wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Диалектология бойынша тест

Total questions: 221

Worksheet time: 2hrs 1mins

Name
Class
Date
1.

Диалектология қайсы тілден енген сөз?

a)

грек

b)

латын

c)

ағылшын

d)

француз

e)

неміс

2.

Диалектология ғылымының нысанасы не?

a)

жергілікті ерекшеліктер

b)

дублеттер

c)

варианттар

d)

қарапайым сөздер

e)

кәсіби сөздер

3.

Диалектологияның қайсы терминінің көлемі жағынан кең?

a)

наречие

b)

диалект

c)

говор

d)

подговор

e)

ауыспалы товор

4.

Далектология қайсы елде басталып, ғылым ретінде қалыптасқан?

a)

Герменияда

b)

Францияда

c)

Италияда

d)

Испанияда

e)

АҚШ-та

5.

Диалектология қайсы ғасырдан басталып зерттеле бастады?

a)

19 ғасырдың ІІ жартысы

b)

15 ғасырдың ІІ жартысынан

c)

17 ғасырдың ІІ жартысынан

d)

16 ғасырдың ІІ жартысынан

e)

20 ғасырдың ІІ жартысынан

6.

Германияда диалектологияның негізін қалаған кім?

a)

И.Шмеллер

b)

А.Шлейхер

c)

И.Асколи

d)

Г.Парис

e)

Ж.Жильерон

7.

Францияда диалектологияның негізін қалаған кім?

a)

Ж.Жильерон

b)

И.Асколи

c)

А.Шлейхер

d)

Г.Парис

e)

И.Шмеллер

8.

Италияда қайсы ғалым диалектологияның негізін қалады?

a)

И.Асколи

b)

А.Шлейхер

c)

Г.Парис

d)

В.Виноградов

e)

Д.Е.Поливанов

9.

Ресей диалектологиясына көп еңбек сіңірген ғалым кім?

a)

А.Шахматов

b)

И.Срезневский

c)

А.Потебня

d)

В.Виноградов

e)

Ю.Степанов

10.

Орыс ғалымдарынан кімдер лингвистикалық географияның негізі?

4 lines
11.

тологиясына көп еңбек сіңірген ғалым кім?

a)

А.Шахматов

b)

И.Срезневский

c)

А.Потебня

d)

В.Виноградов

e)

Ю.Степанов

12.

Орыс ғалымдарынан кімдер лингвистикалық географияның негізін салды?

a)

Ушаков

b)

Даль

c)

Филии

d)

Марр

e)

Виноградов

13.

Диалектология зерттеу нысаның саралауына қарай және сипатына қарай неше салаға бөлінеді?

a)

екі салаға

b)

үш салаға

c)

төрт салаға

d)

бес салаға

e)

алты салаға

14.

Сипаттама диалектология дегеніміз не?

a)

Тілдегі диалектілер мен сөйленістердің дыбыстық,лексикалық және грамматикалық ерекшеліктерін сипаттайды

b)

Сөйленістердегі лексикалық ерекшеліктерді сипаттап көрсету

c)

Сөйленістердегі фонетикалық және грамматикалық ерекшеліктерді сипаттап көрсету

d)

Жергілікті ерекшеліктерден көрші тілдердің әсерін сипаттау

e)

Жергілікті ерекшеліктерден көрші тілдерден енген сөздерді табу

15.

Диалект дегеніміз не?

a)

Біртұтас жүйенің ерекшелігімен сипатталатын тілдің территориялық немесе әлеуметтік бір түрі

b)

Шектеулі аймақтарда қолданылатын кәсіби сөздер

c)

Әлеуметтік ортаның қатынас құралы

d)

Көркем шығармаларда кездесетін жергілікті ерекшеліктер

e)

Жастардың сөйлеу тіліне тән ерекшеліктер

16.

Тарихи диалектология дегеніз не?

a)

Диалектілер мен сөйленістердегі жергілікті пайда болу сырын,тарихын зерттеу

b)

Жергілікті еркшеліктерді тарихпен байланыстарын зерттеу

c)

Сөйленістерден қазақ халқының тарихына байланысты сөздерді зерттеу

d)

А

17.

егі жергілікті пайда болу сырын,тарихын зерттеу

a)

Жергілікті еркшеліктерді тарихпен байланыстарын зерттеу

b)

Сөйленістерден қазақ халқының тарихына байланысты сөздерді зерттеу

c)

Аймақтық лексикадағы архаизм мен тарихи сөздерді зерттеу

d)

Жергілікті ерекшеліктерден көрші тілдерден енген сөздерді табу

18.

Диалектизмдер деген не?

a)

Көркем шығармаларда кездесетін жергілікті ерекшеліктер

b)

Әдеби тілге кіретін жергілікті ерекшеліктер

c)

Жастардың сөйлеу тіліндегі ерекшеліктер

d)

Қарттар тіліндегі жергілікті ерекшеліктер

e)

Газет-журналдардың тілі

19.

Тайпалық тілдердің алғашқы сатысы не?

a)

Рулық тіл

b)

Тайпалық ордақтар тілі

c)

Рулық одақтар тілі

d)

Халық тілі

e)

Ұлт тілі

20.

Халықтық тілдің алдында қандай тіл болған?

a)

Тайпалық тіл

b)

Рулық тіл

c)

Рулық одақтар тілі

d)

Ұлт тілі

e)

Жергілікті тілдер

21.

Ұлт тілі тіл дамуының қайсы сатысында қалыптасады?

a)

Жоғары сатысындағы мемлекет тілі

b)

Алғашқы қауымдағы тіл

c)

Феодальдық қоғамдағы тіл

d)

Рулық қоғамдағы тіл

e)

Тайпалық қоғамдағы тіл

22.

Рулық тіл дегеніміз не?

a)

Алғашқы қоғамдағы тілдердің көрінісі

b)

Феодальдық қоғамның тілі

c)

Капитализм қоғамның тілі

d)

Халықтың қазіргі тілі

e)

Тайпалық одақтардың тілі

23.

Қазақ тілі түркі тілдері семьясының қайсы тобына жатады?

a)

Қыпшақ- ноғай тобына

b)

Қарлұқ- ұйғыр тобына

c)

Оғыз- булгар тобына

d)

Оғыз- туркмен тобына

e)

Оғыз- сельжук тобына

24.

Қазақ тілі түркі тілдері семьясының қайсы тобына жатады?

a)

Қыпшақ- ноғай тобына

b)

Қарлұқ- ұйғыр тобына

c)

Оғыз- булгар тобына

d)

Оғыз- туркмен тобына

e)

Оғыз- сельжук тобына

25.

Қазақ халқының негізін құраушы тайпалық одақтар қай ғасырдың арасында пайда болды?

a)

5- 10 ғасырлар арасында

b)

5 ғасырлар арасында

c)

10- 11 ғасырлар арасында

d)

12- 13 ғасырлар арасында

e)

13- 14 ғасырлар арасында

26.

Қазақ жерінде тайпалық одақтардың негізі қай ғасырларда қалыптасты?

a)

7- 11 ғасырларда

b)

11- 12 ғасырларда

c)

15-17 ғасырларда

d)

12- 13 ғасырларда

e)

16- 17 ғасырларда

27.

Қазақтың ұлт тілі қандай негізде пайда болған?

a)

Бірнеше диалектілердің шоғырланып бірігуі негізінде пайда болған

b)

Бір диалектілік негізінде пайда болған

c)

Диалектілердің ауысып шоғырлану нәтижесінде пайда болған

d)

Ауыспалы сөйленістердің нәтижесінде пайда болған

e)

Жаргондердың шоғырлануынан пайда болған

28.

Жергілікті ерекшеліктер дегеніміз не?

a)

Белгілі бір аймақтың халқына қызмет ететін, дыбыстық, лексикалық,грамматикалық жағынан өзіне тән ерекшелігі бар, жалпы халықтық тілдің бір тармағы

b)

Белгілі бір аймақта қолданылатын қарапайым сөздер

c)

Белгілі бір аймақта қолданылатын жаргондар мен органдар

d)

Әлеуметтік диалектілер

e)

Белгілі бір аймақта қолданылатын варваризмдер мен кітаби сөздер

29.

Бізің,сізің формалы есімдіктер қай диалектіде айтылады?

a)

Батыс

b)

Шығыс

c)

Оңтүстік

30.

Бізің,сізің формалы есімдіктер қай диалектіде айтылады?

a)

Батыс

b)

Шығыс

c)

Оңтүстік

d)

Орталық

e)

Солтүстік

31.

Жаргон дегеніміз не?

a)

Біріккен әлеуметтіктоп пайдаланатын сөйлеу тілі

b)

Кемсіту,қорлау мәніндегі сөздер

c)

Менсінбеу мәні бар сөздер

d)

Тұрпайы сөздер

e)

Қарапайым сөздер

32.

Варваризмдер деген не?

a)

Басқа тілден кірген,толық қалыптаса алмаған сөздер

b)

Диалект сөздер

c)

Кірме сөздер

d)

Аймақтық сөздер

e)

Жаргондар мен аргондар

33.

Солтүстік-Шығыс диалектісі әдеби тілге негіз болды деген ғалым кім?

a)

С. Аманжолов

b)

А. Шахматов

c)

А. Потебня

d)

Г. Венкер

e)

К. Маркс

34.

Қазақ тілінің шығыс диалектісі қанша говорды қамтиды?

a)

3

b)

5

c)

4

d)

2

e)

6

35.

Төмендегі сөздерден фонетикалық диалектіде қолданылған мысалды тап?

a)

маңлай-маңдай

b)

дүмше- ақ құман

c)

бақыр - шелек

d)

таға-нағашы

e)

азбар - қора

36.

Қазақ тілінің оңтүстік диалектісін қай ғалым 6 говорға бөлді?

a)

О.Нақысбеков

b)

Ғ.Қалиев

c)

Досқараев

d)

Ғ.Мұсабаев

e)

С.Омаров

37.

Қай жұрнақтар арқылы жаңа сөздер жасалады?

a)

-тай,-тайлы

b)

- пай,-пайлы

c)

-дай,-дайлы

d)

-шай,-шайлы

e)

-лай,-лайлы

38.

Оңтүстік диалектісі қанша говордан тұрады?

a)

6

b)

3

c)

4

d)

5

e)

2

39.

Кемпірауыз сөзінің мағынасы.

(a)  

40.

Оңтүстік диалектісі қанша говордан тұрады?

a)

6

b)

3

c)

4

d)

5

e)

2

41.

Кемпірауыз сөзінің мағынасы.

a)

тістеуік

b)

көпек

c)

мада

d)

шәруер

e)

шаруа

42.

Ташкент сөйленістерін зерттеген кім ?

a)

Т. Айдаров

b)

Ә. Кенжалина

c)

Ж.Қайранбай

d)

Е. Тұмабеков

e)

Т. Сайранбаев

43.

Монғолия қазақтарының тілін зерттеген кім?

a)

П. Бұхатұлы

b)

В. Гумболдт

c)

И. Сталин

d)

І. Кеңебаев

e)

А. Хасенов

44.

Дәп сөзінің мағынасы.

a)

әдет-аурып

b)

шұлық

c)

көбенте

d)

шапан

e)

бас киім

45.

Қазақ тілінің Арал говорын зерттеген кім?

a)

Ғ. Қалиев

b)

Д. Султанов

c)

М. Алданов

d)

Қ. Сейданов

e)

Б. Бекетов

46.

Көркем шығармаларда диалектизмдерді көп пайдаланған жазушы?

a)

Д. Досжанов

b)

М. Мырзахметұлы

c)

М. Сарыбеков

d)

Т. Байжанов

e)

Е. Күзембаев

47.

Жорап сөзінің мағынасы.

a)

шұлық

b)

аяқ киім

c)

бас киім

d)

жұқа шапан

e)

дақа

48.

Долы сөзінің мағынасы.

a)

бұршақ

b)

ағашты жер

c)

жаңбыр

d)

нөсер

e)

қар

49.

Қазақ диалектілерін 4 топқа бөліп қарастырған кім?

a)

Сарыбаев

b)

Нұрпейісов

c)

Бектұров

d)

Аманжолов

e)

Досқараев

50.

Қорпы сөзінің мағынасы.

a)

ұнның кебегі

b)

наша

c)

кешегіден қалған ас

d)

нарын

e)

турама

51.

Ызбайлы сөзінің мағынасы.

a)

мазасыздану

b)

сенімді,жинақы

c)

даңғыл жол

d)

ынтызар

e)

аспан

52.

Ызбайлы сөзінің мағынасы.

a)

мазасыздану

b)

сенімді,жинақы

c)

даңғыл жол

d)

ынтызар

e)

аспан

53.

Шынжаң сөзінің мағынасы.

a)

жіңішке,нәзік

b)

жуан

c)

есерсоқ

d)

тентек

e)

кербез адам

54.

Сабу сөзінің мағынасы.

a)

будандастыру

b)

есерсоқ

c)

кербез адам

d)

әдепті

e)

сыпайы

55.

Тенік сөзінің мағынасы.

a)

әумесер,есерсоқ

b)

даңғайыр жол

c)

тәуір

d)

жақсы

e)

мата

56.

Қауышу сөзінің мағынасы.

a)

жолығу,кездесу,көрісу

b)

жұдырық

c)

жұбату

d)

алдау

e)

ел билеу, алдау, жұбату

57.

Арзу сөзінің мағынасы.

a)

ынтық,ынтызар

b)

ел билеу

c)

ұру

d)

сабау

e)

дырдай, жұбату

58.

Әлменді сөзінің мағынасы.

a)

күшті,қуатты

b)

ажарлы

c)

әдемі

d)

ұру

e)

сабау, жұбату

59.

Мияз сөзінің мағынасы.

a)

кербез адам

b)

тенік адам

c)

өте қиын

d)

өткізу

e)

есерсоқ адам

60.

Мараласу сөзінің мағынасы.

a)

бәстесу

b)

асығу

c)

сасу

d)

дауласу

e)

ымдау

61.

Қайымдасу сөзінің мағынасы.

a)

ұрысу,дауласу

b)

қайтыс болу

c)

беку

d)

нығаю

e)

бәстесу, жұбату

62.

Ақи-тақи сөзінің мағынасы.

a)

үзілді-кесілді

b)

апалас-топалас

c)

анда-санда

d)

мөре-шөре

e)

мая-мая

63.

Қол арық сөзінің мағынасы.

a)

кішкене арық

b)

бас арық

c)

бау арық

d)

су арық

e)

су ақпайтын арық

64.

Қол арық сөзінің мағынасы.

a)

кішкене арық

b)

бас арық

c)

бау арық

d)

су арық

e)

су ақпайтын арық

65.

Қобан бидай сөзінің мағынасы.

a)

қатты бидай

b)

егін бастыру

c)

бас арық

d)

күздік бидай

e)

шар басу

66.

Көк найза сөзінің мағынасы.

a)

қара бидай

b)

күздік бидай

c)

егін бастыру

d)

шарбасы

e)

қатты бидай

67.

Мәлімет сөзінің мағынасы.

a)

мағлұмат

b)

залым

c)

сүйініш

d)

күйініш

e)

құдағи

68.

Абырой сөзінің мағынасы.

a)

әбуйір

b)

мата

c)

сақа

d)

асар

e)

кітап

69.

Малақай сөзінің мағынасы.

a)

бас киім

b)

қолғап

c)

аяқ киім

d)

кітап

e)

жихаз

70.

Биттей сөзінің мағынасы.

a)

кішкентай

b)

ең үлкен

c)

дәу

d)

нән

e)

асау

71.

Тіліміздегі архаизмдер қаншаға бөлінеді?

a)

2

b)

3

c)

4

d)

5

e)

6

72.

Говорларда бір нәрсені затты,құбылысты және белгілі бір ұғымды түрліше атаудан пайда болған диалектизм.

a)

сәйкесті диалектизм

b)

тарихи диалектизм

c)

саяси диалектизм

d)

сипаттама диалектизм

e)

салыстырмалы диалектизм

73.

Пөзір сөзінің мағынасы.

a)

пияла

b)

кесе

c)

тостақ

d)

шылапшын

e)

үлкен кесе

74.

Дарбаза сөзінің мағынасы.

a)

қақпа

b)

есік

c)

тамақ

d)

орындық

e)

ақ парақ

75.

Ауқат сөзінің мағынасы.

a)

тамақ,ас

b)

қасық

c)

орындық

d)

пиала

e)

кесе

76.

Атхана сөзінің мағынасы.

(a)  

77.

Ауқат сөзінің мағынасы.

a)

тамақ,ас

b)

қасық

c)

орындық

d)

пиала

e)

кесе

78.

Атхана сөзінің мағынасы.

a)

ат қора

b)

шошқа

c)

түйе

d)

балық

e)

теледидар

79.

Күшейткіш үстеуді табыңыз.

a)

жүдә,ересен

b)

аз

c)

көп

d)

дембе-ден

e)

алғашқы

80.

Мөлшерлік үстеуді табыңыз.

a)

азды-көпті

b)

әскере

c)

азанда

d)

кешке

e)

сирек

81.

Мезгіл үстеуді табыңыз.

a)

келер жыл

b)

бартұғын

c)

жоқтұғын

d)

жатақхана

e)

керуен

82.

Тілдің диалектілік мүшеленуінің ең күрделі түрі.

a)

наречие

b)

говор

c)

диалекті

d)

варваризм

e)

жаргон

83.

Досқараев говорлар тобын қаншаға бөлінеді?

a)

2

b)

3

c)

4

d)

5

e)

6

84.

Оңтүстік - Шығыс және солтүстік-батыс деп екі говорлар тобына жіктеген ғалым?

a)

Ж.Досқараев

b)

С.Аманжолов

c)

Н.Сауренбаев

d)

Ш.Сарыбаев

e)

Ғ.Қалиев

85.

Құлдану әдеби тілде қалай аталады?

a)

қолдану

b)

құлдену

c)

қүлдұну

d)

құл дану

e)

құлдан

86.

Жұмалау әдеби тілде қалай аталады.

a)

дұмалау

b)

домалау

c)

жомалау

d)

дұмұлау

e)

жұрмалау

87.

Мышық әдеби тілде қалай аталады?

a)

мысық

b)

пышық

c)

мытық

d)

мытақ

e)

матық

88.

Моржа әдеби тілде қалай аталады?

a)

мұржа

b)

мұрқа

c)

мүрша

d)

мұрза

e)

мырза

89.

Оқымыш әдеби тілде қалай аталады?

a)

оқымысты

b)

оқыды

c)

оқымыс

d)

оқығыш

e)

оқы

90.

тілде қалай аталады?

a)

мұржа

b)

мұрқа

c)

мүрша

d)

мұрза

e)

мырза

91.

Оқымыш әдеби тілде қалай аталады?

a)

оқымысты

b)

оқыды

c)

оқымыс

d)

оқығыш

e)

оқы

92.

Мұқташ әдеби тілде қалай аталады?

a)

мұқтаж

b)

мұқаш

c)

мұқтас

d)

мқұсас

e)

мұқжат

93.

Үзеңкі әдеби тілде қалай аталады?

a)

үзеңгі

b)

үдеңгі

c)

үзен

d)

үдеңкі

e)

үзеңкі

94.

Жетпіш әдеби тілде қалай аталады?

a)

жетпіс

b)

жетміш

c)

жетіміс

d)

жеті он

e)

жетіпіс

95.

Шайқымазақ әдеби тілде қалай аталады?

a)

сайқымазақ

b)

шайымазақ

c)

сайықымазақ

d)

бәсеке

e)

мазақ

96.

Мүшәпір әдеби тілде қалай аталады?

a)

мүсәпір

b)

мүтәпір

c)

мәсәпір

d)

мүшапыр

e)

мүсір

97.

Аспас әдеби тілде қалай аталады?

a)

аспаз

b)

ашпаз

c)

аспаш

d)

даяршы

e)

даяр

98.

Зырғанау әдеби тілде қалай аталады?

a)

сырғанау

b)

сарғанау

c)

сарғынау

d)

зарғанау

e)

зырғәнәу

99.

Құмай әдеби тілде қалай аталады?

a)

құмай

b)

қомай

c)

қүмай

d)

қумай

e)

ғомай

100.

Замғау әдеби тілде қалай аталады?

a)

самғау

b)

сомғау

c)

сұмғау

d)

сүмғау

e)

зұмғау

101.

Еждеме әдеби тілде қалай аталады?

a)

ештеме

b)

іждеме

c)

іштеңе

d)

ешқандай

e)

қандай

102.

Оқиқа әдеби тілде қалай аталады?

a)

оқиға

b)

оқида

c)

оқидо

d)

доқиса

e)

осиса

103.

Гіналау әдеби тілде қалай аталады?

a)

кінәлау

b)

кыналау

c)

қына алу

d)

к

e)
104.

Оқиқа әдеби тілде қалай аталады?

a)

оқиға

b)

оқида

c)

оқидо

d)

доқиса

e)

осиса

105.

Гіналау әдеби тілде қалай аталады?

a)

кінәлау

b)

кыналау

c)

қына алу

d)

кінәлі

e)

кінелі

106.

Ауа әдеби тілде қалай аталады?

a)

иә

b)

тәте

c)

апа

d)

ата

e)

әке

107.

Жоқары әдеби тілде қалай аталады?

a)

жоғары

b)

төмен

c)

биік

d)

аласа

e)

үлкен

108.

Ол бала бір жерге құлап майып болды.Сөйлемдегі диалекті сөзді табыңыз.

a)

майып

b)

бала

c)

құлап

d)

бір

e)

жерге

109.

Бойындағы бар қасиетіңді сожақта тонатып алды.Диалект сөзді табыңыз.

a)

сожақта

b)

бойындағы

c)

алыпты

d)

бойы

e)

қасиет

110.

Лажысыз мойын ұсынасың. Диалект сөзді табыңыз.

a)

мойын

b)

лажы

c)

ұсын

d)

бәрі

e)

диалект

111.

Қызыл шырайлының өзі еді. Диалекті сөзді табыңыз.

a)

шырайлы

b)

нақ өзі

c)

қызыл

d)

өзі

e)

нақ

112.

Аздап ептілгін де болатын. Диалекті сөзді табыңыз.

a)

ептілген

b)

қызыл

c)

аздап

d)

де

e)

болатын

113.

Кәзір мүлде әңгі болып кетті. Диалекті сөзді табыңыз.

a)

әңгі

b)

кәзір

c)

мүлде

d)

кетті

e)

болып

114.

Ешек әдеби тілде қалай аталады?

a)

есек

b)

ат

c)

жылқы

d)

ешкі

e)

лақ

115.

Тіл білімінің диалектілермен говорларды зерттейтін саласы не деп аталады?

a)

диалектология

b)

синтаксис

c)

подговор

d)

лексикология

e)

фонетика

116.

ен говорларды зерттейтін саласы не деп аталады?

a)

диалектология

b)

синтаксис

c)

подговор

d)

лексикология

e)

фонетика

117.

Говорларда кездесетін сын есімдерді мағынасына қарай қанша топқа бөледі?

a)

3

b)

4

c)

2

d)

5

e)

6

118.

Жергілікті халық тілінде кездесетін көнерген сөздерді бір тобы қалай аталады?

a)

архаизм

b)

историзм

c)

көнерген сөз

d)

кәсіби сөз

e)

терминдер

119.

Қазақ тілінде басы ашық айқындалған қанша диалектісі бар?

a)

4

b)

2

c)

5

d)

6

e)

7

120.

Аягөз говоры қай аудандарда кездеседі?

a)

Баянөлгей

b)

Алтай

c)

Өскемен

d)

Абай

e)

Зайсан

121.

Жозы/жуазы сөзі не мағынаны береді?

a)

аласа дөңгелек стол

b)

орындық

c)

үстел

d)

дүй

e)

там

122.

«Зодық» қай тілден енген сөз?

a)

моңғол

b)

өзбек

c)

түрік

d)

ұйғыр

e)

татар

123.

Ызбайлы деген сөз не мағынаны білдереді?

a)

сыпайы,әдепті

b)

күшті

c)

мықты,күшті

d)

зор

e)

аса

124.

Диалектология грек тілінен аударғанда қандай мағына береді?

a)

«диалектос»-сөз,сөйлеу, «логос»-ілім

b)

«диалектос»-дұрыс айтамын, «логос»-ілім

c)

«диалектос»-дұрыс жазамын, «логос»-ілім

d)

«диалектос»-көне,ескі, «логос»-ілім

e)

«диалектос»-көшіремін, «логос»-ілім

125.

Диалект,говор дегеніміз не?

a)

Халықтық немесе ұлттық тілдің өзіндік ерекшеліктері бар тармақтары,бөліктері

b)

Бір ғана ауданға тән тіл ерекшеліктері

126.

говор дегеніміз не?

a)

Халықтық немесе ұлттық тілдің өзіндік ерекшеліктері бар тармақтары,бөліктері

b)

Бір ғана ауданға тән тіл ерекшеліктері

c)

Бір ғана облысқа тән тілдік ерекшеліктер

d)

Бірнеше ауданды қамтитын тілдік ерекшеліктер

e)

Барлық жауап дұрыс

127.

Тілдік ерекшеліктер қаншаға бөлінеді?

a)

3

b)

4

c)

2

d)

5

e)

6

128.

Тілдік ерекшеліктердің түрлері:

a)

фонетикалық, лексикалық,грамматикалық

b)

фонетикалық, лексикалық

c)

фонетикалық,грамматикалық

d)

лексикалық,грамматикалық

e)

фонетикалық, лексикалық,фразеологиялық

129.

Говор дегеніміз не?

a)

шағын аймақты ғана қамтитын жергілікті тіл ерекшеліктері

b)

екі облысты қамтитын жергілікті тіл ерекшеліктері

c)

бірнеше облысты қамтитын жергілікті тіл ерекшеліктері

d)

диалектілерді зерттейді

e)

бір ауылды ғана қамтитын жергілікті тіл ерекшеліктері

130.

С.Омарбеков диалектілерді не деп атағанды ұсынды?

a)

айтылым

b)

сөйленіс

c)

жазылым

d)

тілдік ерекшелік

e)

жаңа бөлім

131.

Ғ.Бегалиев диалекті сөздерді қаншаға бөлді?

a)

2

b)

3

c)

4

d)

6

e)

8

132.

Ғ.Бегалиев диалект сөздерді қалай бөлді?

a)

сөздік диалекті және дыбыстық диалекті

b)

дыбыстық диалекті және жазулық диалекті

c)

тілдік диалеті және сөздік диалекті

d)

тілдік диалекті және дыбыстық диалекті

e)

дұрыс жауабы жоқ

133.

Сөз диалекті болу үшін қанша шарт болуы керек?

a)

2

b)

4

c)

6

d)

8

e)

10

134.

Диалектінің пайда болуы

4 lines
135.

Сөз диалекті болу үшін қанша шарт болуы керек?

a)

2

b)

4

c)

6

d)

8

e)

10

136.

Диалектінің пайда болуы немен байланысты?

a)

халық,ұлт тарихымен

b)

аймақтардың бөлінуімен

c)

көшілес елдермен

d)

көршілес аудандармен

e)

халықтың көшіп-қонуымен

137.

«тандыр» сөзі жалпыхалықтық тілде?

a)

қатты,жарамсыз құрғақ жер

b)

нан пісіретін пеш

c)

жақсы иленген балшық

d)

қолғаптың бір тұрі

e)

нан таситын зат

138.

Диалект дегеніз не?

a)

Біртұтас жүйенің ерекшелігімен сипатталатын тілдің территориялық немесе әлеуметтік бір түрі

b)

Шектеулі аймақтарда қолданылатын кәсіби сөздер

c)

Әлеуметтік ортаның қатынас құралы

d)

Көркем шығармаларда кездесетін жергілікті ерекшеліктер

e)

Жастардың сөйлеу тіліне тән ерекшеліктер

139.

Қостанай облысында «тайтұяқ» сөзінің мағынасы?

a)

мұз оятын құрал

b)

өлшем түрі

c)

жылқының бір түрі

d)

музыкалық аспап атауы

e)

тас майдалайтын құрал

140.

Қазақ тілін зерттеуші диалектологтер диалектілердің шығу жолдарын қанша жағдаймен қарастырды?

a)

3

b)

2

c)

4

d)

6

e)

5

141.

Жалпы қазақ тілі говорларындағы лексикалық ерекшеліктерді сипатына қарай,өзара қатысына қарай қанша топқа бөлуге болады?

a)

3

b)

2

c)

4

d)

5

e)

6

142.

Жалпы қазақ тілі говорларындағы лексикалық ерекшеліктерді сипатына қарай,өзара қатысына қарай қандай топтарға бөлуге болады?

4 lines
143.

Жалпы қазақ тілі говорларындағы лексикалық ерекшеліктерді сипатына қарай,өзара қатысына қарай қандай топтарға бөлуге болады?

a)

Сәйкесті,сәйкессіз,семантикалық

b)

Сәйкесті,сәйкессіз,сипаттамалы

c)

Сәйкесті,сәйкессіз,тарихи

d)

Сәйкесті,сәйкессіз

e)

Сәйкесті,семантикалық

144.

Диалектология зерттеу нысанына және сипатына қарай?

a)

Сипаттамалы,тарихи

b)

Сәйкесті,сәйкессіз

c)

Сәйкесті,сипаттамалы

d)

Сәйкесті,сәйкессіз,сипаттамалы

e)

Сәйкесті,сәйкессіз,семантикалық

145.

«Қай тілді болсын үйрену үстінде біз оның жеке әдеби қалпын ғана емес ,халықтық говорларда қолданылуын зерттеуге тырысуымыз қажет» -деп пікір айтқан ғалым:

a)

Богородицкий

b)

С.Аманжолов

c)

Ғ.Қалиев

d)

Ш.Сарыбаев

e)

Ж.Досқараев

146.

«Тайпаның өзіне тән ерекше диалектісі болды. Шынында, тайпа мен диалект бір-біріне сай келеді»- деп пікір айтқан ғалымды көрсетіңіз?

a)

Ф.Энгельс

b)

С.Аманжолов

c)

Ғ.Қалиев

d)

Ш.Сарыбаев

e)

Ж.Досқараев

147.

Қазақ тілінің диалектілік сипат алуын зерттеушілер қай дәуірден бастайды?

a)

Көне ғұн дәуірінен

b)

Көне сақ дәуірінен

c)

Көне түркі дәуірінен

d)

Кеңес үкіметі кезеңінен

e)

Жаңа заманнан

148.

Қазақ жерінде тайпалық одақтардың негізі қай ғасырларда қалыптааты?

a)

7- 11 ғасырларда

b)

11- 12 ғасырларда

c)

15-17 ғасырларда

d)

12- 13 ғасырларда

e)

16- 17 ғасырларда

149.

ғасырларда қалыптааты?

a)

7- 11 ғасырларда

b)

11- 12 ғасырларда

c)

15-17 ғасырларда

d)

12- 13 ғасырларда

e)

16- 17 ғасырларда

150.

«Әдеби тіл мен диалектілер арасында қытай қорғаны жоқ. Әдеби тіліміз атқаратын қызметіне байланысты жергілікті халық тіліне ықпал жасап,оны игеруге , өз кәдесіне жаратуға тырысады және де ол тіл дамуына қажетті процес» - деп пікір айтқан академик?

a)

Ә.Қайдар

b)

С.Аманжолов

c)

Ғ.Қалиев

d)

Ш.Сарыбаев

e)

Ж.Досқараев

151.

Диалектілер жалпы жасалуы мен әдеби тілге қатысы жағынан және ұлттық тілде қолданылмына қарай бөлінеді

a)

Жергілікті, әлеуметтік

b)

Сәйкесті,сәйкессіз

c)

Сипаттамалы ,тарихи

d)

Тілдік,сөздік

e)

Айтылымдық,тілдік

152.

Волга бойы қазақтарының тілін зерттеген ғалым кім?

a)

Атимов

b)

Сағындықова

c)

Сарыбаев

d)

Қалиев

e)

Нақысбеков

153.

Шығыс диалектісі неше топтан тұрады?

a)

5

b)

6

c)

7

d)

4

e)

2

154.

1944 жылы Ж.Досқараев қазақ диалектологиясынан қай тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады?

a)

«Оңтүстік диалектісінің кейбір мәселелері»

b)

«Солтүстік диалектісінің мәселелері»

c)

«Диалектология ғылымы»

d)

«Жергілікті тіл ерекшеліктері»

e)

«Говорлар жайында»

155.

Ж.Досқараев қазақ диалектологиясынан «Оңтүстік диалектісінің кейбір мәселелері» тақырыбында қай жылы кандидаттық диссертация қорғады?

a)

1944 ж

b)

1945 ж

c)

1966 ж

d)

1943 ж

e)

1942 ж

156.

кейбір мәселелері» тақырыбында қай жылы кандидаттық диссертация қорғады?

a)

1944 ж

b)

1945 ж

c)

1966 ж

d)

1943 ж

e)

1942 ж

157.

135: . 1944 жылы қазақ диалектологиясынан «Оңтүстік диалектісінің кейбір мәселелері» тақырыпта кандидаттық диссертация кім қорғады?

a)

Ж.Доқараев

b)

С.Аманжолов

c)

Ғ.Қалиев

d)

Ш.Сарыбаев

e)

ф.Энгельс

158.

136: .С.Аманжолов «Қазақ диалектологиясының негізгі проблемалары» деген тақырыпта қай жылы қазақ диалектологиясынан тұңғыш докторлық диссертация қорғады?

a)

1948

b)

1949

c)

1944

d)

1945

e)

1941

159.

137: .1948 ж «Қазақ диалектологиясының негізгі проблемалары» деген тақырыпта қазақ диалектологиясынан тұңғыш докторлық диссертация кім қорғады?

a)

С.Аманжолов

b)

Ж.Досқараев

c)

Ғ.Қалиев

d)

Ш.Сарыбаев

e)

ф.Энгельс

160.

138: .Қазақтың халық тілі мен ауыз әдебиет үлгілерінен жиналған материялдарды және қазақ тілінің тарихын зерттеу нәтижесінде С.Аманжолов қазақ тілінің диалектісін нешеге бөлді?

a)

3

b)

6

c)

4

d)

5

e)

2

161.

139: .Оңтүстік диалектісін қай аудандар қамтиды?

a)

Алматы,Жамбыл, ОҚО облыстары

b)

Атырау,Ақтөбе облыстары

c)

Қостанай ,Ақмола облыстары

d)

Семей,Көкшетау

e)

Павлодар,Қарағанды

162.

140: . Н.Сауранбаев қазақ диалектілерін неше топқа бөліп қарайды?

a)

2

b)

3

c)

4

d)

5

e)

6

163.

141: .Қазақ тілінің оңтүстік-шығыс сөйленістерінде кездесетін кейбір сөздердегі үнсіз фрикатив ж дыбысының орнына үнді й дыбысының айтылуы қай өңірлерде кездеседі?

4 lines
164.

Қазақ тілінің оңтүстік-шығыс сөйленістерінде кездесетін кейбір сөздердегі үнсіз фрикатив ж дыбысының орнына үнді й дыбысының айтылуы қай өңірлерде кездеседі?

a)

Ұлытау өңірі

b)

Қарқаралы маңы

c)

Сырдария жағасы

d)

Шет өңірі

e)

Арал маңы

165.

Қай жылы «Еңбекші қазақ» газетінде «Тіл туралы» деген мақала жарияланды?

a)

1926ж

b)

1927ж

c)

1925ж

d)

1930ж

e)

1929ж

166.

«Жергілікті тіл ерекшеліктері» деген атауды алғаш қолданған кім?

a)

Ж.Аймауытов

b)

Ғ.Мұсабаев

c)

І.Кеңесбаев

d)

А.Байтұрсынов

e)

Б.Бекетов

167.

Филология ғылымдарының кандидаты Ж.Досқараев қазақ диалектісін екіге бөліп қарастырады:

a)

Оңтүстік-шығыс және солтүстік-батыс

b)

Оңтүстік говорлар тобы

c)

орталық және солтүстік

d)

батыс және шығыс

e)

оңтүстік және солтүстік

168.

Түркі тілдерін, соның ішінде қазақ тілін лингвистикалық география тұрғысынан зерттеу қай кезеңнен бастап қолға алынды?

a)

ХХ ғасырдың60 жылдары

b)

ХХ ғасырдың 70 жылдары

c)

ХХ ғасырдың 50 жылдары

d)

ХХ ғасырдың 40 жылдары

e)

ХХ ғасырдың 80 жылдары

169.

1972 жылы сәуір айында «КСРО түркі тілдерінің диалектологиялық атласының жұмысы»бойынша кеңес қай жерде өткізілді?

a)

Әзірбайжан астанасы Бакуде

b)

Түркияның астанасы Анкарада

c)

Өзбекстан астанасы Ташкентте

d)

Қазақстан астанасы Алматыда

e)

Қырғызстан астанасы Бішкекте

170.

Әзірбайжан астанасы Бакуде өткен кеңесте түркі халықтарының мекенінің орналасуына байланысты түркі тілдерін неше аймаққа бөлді?

a)

4

b)

3

c)

5

d)

7

e)

2

171.

Жер жердегі тіл ерекшеліктерін лингвистикалық география әдісімен зерттеп, картаға түсіргенде, кейбір атауларға, сөздерге назар аударып, көңіл аударуды талап етеді. Ондай жиі қолданып, көбірек ұшырайтын сөздерді ғылыми тілде не деп атайды?

a)

изогласса

b)

изотон

c)

изоморфема

d)

изосинтагма

e)

изолексама

172.

Лингвистикалық картадағы белгілі бір сөз мағынасының таралу шегін көрсететін сызықтар:

a)

изосема

b)

изосинтагма

c)

изогласса

d)

изофон

e)

изотон

173.

Изогластық шекаралардың бір бірімен тоғысуына қарай тілдегі изогластардың сипаты нешеге бөлінеді?

a)

3

b)

5

c)

6

d)

8

e)

2

174.

Екі тілдің немесе бір тілдің ішіндегі диалектілердің түйіскен жеріндегі тілдік құбылыстардың жарыспалы түрде қатар айтылуы:

a)

вибрациялық аймақ

b)

ауыспалы говорлар

c)

жергілікті говор

d)

жаргон сөздер

e)

жергілікті арголар

175.

Лөкет сөзінің мағынасы:

a)

үлкен пышақ

b)

оттық

c)

балдыр

d)

апан

e)

биялай

176.

Кәсіби сөздердің қанша түрі бар?

a)

5

b)

4

c)

6

d)

2

e)

7

177.

Құрал-сайменға байланысты диалект сөздер:

a)

абдыра, шот, саты

b)

бүрлеу, ерлеу, жағу

c)

сұбыт, қыз

178.

әсіби сөздердің қанша түрі бар?

a)

5

b)

4

c)

6

d)

2

e)

7

179.

.Құрал-сайменға байланысты диалект сөздер:

a)

абдыра, шот, саты

b)

бүрлеу, ерлеу, жағу

c)

сұбыт, қызалақ

d)

ақтүймен, жаламық

e)

тобатай, аралық

180.

.Б-М дауыссыз дыбыстарының алмасуы:

a)

Бөлтек - мөлтек

b)

Кілем - гілем

c)

Тоған - тоғам

d)

Тілла - ділда

e)

Барсаң - барсай

181.

. Бәһәнә сөзінің мағынасы:

a)

Сылтау

b)

Риза болу

c)

Айналасын

d)

Азақ-түлік

e)

Кішкентай

182.

.Тіліміздің тарихи қалыптасуының дәуірі нешеге бөлінеді:

a)

5-ке

b)

4-ке

c)

6-ға

d)

3-ке

e)

8-ге

183.

. Қазақ тілінде аймақтық лексикографияны зерттеген ғалым кім?

a)

Ш.Сарыбаев

b)

О.Нақысбеков

c)

Қ.Қалиев

d)

Айтазин

e)

Ә.Тәжімұратов

184.

. Мақта шаруашылығына байланысты кәсіби лексиканы зерттеген кім?

a)

Ә.Тәжімұратов

b)

О.Нақысбеков

c)

Ш.Сарыбаев

d)

Айтазин

e)

Қ.Қалиев

185.

. Қазақ тілінде балықшылық кәсібіне байланысты лексиканы зерттеген кім?

a)

Қ.Айтазин

b)

Ш.Сарыбаев

c)

О.Нақысбеков

d)

Қ.Қалиев

e)

Ә.Тәжімұратов

186.

. Қазақ диалектологиясы жөніндегі айтыс қай жылдары болды?

a)

1952-1953 ж

b)

1953-1954ж

c)

1955-1956ж

d)

1956-1957ж

e)

1958-1959ж

187.

.Қазақ диалектологиясының батыс аймағын зерттеген кім?

a)

Ә.Нұрмағанбетов

b)

Ш.Сарыбаев

c)

Б. Бектов

d)

Ж. Болатов

e)

Ш. Бектұров

188.

. Қазақ тіліндегі 4 диалекті болу керек деген пікірді кім айтқан?

(a)  

189.

ймағын зерттеген кім?

a)

Ә.Нұрмағанбетов

b)

Ш.Сарыбаев

c)

Б. Бектов

d)

Ж. Болатов

e)

Ш. Бектұров

190.

Қазақ тіліндегі 4 диалекті болу керек деген пікірді кім айтқан?

a)

Ш.Сарыбаев

b)

Ж.Болатов

c)

Б.Бекетов

d)

Қ.Қалиев

e)

Ә.Нұрмағанбетов

191.

Қазақ тілінде диалектілік ерекшелік жоқ деген оренторист ғалым кім?

a)

Радлов

b)

Ильминский

c)

Познев

d)

Мелиоранский

e)

Старшевский

192.

Қазақ тілінде диалектілік ерекшелңктер бар деген орентарист ғалым кім?

a)

Мелиоранский

b)

Радлов

c)

Ильминский

d)

Познев

e)

Старшевский

193.

Маңлай,таңлай, аңла, тәрізді айтылу қай жазушының шығармасында жиі ұшырасында?

a)

М.Әуезов

b)

С. Мұқанов

c)

Ғ.Мұстафин

d)

Ғ.Мүсірепов

e)

Т. Әлімқұлов

194.

Дөрт, дізе, жана дегендер қандай сөздер?

a)

қарапайым сөздер

b)

әдеби сөздер

c)

жаргон сөздер

d)

арго сөздер

e)

диалектілік сөздер

195.

Қазіргі кезде диалектизмдерді көп қолданатанатын жазушылар кімдер?

a)

Д.Досжанов

b)

C. Мұратбеков

c)

О.Бөкеев

d)

М.Мағауин

e)

Ә. Нұрпейісов.

196.

Балықшылыққа байланысты кәсіби қайсы жазушының шығармаларында жиі ұшырасады?

a)

Ә.Нұрпейісов

b)

C.Мұратбеков

c)

Д.Досжанов

d)

О.Бөкеев

e)

М. Мағауин

197.

Кеш жақ, бергі жақ формалы сөздер қай диалектіге тән?

a)

Батыс

b)

Шығыс

c)

Оңтүстік

d)

Орталық

e)

Солтүстік

198.

Бізің, сізің формалы есімдіктер қай диалекті де айтылады.?

(a)  

199.

алы сөздер қай диалектіге тән?

a)

Батыс

b)

Шығыс

c)

Оңтүстік

d)

Орталық

e)

Солтүстік

200.

Бізің, сізің формалы есімдіктер қай диалекті де айтылады.?

a)

Батыс

b)

Шығыс

c)

Оңтүстік

d)

Орталық

e)

Солтүстік

201.

Барыппын, айтыппын формалы сөздер қай диалектіде айтылады:

a)

Батыс

b)

Оңтүстік

c)

Орталық

d)

Солтүстік

e)

Шығыс

202.

Тәжікстан қазақтарының тілін зерттеген ғалым кім?

a)

Сағындықова

b)

Нұрмағанбетов

c)

Қалиев

d)

Сарыбаев

e)

Нақысбеков

203.

Бітегендей сөзінің мағынасы:

a)

Кішкентай

b)

Зор

c)

Қиын

d)

Үлен

e)

Мамық

204.

Әйдік сөзінің мағынасы:

a)

Ірі

b)

Атауыз

c)

Тозаң

d)

Шебер

e)

Надан

205.

Көбейіп кетейік сөзінің мағынасы:

a)

Кету, қашу

b)

Өрнектеу

c)

Келу

d)

Қошеметтеу

e)

Ұру

206.

Екі сыңары да түсініксіз қос сөзді тап?

a)

анақы-мынақы

b)

қалай-солай

c)

азын-шоғын

d)

дау-дағалы

e)

көне-көскі

207.

Сын-қимыл үстеулерді тап?

a)

шаққа

b)

ілкі

c)

азда-аз

d)

жүдә

e)

ересен

208.

С. Аманжоловтың / Вопросы диалектологии и истории казахского языка/ атты монографиясы қашан жарық көрді?

a)

1959 ж

b)

1961 ж

c)

1965 ж

d)

1966 ж

e)

1960 ж

209.

Қазақ тілінің жергілікті ерекшеліктері атты еңбектің авторы?

a)

Ж. Досқараев

b)

С. Аманжолов

c)

А. Диваев

d)

Ш. Уәлиханов

e)

Б. Бекетов

210.

Қазақ тілінің диалектолгиялық сөздігі қашан жарық көрді?

(a)  

211.

бектің авторы?

a)

Ж. Досқараев

b)

С. Аманжолов

c)

А. Диваев

d)

Ш. Уәлиханов

e)

Б. Бекетов

212.

Қазақ тілінің диалектолгиялық сөздігі қашан жарық көрді?

a)

1969ж

b)

1970ж

c)

1958ж

d)

1698ж

e)

1475ж

213.

Диалектология ғылымының негізін салған ғалым?

a)

Венкер

b)

Остгоф

c)

Брукман

d)

Радлов

e)

Шахматов

214.

Жаргон, арго сөзі қай тілден шыққан?

a)

француз

b)

грек

c)

латын

d)

орыс

e)

ағылшын

215.

Екі сыңары түсінікті қос сөздер

a)

онша-мұнша

b)

бәкін-шүкін

c)

сиыр-сыбыр

d)

мүкі-таңы

e)

абай-қоқай

216.

Мөлшерлік үстеулерді тап

a)

азда-аз

b)

азанда

c)

ерепан

d)

дембе-дем

e)

жүдә

217.

Фонетикалық вариантты тап

a)

кемзол-кемзал

b)

онша-мұнша

c)

дембе-дем

d)

мейман-қонақ

e)

әсел-бал

218.

Атауыз сөзі Семей обылысында қалай аталады?

a)

жылқыауыз

b)

кемпірауыз

c)

шеге жұлғыш

d)

тістегіш

e)

тістеу

219.

Өзбек тілінен енген сөзді көрсет

a)

гәп

b)

орам

c)

тандыр

d)

тауша

e)

белкүрек

220.

Диалектологиялық антонимді тап

a)

тырық-қабақ

b)

ақ-қара

c)

ілгері-кейін

d)

жақсы-жаман

e)

үлкен-кіші

221.

Тілдің жарлылығы не?

a)

Омоним

b)

Синоним

c)

Сөз

d)

Антоним

e)

Қос сөз

Similar Resources on Wayground

Искусство и культура

220 questions

Искусство и культура

quiz

Worksheet

•

KG