wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

ТТ. ҚН. 15-16

Total questions: 75

Worksheet time: 45mins

Name
Class
Date
1.

Сот органдарының прокуратураның қылмыстық істерді тергеу мен анықтау, қозғау қызметін реттейтін құқық саласы.

a)

Қылмыстық іс жүргізу құқығы

b)

Қылмыстық құқық

c)

Қылмыстық атқару құқығы

2.

Қылмыстық іс жүргізу құқығының қайнар көздері?

a)

ҚР Конституциясы

b)

Қылмыстық процесстік кодексі

c)

Қылмыстық кодекс

d)

Халықаралық құқықтық шарттар

e)

Әкімшілік құқық

3.

Қылмыстың ауырлығына, оны жасаған адамға сәйкес кінәліні әділ жазалау және кінәсіз адамды негізсіз жауаптылыққа тартылуына жол бермеу?

a)

Қылмыстық процесс мақсаты

b)

ҚІЖҚ әдістері

c)

ҚІЖҚ пәні

4.

Қылмыстық процестің барлық қатысушылары сақтауға тиіс жалпыға бірдей міндетті талаптар.?

a)

Қылмыстық процесс мақсаты

b)

ҚІЖҚ әдістері

c)

ҚІЖҚ пәні

d)

Қылмыстық процесстің қағидаттары

5.

Қылмыстық іс жүргізу құқығының әдістері?

a)

Империтвтік әдіс

b)

Ұсыну әдісі

c)

Ынталандыру әдісі

d)

Диспозитивті әдіс

e)

Интерактивті әдіс

6.

Қылмысты тез және толық ашу кімдердің міндетіне кіреді?

a)

Адвокаттардың

b)

Нотариустардың

c)

Жеке сот орындаушылардың

d)

Мемлекеттік органдардың

7.

Адамның жағымды әлеуметтік-адамгершілік бағасы, беделі, репутациясы?

a)

Ар-абырой

b)

Қадір-қасиет

c)

Жігер-қайрат

d)

Намыс

8.

Өздеріне сеніп сырын ашқандарға қарсы куәгер болуға міндетті емес?

a)

Діни қызметкер

b)

Мемлекеттік қызметкер

c)

Құқық қорғау органдарының қызметкері

9.

Қылмыстық процеске қатысушылар негізгі неше топқа бөлінеді?

a)

2

b)

3

c)

4

d)

5

10.

Мемлекеттік айыптаушы кім бола алады?

a)

Тергеуші

b)

Прокурор

c)

Анықтаушы

11.

Өз құзыретi шегiнде жедел-iздестiру қызметiнің, анықтаудың, тергеудiң және сот шешiмдерiнiң заңдылығын қадағалауды жүзеге асырады?

a)

Тергеуші

b)

Анықтаушы

c)

Прокурор

12.

Қылмыстық iс бойынша сотқа дейiнгi тергеп-тексерудi өз құзыретi шегiнде жүзеге асыруға уәкiлеттi лауазымды адам?

a)

Тергеуші

b)

Анықтаушы

c)

Прокурор

d)

Адвокат

13.

Анықтау органдары болып табылады?

a)

iшкi iстер органдары

b)

ұлттық қауіпсіздік органдары

c)

сыртқы барлау

d)

      экономикалық тергеу қызметі

e)

қарулы күштер

14.

Қылмыстық процестің барлық стадияларына ортақ, ең жиі жазылатын құжаттардың түрлері

a)

хаттама

b)

үкім

c)

жарлық

d)

қаулы

e)

бұйрық

15.

Қылмыстық іс жүргізу органының (лауазымды адамның) өзі жүргізген іс-әрекеттің орындалу барысын және нәтижесін баяндап жазатын құжат

a)

хаттама

b)

үкім

c)

жарлық

d)

қаулы

16.

Жауапқа тарту туралы қаулы шыққан не өзіне қатысты сотта жеке айыптайтын кылмыстық іс қозғалған адам?

a)

Күдікті

b)

Куәгер

c)

Айыпталушы

17.

Қылмыстық іс жасағаны туралы күмән келтірілген, қылмыстық іс қозғалған, не ұстау жүзеге асырылған, не айып тағылғанға дейін жолын кесу шарасы қолданылған тұлға?

a)

Күдікті

b)

Куәгер

c)

Айыпталушы

18.

Күдіктілер мен айыпталушылардың құқықтары мен мүдделерін қорғауды жүзеге асыратын және оларға заң көмегін көрсететін адам?

a)

қорғаушы

b)

тергеуші

c)

анықтаушы

d)

прокурор

19.

Cотқа дейінгі тергеп-тексерудің басталуы болып табылады?

a)

Қылмыстық құқық бұзушылық туралы арыздың, хабардың Сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізілімінде тіркелуі

b)

Қылмыстық құқық бұзушылық туралы арыздың, хабардың Төрелік ақпараттық базасында тіркелуі

20.

Сотқа дейінгі жеделдетілген тергеп-тергеу неше тәулік ішінде аяқталуға тиіс?

a)

10 тәулік

b)

15 тәулік

c)

20 тәулік

21.

Жеделдетілген тергеп-тексеру қолданылмайды?

a)

Шет елдік азаматтарға қатысты

b)

Сот ісі жүргізілетін тілді білмейтін адамдарға қатысты

c)

Қылмыстық қудалаудан артықшылық тары мен иммунитетi бар адамдарға қатысты

d)

Онша ауыр емес қылмыстар үшін

e)

Кәмелет жасқа толмағандарға

22.

Анықтау істері бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру неше айдан аспауы тиіс?

a)

бір айдан

b)

екі айдан

c)

бес айдан

d)

алты айдан

23.

Алдын ала тергеу істері бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру неше айдан аспауы тиіс?

a)

бір айдан

b)

екі айдан

c)

бес айдан

d)

алты айдан

24.

Қылмыстық іс жағдайын анықтау үшін күдіктіден, жәбірленушіден, куәгерден жауап алу?

a)

Тергеу

b)

Куәландыру

c)

Тану

25.

Тергеу іс шараларын көрсет?

a)

Тергеу

b)

Беттестіру

c)

Анықтау

d)

Саралау

e)

Қарап-тексеру

26.

Қайтыс болуының себебін анықтау немесе мәйіттің ұқсастығына көз жеткізу мақсатымен, жерленген мәйітті көмілген орнынан аршып алу?

a)

Эксгумация

b)

Мумификация

c)

Ратификация

d)

Идентификация

27.

Тергеу іс-әрекетінен және істі тыңдауға жіберуден кейін жүретін қылмыстық процесс сатысы?

a)

Басты сот талқылауы

b)

Негізгі сот талқылауы

c)

Қосалқы сот талқылауы

28.

Қандай істер бойынша алдын ала тыңдау өткізу міндетті?

a)

Онша ауыр емес қылмыс

b)

Ауырлығы орташа қылмыс

c)

Аса ауыр қылмыс

29.

Сотқа келiп түскен iс бойынша анықталуға жататын мәселелерді белгіле?

a)

iстiң осы соттың соттылығына жататынын-жатпайтынын

b)

Іске сотқа дейінгі тергеп тексеруді жүргізген тергеушімен кеңесу

c)

Іске қатысатын субъектілерді

d)

iс жүргiзудi тоқтатуға не тоқтата тұруға әкеп соқтыратын мән-жайлардың баржоғын

e)

Іс бойынша арыздар мен өтiнiшхаттардың бар-жоғын анықтау

30.

Сот талқылауында iс бойынша барлық дәлелдемелер қалай зерттелуге жатады?

a)

тiкелей

b)

жанама

c)

ішінара

31.

Мемлекеттік айптаушы ретінде кім шыға алады?

a)

Тергеуші

b)

Анықтаушы

c)

Прокурор

32.

Тараптар қылмыстық іс бойынша дәйекті түрде өз ұстанымын баяндайтын және дәйектемелерді ұсыну арқылы дәлелдейтін  және соттың қатысуымен оларды тексеретін сот талқылауының кезеңі?

a)

Дайындық бөлімі

b)

Сот тергеуі

c)

Тараптардың жарыс сөздері

d)

Сотталушының соыңғы сөзі

33.

Қазақстан Республикасының атынан үкiм шығарады?

a)

ҚР соттары

b)

ҚР прокуратуралары

c)

ҚР әділет министрлігі

34.

Сот үкімінің қандай түрлері болады?

a)

Ақтау

b)

Саралау

c)

Айыптау

d)

Бағалау

e)

Растау

35.

Қылмыстық істе адамның кінәсін анықтау үшін кесдейсоқ таңдап алынған әділқазылар алқасынан тұратын сот жүйесі институты?

a)

Алқабилер кеңесі

b)

Алқабилер соты

c)

Куәгерлер соты

36.

Қылмыстық құқықбұзушылық іздерін және өзге де материалдық обьектілерді табу және анықтау:

a)

Қарап-тексеру

b)

Тірі адамды қарап тексеру

c)

Тұрғын үй-жайды қарап-тексеру

d)

Куәландыру арқылы нұсқау беру

37.

Киген киімдерін және денесінің ашық бөліктерін көзбен шолу,сырттай қарап тексеру:

a)

Қарап-тексеру

b)

Тірі адамды қарап тексеру

c)

Тұрғын үй-жайды қарап-тексеру

d)

Куәландыру аркылы нускау

38.

Эксгумация

a)

Мәйітті қарап-тексеру,оның ішінде қосымша немесе қайталап қарап-тексеру

b)

Тану үшін көрсету

c)

Тексеріліп жатқан оқиға өткен жердің орнын және бағытын нақтыла

d)

Сараптама үшін үлгілер алу және сараптама жүргізу

e)

жаңа нақты деректер табу мақсаттарында жүргізіледі

39.

Айғақтарды сол жерде тексеру және нақтылау

a)

Мәйітті қарап-тексеру,оның ішінде қосымша немесе қайталап қарап-тексеру

b)

Тексеріліп жатқан оқиға өткен жердің орнын және бағытын нақтылау

c)

Оқиға өткен жердегі ахуалдары салыстыру жолымен жауаптың шындығын анықтау

d)

жаңа нақты деректер табу мақсаттарында жүргізіледі

e)

Сараптама үшін үлгілер алу және сараптама жүргізу

40.

Басты сот талқылауы

a)

Сот тергеу

b)

қаулы және үкімнің жариялануы

c)

тараптардың жарыссөздери

d)

сотталушының соңғы сөз

e)

дайындық бөлімі

41.

Басты сот талқылауының жалпы шарттары

a)

Істі тек бір ғана судья қарауы тиіс

b)

Прокурор мемлекеттік айыпталушы ретінде басты сот талқылауына қатысуға міндетт

c)

Басты сот талқылауы жәбірленушінің немесе оның өкілінің қатысуымен жүргізіледі

d)

Сот талқылауында іс бойынша барлық дәлелдемелер тікелей зерттеулерге жатады

e)

Сот кезінде жәбірленушіге қарсылық танытып,дәлелдемелерді қоспай соттау

42.

Судья сот отырысын тағайындау туралы мәлені шешу кезінде сотталушылардың әрқайсысына қатысты бірқатар жайттарды анықтайды

a)

Аталган істің соттын карауына жататынын

b)

Іс жүргізуді тоқтататын немесе кідірте туратын мән-жайлардын бар- жоғын

c)

Айыптау актісінің ко- шірмесі усынылғанын

d)

Сот талқылауында іс бойынша барлық дәлелдемелер тікелей зерттелуге жатады

e)

Айыпталушыға тандап алынған бұлтартпау шарасы мен оның қол- дану мерзімін ұзартуды өзгертуге немесе күшін жоюга болатындығын

43.

Сот тергеуі екі элементтен құралады

a)

Аталган істің соттын карауына жататынын

b)

Өтініш және колдаухаттын болуын

c)

тараптардың өтініштерін қабылдау және зерттеу дәлелдемелерін ретімен айқындау

d)

Істі тек бір ғана судья

e)

тергеуді жүргізу зерттеу дәлелдемелерінен және өзге де сот әрекеттерінен тұрады

44.

Айыптау үкімдер

a)

қылмыстық жауаптылықтан босату

b)

кылмыстык жаза тағайындамау

c)

кылмыстык жазаны өтеуді кейінге калдыру

d)

қылмыстық жаза тағайындалысымен сотталған адам өтеуге тиіс

e)

қылмыстыққа жауаптылыққа тарту

45.

Жауаптылық пен міндеттемелерге,тыйым салуларға негізделген биліктік жазбалар әдісі:

a)

Императивтік әдіс

b)

Виндикциялық әдіс

c)

Диспозитивті әдіс

d)

Негаторлық әдіс

46.

Императивті әдіс қолданылатын жер(-лер)

a)

Сот отырысының регламенті

b)

Соттың қарауы мен шешуі кезінде

c)

Сот шешімінің орындалуын кезінде

d)

Ретін анықтау кезінде

e)

Қылмыстық процеске қатысушыларға міндеттемелер жазғанда

47.

Рұқсат беруге негізделген тараптардың тең құқықты әдіс:

a)

Обьективті әдіс

b)

Диспозитивті әдіс

c)

Диспозитиветивти әдіс

d)

Негаторлық әдіс

48.

Қылмыстық процесстің міндеттері ҚР-процестік кодексінде бекітілген:

a)

8-бабында

b)

9-31 бабында

c)

187-бабында

d)

42-бабында

49.

Қылмыстық процесттік міндет(-тері):

a)

Қылмыстық құқықбұзушылық жолын кесу

b)

Қылмыстық құқықбұзушылық әділ,тез және толық ашу және тергеу

c)

Алдын ала тергеу

d)

Қылмыстық құқықбұзушылық жасаған адамдарды әшкерелеу және қылмыстық жауаптылққа тарту

e)

Әділ сот талқылауы және қылмыстық заңды дұрыс қолдану

50.

1996 жылы БҰҰ қабылдаған халықаралық пакт:

a)

Азаматтық және саяси құқықтар

b)

Экономикалық және Әлеуметтік құқықтар

c)

Адам құқықтары жөніндені құқықтар

d)

Азаптауларға қарсы

51.

ҚР Қылмыстық-процестік кодексінде ( ҚР ҚПК) сәйкес қылмыстық процеске қатысушы(-лар):

a)

Прокурор,Тергеуші

b)

Жеке айыптаушы

c)

Анықтау органы,Анықтаушы

d)

Азаматтық жауапкер

e)

Азаматтық талапкер

52.

Қылмыстық іс-жүргізудің функцияларының бірі:

a)

Айыптау

b)

Қорғау

c)

Істі қозғау

d)

Әділет

e)

Қорғаныс немесе іс бойынша шешім

53.

Процестің қатысушыларын жіктеу қылмыстық іс жүргізу қызметтеріне негізделеді:

a)

Әділет(іске рұқсат беру)

b)

Айыптау( қылмыстық қудалау)

c)

Қорғаныс

d)

Құқықтар мен мүдделерді қорғау

e)

Азаматтық жауаптылық

54.

Қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеруді өз құзыреті шегінде жүзеге асыруға уәкілетті лауазымды адам(-дар):

a)

Тергеуші

b)

Анықтаушы

c)

Анықтау органының басшысы

d)

Жәбірленушә

e)

Прокурор

55.

Қылмыстық процессте күдіктілерге жатады:

a)

Күдікті деп тану туралы қаулы шығарылған

b)

Осы кодекстің 131-бабы бойынша ұсталған

c)

Сотталған немесе өтелмеген соттылығы бар адамдар

d)

Оның іс-әрекетін саралау туралы қаулы шығарылған

e)

Қылмыстық теріс қылық жасады деген күдіктінің болуына байланысты жауап алынған адам

56.

Қорғаушы шақыруына болатынын,ештене айтпауға құқылы екенін және айтқандарының бәрі сотта өзіне қарсы қолданылуы мүмкін екенін түсіндіреді:

a)

«Миранда ережелері»

b)

Қоғам

c)

Қызыл крест

d)

«Мальта ордены»

57.

Соттың санкциясынсыз кәмелетке толмағандарды ұстауға болмайды:

a)

3 сағат

b)

24 сағат

c)

48 сағат

d)

72 сагат

58.

Күдіктіні соттың санкциясының артық ұстауға болмайды:

a)

72 сағат

b)

В)24 сағат

c)

48 сағат

d)

3 сағат

59.

Қылмыстық процессте күдіктіні жетпіс сағаттан артық ұстауға болмайды:

a)

Аса ауыр қылмыс жасады деп ұсталғандар;

b)

Лаңкестік немесе экстремистік қылмыс жасады деген күдікпен ұсталған;

c)

Қылмыстық топ құрамында қылмыс жасадв деген күдікпен ұсталған;

d)

Есірткі құралдарын,психотроптық заттар мен соған ұқсас заттарды заңсыз айналымға түсіруге байланысты,кәмелетке толмағандардың  жыныстық дербес құқықтарына қарсы,адам өліміне алып келетін қасақана жасалған қылмыстар үшін;

60.

Прокурор оған қатысты айыптау актісін немесе қылмыстық теріс қылық туралы хаттаманы бекіткен;қылмыстық заңның тиісті бабы бойынша қылмыстық ісін сотқа жіберу туралы шешім қабылданған тұлға;

a)

Айыпталушы

b)

Қорғаушы

c)

Жәбірленуші

d)

Куәгер

61.

Қылмыстық процесте қылмыстық құқықбұзушылық өзіне тікелей моральдық шығын,физикалық немесе мүліктік зиян келтірді деп пайымдауға негізі бар бар тұлға;

a)

Айыпталушы

b)

Қорғаушы

c)

Жәбірленуші

d)

Куәгер

62.

Қорғалуға құқығы бар куәнің,күдіктінің айыпталушының,сотталушының,сотталған адамның,ақталған адамның құқықтары мен мүдделерін заңға белгіленген тәртіппен қорғауды жүзеге асыратын және оларға қылмыстық іс бойынша іс жүргізу кезінде заң көмегін көрсететін адам:

a)

Айыпталушы

b)

Қорғаушы

c)

Жәбірленуші

d)

Куәгер

63.

Қылмыстық іс үшін маңызы бар қандай да бір жағдай оған белгілі болса,кез келген тұлға куәгер ретінде шақырылуы мүмкін;

a)

Айыпталушы

b)

Қорғаушы

c)

Жәбірленуші

d)

Куәгер

64.

Қылмыстық процесске кіреді:

a)

Қылмыстық құқықбұзушылық туралы хабарламаны тексеру

b)

Алдын ала тергеу

c)

Соттың қылмысті істі қарауы мен шешуі

d)

Сот шешімінің орындалуын тексеру жұмыстары

e)

Әділ сот талқылауы

65.

Қылмыстық құқықбұзұшылықтан зардар шеккен тұлғалардың,сонымее қатар қылмыстық қудалауға ұшыраған тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға арналған:

a)

Қылмыстық процесс

b)

В)Қылмыстық заң

c)

Қылмыстық кодекс

d)

Азаматтық іс-жүргізу

66.

Қылмыстық процестің барлық қатысушылары сақтауға тиіс жалпыға бірдей міндетті талаптар:

a)

Қылмыстық процестік қағидаттар

b)

Қылмыстық процесс міндеттері

c)

Қылмыстық процесстің субьектілері

d)

Қылмыстық процесстің субьектілері

67.

      Сотқа дейінгі іс жүргізу барысында тергеу судьясының өкілдігі көрсетілген ҚР қылмыстық процестік кодекс:

a)

ҚПК 78-бап

b)

ҚПК 55-бап

c)

ҚПК 67-бап

d)

ҚПК 24-бап

68.

Жедел іздестіру қызметін, анықтау, тергеу және сот шешімдерінің заңдылығын қадағалауды, сондай-ақ қылмыстық процестің барлық сатыларында қылмыстық ізге түсуді өз құзыреті шегінде асыратын лауазымды тұлға

a)

Тергеуші

b)

Судья

c)

Сот приставы

d)

Прокурор

69.

Прокурор құқылы

a)

күдіктіге, айыпталушыға, сотталушының немесе олардың әркеттері үшін мүліктік жауаптылыққа болатын тұлғаға жәберленуші мен мемлекеттің мүдделерін қорғап талап қоюға

b)

тергеушіге нәтижелер туралы мәлімет беруге

c)

Қылмыстық процестік кодексіне көзделген барлық тергеу әрекеттерін орындауға

d)

Қылмыстық құқықбұзушылық жағдайын ашып көрсететін айыптау актісін құруға, жинақталған дәлелдемелерді сипаттап, тұлғаны қылмыстық тексеруді жүзеге асыруға

70.

Өз құзыреті шегінде қылмыстық іс бойынша алдын ала тергеуді жүзеге асыруға уәкілетті берілген лауазымды тұлға

a)

Анықтаушы

b)

Тергеуші

c)

Прокурор

d)

Жәбірленуші

71.

Тергеуші құқылы

a)

Тергеуші істі жан-жақты, толықтай және объективті түрде қарастыруда барлық шараларды қолдануға

b)

Тұлғаның қылмыстық құқықбұзушылық жасағанын анықтайтын дәлелдемелер жеткілікті жинақталған жағдайда, күдіктінің іс-әрекетін саралап, оған бұлтартпау шараларын таңдауға, қылмыстық құқықбұзушылық жағдайын ашып көрсететін айыптау актісін құруға, жинақталған дәлелдемелерді сипаттап, тұлғаны қылмыстық тексеруді жүзеге асыруға

c)

Тергеуші тергеу істері бойынша қарастырылып жатқан іске қатысты оперативтік есеппен және тергеу органдарының жасырын тергеу әрекеттерінің материалдарымен танысуға, оларды аталған іске қосуды талап етуге

d)

Тергеу органдарына міндетті түрде орындалуы тиіс тапсырмалар беруге және іздестіру, тергеу және жасырын тергеу әрекеттерін жүзеге асыруға нұсқау беруге және олардан тергеу істеріне көмек көрсетуін талап етуге

72.

Анықтау органы

a)

Әскери полиция органдары

b)

Ішкі істер органдары

c)

Шегара қызметі органдары

d)

Ұлттық қауіпсіздік органдары

e)

Экономикалық тексерулер қызметі

73.

Сотқа дейінгі тергеп- тексерудің басталуы туралы прокурор хабардар етіледі

a)

2 тәулік

b)

15 күн

c)

1 тәулік

d)

1 ай

74.

Сотқа дейінгі тергеп тексерудің басталуына қылмыстық құқықбұзушылық белгілерін көрсететін жеткілікті деректер болған себептер:

a)

қылмыстық қудалау органы лауазымды адамының дайындалып жатқан, жасалып немесе жасалған қылмыс туралы баянаты

b)

жекетұлғаның арызы не мемлекеттік органның лауазымды адамының немесе ұйымда басқару функциясын орындайтын адамның хабарсыз кеткені туралы хабарлары

c)

бұқаралық ақпарат құралдарындағы хабарлар

d)

Кінәсін мойындап келуі

75.

Сотқа дейінгі жеделдетілген тергеп тексеру қолданылмайтын жағдай:

a)

Сот ісінің жүргізілу тілін білмейтін тұлғаларға

b)

қылмыстық құқықбұзушылықтар жиынтығына қатысты, олардың ең болмағанда біреуі аса ауып болғанда

c)

қылмыстық қудалаудың артықшылықтарын иемденген тұлғаларға қатысты

d)

кәмелетке толмағандар немесе дене, ақыл-ой кемісітігіне байланысты өздерінің қорғану құқытарын жүзеге асыра алмайтын тұлғалар жасаған қылмыстық бойынша

e)

Қылмыстық құқықбұзушылыққа қатысушылардың ең болмаса біреуі өз кінәсін мойындаған жағдайда

Similar Resources on Wayground

Қазақ-жоңғар соғысы

72 questions

Қазақ-жоңғар соғысы

quiz

Worksheet

•

7th Grade

QH 11G CH1 #1-2

73 questions

QH 11G CH1 #1-2

quiz

Worksheet

•

10th Grade

Дүниежүзі тарихы

70 questions

Дүниежүзі тарихы

quiz

Worksheet

•

11th Grade

қ тарих 2022 1 рубежка 1 вариантты

73 questions

қ тарих 2022 1 рубежка 1 вариантты

quiz

Worksheet

•

1st Grade

6 кл 1-бөлім

77 questions

6 кл 1-бөлім

quiz

Worksheet

•

11th Grade

Тарих 70 сұрақ

71 questions

Тарих 70 сұрақ

quiz

Worksheet

•

1st - 5th Grade

ҰБТ қаңтар 2025 ҚЗТ

73 questions

ҰБТ қаңтар 2025 ҚЗТ

quiz

Worksheet

•

11th Grade