wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

ЖЫРАУЛАР ПОЭЗИЯСЫ ДЕТАЛЬ

Total questions: 50

Worksheet time: 27mins

Name
Class
Date
1.
Қазақ хандығын құраған ру мен тайпалардың татулығы мен бірлігі, бүтіндігі мен тұтастығы, мемлекетті нығайту мен оның жауынгерлік күшін арттыру әдебиеттің қай кезеңінің басты тақырыбы болды?
a)
Жыраулар поэзиясы
b)
Зар заман поэзиясы
c)
Ислам дәуір әдебиеті
d)
ХІХ ғасыр әдебиеті
2.
Әскер­ба­сы,­ қа­зақ ­та­рих­ын­да­ғы ел­ бас­таған ­көс­ем­ дең­гейін­е­ көт­е­ріл­ген ­елеу­лі тұл­ға­лар­дың бір­і,­ ең­се­гей­ бойл­ы ­Есім хан­ның­ ұлы­ жо­рықт­а­рын­да­ ас­қан­ ер­лік көрс­ет­кен­ ер­ тұл­ға:
a)
Жиембет жырау
b)
Ақтамберді жырау
c)
Шалкиіз жырау
d)
Үмбетей жырау
3.
Жиембет толғауында есімі аталатын қалмақ ханы:
a)
Бөрі хан
b)
Есім хан
c)
Тұрсын хан
d)
Сұлтан хан
4.
Өзінің ерлігін, өрлігін, зорлығын, беріктігін теңеу арқылы ханға жеткізген жырау:
a)
Жиембет
b)
Қазтуған
c)
Доспамбет
d)
Шалкиіз
5.
Өзінің толғауында қалмақтардың аңдаусызда, тұтқиылдан берген соққысынан қазақ халқының үлкен зардап шеккендігін, алайда көп ұзамай күш жинаған қазақтар қалмақтарға қарсы шабуылға шығып, дұшпан әскерін талқандайтынын көрсеткен жырау:
a)
Жиембет
b)
Ақтамберді
c)
Бұқар
d)
Доспамбет
6.
Көшпенді шонжарлар әулетінен шыққан рубасы көсемі, әскербасы батыры болған жырау:
a)
Қазтуған
b)
Жиембет
c)
Ақтамберді
d)
Шалкиіз
7.
Жетпіс бесте жасы бар... Қабыршақты жайлаған, Ақсуды төмен бойлаған жырау:
a)
Қазтуған
b)
Шалкиіз
c)
Бұқар
d)
Ақтамберді
8.

“Менің бүйтіп қозғалақтап жүргенім,

Аузы түкті кәпірдің Күшті болған салдары-ай!..

Қайта келер деймісің

Мұсылманның баяғы

Шыңғыстан қалған хандары-ай!..”

a)

Қазтуған

b)

Жиембет

c)

Ақтамберді

d)

Бұқар

9.
Толғаулары қазақ халқының халық боп құрыла бастау тұсындағы жайлы қоныс, құтты мекен іздеу мәселелерінің сол алыс замандағы жаңғырығы, поэзия өмірінде сақталған шағын ескерткіш үлгісі ретінде кейінгі дәуірге жеткен жырау:
a)
Қазтуған
b)
Бұқар
c)
Шалкиіз
d)
Доспамбет
10.
“Арайна” деген батыр есімімен толғауы басталатын жырау:
a)
Қазтуған
b)
Ақтамберді
c)
Жиембет
d)
Доспамбет
11.
Сұлтан ием, сом жүрегім аяман, Саған дұспан – маған жау. Керекті күні алдыңда Ғазизлеген сұлтан, жаным аяман! – деп, билеушіге шын берілгендігін, адалдығын білдіретін жырау:
a)
Шалкиіз
b)
Ақтамберді
c)
Доспамбет
d)
Қазтуған
12.
Мейірімсіз жақын туыстарының түрткісін жасынан көп көрген жырау:
a)
Ақтамберді
b)
Шалкиіз
c)
Бұқар
d)
Доспамбет
13.
Дұшпаннан көрген қорлығым, Сары су болды жүрекке. Он жетіде құрсанып, Қылыш ілдім білекке. Жауға қарай аттандым, Жеткіз деп, Құдай, тілекке, – деп «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» оқиғасы тұсында жырлаған жырау:
a)
Ақтамберді
b)
Бұқар
c)
Доспамбет
d)
Шалкиіз
14.
Халқының басын қосып, ел етуді армандаған жырау:
a)
Ақтамберді
b)
Шалкиіз
c)
Доспамбет
d)
Бұқар
15.
Бұқар жыраудың Абылайдың шыққан тегінен бастап, ел басқарған, алашты аузына қаратқан хан болғанға дейінгі өмірін саралап, ағат істен сақтануды ескертетін толғауы:
a)
“Ай, Абылай, Абылай”
b)
«Абылай ханның қасында»
c)
«Ал, тілімді алмасаң»
d)
«Қазақтың ханы Абылай»
16.
Толғауларында Сарыарқа жерінің аты аталып, туған жерге деген сүйіспеншілік байқалатын жырау:
a)
Доспамбет
b)
Шалкиіз
c)
Ақтамберді
d)
Қазтуған
17.
Ұзақ уақыт бойына Ноғайлы әміршісі Темір бидің қадірлі ақылшыларының бірі болған жырау:
a)
Шалкиіз
b)
Доспамбет
c)
Ақтамберді
d)
Жиембет
18.
Толғауларында жақсы мен жаман адамдарды саралап, адам деген ардақты атқа лайықсыздарды мінейтін, жалған дүниенің опасыздығын, өткінші елес екенін өкінішпен білдіретін жырау:
a)
Шалкиіз
b)
Ақтамберді
c)
Бұқар
d)
Қазтуған
19.
Шалкиіздің Би Темірге шынайы бас игендігін, пір тұтқандығын, аса қадірлейтіндігін сездіретін теңеулерге ЖАТПАЙДЫ:
a)
Қарт бура
b)
Арабы торы
c)
Алдаспан
d)
Қағба
20.
Ақылсыз достыдан, Ақылды дұспан артық-ты деген жырау:
a)
Шалкиіз
b)
Ақтамберді
c)
Қазтуған
d)
Доспамбет
21.
Сақа батырлар санатына қосылған кезде атақты «Ақтабан шұбырындының» куәгері болған жырау:
a)
Ақтамберді
b)
Шалкиіз
c)
Бұқар
d)
Доспамбет
22.
Ел шетіне жау келсе, Алдына, сірә, дау келсе. Батырсынған жігіттің, Күшін сонда сынаса! – деп, жігіттің сыналар шағы осындай қиын-қыстау кезінде деген қорытынды жасайтын жырау:
a)
Шалкиіз
b)
Доспамбет
c)
Ақтамберді
d)
Қазтуған
23.
Жылқыны тіршілік көзі, жігіттің көркі, батырдың жан серігі, жауға мінер тұлпары деп мадақтаған жырау:
a)
Шалкиіз
b)
Жылқыны барлық жырау мақтаған
c)
Ақтамберді
d)
Бұқар
24.
Сөйлегенде көмекейі бүлкілдеп, аузынан тек өлең сөз төгілгендіктен, «көмекей әулие» атанған жырау:
a)
Ақтамберді
b)
Қазтуған
c)
Бұқар
d)
Шалкиіз
25.
Бірлік жайында толғап, бөлінбеуді, қазақ халқының тұтастығын сақтауды: «...Жат бойынан түңілсін, бәріңіз бір енеден туғандай болыңыз», – деп баса айтқан жырау:
a)
Шалкиіз
b)
Доспамбет
c)
Бұқар
d)
Ақтамберді
26.
Бұқар жыраудың Абылайдың шыққан тегінен бастап, ел басқарған, алашты аузына қаратқан хан болғанға дейінгі өмірін саралап, ағат істен сақтануды ескертетін толғауы:
a)
«Абылай ханның қасында»
b)
«Ал, тілімді алмасаң»
c)
“Ай, Абылай, Абылай”
d)
«Қазақтың ханы Абылай»
27.
Халықтың болашағын жарқын етіп, халық арасындағы бейбітшілікті сақтау, отарлауды көздеген елден жыраққа, Жиделібайсынға көшу мәселесін қозғаған жырау:
a)
Асан қайғы
b)
Шалкиіз
c)
Бұқар
d)
Ақтамберді
28.
Бұқар жырау Абылай ханға естіртіп, қай батырдың тарихи орнын, оған деген халықтың қайғысын хан қайғысына ұштастыра жырлай білген?
a)
Қобыланды батыр
b)
Наурызбай батыр
c)
Бөгенбай батыр
d)
Қарасай батыр
29.
Өлеңдері ауыз әдебиетімен және өзінен бұрын жасаған Асанқайғы, Қазтуған, Шалгез жыраулар толғауларымен үндес жырау:
a)
Бұқар
b)
Нысанбай
c)
Ақтамберді
d)
Үмбетей
30.
Жыраулар поэзиясының негізгі жанры:
a)
афоризм
b)
дастан
c)
толғау
d)
терме
31.

“Жоғары қарап оқ атпа,

Жуық түсер жаныңа” деп өз билеушісіне ақыл-кеңес берген жырау:

a)

Шалкиіз

b)

Бұқар

c)

Ақтамберді

d)

Доспамбет

32.

Доспамбет жыраудың “Айналайын, Ақжайық” туындысы жыраулар поэзиясының қай түрінде құрылған?

a)

толғау

b)

арнау

c)

мадақ жыр

d)

зарлай арнау

33.

Айналайын, Ақжайық” толғауында аталатын топонимикалық атаулар:

a)

Ақжайық

b)

Еділ

c)

Жем

d)

Ойыл

34.

“Арайна, билер, арайна,

Арайна десем, болғай ма?!

Арайнасыз әр қайда

Ердің ісі оңғай ма?!” Үзіндідегі “арайна” сөзінің мағынасы:

a)

сабыр немесе батыр мағынасында

b)

алалау

c)

Билер

35.

Шалкиіз шығармаларында қандай сипат басым:

a)

өсиет-өнеге

b)

ақыл-нақыл

36.

Үзінді қай толғаудан алынғанын анықтаңыз:

“Бүлік салып бұйырдың:

“Басын бер деп батырдың!”

Қанын ішіп қанбаққа,

Жанын отқа салмаққа”

a)

“Еңсегей бойлы Ер Есім”

b)

“Қоғалы көлдер, қом сулар”

c)

“Алаң да, алаң, алаң жұрт”

37.

Үзінді қай толғаудан алынғанын анықтаңыз:

“Көп ішінде бір жалғыз

Көп мұңайып жылайды

Күйбеңдескен көп жаман

Сөзі тигенге ұқсайды

a)

“Би Темірге бірінші толғау”

b)

“Айналайын, Ақжайық”

38.

Бұқар жыраудың “Қалай адам баласы ұзақ та бақытты ғұмыр кешпек және мезгілінен бұрын келген ажал құрығынан қалай құтылмақ?” деген сауалға жауап беретін шығармасы:

a)

"Тілек"

b)

“Көк көгершін, көгершін”

c)

"Балаларыма өсиет"

d)

"Күлдір күлдір кісінетіп"

39.

Үзіндіде қандай көркемдегіш құралдар қолданылғанын анықтаңыз:

“Қан жусандай егілсе,

Аққан судай төгілсе”

a)

теңеу

b)

гипербола

c)

метафора

d)

антитеза

40.

Шалкиіз “Дәрежеңді артық етсе, Тәңірі етті” деп Би Темірдің қай қасиетінен арылу керегін айтып тұр?

a)

тәкаппарлық

b)

қонақжайлылық

41.

Өзін “көп ішінде бір жалғызға” балау қай толғауда кездеседі?

a)

“Би Темірге бірінші толғау”

b)

“Көк көгершін, көгершін”

c)

“Тілек”

42.

Жыраулар поэзиясы 3 түрде жасалады:

a)

арнау

b)

мадақ өлең

c)

толғау

d)

дау

43.

“Пышақтан малым кетпесе,

Қазаным оттан түспесе,

Ауылдан топыр үзілмей,

Ошақтың оты өшпесе!”

“Күлдір-күлдір кісінетіп” толғауынан алынған үзіндіде қазаққа тән қандай қасиет көрсетілген?

a)

қонақжайлылық

b)

молшылық

c)

батырлық

44.

“Бұл қоныстан кетпесең,

Мұны талақ етпесең,

Атаңа нәлет кәпірдің

Пайдасына қалмаса игі еді” деген үзіндідегі “талақ” сөзінің мағынасы қандай?

a)

тастап кету

b)

жаныңда ұстау деген м ағынада

45.

“Араз болсаң алты ауыз,

Еліңе кірген әреке”

“Балаларыма өсиет” толғауынан алынған үзіндідегі “әреке” сөзінің мағынасы:

a)

бүлік

b)

жаманшылық

c)

әрекет

46.

“Көп ішінде бір жалғыз

Көп мұңайып жылайды” деген үзіндінің астарында Шалкиіз кімді меңзеп тұр?

a)

Би Темірді

b)

өзін

47.

Доспамбет жырау мен Ақтамберді жыраудың ұқсас туындылары:

a)

“Күлдір-күлдір кісінетіп”

b)

“Айналайын, Ақжайық”

c)

"Балаларыма өсиет"

d)

"Қоғалы көлдер, қом сулар"

48.

Асанқайғы “Ағар суы бал татыған, ақ шабағы май татыған жер екен” деп қай жерге айтты?

a)

Торғай өзені

b)

Баянауыл

c)

Жетісу

d)

Жиделібайсын

49.

Асанқайғы “Алты күнде ат семіртіп мінетін жер екен” деп қай жерге айтты:

a)

Нұра

b)

Баянауыл

50.

Асанқайғы “Жары мен суы тең, жарлысы мен байы тең болатын жер екен” деп қай жерге айтты?

a)

Аспара

b)

Нұр

c)

Есіл өзені