wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Күн системасы жана планеталар — окуу бөлүгү

Total questions: 1

Worksheet time: 5mins

Name
Class
Date
1-9.

Төмөнкү өтүнүчтү окуп чыккандан кийин суроолорго жооп бергиле: Азыркы кезде Күн системасында 8 планета белгилүү: Меркурий, Чолпон, Жер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун. Мындан башка бир нече миң кичине планеталар бар. Планеталар Күндүн тартуу аралыгына жайгашып, анын айланасында эллипс орбитасы боюнча кыймылдашат. Күнгө эң жакыны Меркурий, эң алысы Плутон. Алар негизинен Марс жана Юпитердин орбиталарынын ортосунда кыймылдашат. Планеталар кыймылдарынын өзгөчөлүктөрү боюнча жогорку планеталар жана төмөнкү планеталарга бөлүнөт. Ал эми физ. чоңдуктары боюнча Жер тобундагы планеталарга (Меркурий, Чолпон, Жер, Марс) жана зор планеталарга (Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун) айырмаланат. Бул эки топтун да бирине кирген планеталардын орточу тыгыздыгы, өлчөмү, химиялык курамы бири бирине өтө жакын, бирок бир топ чоңдуксинен жогорудагы чоңдуктар боюнча кескин айырмаланат. Плутон жогорудагы топтордун бирине да кирбейт. Ал химиялык курамы боюнча кичине топко, ал эми өлчөмү боюнча 1-топко жакын. Планеталар аралык чөйрө – күн системасындагы планеталардын ортосундагы мейкиндикти толтурган заттар. Мындай заттар Күндүн айланасында кыймылдоочу өлчөмдөр түрдүү чоңдукттагы катуу нерселерден, бөлүкчөлөрдөн жана Күндүн учун чыккан электр заряддуу элементардык бөлүкчөлөрдөн (иондор жана электрондордон) турат. Катуу нерселердин жана бөлүкчөлөрдүн өлчөмү жүздөгөн метрден микронго чейинки чоңдукта болот. Планета аралык чөйрөнүн курамына кыркуучу газ кичине планеталар катышып быркактадан пайда болот. Планета аралык чөйрөнүн түзүлүшү коюу бөлүү метеордук зат, антенки катуу бөлүкчөлөр Жер атмосферасына киргенде метеороду пайда кылат. Атмосфера менен Жердин магнит талаасы Жердин бетин Планета аралык чөйрөнүн таасиринен сактап турат. Планеталардын Күн менен биригүүсү – планеталардын эклиптика узундугу Күндүн узактыгы менен дал келген жана Жердеги байкоочу планета Күндүн алдында же анын артында жайгашкан учурларды абалы. Планеталардын туз кыймылы - планеталардын батыштан чыгышты көздөй көрүнүүчү кыймылы. Планетанын аракетиңүү сферасы – борбордук тело катары Күн эмес планета (же Ай) болгон планета айланасындагы мейкиндик. Бул учурда эсептөө жеңилөнөт, анткени сферада Күндүн телонун тартуу күчү планетанын тартуу күчүнөн аз. Сферанын ичинде жана андан тышкаркы чекте учуурган телого Күн, планеталар ж.б. телолордун тартуу күчтөрү аракет етеді. Планетанын прегилей аркылуу монѳоту – асман телосунун убакыттын белгилүү учурунда орбитадагы абалын аныктоочу чоңдуктардын (параметрлердин) бири. Кеплердин законуунун жардамы менен аныкталат.

1.

Кайсы планеталар Жер тобуна кирет?

a)

Меркурий, Чолпон, Жер, Марс

b)

Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун

c)

Меркурий, Юпитер, Сатурн, Плутон

d)

Марс, Юпитер, Нептун, Плутон

2.

Зор планеталардын тобуна кайсылар кирет?

a)

Меркурий, Чолпон, Жер, Марс

b)

Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун

c)

Марс, Юпитер, Плутон, Чолпон

d)

Жер, Уран, Нептун, Меркурий

3.

Плутон жогорудагы кайсы топко кирет?

a)

Жер тобуна

b)

Зор планеталарга

c)

Эки топко тең кирбейт

d)

Жер тобуна жана зор планеталарга тең

4.

Планеталардын Күн менен биригүүсү деген эмне?

a)

Планетанын Күндөн эң алыс абалы

b)

Планетанын эклиптика узундугу Күндүн узактыгы менен дал келген абал

c)

Планетанын батышка карай көрүнүүчү кыймылы

d)

Планетанын массасы чоң болгон учур

5.

Планеталар аралык чөйрөнүн курамына төмөнкүлөрдүн кайсынысы кирет?

a)

Катуу нерселер жана бөлүкчөлөр

b)

Иондор жана электрондор

c)

Суу буусу жана булуттар

d)

Күндүн электр заряддуу бөлүкчөлөрү

6.

Кайсы планеталар Күндөн эң жакын жана эң алыс деп айтылган?

a)

Эң жакын Жер, эң алыс Нептун

b)

Эң жакын Меркурий, эң алыс Плутон

c)

Эң жакын Марс, эң алыс Юпитер

d)

Эң жакын Чолпон, эң алыс Уран

7.

Планетанын аракетиңүү сферасы эмнени билдирет?

a)

Планетанын бетиндеги аба ырайы

b)

Планетанын айланасындагы мейкиндик, анда Күндүн тартуу күчү планетанын тартуу күчүнөн аз

c)

Күндүн айланасындагы орбиталардын жыйындысы

d)

Жердин магнит талаасынын күчү

8.

Планетанын прегилей аркылуу монѳоту эмне менен аныкталат?

a)

Ньютондун закону менен

b)

Кеплердин закону менен

c)

Омдун закону менен

d)

Пифагор теоремасы менен

9.

Планеталардын туз кыймылы деген эмне?

a)

Планеталардын батыштан чыгышты көздөй көрүнүүчү кыймылы

b)

Планеталардын Күнгө жакындашы

c)

Планеталардын айлануу ылдамдыгы

d)

Планеталардын массасынын өзгөрүшү