Worksheetsэндокринді аурулар
Total questions: 20
Worksheet time: 10mins
Қандағы қантты бақылау
Қант диабеті кезінде қанның мөлшерін емес, қант деңгейін бақылау маңызды:
Глюкометр арқылы күнделікті өздігінен өлшеу
Калорияларды санау – тамақтану режимін бақылау
Физикалық белсенділікті арттыру – жаттығулар жасау
Су мөлшерін бақылау – сұйықтықты тұтыну
Диабеттік табан синдромы — қант диабетінің асқынуы. Аяқ терісінің сезімталдығының төмендеуі аясында дамитын патологиялық жағдай.
Табан терісінде ұсақ жарықтар пайда болады, тері құрғақ, серпімділігін жоғалтады.
Аяқтың пішіні өзгереді, бірақ ауыр зақымдану болмайды.
Аяқтың терісі әрқашан ылғалды болады.
Ауру асқынған жағдайда — аяқты ампутациялау қажет емес.
Қант диабеті қандай ауру?
Гипергликемиямен (қандағы қанттың жоғары деңгейімен) сипатталатын метаболикалық аурулар тобы.
Жүрек-қан тамырлары ауруларының бір түрі.
Асқазан-ішек жолдарының инфекциясы.
Иммундық жүйенің бұзылуымен сипатталатын ауру.
Гипогликемия
Қарт адамдарда гипогликемия (қандағы қант деңгейінің төмендеуі) жастарға қарағанда сирек кездеседі.
Негізгі себептері:
Шамадан тыс физикалық жүктеме (глюкозаның көп жұмсалуы)
Кофеиннің көп мөлшерде қабылдануы
Тұзды тағамдардың артық тұтынылуы
Жасанды тәттілендіргіштерді қолдану
Қалыпты қандағы қант (глюкоза) деңгейі:
Аш қарын: 2,0 – 4,0 ммоль/л
Аш қарын: 3,3 – 5,5 ммоль/л
Аш қарын: 4,0 – 6,0 ммоль/л
Аш қарын: 5,0 – 7,0 ммоль/л
Гипогликемия кезінде шұғыл көмек
Ауыз арқылы жеңіл сіңетін көмірсуларды қабылдау: қант, кәмпит, бал, тосап.
Көктамырға 40% глюкоза ерітіндісін 80 мл дейін енгізу.
Егер есін жимаса – 5–10% глюкоза ерітіндісін көктамырға тамшылатып енгізу, сонымен қатар глюкокортикоидтар және глюкагон енгізіледі.
Тек су ішкізу.
Қант диабеті кезінде:
* Аш қарын: ≥ 6,0 ммоль/л
* Аш қарын: ≥ 7,0 ммоль/л
* Тамақтан кейін 2 сағат: ≥ 10,0 ммоль/л
* Тамақтан кейін 2 сағат: ≥ 11,1 ммоль/л
Қант диабетінің жеңіл немесе симптомдары аз түрлері жиі кездеседі. Науқастардың негізгі шағымдары:
жалпы әлсіздік
жоғары температура
жүрек айнуы
бас ауруы
Қант диабеті қалай дамиды?
Инсулиннің секрециясы мен оның әсерінің бұзылуының немесе осы екі фактордың қатар жүруінің нәтижесінде.
Тек генетикалық факторлардың әсерінен.
Тек дұрыс тамақтанбау салдарынан.
Физикалық белсенділіктің болмауынан.
Семіздік емі
Диетаны сақтау;
Күнделікті 5 литр су ішу;
Тамақтану уақытын 3 есе қысқарту;
Физикалық белсенділікті азайту;
Жүдеу
Ағзаға қоректік заттардың жеткіліксіз түсуімен немесе олардың сіңірілуінің бұзылуымен байланысты патологиялық жағдай.
Ағзаның артық салмақ жинауы.
Ағзаның қалыпты метаболизмі.
Ағзаның су тапшылығымен байланысты жағдай.
Жүдеу емі. Негізгі ауруды емдеуге бағытталған ұтымды терапия жүргізіледі.
Тағамдық ем – толыққанды, бірақ біртіндеп көбейтіледі, бастапқыда жеңіл сіңетін тағамдар беріледі.
Тек дәрілік заттарды қолдану жеткілікті.
Науқасты тек су ішкізу керек.
Гомеостаз бұзылыстарын түзету қажет емес.
Қарт және егде жастағы адамдарда қандай типті қант диабеті кездеседі?
1-типті қант диабеті (инсулинге тәуелді түрі)
2-типті қант диабеті (инсулинге тәуелсіз түрі)
Гестациялық қант диабеті
Меллитус диабеті
Гипогликемия
Гипогликемия жастарда жиі кездеседі.
Гипогликемия қарт адамдарда сирек кездеседі.
Гипогликемия тек балаларда болады.
Гипогликемия тек әйелдерде болады.
Семіздік
Ағзада артық май тіндерінің жиналуымен сипатталатын ауру.
Ағзаның су балансын бұзатын ауру.
Ағзаның иммундық жүйесін әлсірететін ауру.
Ағзаның метаболизмін жылдамдататын ауру.
Кез келген гипергликемиялық кома кезінде жедел жәрдем шақырып, дәрігер келгенше мынадай көмек көрсету қажет:
Науқасты шалқасынан жатқызу;
Науқасты отыруға мәжбүрлеу;
Науқастың тамақтануын қамтамасыз ету;
Науқасты жаяу жүруге мәжбүрлеу;
Диабеттік полинейропатия
Бұл — қант диабетінде жүйке жүйесінің зақымдануының бір көрінісі.
Бұл — қант диабетінде жүрек-қан тамырларының зақымдануы.
Бұл — қант диабетінде бүйрек функциясының бұзылуы.
Бұл — қант диабетінде асқазан-ішек жолдарының зақымдануы.
Диффузды токсикалық зоб (Грейвс ауруы)
Бұл қандай ауру?Аутоиммундық сипаттағы ауру, қалқанша бездің диффузды үлкейіп, гормондарды шамадан тыс өндіруі
Жұқпалы ауру, бактериялардан туындайды
Тұқым қуалайтын ауру, генетикалық мутациялардан пайда болады
Психикалық ауру, стресстен туындайды
Гипотиреоз
Синдром, сипатталатын қалқанша бездің қызметінің төмендеуі
Синдром, сипатталатын қалқанша бездің қызметінің артуы
Синдром, сипатталатын асқазанның қызметінің төмендеуі
Синдром, сипатталатын бүйректің қызметінің артуы
2-типті қант диабетінің дамуында тұқым қуалаушылық бейімділік маңызды рөл атқарады. Аурудың дамуына ықпал ететін факторлар:
Семіздік
Күйзеліс жағдайлары
Аз қозғалысты өмір салты
Дұрыс тамақтанбау
