มีค่ายคูประตูหอรบเพราะคนชุมพรมีหน้าที่ทำสงคราม

มีพื้นที่ติดทะเลถึง 222 กิโลเมตรจึงมีรูปทะเลปรากฎอยู่ด้วย

เทวดายืนนั่นคือเทพสตรีที่ทำหน้าที่อวยพรแก่ชาวเมือง

ชื่อจังหวัดมีที่มาจากคำว่าอุทุมพรจึงมีต้นมะเดื่ออยู่ที่ 2 ข้าง

ธรณีสัณฐานส่วนใหญ่เป็นเทือกเขาหินปูน

วางตัวในแนวตะวันออกไปสู่ตะวันตก

มีเทือกเขาตะนาวศรีและเทือกเขาภูเก็ต

เป็นแห่งเกษตรกรรม และต้นกำเนิดแหล่งน้ำ

มรสุมตะวันออกเฉียงใต้

มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ

มรสุมตะวันตกเฉียงเหนือ

มรสุมตะวันตกเฉียงใต้

ธรณีพิบัติภัย

อัคคีภัย

อุทกภัย

วาตภัย

เครื่องประดับสำริด

กลองมโหระทึก

ขวานหิน

จารึก

ถ้ำขุนกระทิง

วัดพระบรมธาตุสวี

หาดทุ่งวัวแล่น

เขาสามแก้ว

มะโรง

มะเส็ง

มะเมีย

มะแม

เมืองชุมพรสมัยสุโขทัยเคยตั้งอยู่ในเขตเทือกเขามาก่อน

บริเวณวัดประเดิม เป็นที่ตั้งเมืองชุมพรเก่าสมัยอยุธยา

สมัยรัตนโกสินทร์ย้ายเมืองมาอยู่ท่าตะเภาและท่ายาง

เป็นเมืองทางผ่านของกองทัพญี่ปุ่นในสงครามโลกครั้งที่๒

ในหลวงรัชกาลที่ ๕ เสด็จมืองชุมพรและจารึก จปร ลงบนแผ่นหิน

กรมหลวงชุมพรฯ ประทับที่เมืองชุมพรและสิ้นพระชนม์ที่หาดทุ่งวัวแล่น

สมเด็จพระเทพฯ เสด็จเยี่ยมราษฎรในพื้นที่กันดารของชุมพรอย่างต่อเนื่อง

ร. ๙ ทรงคิดโครงการแก้มลิงเพื่อบรรเทาปัญหาอุทกภัยในพื้นที่เมืองชุมพร

ช่วยสร้างความสมดุลระหว่างมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม

ช่วยให้คนในท้องถิ่นมีอาชีพเป็นของตนเอง

คนในท้องถิ่นสามารถพึ่งตนเองได้ในทุกด้าน

ถูกทุกข้อที่กล่าวมา

เป็นเรื่องเล่าสู่กันฟังตั้งแต่บรรพบุรุษจนถึงปัจจุบัน

ความรู้ ความสามารถ ความเชื่อของมนุษย์ที่สั่งสมกันมาในพื้นที่นั้นๆ

เป็นเรื่องของความรู้ที่มีอยู่ในท้องถิ่นใดท้องถิ่นหนึ่งเท่านั้น

เป็นเรื่องที่คนรุ่นเก่าปลูกฝังและบังคับให้คนรุ่นใหม่ทำตามอย่างเคร่งครัด

สาขาศาสนา และประเพณี

สาขาเกษตรกรรม

สาขาการแพทย์แผนไทย

สาขาระบบจักรวาล

นักเรียนมีบทบาทในการสืบค้นภูมิปัญญาท้องถิ่น

รวบรวมโบราณวัตถุ สิ่งของเครื่องใช้ ในอดีต

กระตุ้นให้คนในชุมชนใช้เครื่องมือเทคโนโลยีสมัยใหม่

เผยแพร่ข้อมูลสารข่าวเกี่ยวกับภูมิปัญญาท้องถิ่น

เกิดจากปัญญาที่ถ่ายทอดกันมา

เกิดจากการเรียนรู้ทักษะ และพฤติกรรมของคนในชุมชน

มีลักษณะเฉพาะ และเป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น

เป็นสิ่งใหม่ที่คนรุ่นหลังร่วมกันสร้างมาด้วยปัญญา

ชาวบ้านทำความสะอาดบ้านเรือนเพื่อรับปู่ ย่า ตายายที่ล่วงลับไปแล้วให้มากินอาหาร

ชาวบ้านจัดงานเลี้ยงฉลองให้ปู่ ย่า ตา ยายได้มาพบหน้ากับลูกหลาน

ตั้งสำรับที่บ้าน ได้แก่ อาหารเครื่องคาวหวาน และผลไม้รวมทั้งเครื่องใช้ต่างๆ เช่น เสื้อผ้า หวี กระจก

นำอาหารไปวัด นิมนต์พระสวดไชยมงคลคาถา ระลึกตั้งจิตแผ่กุศลถึงผู้ตาย

เต ตะวัน ช่วยทำอาหาร และกินอาหารที่เหลือจากการตั้งตายายเสร็จแล้ว

เมส์ จิรายุ นำดอกไม้ไปไหว้ขอพรคุณตา คุณยายที่บ้านของท่าน

วิน เมธวิน นำอาหารไปทำบุญที่วัด และตั้งสำรับที่บ้านเพื่อให้บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว

ไบร์ท วชิรวิชญ์ นำกระดูกปู่ ย่า

งานล่องแพพะโต๊ะ

งานเปิดโลกทะเลชุมพร

งานแห่พระแข่งเรือขึ้นโขนชิงธง

งานเทิดพระเกียรติฯ

งานดูเหยี่ยวเขาดินสอ

งานกาชาดจังหวัด

งานประเพณีขึ้นถ้ำ

งานผลไม้หลังสวน

ใช้คำส่วนใหญ่เป็นของภาคกลางแต่มีสำเนียงใต้

คนชุมพรลิ้นอ่อนสามารถดัดสำเนียงได้ง่าย

แบ่งเป็นสองกลุ่มภาษาคือตอนบนกับตอนล่าง

กลุ่มตอนบนใช้เสียงต่ำ กลุ่มตอนล่างใช้เสียงสูง

สำเนียงห้าวและห้วน

สำเนียงคล้ายภาษาเขมร

สำเนียงนุ่มนวลและเนิบช้า

ส่วนใหญ่ใช้คำจากภาษามาลายู

พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง

น้ำท่วมทุ่ง พักบุ้งโหรงเหรง

เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตาม

บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น

พ่อตา แม่ยาย

พ่อเฒ่า แม่เฒ่า

พ่อแก่ แม่แก่

พ่อใหญ่ แม่ใหญ่

พ่อตา แม่ยาย

พ่อเฒ่า แม่เฒ่า

พ่อแก่ แม่แก่

พ่อใหญ่ แม่ใหญ่

กนกวรรณ นำภาษาใต้มาแทรกในเนื้อเพลงที่ตนแต่ง

รรรรรร จัดรายการแฟนพันธุ์แท้ภาษาใต้

สรรเพชญ หัวเราะเพื่อนที่ชอบพูดด้วยภาษาใต้

วชรพล พยายามฝึกให้ลูกพูดภาษาใต้

ผ้าลายไทย

ทองเหลือง

ลูกปัด

อัญมณี

งานแต่งงาน

งานศพ

งานแก้บนประจำปี

งานขึ้นบ้านใหม่

ปี่ ฉิ่ง

แตระ โหม่ง

ตะโพน ระนาด

ทับ กลอง

ตู่ คิดอ่านหนังสือเกี่ยวกับหนังตะลุง และมโนราห์

หน่อย คิดที่จะดูการเล่นหนังตะลุง และรำมโนราห์ที่ตลาด

หนู วางแผนฝึกเล่นหนังตะลุง และฝึกรำมโนราห์ที่โรงเรียน

น้อย ประชาสัมพันธ์การแสดงหนังตะลุง และรำมโนราห์

เพลงเรือ

เพลงนา

เพลงบอก

เพลงถ่อเดาะ

เนียง

เกวียน

ห้าง

คุก

เหมาะกับสภาพแวดล้อม

หาซื้อง่าย และราคาถูก

เหมาะกับขนาดของต้นข้าว

ความนิยมของคนในท้องถิ่น

ยามว่างงาน

ฤดูเพาะปลูก

เข้าพรรษา

ช่วงเกี่ยวข้าว

การกินทิ้งขว้างไม่รู้คุณค่าจะทำให้พระแม่โพสพโกรธ

การรื้อทำลายยุ้งฉางจะทำให้คนในบ้านเจ็บป่วยถึงความตาย

การลงแขกเป็นการแสดงน้ำใจและความสามัคคีในการใช้แรงงาน

ชื่อบ้านนามเมืองต่างๆ เช่น ทุ่งวัวแล่น เกาะร้านเป็ด ร้านไก่

กระบวนการเปลี่ยนแปลงของสารอาหารในร่างกาย เพื่อนำประโยชน์จาก สารอาหารไปใช้

สิ่งที่บริโภคอยู่ในชีวิตประจำวัน โดยอาศัยเวัตถุดิบที่นำมาประกอบอาหารจากแหล่งต่าง ๆ

สิ่งที่ร่างกายรับเข้าไปให้เกิดกระบวนการสังเคราะห์ จนร่างกายสามารถนำไปใช้ประโยชน์

สิ่งที่นำมาตอบสนองการเปลี่ยนแปลงของชีวิตในยามเจ็บป่วย เพื่อรักษาโรคภัยที่เกิดขึ้น

เผ็ดจัด หวานจัด

รสเค็ม มีกลิ่นสมุนไพร

เผ็ดจัด มีกลิ่นเครื่องเทศ

เค็ม หวาน เผ็ดเล็กน้อย

ขนมศิลาอ่อน

แกงส้มหยวกกล้วยหมูสามชั้น

นำพริกปลาทูและผักเมือด

ใบเหลียงผัดไข่

ทำให้ร่างกายมีภาวะโภชนาการดี มีความเจริญเติบโต

ทำให้ร่างกายสูงใหญ่ มีความด้านทานโรค

ทำให้มีสติปัญญาที่ดี มีความร่าเริงแจ่มใส

ทำให้ร่างกายไม่เจ็บป่วย มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี

กราด

แร้ว

ข้อง

เนียง

คุก

แกะ

คันไถ

ลัน