Worksheetsoperatsion tizimlar
Total questions: 11
Worksheet time: 6mins
Jarayon (Process) nima?
Operatsion tizimda ishlayotgan mustaqil dastur yoki dastur nusxasi
Jarayon ichidagi kichik ish birligi
Kompyuter xotirasidagi barcha ma’lumotlar majmui
Faqatgina foydalanuvchi interfeysi
Topshiriq (Task) nima?
Jarayon ichidagi kichik ish birligi (oqim/thread)
Operatsion tizimning yadrosi
Protsessorning vaqtinchalik holati
Fayl tizimidagi buyruq
Jarayon quyidagi holatlardan qaysi birida protsessorni egallamaydi?
Kutish (waiting)
Ishlash (running)
Tayyorlik (ready)
Yangi (new)
Jarayon va topshiriqlarni rejalashtirishning asosiy maqsadiga qaysi jumla mos keladi?
CPU resursidan samarali va adolatli foydalanishni ta’minlash
Faqat foydalanuvchi dasturlarini tezroq bajarish
Jarayonlarni xotiradan o‘chirish
Faqat fon jarayonlarini qo‘llab-quvvatlash
FIFO algoritmining kamchiligi nimada?
Uzoq ishlaydigan jarayonlar boshqalarni kutib qolishga majbur qiladi
Ustuvor jarayonlarni e’tiborga olmaydi
Kontekstni almashtirish juda tez-tez sodir bo‘ladi
Qisqa jarayonlarni ortga suradi
Round Robin algoritmida belgilangan vaqt bo‘lagi nima uchun kerak?
Har bir jarayonga protsessor vaqtini teng taqsimlash uchun
Eng qisqa jarayonni tanlash uchun
Ustuvorlikni aniqlash uchun
Xotira resursini hisoblash uchun
Priority Scheduling algoritmining asosiy muammosi nimada?
Past ustuvorlikdagi jarayonlar uzoq vaqt bajarilmay qolishi mumkin
Uzoq jarayonlar qisqa jarayonlarga halaqit beradi
Faqat interaktiv jarayonlarni bajaradi
Har bir jarayonga teng vaqt ajratiladi
Multilevel Queue Scheduling qanday ishlaydi?
Jarayonlarni ustuvorlik va turiga qarab alohida navbatlarga ajratadi
Eng qisqa jarayonni birinchi bajaradi
Har bir jarayonga belgilangan vaqt bo‘lagi beradi
Birinchi kelgan jarayonni birinchi bajaradi
Kontekstni almashtirish (Context Switch) jarayonida nima sodir bo‘ladi?
Joriy jarayonning holati saqlanadi va yangi jarayon uchun yuklanadi
Operatsion tizimni qayta ishga tushirish amalga oshadi
Protsessor tezligi oshiriladi
Faqatgina xotira tozalanadi
Dispetcherlashtirish jarayonida rejalashtirish algoritmidan keyin bajariladigan birinchi ish qaysi?
Rejalashtirish natijasida tanlangan jarayonni protsessorga uzatish
Operatsion tizimni yangilash
Xotirani tozalash va qayta ajratish
Foydalanuvchi interfeysini o‘zgartirish
Operatsion tizimlarda jarayonlarni dispetcherlashtirish jarayonida kontekstni almashtirish (Context Switch) mexanizmi jarayonlar o‘rtasida resurslarni samarali taqsimlashda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu mexanizmda joriy bajarilayotgan jarayonning holati (CPU registrlari, dastur hisoblagichi, stack ko‘rsatkichlari va boshqa kontekst ma’lumotlari) saqlanib, keyingi jarayon uchun qayta yuklanadi. Shu nuqtai nazardan, kontekst almashinishning samaradorlikka ta’siri qaysi mezonlar orqali aniqlanadi va ko‘p vazifalilik (multitasking) muhitida u qanday qo‘shimcha muammolarni — masalan, resurslarga yuklama, jarayonlar kechikishi yoki Context Switching Overhead kabi holatlarni — yuzaga keltirishi mumkin?
Kontekstni almashtirish — bu CPU registrlari, dastur hisoblagichi (Program Counter), stack ko‘rsatkichlari va boshqa jarayon holatlarini saqlash hamda yangi jarayon uchun qayta yuklash jarayonidir; samaradorlikka ta’siri kontekst almashinish tezligi va uning tizim resurslariga qo‘shimcha yuk keltirish darajasi bilan baholanadi. Juda tez-tez amalga oshirilsa, tizim samaradorligi pasayadi va Context Switching Overhead muammosi yuzaga keladi.
Kontekstni almashtirish faqatgina jarayonning xotirasini tozalash va uni bo‘shatish jarayoni sifatida qaraladi. Bunday talqinda u na CPU registrlarini, na jarayonning dastur hisoblagichini saqlab qoladi. Shu sababli, bu mexanizm tizim samaradorligiga deyarli ta’sir qilmaydi deb hisoblanadi. Bunday yondashuv noto‘g‘ri, chunki kontekst almashinuvi jarayonlarning davomiyligini uzluksiz ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Kontekstni almashtirish mexanizmi multitasking samaradorligini oshirish uchun CPU chastotasini avtomatik ravishda ko‘paytiradi, deb hisoblanadi. Ya’ni, protsessor chastotasi yuqori bo‘lgani sayin kontekst almashinuvi tezroq amalga oshiriladi va tizim samaradorligi ortadi, degan qarash mavjud. Aslida esa, kontekst almashinuvi apparat chastotasini oshirish bilan emas, balki tizimning dasturiy boshqaruv mexanizmlari bilan belgilanadi.
Kontekstni almashtirish faqatgina past ustuvorlikdagi jarayonlarni tezroq bajarishga xizmat qiladi va bu tizim samaradorligi bilan bevosita bog‘liq emas, deb izohlanadi. Ushbu yondashuvda kontekst almashinuvi ustuvorlik mexanizmlariga qaratilgan deb noto‘g‘ri tushuniladi. Aslida esa, kontekstni almashtirish barcha jarayonlar uchun universal mexanizm bo‘lib, faqatgina ustuvorlikka asoslanmaydi, balki umumiy multitaskingni ta’minlashga xizmat qiladi.
