Font size
WorksheetsHydrosphere: Ocean Currents
Total questions: 23
Worksheet time: 34mins
Ағыстардың түрлері: Жылы, Суық, Бейтарап (температура айырмашылығы болмайды). Атлант мұхитының ағыстары: Дүние жүзіндегі ең қуатты жылы ағыс: Гольфстрим (ағыл. шығанақтық ағыс) – Саргасс теңізі бойымен өтеді, ұзындығы 75–120 км, жылдамдығы 3–10 км/сағ. Гольфстрим ағысы Еуропаның солт шығыс жағалауына Солтүстік Атлант ағысына (45° с.е. басталады) айналады. Солтүстік Атлант ағысы Скандинавия түбегінен өтіп Баренц теңізіне (қыста қатпайды) дейін барады. Солтүстік Атланттың ағасы Жасыл мүйіс аралдары тұсында Канар суық ағысына айналады. Гренландияның батыс жағалау бойымен оңтүстіктен солтүстікке Лабрадор суық ағысы өтеді (айсберг әкеледі). Экваторға қарай үнемі соғатын Африка жағалауындағы жылы ағыстар: Солтүстік және Оңтүстік Пассат. Оңтүстік Пассат шығыстан батысқа қарай 23° с.е. бойымен Атлант мұхитын кесіп Оңтүстік Америка жағалауына Гвиана (кариб) және Бразилия жылы ағыстарына бөледі. Дүние жүзіндегі қоршаған еңдікке ең қуатты әрі терең суық ағыс: Батыс желдері (ені 1000–1300 км, тереңдігі 2500–3000 м, жылдамдығы 25–30 км/сек). Батыс желдері ағысыңнан Африка жағалауынан Бенгела суық және Гвинея жылы ағыстары бөлініп шығады. Тынық мұхитының ағыстары: Солтүстік Пассат ағысы 10° с.е мен 22° с.е аралығында байқалады, Филиппин аралдары тұсында үш тармаққа бөлінеді. Куросио жылы ағысы (Гольфстримге ұқсас) Жапон аралдарын шайып, шығысқа қарай Солтүстік Тынық ағысына айналады. Солтүстік Америка жағалауларында Калифорния суық және Аляска жылы ағыстарына бөлінеді. Батыс желдер ағысының Оңтүстік Америка жағалауында Перу (Гумбольдт) суық ағысы бөлініп шығады. Үнді мұхитының ағыстары: Маусым сайын өзгеретін муссондық ағыстар: Мадагаскар, Мозамбик жылы ағысы, Сомали суық ағысы. Солтүстік Мұзды мұхитының ағыстары: Атлант мұхитына қарай Шығыс Гренландия суық ағысы өтеді. Атлант мұхитынан Норвегия жылы ағысы өтеді. Норвегия ағысы Нордкап және Шпицберген ағыстарына бөлінеді. Жылы ағыстар: Гольфстрим, Бразилия, Гвиана, Шығыс Австралия, Оңт. Пассат, Солт. Пассат, Куросио, Солт. Атлант, Солт.Тынық, Аляска, Норвегия. Суық ағыстар: Батыс Желдер, Перу, Бенгела, Сомали, Канар, Калифорния, Лабрадор, Шығыс Гренландия.
Гольфстрим ағысының жылдамдығы қандай аралықта болады?
1–2 км/сағ
3–10 км/сағ
15–20 км/сағ
25–30 км/сағ
Солтүстік Атлант ағысы қай теңізге дейін жетеді?
Саргасс теңізі
Жерорта теңізі
Баренц теңізі
Кариб теңізі
Канар ағысы қандай ағысқа жатады?
Жылы
Суық
Лабрадор суық ағысы қандай бағытта жүреді?
Солтүстіктен оңтүстікке
Оңтүстіктен солтүстікке
Батыстан шығысқа
Шығыстан батысқа
Оңтүстік Пассат ағысы Атлант мұхитында қандай екі жылы ағысқа бөлінеді?
Дүние жүзіндегі ең қуатты әрі терең суық ағыс қайсы?
Канар
Батыс желдері
Перу (Гумбольдт)
Шығыс Гренландия
Батыс желдері ағысының жылдамдығы қандай деп берілген?
3–10 км/сағ
15–20 км/сағ
25–30 км/сек
30–40 км/сағ
Солтүстік Пассат ағысы қай ендіктер аралығында байқалады?
10° с.е – 22° с.е
0° – 10° с.е
22° с.е – 35° с.е
10° о.е – 22° о.е
Куросио ағысы неге ұқсас деп сипатталған?
Лабрадор ағысына
Гольфстримге
Канар ағысына
Перу ағысына
Солтүстік Америка жағалауларында қандай екі ағыс бөлінеді?
Перу ағысының басқа атауы көрсетілген нұсқаны белгілеңіз.
Канар
Гумбольдт
Нордкап
Шпицберген
Үнді мұхитында маусымдық өзгеретін муссондық ағыстар қатарына қайсысы кіреді?
Мадагаскар жылы ағысы
Мозамбик жылы ағысы
Сомали суық ағысы
Калифорния суық ағысы
Солтүстік Мұзды мұхитынан Атлантқа қарай өтетін суық ағыс қалай аталады?
Шығыс Гренландия
Лабрадор
Канар
Бенгела
Атлант мұхитынан Солтүстік Мұзды мұхитына өтетін жылы ағыс қалай аталады?
Гольфстрим
Норвегия
Аляска
Гвиана
Норвегия ағысы қандай екі тармаққа бөлінеді?
Жылы ағыстар тізімінен дұрыс жұпты белгілеңіз.
Гольфстрим
Батыс Желдер
Бразилия
Перу
Суық ағыстар тізімінен дұрыс үшті таңдаңыз.
Калифорния
Аляска
Бенгела
Норвегия
Лабрадор
Ағыстардың түрлері
жылы
суық
айсбергті
бейтарап
қуатты
Мәтінді оқыңдар: Тропиктік циклондар: тек тропиктік ендіктерде мұхиттардың үстінде болатын қарқынды күшке ие атмосфералық құйындар (5 және 20 с.е пен 0 е.д байқалады). Тропиктік циклондар соғатын аймақтар: Атлант мұхиты (Мексика шығанағы, Кариб теңізі, Антиль және Жасыл мүйіс аралдары), Үнді мұхиты (Бенгал шығанағы, Араб теңізі), Тынық мұхиты: Каролин, Маршалл, Мариан, Гавай аралдары, Калифорния түбегі, Австралия шығысы. Тропиктік циклондардың жергілікті атаулары: Солтүстік Атлант, Солтүстік Америка маңы, Тынық мұхиттың оңтүстігінде – дауыл, Қиыр Шығыс, Қытай, Жапония, Вьетнам жағалауда – тайфун, Үнді мұхиты, Австралия маңында – вилли-вилли, Оңтүстік Үнді мұхит айдынының үстіңгі жағында – аракандар, Аравия теңізі мен Бенгал шығанағында – циклондар немесе дауылдар дейді. Торнадо: мұхитта қатты жылдамдықпен айналатын қуатты құйынның бір түрі. Долы дауыл: қысқа мерзімді ішіндегі желдің күрт күшеюі (суық фронт кезінде болады). Толысу мен Қайту: мұхит суының тәулігіне екі рет Айға тартылыс күшіне байланысты көтерііліп төмен түсуі. Толысу мен Қайту құбылыстарының алғашқы себебін анықтаған: И.Ньютон. Толысу толқындарының ең биігі: Фанди шығанағы 18 м (Солтүстік Америка). Тропиктік циклондар болған аймақтар: 1. Флора дауылы: 1963 жылы Куба аралында болды (5 мың адам қаза болды). 2. Камилла дауылы: 1969 жылы Кариб теңізінде пайда болды (Куба, АҚШ жерінде). 3. Тайфун апаты: 1970 жылы Бенгал шығанагындағы Үндістан, Бангладеш елдерінде болды (300 000 адам қаза болды). 4. Тайфун апаты: 2004 жылы 17 тайфун құрлыққа шықты (Жапония, Қытай, Филиппин, Багам аралдары, АҚШ елдерінде).
Тропиктік циклондар қандай ендіктерде және қай ортада қалыптасады?
Қоңыржай ендіктерде құрлық үстінде
Тек экватор маңында өзен аңғарларында
Тропиктік ендіктерде мұхиттар үстінде
Полярлық ендіктерде мұз жамылғысында
Төмендегі аймақтардың қайсысы Атлант мұхитындағы тропиктік циклондар соғатын орындарға жатады?
Бенгал шығанағы
Кариб теңізі
Араб теңізі
Гавай аралдары
«Тайфун» атауы көбіне қай өңірлерде қолданылады?
Қиыр Шығыс жағалаулары
Қытай, Жапония, Вьетнам
Солтүстік Атлант
Австралияның ішкі аудандары
Үнді мұхиты мен Австралия маңында жергілікті атау қалай аталады?
Дауыл
Циклон
Вилли-вилли
Аракан
Аравия теңізі мен Бенгал шығанағында тропиктік құйындар қалай аталады?
Тайфун
Циклондар немесе дауылдар
Вилли-вилли
Торнадо
Торнадоның анықтамасын таңдаңыз.
Қысқа мерзімді желдің күшеюі
Мұхитта қатты жылдамдықпен айналатын қуатты құйын
Құрлықтағы құмды боран
Қысымның баяу төмендеуі
Долы дауыл қашан байқалады?
Жылы фронт өткенде
Антициклон орнағанда
Суық фронт кезінде
Жауын тоқтағанда
Толысу мен қайту құбылыстарының басты себебі не?
Күн радиациясы
Жердің ішкі жылуы
Айдың тартылыс күші
Желдің бағыты
Толысу мен қайту құбылыстарының алғашқы себебін анықтаған ғалым кім?
Галилео Галилей
И.Ньютон
Эратосфен
Аристотель
Әлемдегі ең биік толысу толқындары байқалатын шығанақты таңдаңыз.
Мексика шығанағы
Фанди шығанағы
Гудзон шығанағы
Ботния шығанағы
«Флора» дауылы қай жылы және қай жерде болды?
1963 ж., Куба аралында
1969 ж., Кариб теңізінде
1970 ж., Бенгал шығанағында
2004 ж., Тынық мұхиттың солтүстігі
Су асты жанартауларының атқылаулары мен жер сілкіністерінен соң орасан зор толқындар (жылдамдығы 400 - 800 км/сағ). Бұл анықтамада қандай құбылыс сипатталған?
Цунами
Прилив
Толқын өркеші
Су тасқыны
Дүниежүзілік мұхит ресурстары қай үш топқа бөлінеді?
Биологиялық, химиялық-минералдық, энергетикалық
Физикалық, биологиялық, климаттық
Минералдық, аграрлық, өнеркәсіптік
Гидрологиялық, метеорологиялық, геологиялық
Дүниежүзілік су (меңземе үлкен) айналымы нені қамтиды?
Мұхит пен атмосфераны, әрі құрлықты қамтитын су айналымын
Тек өзендердегі судың алмасуын
Жерасты суларының қозғалысын
Мұздықтардың еру циклімен ғана шектелетін үрдісті
Дүниежүзілік мұхит бөліктері ретінде аталғандарының дұрыс қатарын таңдаңыз.
Теңіз, шығанақ, бұғаз
Өзен, көл, арна
Мұздық, қойма, арна
Арна, жыра, сай
Теңіздер ішкі, шеткі және арал аралығындағы болып бөлінеді. Ішкі теңіздерге мысал беріңіз.
Жерорта, Қара, Азов
Баренц, Лаптевтер, Карск
Фиджи, Арафуру
Бенгал, Аравия
Ең үлкен теңіз қайсы?
Филиппин
Жерорта
Қара
Бенгал
Ең үлкен шығанақ қалай аталады?
Бенгал
Гвиний
Бискай
Карпентария
Ең үлкен түбек көрсетілген қатарды таңдаңыз.
Арабия
Индостан
Скандинавия
Лабрадор
Ең кең және ең терең бұғаздың атауы мен ұзындығы берілген дұрыс нұсқаны таңдаңыз.
Дрейк (950 км)
Гибралтар (14 км)
Мозамбик (1670 км)
Босфор (30 км)
Ең тар бұғаз қалай аталады және оның ұзындығы қанша?
Гибралтар (14 км)
Дейвис (740 км)
Ла-Манш (564 км)
Дрейк (950 км)
Ең ұзын бұғаз қалай аталады және оның ұзындығы қанша?
Мозамбик (1670 км)
Гибралтар (14 км)
Дрейк (950 км)
Берингов (96 км)
Отты Шеңбер орналасқан жер көрсетілген дұрыс жауапты таңдаңыз.
Тынық мұхит
Атлант мұхит
Үнді мұхит
Солтүстік Мұзды мұхит
Мұхиттағы тіршілік дүниесінің бірінші деңгейі қалай аталады және кімдер кіреді?
Планктон: біржасушалы балдырлар, қарапайымдар, ұсақ шаяндар, бақалшықтар
Нектон: жүзуші балықтар, теңіз сүтқоректілері
Бентос: теңіз шөптері мен жұлдыздары
Зоопланктон: тек балық шабақтары
Фитопланктон мен зоопланктон арасындағы негізгі айырмашылықты таңдаңыз.
Фитопланктон – өсімдік тектес (биомассаның 80%), зоопланктон – жануар тектес
Екеуі де тек жануар тектес
Зоопланктон – өсімдік тектес, фитопланктон – жануар тектес
Айырмашылығы жоқ
Нектонға қайсысы жатады?
Жүзуші балықтар, теңіз сүтқоректілері, теңіз жыландары, тасбақалар, ірі моллюскалар
Теңіз ұлулары мен маржандар
Біржасушалы балдырлар мен бактериялар
Тек киттер мен дельфиндер ғана
Бентосқа тән өкілдерді көрсетіңіз.
Әр түрлі балдырлар, теңіз шөптері, теңіз жұлдыздары, шекшукұстар, кейбір балықтар (скат, камбала)
Тек балық шабақтары
Жүзуші акулалар мен тунецтер
Құрлықтағы құстар
Қоңыржай ендіктерде мұхиттардың балыққа бай аудандары қалай аталады?
Салқын суларда
Тропиктік белдеуде
Экватор маңында
Ірі өзен сағаларында
Мұхиттағы сүткоректілерге жататындарды таңдаңыз.
Итбалықтар
Морждар
Киттер
Қашалоттар
Дельфиндер
Кәсіптік маңызы бар балықтардың дұрыс қатарын таңдаңыз.
Минтай, анчоус, майшабақ, сардина, ставрида, скумбрия, сайра, көксерке, нәлім, табанбалық, палтус, теңіз алабұғысы
Тек тұщысу балықтары: шортан, сазан, мөңке
Тек жыртқыштар: акула, қарақұрт
Тек моллюскалар: устрица, мидия
Дүние жүзінде ауланатын балықтың 39% қай мұхитқа тиесілі?
Атлант мұхиты
Тынық мұхиты
Үнді мұхиты
Солтүстік Мұзды мұхит
9-12 ғасырларда қай жерде кит аулау кәсіпшілігі болған?
Бискай шығанағында
Гвиний шығанағында
Карпентария шығанағында
Гудзон шығанағында
