Worksheets&3. Орталық Азияның дәстүрлі өркениеті
Total questions: 45
Worksheet time: 23mins
Дәстүрлі өркениетке қатысты дұрыс дәйекті анықтаңыз:
1. Дәстүрлі өркениет белгілері: табиғатпен тығыз байланыс, адамның әлеуметтік топпен қарым-қатынасы, дәстүрдің дәріптелуі, діни сана
2. Индустриалды өркениет – бабалардың мәдени тәжірибелері мен өмір салтын қайталауға негізделген өркениет
3. Ежелгі және орта ғасырлық өркениет
4. Білім, идея, діни ұстаным, адамгершілік құндылықтар, дәстүрлер жататыын мәдениет – археологиялық мәдениет
1, 2
1, 3
2, 3
2, 4
Баспана, киім-кешек, сәндік және тұрмыстық бұйымдар, қару-жарақ және т.б жататын мәдениет:
Рухани мәдениет
Саяси мәдениет
Материалдық мәдениет
Археологиялық мәдениет
Білім, идея, діни ұстаным, адамгершілік құндылықтар, дәстүрлер жататын мәдениет:
Материалдық мәдениет
Саяси мәдениет
Діни мәдениет
Рухани мәдениет
Археологиялық деректер мен өзгеде тарих салаларының (нумизматика, эпиграфика, антропологият) мәліметтерін жазба деректермен салыстыру негізінде зерттеледі:
Қазіргі замандағы материалдық мәдениет
Ертедегі дәстүрлі мәдениет
Қазіргі замандағы дәстүрлі мәдениеті
Ортағасырлық материалдық мәдениет
Терминдерді анықтамаларымен сәйкестендіріңіз:
1. Археология
2. Палеоантропология
3. Гипотеза
А. жазуы болмаған қоғамның рухани мәдениетін айқындауда тек болжамдар жасауға мүмкіндік береді
В. ежелгі адамның сыртқы келбетін анықтауға болады
С техника мен технологиядағы, адамдар пайдаланған материалдық мәдениеттегі өзгерістерді бақылай алады
1-С, 2-В, 3-А
1-В, 2-С, 3-А
1-В, 2-А, 3-С
1-А, 2-С, 3-В
Антикалық деректердің нақты емес болуының себебі:
Ертедегі грек, римдік авторлар ауызша хабарлар мен дәлелсіз дереккөздерден жазған
Авторлар деректерді тек археологиялық қазбаларға сүйеніп жазған
Барлық мәліметтер заманауи ғылыми әдістермен тексерілген
Деректер тек картографиялық материалдардан алынған
Геродоттың «Тарих» еңбегінде баяндалған жорық:
Ғұндардың Еуропаға жорықтары
Ғұндардың өмір салттары мен саяси құрылымдары
Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы
Орталық Азия халықтарының парсыларға қарсы көтерілісі
Авторларды еңбектермен сәйкестендіріңіз:
1) Геродот ----------А) «География»
2) Страбон----Ә) «Тарих»
3) Үлкен Плини -------------------- Б) «Жаратылыстану тарихы»
1-Ә, 2-А, 3-Б
1-А, 2-Б, 3-Ә
1-Ә, 2-Б, 3-А
1-Б, 2-А, 3-Ә
Ғұндардың Еуропаға жорықтары туралы баяндаған рим тарихшысы:
Сыма Цян
Птоломей
Аммиан Марцеллин
Геродот
Ғұндар туралы деректер кездеседі:
Рим тарихшыларының жазбаларында
Парсы тарихшыларының жазбаларында
Қытай тарихшыларының жазбаларында
Түркі тарихшыларының жазбаларында
Антикалық дерекке қарағанда Орталық Азияның ежелгі тарихы туралы нақты дерек береді:
Ирандық деректер
Қытайлық деректер
Орыс жылнамалары
Грек деректері
Қытайлық деректер белгілі бола бастады:
Б.з.б І ғасырда
Б.з.б ІІІ ғасырда
Б.з.б II ғасырда
Б.з.б ІV ғасырда
Дұрыс дәйекті анықтаңыз:
1. Чжан Цяньның «Батыс елдері» туралы дерегі Сыма Цянның «Тарихи жазбаларының» 123-тарауының негізгі мәтіндерін құрайды
2. Авеста б.з.б I мыңжылдықта пайда болған
3. Ғұндардың өмір салттары мен саяси құрылымдары туралы мәлімет араб деректерінде кездеседі
4. Ирандық соғдылардың жазуы негізінде көшпелі түркілер өздерінің жазуларын қалыптастырған
2, 4
1, 3
2, 3
1, 4
Ғұндардың өмір салттары мен саяси құрылымдары туралы мәлімет кездесетін дерек:
Қытай жазбаларында
Араб жазбаларында
Орыс жылнамаларында
Үнді жазбаларында
Зороастримнің қасиетті кітабы:
«Тарих»
«Жаратылыстану тарихы»
«География»
«Авеста»
Авеста, ежелгі парсының сына жазуы, эпиграфика жататын дерек:
Моңғол деректері
Ирандық дерек
Түркі деректері
Антикалық деректер
«Арийлер мемлекетін» толық сипаттаған «географиялық тарау» бар дереккөз:
«Авеста»
«Орхон-Енисей жазбалары»
«Бехистун жазбалары»
«Персеполь жазбалары»
Б.з.б 552 – 486 жылдары ахеменид мемлекетінде билік еткен:
Кир
Томирис
І Дарий
Александр Македонский
I Дарий патшаның бехистундық жазбаларында айтылатын дерек:
Ғұндардың өмір салттары мен саяси құрылымдары туралы
Орталық Азия халықтарының парсыларға қарсы көтерілісі, далалық көшпелілер мен парсы империясы арасындағы қатынастар
Ғұндардың Еуропаға жорықтары туралы
Ұлы Кирдің Орталық Азияға жасаған соңғы жорығы
Көшпелі түркілер өздерінің жазуларын қалыптастырған:
Ирандық соғдылардың жазуы негізінде
Қытай иероглифтері негізінде
Рим алфавиті негізінде
Араб әліпбиі негізінде
Ежелгі түркі жазбалары мен ежелгі скандинавиялық руналық таңбалар арасындағы ұқсастықтан шыққан атау:
Соғды жазуы
Орхон-Енисей жазуы
Ежелгі германдық руна
Ежелгі түркілік руна
Ежелгі түркілердің жазуы қалай аталады:
Руна немесе Орхон-Енисей жазуы
Көне ұйғыр жазуы
Ежелгі парсы сына жазуы
Қытай иероглифтері
Б.з I мыңжылдығында өмір сүрген ежелгі түркі мемлекеті тарихы туралы аса құнды жазба дерек:
Ортағасырлық жылнамалар
Қытай саяхатшыларының жазбалары
Руналық ескерткіштер
Араб географтарының еңбектері
Ежелгі түркі қолжазбаларының құпиясын ашқан:
В. Радлов
В. Томсен
К. Риттер
Ә. Марғұлан
В. Томсен ежелгі түркі қолжазбаларының құпиясын ашқан жыл:
1965
1978
1889
1893
Ежелгі түркі қолжазбаларының аудармасын жасаған:
В.В. Радлов
В. Бартольд
Н.Н. Пантусов
В. Зайберт
Дұрыс дәйекті анықтаңыз:
I) Қазіргі кезде белгілі болған руналық ескерткіштер саны 155
II) В. В. Радлов 1862 жылы Алтайдағы мұздықтарға айналған қорғандарға қазба жұмысын жүргізген
III) Руна жазуларының құпиясы XX ғасырда белгілі болды
І
ІІІ
І, ІІ
ІІ
Орталық Азияның ертедегі дәстүрлі өркениеті туралы жазба деректердің негізгі топтары:
Антикалық, ирандық, ежелгі қытайлық, ежелгі түркілік
Ортағасырлық араб, парсы, моңғол, орыс
Қазіргі еуропалық, америкалық, жапондық
Аңыз-ертегілер, шежірелер, эпостар
Бірінші болып Петроглифтер туралы жазып, оларды суретке түсірген:
Н. Н. Пантусов
М. Қадырбаев
В. В. Бартольд
Қ. И. Сәтбаев
1889 жылы Жетісудағы үш қорғанға қазба жұмысын жүргізген:
Н.Н. Пантусов
М. Қадырбаев
В.В. Бартольд
Қ.И. Сәтбаев
1893 – 1894 жылдары Шу, Талас және Іле алқаптарындағы ескерткіштерді зерттеген:
Ә. Марғұлан
К. Ақышев
В.В. Бартольд
Қ.И. Сәтбаев
1920 – 1930 жылдардағы археологиялық зерттеулер арналды:
Темір дәуіріне
Қола дәуіріне
Энеолит дәуіріне
Тас дәуіріне
500 ден астам қоныс пен қорған зерттелген облыс:
Семей
Ақмола
Есік
Ақтөбе
Сарыарқаның ежелгі есерткіштерін зерттеуде, мыс қорыту өндірісін анықтауда аса маңызды рөл атқарған:
Қ.И. Сәтбаев
Ә. Марғұлан
Ш. Уалиханов
В. Ф. Зайберт
Тараз қалашығын анықтауда үлкен жұмыстар жүргізген:
М. Қадырбаев
К. Байпақов
Қ. И. Сәтбаев
С. Толыбеков
1946 жылы Қазақстан Ғылым академиясының құрылуына байланысты археологиялық жұмыстарды жүргізген:
ҚР Ұлттық музейі
Ш. Уәлиханов атындағы Тарих, археология және этнография институты
Ә. Марғұлан атындағы Археология институты
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясына (ОҚАЭ) жетекшілік етті:
К. Ақышев
Д. Кішібеков
Ә. Марғұлан
Н. Масанов
1954 жылы өз жұмысын бастаған экспедиция:
Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы
Іле археологиялық экспедициясы
Маңғыстау археологиялық экспедициясы
Шығыс Қазақстан археологиялық экспедициясы
Іле археологиялық экспедициясына жетекшілік етті:
Қ. И. Сәтбаев
Ә. Марғұлан
В.Ф. Зайберт
К. Ақышев
Оқиғаларды хронологиялық ретімен орналастырыңыз:
1. Есік қорғанында «Алтын адам» табылды
2. В.Ф.Зайберт алғаш жылқының қолға үйретілгенін дәлелдеді
3. Іле археологиялық экспедициясы өз жұмысын бастады
4. М. Қадырбаев петроглифтерге зерттеу жұмыстарын жүргізді
1, 3, 2, 4
3, 1, 4, 2
2, 4, 3, 1
4, 1, 2, 3
Жетісудың ең көне және танымал петроглифтерінің бірі:
Қаратау петроглифтері
Ешкіөлмес петроглифтері
Арпаөзен петроглифтері
Тамғалы (Таңбалы)
Орталық Азияның дәстүрлі мәдениетін, көшпелі малшаруашылығының бағыты мен көшпелі қоғамның барлық қырын зерттейтін маңызы зор кешенді ғылым:
Нумерология
Нумизматика
Археология
Номадистика
XX ғасырдың ортасынан дами бастаған ғылымның жаңа бағыты:
Нумерология
Нумизматика
Археология
Номадистика
Тамғалы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мәдени мұралар тізіміне енген жыл:
2004
2000
2017
2006
Бір аумақ пен дәуірдегі ортақ ұқсастықтары бар материялдық ескерткіштер жиынтығы:
Әлемдік мәдениет
Рухани мәдениет
Индустриялды мәдениет
Археологиялық мәдениет
