Wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

1.1.2 Y system dalgylch afon

Total questions: 69

Worksheet time: 35mins

Name
Class
Date
1.

Beth yw nodweddion system agored mewn dalgylch afon?

a)

System lle mae mewnbynnau ac allbynnau yn bresennol, megis dŵr yn mynd i mewn ac allan o'r dalgylch.

b)

System lle nad oes unrhyw fewnbynnau nac allbynnau.

c)

System lle mae dŵr yn aros yn llonydd heb unrhyw symudiad.

d)

System lle mae pob dŵr yn cael ei storio'n barhaol heb unrhyw gylchrediad.

2.

Beth yw ystyr y term 'dalgylch afon'?

a)

Ardal o dir lle mae pob dŵr glaw yn llifo i mewn i un afon benodol.

b)

Afon sy'n llifo drwy ddinas fawr.

c)

Ardal lle mae afonydd yn cyfarfod â'r môr.

d)

Dŵr sy'n llifo o fynydd i lawr i'r dyffryn.

3.

Pa brosesau sy'n digwydd mewn dalgylch afon?

a)

Mewnbynnau, trosglwyddiadau, storfeydd ac allbynnau sy'n gweithredu mewn dalgylch afon.

b)

Dim ond storfeydd sy'n digwydd mewn dalgylch afon.

c)

Dim ond allbynnau sy'n digwydd mewn dalgylch afon.

d)

Dim ond mewnbynnau sy'n digwydd mewn dalgylch afon.

4.

Edrychwch ar y diagram 'Dalgych Afon'. Beth yw'r term Cymraeg am 'Surface storage'?

a)

Storfa arwyneb

b)

Llif trostir

c)

Dŵr daear

d)

Afon isel

5.

Beth yw'r term Cymraeg am 'Precipitation'?

a)

Dyodiad

b)

Anweddiad

c)

Cywasgiad

d)

Anweddiad

6.

Beth yw'r term Cymraeg am 'Surface runoff'?

a)

Llif trostir / dŵr ffo arwyneb

b)

Dŵr daear

c)

Gwaddodion

d)

Anweddiad

7.

Beth yw'r term Cymraeg am 'Throughflow'?

a)

Trwylif

b)

Llifogydd

c)

Dŵr ffo

d)

Trydarthiad

8.

Beth yw'r term Cymraeg am 'Infiltration'?

a)

Ymddreiddiad

b)

Anweddiad

c)

Trydarthiad

d)

Dŵr ffo

9.

Beth yw'r term Cymraeg am 'Groundwater'?

a)

Dŵr daear

b)

Dŵr glaw

c)

Dŵr afon

d)

Dŵr môr

10.

Edrychwch ar y diagram 'Dalgych Afon'. Beth yw'r term Cymraeg am 'Groundwater flow'?

a)

Trylifiad

b)

Llif arwyneb

c)

Anweddiad

d)

Dyodiad

11.

Beth yw'r term Cymraeg am 'River discharge'?

a)

Arllwysiad Afon

b)

Afon Fawr

c)

Dŵr Llifo

d)

Cerrynt Afon

12.

Edrychwch ar y diagram 'Dalgych Afon'. Beth yw'r term Cymraeg am 'River'?

a)

Afon

b)

Bryniau

c)

Coedwig

d)

Traeth

13.

Edrychwch ar y diagram 'Dalgych Afon'. Beth yw'r term Cymraeg am 'Soil moisture'?

a)

Lleithder pridd

b)

Dŵr daear

c)

Afon fach

d)

Gwaddodion

14.

Defnyddiwch y diagram uchod i lenwi’r tabl isod. Term: ________ Esboniad: Dail coed a phlanhigion sydd yn atal y dŵr glaw rhag cyrraedd wyneb y ddaear. Beth yw'r term cywir?

a)

ataliad

b)

trydarthiad

c)

gollwng

d)

amsugno

15.

Term: ________ Esboniad: Llif dŵr ar hyd wyneb y ddaear i’r afon.

a)

llif trosir / llif arwyneb

b)

dyodiad

c)

anweddiad

d)

tryledu

16.

Defnyddiwch y diagram uchod i lenwi’r tabl isod. Term: ________ Esboniad: Dŵr yn mynd i lawr trwy arwyneb y ddaear i’r pridd.

a)

ymdreiddiad

b)

anweddiad

c)

cyddwyso

d)

rhedeg i ffwrdd

17.

Defnyddiwch y diagram uchod i lenwi’r tabl isod. Term: ________ Esboniad: Llif dŵr trwy’r pridd i’r afon.

a)

trwylif

b)

anweddiad

c)

dyodiad

d)

trydarthiad

18.

Defnyddiwch y diagram uchod i lenwi’r tabl isod. Term: ________ Esboniad: Llif dŵr trwy’r graig i’r afon.

a)

trylifiad

b)

anweddiad

c)

dyodiad

d)

anweddu

19.

Beth yw’r term ar gyfer: Dŵr yn disgyn o’r awyr fel glaw, niwl, cesair ac eira.

a)

Dyodiad

b)

Anweddiad

c)

Trydarthiad

d)

Ymdreiddiad

20.

Beth yw’r term ar gyfer: Lleithder (moisture) yn codi o arwyneb pridd a llysdyfiant i’r atmosffer.

a)

Trydarthiad

b)

Anweddiad

c)

Cyddwysiad

d)

Dŵr ffo

21.

Beth yw’r term ar gyfer: Dail coed a phlanhigion sydd yn atal y dŵr glaw rhag cyrraedd wyneb y ddaear.

a)

Rhyngipiad

b)

Trydarthiad

c)

Chwistrellu

d)

Amsugno

22.

Defnyddiwch y diagram uchod i lenwi’r tabl isod. Beth yw’r term ar gyfer: Llif dŵr ar hyd wyneb y ddaear i’r afon.

a)

Llif trostir

b)

Trydarthiad

c)

Ymdreiddiad

d)

Anweddiad

23.

Defnyddiwch y diagram uchod i lenwi’r tabl isod. Beth yw’r term ar gyfer: Dŵr yn mynd i lawr trwy arwyneb y ddaear i’r pridd.

a)

Ymdreiddiad

b)

Anweddiad

c)

Trydarthiad

d)

Cyddwyso

24.

Defnyddiwch y diagram uchod i lenwi’r tabl isod. Beth yw’r term ar gyfer: Llif dŵr trwy’r pridd i’r afon.

a)

Trwylif

b)

Anweddiad

c)

Trydarthiad

d)

Llif arwyneb

25.

Beth yw’r term ar gyfer: Llif dŵr trwy’r graig i’r afon.

a)

Llif dŵr daear

b)

Anweddiad

c)

Trydarthiad

d)

Llifo arwynebol

26.

Beth yw Arwynebedd Anathraidd? Dewiswch yr ateb cywir.

a)

Craig sydd ddim yn gadael i ddŵr lifo trwyddi oherwydd nad oes mandyllau neu craciau digonol, megis llechen, concrid, tarmac.

b)

Craig sydd â mandyllau neu fandyllau bach rhwng y gronynnau sy’n gadael i ddŵr lifo trwyddi megis calchfaen a thywodfaen.

27.

Beth yw Arwynebedd Athraidd? Dewiswch yr ateb cywir.

a)

Craig sydd ddim yn gadael i ddŵr lifo trwyddi oherwydd nad oes mandyllau neu craciau digonol, megis llechen, concrid, tarmac.

b)

Craig sydd â mandyllau neu fandyllau bach rhwng y gronynnau sy’n gadael i ddŵr lifo trwyddi megis calchfaen a thywodfaen.

28.

Beth yw effaith lystyfiant ar storfeydd a llifogydd?

a)

Mae'n lleihau llifogydd trwy amsugno dŵr.

b)

Mae'n cynyddu llifogydd trwy rwystro dŵr.

c)

Nid oes ganddo unrhyw effaith ar lifogydd.

d)

Mae'n achosi storfeydd i gynyddu.

29.

Dewiswch y ddau le sy’n storio dŵr o dan yr arwyneb.

a)

Afon a llyn

b)

Gwaddodfa a tharddle

c)

Gwely dŵr a dŵr daear

d)

Dŵr daear a gwaddodfa

30.

Rhyngipiad yw pan fydd mwy o leithder yn yr aer yn yr haf, sy'n gwneud iddo deimlo'n fwy poeth. Pam mae hyn yn digwydd?

a)

Oherwydd bod yr aer yn dal mwy o leithder yn yr haf

b)

Oherwydd bod llai o leithder yn yr haf

c)

Oherwydd bod y gwynt yn gryfach yn yr haf

d)

Oherwydd bod y tymheredd yn is yn yr haf

31.

Dewiswch y math o rhyngipiad sy’n caniatáu ymdreiddiad.

a)

Rhyngipiad athraidd

b)

Rhyngipiad anathraidd

c)

Rhyngipiad tryloyw

d)

Rhyngipiad solet

32.

Beth yw ystyr pridd ddirlawn?

a)

Pridd sydd â holl ofodau aer wedi'u llenwi â dŵr

b)

Pridd sych iawn heb ddŵr

c)

Pridd sydd â llawer o aer ynddo

d)

Pridd sy'n cynnwys llawer o garbon deuocsid

33.

Llystyfiant arafu llifogydd drwy __________ dŵr glaw ac amddiffyn y pridd rhag erydiad. Mae'n cynyddu faint o ddŵr sy'n cael ei storio dros dro ac yn lleihau llif arwyneb.

a)

rhyngipio

b)

anweddu

c)

tyllu

d)

gollwng

34.

Dŵr pridd (__________) a ddŵr ddaear

a)

soil moisture

b)

rainwater

c)

river water

d)

lake water

35.

Mae mwy o ddail ar y coed a phlanhigion yn yr haf, felly gallant ddal mwy o ddŵr ar eu harwyneb cyn iddo gyrraedd y __________.

a)

pridd

b)

nefoedd

c)

dŵr

d)

ffrwd

36.

Rhyngipiad naturiol, fel coed a phlanhigion – maent yn arafu’r dŵr ac yn ei ganiatáu i __________ i’r pridd.

a)

ymdreiddio

b)

anweddu

c)

rhedeg i ffwrdd

d)

crynhoi

37.

Llif daear (__________) – mae’n araf oherwydd bod dŵr yn symud drwy greigiau athraidd islaw’r ddaear, sydd yn cymryd llawer o amser.

a)

groundwater flow

b)

rhedeg dŵr arwyneb

c)

anweddiad

d)

dyodiad

38.

Dŵr ffo arwynebol (__________) – mae’n gyflym oherwydd bod y dŵr yn llifo dros wyneb y ddaear heb fynd i mewn i’r pridd.

a)

surface runoff

b)

infiltration

c)

percolation

d)

transpiration

39.

Pridd sydd wedi’i lenwi’n llawn â dŵr, felly ni all dderbyn unrhyw ddŵr ychwanegol – sy’n arwain at fwy o __________.

a)

ddŵr ffo

b)

anwedd

c)

tyfiant planhigion

d)

dŵr daear

40.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Glaw, eira, eirlaw, cesair/cenllysg?

a)

Dyodiad

b)

Anweddiad

c)

Trydarthiad

d)

Cyddwyso

41.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Dŵr yn symud i lawr yn raddol trwy’r pridd?

a)

Trydarthiad

b)

Anweddiad

c)

Ymdreiddiad

d)

Cyddwyso

42.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Ardal lle mae dŵr yn cronni mewn craig fandyllog o dan ein traed?

a)

Dŵr daear

b)

Afon

c)

Llyn

d)

Môr

43.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Dŵr yn symud trwy’r dalgylch mewn sianel afon?

a)

Llifo afon

b)

Anweddiad

c)

Trydarthiad

d)

Dyodiad

44.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Symudiad dŵr ar draws wyneb y ddaear?

a)

Rhediad arwynebol

b)

Anweddiad

c)

Trydarthiad

d)

Ymdreiddiad

45.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Lle mae dŵr yn cronni yn y pridd?

a)

Storfeydd pridd

b)

Anweddiad

c)

Llif arwyneb

d)

Gwaddodion

46.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Dŵr yn symud yn araf o’r pridd i’r graig trwy fandyllau yn y graig?

a)

Llifo daear

b)

Anweddiad

c)

Trydarthiad

d)

Llifo arwyneb

47.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Anwedd sy'n dod o blanhigion?

a)

Trydarthiad

b)

Anweddiad

c)

Cyddwyso

d)

Trylediad

48.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Dŵr yn cael ei ddal ar ddail planhigion?

a)

Ymdreiddiad

b)

Trydarthiad

c)

Rhyngddaliad

d)

Anweddiad

49.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Symudiad dŵr trwy’r graig tuag at afon, llyn neu fôr?

a)

Llifo daear

b)

Anweddiad

c)

Trydarthiad

d)

Ymdreiddiad

e)

Rhyngdoriad

50.

Beth yw'r term cywir ar gyfer y diffiniad hwn: Dŵr yn cael ei ddal mewn cronfa arwynebol, fel llyn neu bwll dŵr?

a)

Storfeydd arwynebol

b)

Dŵr daearol

c)

Anweddiad

d)

Llifogydd

51.

Beth yw diffiniad 'Dyodiad'?

a)

Dŵr yn symud i lawr yn raddol trwy’r pridd

b)

Glaw, eira, eirlaw, cesair/cenllysg

c)

Dŵr yn cael ei ddal ar ddail planhigion

d)

Ardal lle mae dŵr yn cronni mewn craig fandyllog o dan ein traed

52.

Cwblhewch y diffiniad: 'Ardal lle mae dŵr yn cronni mewn craig fandyllog o dan ein traed' yw _________

a)

Dŵr daear

b)

Afon

c)

Môr

d)

Glaw

53.

Pa derm sy'n cael ei ddosbarthu fel 'Allbwn'?

a)

Llif sianel

b)

Anwedd-drydiarthiad

c)

Ataliad

d)

Trylifiad

54.

Beth yw dosbarthiad 'Storfeydd' ar gyfer y term 'Lleithder pridd'?

a)

Storfeydd

b)

Llifoedd

c)

Anweddiad

d)

Draeniad

55.

Cwblhewch: 'Dŵr yn cael ei ddal mewn cronfa arwynebol, fel llyn neu pwll dŵr' yw _________.

a)

Storfa arwyneb

b)

Gwaddodfa

c)

Anweddiad

d)

Trydarthiad

56.

Beth yw diffiniad 'Ataliad'?

a)

Dŵr yn cael ei ddal ar ddail planhigion

b)

Dŵr yn llifo i'r afon yn syth

c)

Dŵr yn cael ei storio o dan y ddaear

d)

Dŵr yn anweddu o arwyneb y dŵr

57.

Pa un o'r canlynol yw dosbarthiad 'Trylifiad'?

a)

Llifoedd

b)

Storfeydd

c)

Allbwn

d)

Mewnbwn

58.

Beth yw diffiniad 'Anwedd-drydiarthiad'?

a)

Anwedd sy'n dod o blanhigion

b)

Anwedd sy'n dod o'r môr

c)

Anwedd sy'n dod o anifeiliaid

d)

Anwedd sy'n dod o'r awyr

59.

Pa derm sy'n cael ei ddosbarthu fel 'Mewnbwn'?

a)

Dyodiad

b)

Allbwn

c)

Proses

d)

Canlyniad

60.

Beth sy'n achosi newid tymhorol yng nghyfaint y dŵr mewn dalgylch afon?

a)

Newidiadau yn y glawiad a thymheredd trwy gydol y flwyddyn

b)

Maint y dalgylch yn aros yr un fath

c)

Lleoliad y dalgylch ar fap

d)

Presenoldeb anifeiliaid yn y dalgylch

61.

Cwblhewch y frawddeg: Un rheswm am y newid dymhorol yw ...

a)

Cynhesu byd-eang.

b)

Bwyta mwy o ffrwythau.

c)

Gwylio teledu.

d)

Darllen llyfrau.

62.

Beth yw'r prif ffactor sy'n dylanwadu ar amrywiadau tymhorol yn y dalgylch afon?

a)

Dyodiad

b)

Tymheredd y pridd

c)

Math o bridd

d)

Gwynt

63.

Os yw’r dyodiad ar ffurf glawiad trwm, beth all ddigwydd i'r storfeydd?

a)

Maent yn aros yr un fath

b)

Maent yn llenwi, gan arwain at lif tros tir a llifogydd

c)

Maent yn sychu allan

d)

Maent yn rhewi

64.

Beth sy'n digwydd os yw’r dyodiad yn disgyn ar ffurf eira?

a)

Bydd yn cael ei storio ar y tir am gyfnod cyn iddo ddadmer a throsglwyddo i storfeydd.

b)

Bydd yn anweddu'n syth i'r atmosffer.

c)

Bydd yn troi'n law ar unwaith.

d)

Bydd yn cael ei amsugno gan blanhigion ar unwaith.

65.

Beth yw effaith llystyfiant ar ataliad dŵr?

a)

Mae'n lleihau ataliad

b)

Mae'n cynyddu ataliad

c)

Nid oes effaith

d)

Mae'n achosi llifogydd

66.

Mae coed collddail yn atal llawer o ddŵr yn yr haf ond nid yn y gaeaf.

a)

True

b)

False

67.

Beth yw ystyr 'Arllwysiad yr afon'?

a)

Cyfanswm y dŵr sy'n llifo drwy afon mewn uned amser

b)

Y pellter mae afon yn llifo

c)

Lliw y dŵr mewn afon

d)

Nifer y pysgod mewn afon

68.

Beth yw ystyr 'Arllwysiad brig'?

a)

Y pwynt uchaf ar yr hydrograff – pan mae llif yr afon ar ei uchaf ar ôl glawiad.

b)

Y pwynt isaf ar yr hydrograff – pan mae llif yr afon ar ei isaf cyn glawiad.

c)

Y cyfnod pan mae'r afon yn sychu'n llwyr ar ôl glawiad.

d)

Y pwynt lle mae'r afon yn newid cyfeiriad ar ôl glawiad.

69.

Beth yw ystyr 'Oediad amser'?

a)

Yr amser rhwng brig y glawiad a brig arllwysiad yr afon – mae’n dangos pa mor gyflym mae’r dŵr yn cyrraedd yr afon.

b)

Yr amser mae’n ei gymryd i’r haul godi yn y bore.

c)

Y pellter rhwng dwy afon yn y dalgylch.

d)

Y nifer o ddyddiau sy’n bwrw glaw mewn mis.