Wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

39-40

Total questions: 56

Worksheet time: 28mins

Name
Class
Date
1.

VI ғасырдың ортасында Қазақстан жерінде құрылған «түркі» аталатын тайпа одақтарының мемлекеті

a)

Түрік қағанаты

b)

Батыс Түрік қағанаты

c)

Түргеш қағанаты

d)

Қарлұқ қағанаты

e)

Қимақ қағанаты

2.

Түрік қағанаты Батыс Түрік және Шығыс Түрік қағанаты болып екіге бөлінді

a)

VI ғасырда

b)

VII ғасырда

c)

V ғасырда

d)

IV ғасырда

e)

VIII ғасырда

3.

Батыс түріктердің мемлекеті қамтыған аймақ

a)

Орта Азия, Жоңғария, Сарыарқа және Шығыс Түркістанның біраз бөлігі

b)

Батыс Моңғолия, Іле Алатауы, Тарбағатай

c)

Солтүстік Қытай, Маньчжурия, Уссури өлкесі

d)

Кавказ жері, Ауғанстан жері, Балқан түбегі

e)

Алтай мен Ертістен бастап батысындағы Днестрге дейін

4.

Орта ғасырларда Қазақстан жерінде құрылған мемлекеттердің арасынан артығын табыңыз

a)

Батыс Түрік қағанаты

b)

Түргеш қағанаты

c)

Қарлұқ қағанаты

d)

Қимақ қағанаты

e)

Ұйғыр қағанаты

5.

Орта ғасырларда Қазақстан жерінде құрылған мемлекеттердің арасынан артығын табыңыз

a)

Қыпшақ мемлекеті

b)

Қарахан мемлекеті

c)

Оғыз мемлекеті

d)

Қимақ қағанаты

e)

Қырғыз қағанаты

6.

568 жылы келген түркі елшісі қаған атынан жазылған хат әкелген

a)

император Юстинианға

b)

император Алексей Комнинге

c)

император IX Константин Мономахқа

d)

император VIII Михаилға

e)

император I Андроникке

7.

Орта ғасырларда өздеріне тән жазуларын пайдаланған түркі тайпалары мекен еткен аймаққа жатпайды

a)

Чуд көлі, Онеганың төменгі ағысы

b)

Орталық Азия

c)

Қазақстан

d)

төменгі Еділ бойы, Дон өлкесі

e)

Солтүстік Кавказда Хазар мемлекеті

8.

Ежелгі түркілердің ділі мен тілі, даналығы көрініс тапқан ескерткіштер

a)

Орхон-Енисей

b)

Күлтегін

c)

Тоныкөк

d)

Талас жазуы

e)

Худуд әл-алам қолжазбасы

9.

Түркі ауыз әдебиетінің алғашқы үлгілері

a)

Йоллық-тегін мен «Тоныкөк» жазбалары

b)

«Араб-қыпшақ» сөздігі

c)

Рузбихан деректері

d)

Талас жазуы

e)

«Моңғолдың құпия шежіресінде»

10.

VII ғасырдың бірінші жартысында пайда болған түркі әліпбі ерекшелігі

a)

ағаш пен тасқа ойып жазуға қолайлылығы

b)

жоғарыдан төменге қарай жазылуы

c)

солдан оңға қарай жазылуы

d)

пиктogramм стилімен қатар қолданылуы

e)

әріп санының аз болуы

11.

Көне түркі жазуын алғаш рет XVIII ғасырдың 20-жылдарында тапқан

a)

Д.Мессершмидт, И. Страленберг

b)

Л. Гумилев, Ә. Марғұлан

c)

К. Ақышев, А.Н. Бернштам

d)

О. Сүлейменов, В. Даль

e)

А. Джекнинсон, А. Аткинсон

12.

Көне түркі жазуы алғаш рет XVIII ғасырдың 20-жылдарында табылған жер

a)

Талас аңғары

b)

Енисей аңғары

c)

Еділ аңғары

d)

Ертіс аңғары

e)

Шу аңғары

13.

Түркі жазуын «руналық» деп атау себебі

a)

Араб («арабеск») жазуымен ұқсастығы

b)

Тасқа қашап жазылуы

c)

Қытай иероглифтермен ұқсастығы

d)

Емлесін пергаментийден бастау алуы

e)

Скандинавияның руналық жазуымен ұқсастығы

14.

Түркі руна жазуларының оқудың кілтін тапқан дат ғалымы

a)

Т. Аткинсон

b)

В. Томсен

15.

Түркілердің руникалық жазулары табылған аймақтарға жатпайды

a)

Кіші Азия, Месопотамия

b)

Моңғолия, Жетісу

c)

Шығыс Қазақстан

d)

Төменгі Еділ бойы, Дон өлкесі

e)

Солтүстік Кавказ

16.

Түркілердің руникалық жазулары ең әйгілілері тұрғызылған

a)

Бумын құрметіне қойылған ескерткіш

b)

Істемі құрметіне қойылған ескерткіш

c)

Сүңгү құрметіне қойылған ескерткіш

d)

Шегу құрметіне қойылған ескерткіш

e)

Білге қаған, Күлтегін және Тоныкөк құрметіне қойылған ескерткіш

17.

XI–XII ғасырлардан кейін ертедегі түркілердің руна жазуының қолданудан шығу себебі

a)

Ислам дінінің ықпалымен араб әліпбиінің енуі

b)

Византияның ықпалымен латын әліпбиінің енуі

c)

Иранның ықпалымен зороастризмнің енуі

d)

Грекияның ықпалымен грек әліпбиінің енуі

e)

Киев Русінің ықпалымен кириллицаның енуі

18.

Қимақ билеушісі қабылдаған түркілердің ең жоғары атағы

a)

«қаған»

b)

«жабғу»

c)

«инал»

d)

«атабек»

e)

«василевс»

19.

«Хақан – түркілердің патшасы. Хақан – көсемнің көсемі, парсылардың шахиншах, яғни хандардың ханы деген сөз», – деп жазған ғалым

a)

Бируни

b)

Ибн Сина

c)

Пири Рейс

d)

Әл-Хорезми

e)

Науаи

20.

Қимақ мемлекетінің орталығы

a)

Ертіс бойында

b)

Шу бойында

c)

Жайық бойында

d)

Сырдарияның төменгі ағысында

e)

Іле бойында

21.

Ортағасырларда Қазақстанның далалы аймақтарында Сырдария мен Балқаштан солтүстікке қарай күшейген тайпалық одақ

a)

Қимақтар

b)

Қарақытайлар

c)

Қыпшақтар

d)

Түргештер

e)

Оғыздар

22.

Жаңа ибн Хакан әл-Қимақи кітабын XII ғасырда қимақ елін сипаттаған еңбегінде пайдаланған араб географы

a)

әл-Идриси

b)

әл-Омари

c)

Гардижи

d)

Жувейни

e)

әл-Марвази

23.

IX–X ғасырларда қимақтардың ежелгі түркі жазуын пайдаланғанын көрсетеді

a)

қару жарақтардағы жазу

b)

қола айналардағы бедерлер

c)

күміс тостағандардағы жазу

d)

алтын білезіктердегі жазу

e)

тастағы жазулар

24.

«Кейін біз қимақ аталтын тайпаға жеттік. Жазық жерде алтынды кесек күйінде шығаратын кеніш бар. Сол сияқты өзеннің ағысынан алмас та табылады. Ол жерде жазуға арналған қалам жасайтын қамыс өседі», – деп жазған араб тілді грек ғалымы, тарихшы

a)

Иақут әл-Хамави

b)

әл-Идриси

c)

әл-Омари

d)

Жувейни

e)

әл-Марвази

25.

Орта ғасырларда жазылған бірегей сөздік, қыпшақтардың әдеби ескерткіші

a)

«Кодекс куманикус»

b)

«Оғызнама»

c)

«Тарих»

d)

«Алтын шежіре»

e)

«Тазкира-и-Боғрахан»

26.

Сырдарияның төменгі сағасы мен Балқаш көлінен Дунай жағалауына дейінгі ұлан-байтақ даланың араб және парсы жазбаларында аталуын таңдаңыз

a)

Косеэн (Месопотамия)

b)

Пенджаб

c)

Жетісу

d)

Алтай–Тарбағатай

e)

Дешті Қыпшақ (Қыпшақ даласы)

27.

«Кодекс Куманикус» сөздігі неше бөлімнен тұрады

a)

3

b)

5

c)

2

d)

6

e)

9

28.

Қыпшақ дәуірінің құнды ғылыми жәдігері болып табылатын сөздік

a)

«Кодекс куманикус»

b)

«Оғызнама»

c)

«Тарих»

d)

«Алтын шежіре»

e)

«Тазкира-и-Боғрахан»

29.

2020 жылы Қазақстанда ЮНЕСКО-ның шешімімен 1150 жылдығы атап өтілген ғұлама

a)

әл-Бируни

b)

әл-Марвази

c)

әл-Фараби

d)

М.Қашғари

e)

Қ.А.Ясауи

30.

Түркілер жаппай ислам дініне өтті

a)

Найман мемлекеті тұсында

b)

Қарлұқ қағанаты тұсында

c)

Оғыз мемлекеті тұсында

d)

Қыпшақ хандығы тұсында

e)

Қарахан мемлекеті тұсында

31.

960 ж. Ислам дінін мемлекеттік дін деп жариялады

a)

Осман

b)

Оғузшақ

c)

Мұса

d)

Ибраһим

e)

Сатұқ Боғрахан

32.

Ежелгі түркі мемлекеттерінің халқын әлемдік өркениеттің рухани құндылықтарымен таныстыруда зор рөл атқарды

a)

Ислам

b)

Зороастризм

c)

Манихей діні

d)

Буддизм

e)

Христиан діні

33.

XIII ғасырда қыпшақ мемлекетінің құлауы себебі

a)

Хорезмшах мемлекетініңшаңқышылығы

b)

Киев Русінің шапқыншылығы

c)

Цинь империясының шапқыншылығы

d)

Византияның шапқыншылығы

e)

Шыңғысхан шапқыншылығы

34.

«Кодекс Куманикус» сөздігінің бірінші бөлімінде берілетін ақпарат: латын, парсы, қыпшақ тіліндегі сөздердің лексикалық мағыналары

a)

дініи уақыттар

b)

жер-су аттары

c)

грек философиясы

d)

құқықтық терминдер

e)

сауда өлшемдері

35.

Түркілердің ислам дінін VIII ғасырдың алғашқы жартысында қабылдай бастағаны туралы жазған белгілі ғалымды таңдаңыз

a)

Л.Н.Гумилев

b)

П.Г.Галузо

c)

В.В.Бартольд

d)

Н.И.Березин

e)

А.И.Левшин

36.

Ғылымда Шығыс Дешті Қыпшақ деп атау қабылданған аймақты анықтаңыз

a)

Орта Азияны

b)

Кіші Азияны

c)

Таяу Шығысты

d)

Қазақстан аумағын

e)

Қиыр Шығысты

37.

Өзінің білімділігі арқасында «екінші ұстаз» атанған ұлы ғұламаны таңдаңыз

a)

Қазы-Заде Руми

b)

Ғисуддин Жәмшид

c)

Ибн Сина

d)

Ұлықбек

e)

әл-Фараби

38.

Энциклопедист-ғұлама әл-Фараби ғылымның әртүрлі салалары бойынша жазған трактаттар саны

a)

110-ға жуық

b)

150-ден астам

c)

130-ға жуық

d)

160-қа жуық

e)

120-ға жуық

39.

Х ғасырдың басында Тараз қаласында исламды қабылдаған қарахан билеушісін анықтаңыз

a)

Муса хан

b)

Есен-Құға

c)

Ибн Сеййар

d)

Сатұқ Боғрахан

e)

Жүсіп

40.

Әбу Насыр әл-Фараби шығармалары қатарына жатпайтын туындыны анықтаңыз

a)

«Қайырымды қала тұрғындарының көзқарасы»

b)

«Ғылымдар тізбегі»

c)

«Музыканың ұлы кітабы»

d)

«Бақытқа жол сілтеу»

e)

«Мұхаббатнама»

41.

Әбу Насыр әл-Фараби шығармалары қатарына жатпайтын туындыны анықтаңыз

a)

«Жерден шыққан Желім батыр»

b)

«Азаматтық саясат»

c)

«Поэзия өнері туралы»

d)

«Риторика»

e)

«Қайырымды қала тұрғындарының көзқарасы»

42.

«Ғылымы жоқ елдің болашағы бұлыңғыр», – деп, ғылым дамуының қоғам өміріндегі маңызына ерекше мән берген тұлғаны таңдаңыз

a)

Әл-Омари

b)

Әл-Фараби

c)

Әл Макдиси

d)

Ибн Хахаәл

e)

Әл-Марвази

43.

«Ғылым үйренуге кіріскенкісі … тәрбиелі, адамгершілігі мол, адал, құлық-сұмдықтан және басқа жағымсыз мінезден аулақ болуы қажет», – деп түйіндеген ғұлама

a)

әл-Бируни

b)

Ж.Баласағуни

c)

әл-Фараби

d)

М.Қашғари

e)

А.Ясауи

44.

«Орта ғасырдың басында-ақ әл-Фараби Платон, Аристотель және басқа да антикалық ғалымдарды зерделеген ғұлама… Әл-Бируни, Авиценна және басқасы оны өзіне ұстаз тұтқан», деп айтқан Қазақстанның белгілі ғалымы, академик

a)

Ақжан Машани

b)

Жүсіп Баласағуни

c)

Әлі ақын

d)

Жүсіп Хамадани

e)

М.Қашғари

45.

Әл-Фарабидің құрметіне ескерткіш орнатылған қала

a)

Қызылорда

b)

Алматы

c)

Орынбор

d)

Омбы

e)

Астана

46.

«Ауырлыққа ерік-жігер танытып, шыдамды бол», – деп тағдырдың кез келген күтпеген сынақтарына төтеп беруге дайын тұруға және сабырлы болуға шақырған тұлға

a)

Махмұт Қашғари

b)

Жүсіп Хамадани

c)

Сүлеймен Бақырғани

d)

Арыстан-баб

e)

Ж.Баласағуни

47.

XI ғасырда түркі тілінде жазылған «Құтты білік» («Құт негізі – білік») атты іргелі тарихи-әдеби шығарманың авторы

a)

әл-Марвази

b)

әл-Фараби

c)

Ж.Баласағуни

d)

әл-Бируни

e)

М.Қашғари

48.

Түркі тілінде жазылған алғашқы туындыны таңдаңыз

a)

Қадырғали Жалайырдың «Жамиғат-тауарихы»

b)

Мұхаммед Хайдардың «Тарихи Рашиди»

c)

Қашғаридың «Диуани лұғат ат-түркі»

d)

Яссауидің «Диуани хикметі»

e)

Баласағунидың «Құтты білігі»

49.

«Ігіліктің барлығы – ғылымда, ал ұлылық – танымда» деген тұжырымға келген ғұлама

a)

А.Иүгінеки

b)

М.Хусейн

c)

Қ.А.Яссауи

d)

М.Х.Дулати

e)

Ж.Баласағуни

50.

Орта ғасырдың әйгілі және танымал ғалымдарының бірі Махмұт Қашғари дүниеге келген ел

a)

Қарахан мемлекеті

b)

Мауараннахр

c)

Моғолстан

d)

Әбілқайыр ханлығы

e)

Ноғай Ордасы

51.

Махмұт Қашғари оқуын жалғастырған қалалар

a)

Бұхара, Самарқан, Мерв

b)

Ишиджааб, Шаш, Сауран

c)

Шымкент, Отырар, Түркістан

d)

Қызылқұм, Үргеніш, Жанкент

e)

Түркістан, Сығанақ, Аскүмбе

52.

Ұзақ жылдар бойы жүргізген ғылыми ізденістері нәтижесінде Махмұт Қашғаридың жазып шыққан еңбегі

a)

«Бұрынғы ұрпақтар ескерткіші»

b)

«Жүсіп-Зылиқа»

c)

«Түрік тілдерінің сөздігі» («Диуани лұғат ат-түркі»)

d)

«Құт негізі – білік» («Құтадғу білік»)

e)

«Жылнамалар жинағы» («Жами ат-тауарих»)

53.

Орталық Азия түркі халықтарының тілі, тарихы, этнография, география, астрономия, медицина, әскери іс, мәдениеті, діні, салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары туралы ақпарат беретін құнды тарихи дерек

a)

«Құтату Білік»

b)

«Аққат сыйы»

c)

«Даналық кітабы»

d)

«Жүсіп-Зылиқа»

e)

«Диуани лұғат ат-түркі»

54.

Әл-Фараби дүниеге келген қала

a)

Тараз

b)

Отырар

c)

Сайрам

d)

Шаш

e)

Баласағұн

55.

Қай қалаға қатысты дұрыс жауапты таңдаңыз

a)

Түркістан

b)

Отырар

c)

Тараз

d)

Ақбешім

e)

Сығанақ

56.

«Түрік, түркмен, оғыз, жікіл, яғма, қырғыз тайпалары сөздерінің мағынасын анықтап шығып, қажетіме жараттым. Олардың әрбірінің тілі менің көкейіме ұялап, берік сақталып қалды», – деп өзінің шығармасы туралы жазды

a)

Жүсіп Баласағұн

b)

Әлі ақын

c)

Жүсіп Хамадани

d)

Арыстан-баб

e)

Махмұт Қашғари