Worksheetsхимия
Total questions: 38
Worksheet time: 25mins
Дистилдеу (айдау)
пішіні өзгереді. Мысалы: шегенің майысуы, судың қайнауы, мұздың қатуы, шынының сынуы, т.б
Мысалы: ас тұзының ерітіндісін буландырады,
су буланып ұшып, табақшада ас тұзы кристалл
түрінде қалады.
Қайнау температурасы әртүрлі заттарды бөлу. ұшқыш сұйықтықтарды буландырып, содан кейін бірден салқындатып, сұйық күйге ауыстыру (конденсациялау) әдісі.
Құрамындағы бөлшектер жай көзбен немесе микроскоппен көрінетін қоспалар
Молекулалары екі атомнан тұратын элементтер:
(a)
Бейметалдар
Көбісі 20°С-та газ тәрізді және қатты күйде болады, жалғыз сұйық – бром. Электр тогын нашар өткізеді. Олар: S, C, P, N2 т
20°С температурада қатты, шыңдалуға бейім, иілімді, берік, электр тогы мен жылуды жақсы өткізеді, металдық жылтыры болады. Олар: Al, Fe, Cu, Au, Ag, Sn, т.б.
Протондар мен нейтрондар деп аталатын бөлшектерден тұрады
Заттардың жылу және жарық бөліп, тотыға жүретін химиялық реакция
S + O2 = SO2
Оттекте фосфор көз қаратпайтын жалын мен ақ түсті түтін түзе жанады. Реакция нәтижесінде ыдыс қабырғасында фосфор (V) оксиді түйірлері түзіледі
Мысты оттекте қатты қыздырғанда ол жанбай, баяу тотығып, қара түсті мыс (II) оксидіне айналады
Күкірттің алдын ала қыздырылған түйірін оттек бар
ыдысқа батырса, көк жалынмен, өткір иісті улы газ күкірт (IV) оксидін түзе жанады
Жіңішке болат сымға қадалған сіріңке шиін тұтатып,
оттек бар ыдысқа батырғанда темір шатырлап жарық ұшқын шашып, жалынсыз темір қағын (Fe3O4) түзе жанады
Тотығу
Заттардың жылу және жарық бөліп, тотыға жүретін химиялық реакция
Кейбір заттар оттекпен баяу әрекеттесіп, жылу біртіндеп бөлетін процесс. Мысалы – қидың шіруі. Бұл процесс нәтижесінде бөлінген жылу жылыжайларда қолданылады.
Заттардың оттекпен әрекеттесу реакциясы, өнімі оксид деп аталады
Жай зат + оттек = оксид
Жылу бөліп жанатын зат немесе заттар қоспасы
Жіңішке болат сымға қадалған сіріңке шиін тұтатып,
оттек бар ыдысқа батырғанда темір шатырлап жарық ұшқын шашып, жалынсыз темір қағын (Fe3O4) түзе жанады
(a)
Мысты оттекте қатты қыздырғанда ол жанбай, баяу тотығып, қара түсті мыс (II) оксидіне айналады
(a)
Химия
Құрамындағы бөлшектері микроскоп арқылы да көрінбейтін қоспалар
Денелерді құраушылар
Заттарды, олардың қасиеттерін, заттардың бір-біріне айналуын, қолданылуын зерттей
Өлшемі мен пішіні бойынша ажыратылатын денелер
Біртекті (Гомогенді)
Құрамындағы бөлшектер жай көзбен немесе микроскоппен көрінетін қоспалар
Бастапқы заттардан жаңа заттар пайда болады, химиялық реакция жүреді.
Денелерді құраушылар
Құрамындағы бөлшектері микроскоп арқылы да көрінбейтін қоспалар
Физикалық құбылыс
Заттың агрегаттық күйі, пішіні өзгереді. Мысалы: шегенің майысуы, судың қайнауы, мұздың қатуы, шынының сынуы, т.б
Өлшемі мен пішіні бойынша ажыратылатын денелер
Бастапқы заттардан жаңа заттар пайда болады, химиялық реакция жүреді. Мысалы: көмірдің жануы, сүттің ашуы, тамақтың бұзылуы
Құрамындағы бөлшектер жай көзбен немесе микроскоппен көрінетін қоспалар
Синтез
Заттардың қатты, сұйық және газ тәрізді күйлері
Зат қатты күйден сұйық күйге ауысуы
Жай заттардан күрделі зат алу әдісі
Заттың газ күйден сұйыққа өзгеруі
Булану
Зат қатты күйден сұйық күйге ауысуы
Заттың қайнамай ақ сұйық күйден газ күйге ауысуы (Ұзақ процесс)
Сұйықтықтың қатты күйге ауысуы
Заттың газ күйден сұйыққа өзгеруі
Тұз қышқылы
Қышқыл дәмі, күйдіргіш және уландырғыш қасиеті бар.
Қышқылдық оксид + су = қышқыл P2O5 + H2O = H3PO4 фосфор қышқылы
Негіздік оксид + су = негіз
0,5% ерітіндісі медицинада асқазан қышқылдығы төмендеген науқастарға беріледі
Индикаторлар
pH<7 қышқыл pH=7 бейтарап pH>7 сілтілік
Қышқыл және сілті ерітінділері әсерінен түсін өзгертетін заттар.
Жүзім, қызылша шырындары, ирис гүлінің қайнатпасы, шие шырыны.
Көптеген органикалық заттарды күйдіретін заттар. Қолға сабын тәрізді білінеді.
Zn + HCl = ZnCl2 + H2 қалай әрекеттеседі
шабытты
баяу
өте баяу
реакция жүрмейді
Mg + HCl = MgCl2 + H2 қалай әркетеседі
(a)
Fe + HCl = FeCl2 + H2 қалай әрекеттеседі
(a)
Галогендер грек тілінен аударғанда
(a)
Фтор
Минералды тыңайтқыштар, бояулар, қопарғыш заттар алуда қолданылады.
Бейметалдардың ішіндегі ең белсендісі – «бейметалдардың патшасы»
Көптеген органикалық заттарды күйдіретін заттар. Қолға сабын тәрізді білінеді.
pH<7 қышқыл pH=7 бейтарап pH>7 сілтілік
Кіші периодтар
(a)
Үлкен периодтар
(a)
Франций
Элементтер вертикаль (тік) қатары. Топтар саны 8
Металдардың ішіндегі ең белсендісі – «металдардың патшасы».
Автоқаламсаптың ұшын жасау да қолданылады
Лантан (La)
Теледидар мен компьютер экранындағы қызыл түстің сапасын арттырады.
Автоқаламсаптың ұшын жасау да қолданылады
Теледидар мен компьютер экранындағы қызыл түстің сапасын арттырады.
Cтудиялық жарық беру құралдарында қолданылады
Молекуладағы элемент атомының санын көрсетеді.
Химиялық формула
Индекс
Валенттілік
Осмий
Химиялық элемент атомының басқа химиялық элемент атомының белгілі санын қосып алу қабілеті
Химиялық формула
Валенттілік
Европий
Индекс
Табиғатта 40 сан
Минералдар физикалық қасиеттері
Бинарлы қосылыстар
Саф минералдар саны
Құймалар
Газдың сұйық күйден қатты күйге ауысуы.
Десублимация
Сублимация
Кристалдану
Конденсация
Қайнау
Заттың химиялық бөлінбейтін ұсақ бөлшектері. Атомдар өзара бірігіп молекула түзеді.
Молекула
Атомдар
Бейметалдар
Массалық сан
1911 жылы ағылшын ғалымы атомның ортасында оң зарядталған ядросы бар екенін анықтады. Атомның планетарлық моделін ұсынды.
(a)
Минералды тыңайтқыштар, бояулар, қопарғыш заттар алуда қолданылады.
Қышқыл түзілуі
Антацидтік препараттар
Көмір қышқылы
Азот, фосфор, күкірт қышқылдары
Көптеген органикалық заттарды күйдіретін заттар. Қолға сабын тәрізді білінеді.
Көмір қышқылы
Сілтілер
Негіздік оксидтер
Индикаторлар
Қышқылдардың сілтілермен әрекеттесуі, тұз және су түзіледі
Бейтараптану реакциясы
Табиғи индикаторлар
Период
VIIA топ элементтері: Фтор, хлор, бром, йод, астат. Ең белсенді бейметалдар. Өте қауіпті, түстері алуан түрлі, жабық ыдыста сақтайды.
Инертті газдар (Бекзат газдар)
Фтор
Франций
Галогендер
Жылу бөліп жанатын зат немесе заттар қоспасы
Отын
Индикаторлар
Қышқылдар
Сілтілер
Теледидар мен компьютер экранындағы қызыл түстің сапасын арттырады.
Европий
Лантан (La)
Осмий (Os)
Индекс
Қалпына келетін ресурстар
(a)
Қалпына келмейтін ресурстар
(a)
Атомдағы электрон қозғалатын кеңістік
Энергетикалық деңгейшелер
Атомдық орбиталь
Аяқталмаған қабат
Иондар
