tràng, miệng, tai,

Thấp hơn khoảng 0.3–0.5°C

Thấp hơn khoảng 0.4–0.5°C

Thấp hơn khoảng 0.3–0.7°C

Thấp hơn khoảng 0.1–0.°C

Bức xạ nhiệt, dẫn nhiệt, đối lưu, bay hơi nước (qua da, hô hấp)

Bức xạ nhiệt, dẫn nước, đối lưu, bay hơi nước (qua da, hô hấp)

Bức xạ nhiệt, dẫn nhiệt, đối lưu, bay hơi nước (qua miệng, hô hấp)

Bức xạ nhiệt, dẫn nhiệt, hấp thụ , bay hơi nước (qua da, hô hấp)

4 hình thức: bức xạ, dẫn truyền, đối lưu, bay hơi

3 hình thức: bức xạ, dẫn truyền, đối lưu

2 hình thức: bức xạ, dẫn truyền

5 hình thức: bức xạ, dẫn truyền, đối lưu, bay hơi, hấp

Là sự phát nhiệt từ cơ thể ra môi trường (chiếm ~60% tỏa nhiệt), không cần tiếp xúc trực tiếp

Là sự phát nhiệt từ cơ thể ra môi trường (chiếm ~60% tỏa nhiệt), cần tiếp xúc trực tiếp

Là sự phát nhiệt từ cơ thể ra môi trường (chiếm ~80% tỏa nhiệt), không cần tiếp xúc trực tiếp

Là sự phát nhiệt từ cơ thể ra môi trường (chiếm ~80% tỏa nhiệt), cần tiếp xúc trực tiếp

Qua hô hấp

Qua tuyến mồ hôi ở da

Qua niêm mạc mũi

Qua nước tiểu

300 kcal

450 kcal

580 kcal

700 kcal

Là tăng thân nhiệt trung tâm do rối loạn trung tâm điều nhiệt (thường do pyrogen nội sinh)

Là tăng thân nhiệt trung tâm do rối loạn trung tâm điều nhiệt (thường do pyrogen ngoại sinh)

Là giảm thân nhiệt trung tâm do rối loạn trung tâm điều nhiệt (thường do pyrogen nội sinh)

Là tăng thân nhiệt trung tâm do rối loạn khi điều nhiệt (thường do pyrogen nội sinh)

Là cân bằng giữa sinh nhiệt và thải nhiệt, dưới sự điều khiển của trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi

Là cân bằng giữa sinh nhiệt và thải nhiệt, dưới sự điều khiển của trung tâm điều nhiệt ở vùng thùy não

Là cân bằng giữa sinh nhiệt và thải nhiệt, dưới sự điều khiển của não điều nhiệt ở vùng dưới đồi

Là cân bằng giữa sinh nhiệt và thải nhiệt, dưới sự điều khiển của trung tâm điều nhiệt

2 thận, 2 niệu quản, bàng quang, niệu đạo

2 thận, 2 niệu quản, bàng quang, tụy

2 thận, 2 niệu quản, gan, niệu đạo

2 thận, 2 niệu quản, bàng quang

Đào thải cặn bã, điều hòa máu, pH, huyết áp và chuyển hóa

Đào thải cặn bã, điều hòa máu, nước, huyết áp và chuyển hóa

Đào thải cặn bã, điều hòa máu, pH, nhiệt độ và chuyển hóa

Đào thải chất , điều hòa máu, pH, huyết áp và chuyển hóa

Cầu thận

Nephron

Ống lượn xa

Ống góp

Lọc máu → tái hấp thu → bài tiết → tạo nước tiểu

Lọc máu → tái hấp thu → bài trừ → tạo nước tiểu

Lọc nước → tái hấp thu → bài tiết → tạo nước tiểu

Lọc máu → hấp thu → bài tiết → tạo nước tiểu

Gồm gan và thận

Gồm cầu thận và phổi

Cầu thận, ống lượn gần, quai Henle, ống lượn xa, ống góp

Cầu thận, ống lượn gần, quai Henle, ống lượn xa,

Động mạch thận → tiểu động mạch vào → cầu thận → tiểu động mạch ra → mao mạch quanh ống → tĩnh mạch thận

Động mạch thận → tiểu động mạch vào → cầu thận → đại động mạch ra → mao mạch quanh ống → tĩnh mạch thận

Động mạch thận → tiểu động mạch vào → cầu thận → tiểu động mạch ra → mao mạch quanh ống

Động mạch thận → tiểu động mạch ra → mao mạch quanh ống → tĩnh mạch thận → tiểu động mạch vào → cầu thận

Phó giao cảm

Trung ương

Hệ thần kinh giao cảm

Ngoại biên

Do áp suất máu cao (≈60 mmHg) đẩy huyết tương qua màng lọc cầu thận → tạo dịch lọc nguyên phát

Do áp suất máu cao (≈90 mmHg) đẩy huyết tương qua màng lọc cầu thận → tạo dịch lọc nguyên phát

Do áp suất máu cao (≈100 mmHg) đẩy huyết tương qua màng lọc cầu thận → tạo dịch lọc nguyên phát

Do áp suất máu cao (≈65 mmHg) đẩy huyết tương qua màng lọc cầu thận → tạo dịch lọc nguyên phát

MLCT – Mức lọc cầu thận (GFR)

MLCT – Mức lọc cầu thận (BUN)

MLCT – Mức lọc cầu thận (HHTR

MLCT – Mức lọc cầu thận (MFR)

~180 lít dịch lọc nguyên phát, ~1.5 lít nước tiểu

~80 lít dịch lọc nguyên phát, ~1.5 lít nước tiểu

~180 lít dịch lọc nguyên phát, ~3 lít nước tiểu

~180 lít dịch lọc nguyên phát, ~.5 lít nước tiểu

Glucose, amino acid, 65% nước và Na⁺

Glucose, amino acid, 65% nước và Ka⁺

Glucose, amino acid, 75% nước và Na⁺

Glucose, amino acid, 85% nước và Na⁺

Nhánh xuống: nước – Nhánh lên: Na⁺, Cl⁻

Nhánh xuống: nước – Nhánh xuống: Na⁺, Cl⁻

Nhánh xuống: nước – Nhánh lên: Ka⁺, Cl⁻

Nhánh xuống: – Nhánh lên: Na⁺, Cl⁻

ADH

Insulin

Aldosteron

Oxytocin

Do tủy sống S2–S4 điều khiển, phối hợp co cơ detrusor và giãn cơ thắt niệu đạo

Do tủy sống S2–S3 điều khiển, phối hợp co cơ detrusor và giãn cơ thắt niệu đạo

Do tủy sống S1–S4 điều khiển, phối hợp co cơ detrusor và giãn cơ thắt niệu đạo

Do tủy sống S2– điều khiển, phối hợp co cơ detrusor và giãn cơ thắt niệu đạo

Nội tiết: không ống, tiết hormon vào máu; Ngoại tiết: có ống, tiết ra bề mặt

Nội tiết: không ống, tiết hormon vào gan; Ngoại tiết: có ống, tiết ra bề mặt

Nội tiết: ống, tiết hormon vào máu; Ngoại tiết: có ống, tiết ra bề mặt

Nội tiết: có ống, tiết hormon vào máu; Ngoại tiết: không ống, tiết ra bề mặt

Hormon tuyến giáp

Hormon tuyến tụy

Hormon tuyến nước bbotj

Hormon Testosterone

T3, T4, catecholamin (adrenaline, noradrenaline)

T3, T5, catecholamin (adrenaline, noradrenaline)

T3, T4, catecholamin (adrenaline, noradrenaline)

, T4, catecholamin (adrenaline, noradrenaline)

Cortisol, aldosteron, testosteron, estrogen, progesteron

Cortisol, aldosteron, testosteron, estrogen

Cortisol, oxytocin, testosteron, estrogen, progesteron

Cortisol, aldosteron, testosteron, Insulin, progesteron

Gắn receptor màng (tan trong nước) hoặc receptor trong tế bào (tan trong lipid), ảnh hưởng enzyme hoặc biểu hiện gen

Gắn receptor màng (tan trong nước) hoặc receptor trong cơ thể (tan trong lipid), ảnh hưởng enzyme hoặc biểu hiện gen

Gắn receptor cơ (tan trong nước) hoặc receptor trong tế bào (tan trong lipid), ảnh hưởng enzyme hoặc biểu hiện gen

Gắn receptor màng (tan trong nước) hoặc receptor trong tế bào (tan trong lipid), ảnh hưởng enzyme

GnRH, CRH, TRH, GHRH, somatostatin, ADH, oxytocin

GnRH, CRH, TRH, GHRH, somatostatin, FSH, oxytocin

GnRH, CRH, TRH, ACTH, somatostatin, ADH, oxytocin

GnRH, CRH, TRH, GHRH, somatostatin, ADH, oxytocin, ACTH, FSH

Trung tâm điều hòa nội môi, liên kết giữa thần kinh và nội tiết, điều khiển tuyến yên và hệ thần kinh tự chủ

Trung tâm điều hòa nội môi, liên kết giữa thần kinh và nội tiết, điều khiển tuyến yên và hệ thần kinh không tự chủ

Trung tâm điều hòa nội tiết, liên kết giữa thần kinh và nội tiết, điều khiển tuyến yên và hệ thần kinh tự chủ

Trung tâm điều hòa nội môi, liên kết giữa thần kinh và , điều khiển tuyến yên và hệ thần kinh tự chủ

GH và TSH

ADH và oxytocin

Insulin và glucagon

Estrogen và progesteron

TRH → TSH → tuyến giáp → T3, T4 → điều hòa ngược âm tính

TRH → TSH → tuyến giáp → T3, T4 → điều hòa ngược dương tính

TRH → TSH → tuyến giáp → T4, T5 → điều hòa ngược âm tính

TRH → TSH → tuyến → T3, T4 → điều hòa ngược âm tính

TRH (Corticotropin-releasing hormone)

CRH (Corticotropin-releasing hormone)

GnRH (Corticotropin-releasing hormone)

TSH (Corticotropin-releasing hormone)

Tuyến yên tiết FSH và LH, tác động lên buồng trứng hoặc tinh hoàn

Tuyến yên tiết RSH và LH, tác động lên buồng trứng hoặc tinh hoàn

Tuyến tụy tiết FSH và LH, tác động lên buồng trứng hoặc tinh hoàn

Tuyến giáp tiết FSH và LH, tác động lên buồng trứng hoặc tinh hoàn

Tăng tái hấp thu nước ở ống góp thận, làm cô đặc nước tiểu, duy trì huyết áp và thể tích máu

Tăng tái hấp thu nước ở ống góp thận, làm cô đặc nước tiểu, duy trì huyết áp và thể tích nước

Giảm tái hấp thu nước ở ống góp thận, làm cô đặc nước tiểu, duy trì huyết áp và thể tích máu

Giảm tái hấp thu nước ở ống góp thận, làm cô đặc nước tiểu, duy trì huyết áp và thể tích nước

Gồm thùy trước (GH, TSH, ACTH, FSH, LH, prolactin) và thùy sau (oxytocin, ADH)

Gồm thùy trước (GH, TSH, ACTH, FSH, LH, insulin) và thùy sau (oxytocin, ADH)

Gồm thùy trước (GH, TSH, ACTH, FSH, LH, prolactin) và thùy sau (oxytocin, ARH)

Gồm thùy trước (GH, TSH, ACTH, LH, prolactin) và thùy sau (oxytocin, ADH)

Kích thích sụn tăng trưởng ở đầu xương dài, qua IGF-1 (somatomedin)

Kích thích tiết T3 ở đầu xương dài, qua IGF-1 (somatomedin)

Kích thích sụn tăng trưởng ở đầu xương ngắn, qua IGF-1 (somatomedin)

Kích thích tiết ở đầu xương dài, qua IGF-1 (somatomedin)

Giảm tổng hợp protein

Tăng tổng hợp protein, kích thích tăng trưởng tế bào

Ức chế tổng hợp lipid

Làm tiêu protein

Nằm trước khí quản, tiết T3, T4 (điều hòa chuyển hóa), calcitonin (giảm Ca²⁺ máu)

Nằm trước khí quản, tiết T2, T4 (điều hòa chuyển hóa), calcitonin (giảm Ca²⁺ máu)

Nằm trước khí quản, tiết T3, T5 (điều hòa chuyển hóa), calcitonin (giảm Ca²⁺ máu)

Nằm trước khí quản, tiết T4, (điều hòa chuyển hóa), calcitonin (giảm Ca²⁺ máu)

Cần iod + thyroglobulin → T3, T4 được tổng hợp và dự trữ trong lòng nang

Cần iod + roglobulin → T3, T4 được tổng hợp và dự trữ trong lòng nang

Cần iodin + thyroglobulin → T3, T4 được tổng hợp và dự trữ trong lòng nang

Cần iod + thyroglobulin → T3, T4 được tổng hợp và dự trữ trong lòng

70–100 microgam/ngày (≈700 microgam/tuần)

80–100 microgam/ngày (≈800 microgam/tuần)

75–100 microgam/ngày (≈750 microgam/tuần)

60–100 microgam/ngày (≈00 microgam/tuần)

Kích thích tăng trưởng thể chất, phát triển thần kinh, điều hòa chuyển hóa

Kích thích tăng trưởng tế bào, phát triển thần kinh, điều hòa chuyển hóa

Kích thích tăng trưởng thể chất, phát triển thần xương, điều hòa chuyển hóa

Kích thích tăng trưởng thể chất, phát triển thần kinh, điều hòa huyết

T3: Triiodothyronine; T4: Thyroxine

T3: Triiodin; T4: Thyroxine

T3: Triiodothyronine; T4: Tetraiodin

T3: Triiodothyronine; T4: Tyrosin

Gồm 2 chuỗi A và B, nối bằng cầu disulfide

Gồm 2 chuỗi A và B, nối bằng cầu polypeptide

Gồm 2 chuỗi A và B, nối bằng cầu ion

Gồm 2 chuỗi A và B, nối bằng cầu

Tế bào alpha tuyến tụy

Gan

Tế bào beta đảo Langerhans của tuyến tụy nội tiết

Tế bào beta đảo Langerhans của tuyến

Đảo tụy với tế bào alpha (glucagon), beta (insulin), delta (somatostatin)

Đảo tụy với cơ thể alpha (glucagon), beta (insulin), delta (somatostatin)

Tụy với tế bào alpha (glucagon), beta (insulin), delta (somatostatin)

Đảo với tế bào alpha (glucagon), beta (insulin), delta (somatostatin)

Giảm đường huyết, tăng tổng hợp glycogen, lipid, protein, ức chế phân giải

Tăng đường huyết, tăng tổng hợp glycogen, lipid, protein, ức chế phân giải

Tăng đường huyết, giảm tổng hợp glycogen, lipid, protein, ức chế phân giải

Giảm đường huyết, tăng tổng hợp glycogen, chất , protein, ức chế phân giải

Ức chế tiết insulin, glucagon và GH, TSH

Ức chế tiết protein, glucagon và GH, TSH

Kích thích tiết insulin, glucagon và GH, TSH

Ức chế tiết insulin, glucagon và H, TRH

Adrenaline và Noradrenaline (catecholamin)

Cortisol và aldosteron (catecholamin)

Oxytocin và ADH (catecholamin)

GH và FSH (catecholamin)

Tăng tái hấp thu Na⁺, bài tiết K⁺ ở ống thận, duy trì huyết áp

Tăng tái hấp thu Ca⁺, bài tiết K⁺ ở ống thận, duy trì huyết áp

Giảm tái hấp thu Na⁺, bài tiết K⁺ ở ống thận, duy trì huyết áp

Giảm tái hấp thu a⁺, bài tiết K⁺ ở ống thận, duy trì huyết áp

GH

Insulin

Cortisol

Glucagon

GH, TSH, ACTH, FSH, LH, prolactin, ADH, oxytocin

GH, HRT, ACTH, FSH, LH, prolactin, ADH, oxytocin

GH, TSH, FSH, LH, prolactin, ADH, oxytocin

GH, TSH, ACTH, FSH, LH, prolactin, ADH,

. Tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh, túi tinh, tuyến tiền liệt, tuyến hành niệu đạo, dương vật

. Tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh, tuyến tiền liệt, tuyến hành niệu đạo, dương vật

. Tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh, túi tinh, tuyến tiền liệt, dương vật

. Tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh, túi tinh, tuyến tiền liệt, tuyến hành niệu đạo, âm

Tạo hồng cầu

Sinh tinh trùng và tiết hormon testosteron

Tiết insulin

Bài tiết mồ hôi

Đầu chứa nhân và enzyme tiêu màng noãn, cổ có ty thể, đuôi giúp di chuyển

Đầu chứa nhân và chất dinh dưỡng tiêu màng noãn, cổ có ty thể, đuôi giúp di chuyển

Đầu chứa nước và enzyme tiêu màng noãn, cổ có ty thể, đuôi giúp di chuyển

Đầu chứa nhân và enzyme tiêu màng noãn, đuôi giúp di chuyển

Diễn ra trong ống sinh tinh, cần FSH, LH và testosteron

Diễn ra trong ống sinh tinh, cần RHU, LH và testosteron

Diễn ra trong ống sinh tinh, cần FSH, LH

Diễn ra ống sinh tinh, cần FSH, LH và testosteron

Tinh trùng + dịch túi tinh, tuyến tiền liệt, tuyến hành niệu đạo

Tinh trùng + dịch túi tinh, tuyến tiền liệt, tuyến trung niệu đạo

Tinh trùng + dịch túi tinh, tuyến uyên, tuyến hành niệu đạo

Tinh trùng + dịch túi , tuyến tiền liệt, tuyến hành niệu đạo

Nuôi dưỡng, vận chuyển tinh trùng, trung hòa acid âm đạo

Nuôi dưỡng, vận chuyển tinh trùng, trung hòa axit âm đạo

Cung cấp dưỡng, vận chuyển tinh trùng, trung hòa acid âm đạo

Nuôi dưỡng, vận chuyển tinh trùng, trung hòa acid

Bôi trơn và trung hòa acid trong niệu đạo

Làm đông tinh dịch

Tạo enzyme

Giảm sản tinh trùng

Hệ thần kinh giao cảm và cơ trơn niệu dục

Tuyến giáp

Tủy sống cổ

Phản xạ điều kiện

Buồng trứng, vòi tử cung, tử cung, âm đạo, âm hộ

Buồng trứng, vòi tử cung, âm đạo, âm hộ

Buồng trứng, vòi tử cung, tử cung, âm đạo

Buồng trứng, vòi tử cung, tử cung

Tiết insulin

Sinh noãn và tiết hormon estrogen, progesteron

Sinh noãn và tiết hormon estrogen, insulin

Sinh và tiết hormon estrogen, progesteron

Kích thích phát triển cơ tử cung và tăng nhạy cảm với oxytocin

Kích thích phát triển cơ tử cung và giảm nhạy cảm với oxytocin

Ức chế phát triển cơ tử cung và tăng nhạy cảm với oxytocin

Kích thích phát triển cơ tử cung và tăng nhạy cảm

Là chuỗi thay đổi sinh lý lặp lại mỗi ~28 ngày (21–35 ngày)

Là chuỗi thay đổi sinh lý lặp lại mỗi ~38 ngày (21–35 ngày)

Là chuỗi thay đổi sinh lý không lặp lại mỗi ~28 ngày (21–35 ngày)

Là chuỗi không thay đổi sinh lý lặp lại mỗi ~28 ngày (21–35 ngày)

Nang noãn phát triển, tiết estrogen → niêm mạc tử cung tăng sinh

Nang noãn ngừng phát triển, tiết estrogen → niêm mạc tử cung tăng sinh

Nang noãn chậm phát triển, tiết estrogen → niêm mạc tử cung tăng sinh

Nang noãn phát triển, tiết estrogen → niêm mạc tử cung sinh

LH tăng vọt → kích thích phóng noãn

LH giảm → kích thích phóng noãn

LH tăng vọt → ức chế phóng noãn

LH tăng vọt

Không có thụ tinh → progesteron và estrogen giảm → niêm mạc bong ra

Có thụ tinh → progesteron và estrogen giảm → niêm mạc bong ra

Không có thụ tinh → progesteron và estrogen giảm

Không có thụ tinh → progesteron → niêm mạc bong ra

Chứa IgA, dễ tiêu, phòng bệnh, đầy đủ dinh dưỡng

Chứa IgA, khó tiêu, phòng bệnh, đầy đủ dinh dưỡng

Chứa IgA, dễ tiêu, phòng bệnh, thiếu dinh dưỡng

Chứa , dễ tiêu, phòng bệnh, đầy đủ dinh dưỡng

Kích thích co cơ tử cung mạnh và nhịp nhàng để đẩy thai ra ngoài

Ức chế co cơ tử cung mạnh và nhịp nhàng để đẩy thai ra ngoài

Kích thích co cơ tử cung mạnh

hịp nhàng để đẩy thai ra ngoài

Gồm 3 lớp: cơ dọc, cơ vòng, cơ chéo → giúp co bóp khi chuyển dạ

Một lớp

Không có cơ

Gồm cơ ngang và trơn

6–7 ngày sau thụ tinh

8–9 ngày sau thụ tinh

5–6 ngày sau thụ tinh

2– ngày sau thụ tinh

Chất tiết của tuyến tử cung và nội mạc tử cung

Nhau thai

Máu mẹ

Nước ối

Môi trường acid và bạch cầu thực bào

Vi khuẩn

Ure

Tinh dịch

Oxytocin

Prolactin

Estrogen

LH

Estrogen và progesteron tổng hợp

Oxytocin và prolactin

Chỉ estrogen

Glucagon và TSH

Ở đầu núm vú

Trong ống tử cung

Trong tuyến yên

Ở cổ tử cung

Thắt ống dẫn trứng (nữ) hoặc thắt ống dẫn tinh (nam)

Dùng bao cao su

Đặt vòng

Uống thuốc tránh thai