Font size
WorksheetsГенетика және тұқымқуалаушылық
Total questions: 149
Worksheet time: 1hrs 15mins
ТҰҚЫМҚУАЛАУШЫЛЫҚ ЖӘНЕ ӨЗГЕРГІШТІКТІ ЗЕРТТЕЙТІН ҒЫЛЫМ:
Биология деп аталады
Генетика деп аталады
Цитология деп аталады
Генеалогия деп аталады
Преформация деп аталады
ТҰҚЫМҚУАЛАУШЫЛЫҚ ДЕГЕНІМІЗ:
Қоршаған орта факторлары әсерінен ұрпақта ата-анасында жоқ жаңа белігілердің пайда болуы
Ұрпаққа ата-анасында бар белгілер мен қасиеттердің берілуі
Жыныс жасушаларының даму және қалыптасу процесі
Жасушаның бөлінуге дайындық кезеңі
Дене жасушаларының бөліну процесі
ҰРЫҚ БАРЛЫҚ ДЕНЕ БӨЛІКТЕРІНДЕ ПАЙДА БОЛАДЫ ДЕП ТҮСІНДІРЕТІН ТЕОРИЯ:
Преформация теориясы
Эпигенез теориясы
Креационизм теориясы
Панспермия теориясы
Пангенез теориясы
АНИМАЛЬКУЛИСТЕРДІҢ ТҰЖЫРЫМДАУЫ БОЙЫНША:
Дайын ұрық аналық жыныс клетканың ішінде болады
Сперматозоидтың бас жағында аяқ-қолы бар тірі жан бар деп тұжырымдады.
Ұрық дененің барлық бөліктерінде болады
Тіршілік күші - энтелехияның бақылауында болады
Ағзаның қасиеттері туылған кезде оған қандай жанның орналасуына байланысты.
ЭПИГЕНЕЗ ТЕОРИЯСЫНЫҢ НЕГІЗІН САЛУШЫ:
Гиппократ
Аристотель
Платон
К.Вольф
Сваммердам
ҚАЛЫПТЫ ЖӘНЕ ПАТОЛОГИЯ ЖАҒДАЙЛАРЫНДАҒЫ АДАМ КАРИОТИПІН ЗЕРТТЕЙДІ:
Цитогенетика
Популяциялық генетика
Медициналық генетика
Иммуногенетика
Молекулярлық генетика
ГЕНЕТИКА ҒЫЛЫМЫНЫҢ НЕГІЗІН САЛУШЫ:
Дж.Уотсон
Ф.Крик
Г.Мендель
И.Ф.Лишнер
К.Вольф
ГЕНЕТИКА ҒЫЛЫМЫНЫҢ 1900 -1953Ж.Ж. АРАЛЫҒЫНДАҒЫ ДАМУ КЕЗЕҢІ:
Көне генетика деп аталады
Мендельге дейінгі деп аталады
Мендельден кейінгі деп аталады
Классикалық генетика дәуірі деп аталады
Ортағасырлық деп аталады
ЭПИГЕНЕЗ ТЕОРИЯСЫНЫҢ МӘНІ:
Ағза мүшелері геннен ақуыз синтезі арқылы дамиды
Мүшелер формасыз заттан дамиды
Ағза мүшелері жыныс клеткасындағы дайын мүшелерден дамиды
Мүшелер энтелехиялық әсерден дамиды
Ағза мүшелері тікелей гендерден дамиды
ЦИТОЛОГИЯ ІЛІМІ ЗЕРТТЕЙДІ
Тіндердің құрылымын
Жасушалардың құрылысын
Ішкі мүшелер ауруларын
Тұқымқуалайтын ауруларды
Ағзалар белгілерінің өзгергіштігін
ЭНЕРГИЯ ҚОРЫ ЖИНАҚТАЛАТЫН ОРГАНОИД
Митохондрия
Кішкене филаменталар
Рибосома
Центросома
Лизосома
ЖАСУША ІШІНДЕГІ ҚОЙМАЛЖЫҢ СҰЙЫҚТЫҚ:
Лизосома
Жасуша мембранасы
Цитоплазма
Центросома
Хромосома
ЖАСУША МЕМБРАНАСЫНЫҢ ҚЫЗМЕТІ
Ядроның бөлінуіне қатысады
Белок биосинтезіне қатысады
Қоректік заттардың ыдырауы
Тұқым қуалау ақпаратын тасымалдау
Қорғаныштық, зат алмасу қызметі
ЭУКАРИОТТЫ АҒЗАЛАРҒА ЖАТАДЫ:
Жануарлар
Бактериялар
Көк жасыл балдырлар
Фактар
Вирустар
ЖАСУШАНЫҢ ТІРШІЛІК ЦИКЛІ ДЕГЕНІМІЗ:
Жасушаның өзіне тән қызметін орындау кезеңі
Жыныс жасушаларының бөліну процесі
Жасушаның пайда болуынан, бөліну не өлуіне дейінгі тіршілік кезеңі
Жасушаның өсу, жетілу кезеңі
Жасушаның бөлінуге дайындық кезеңі
БЕЛОК БИОСИНТЕЗІ ЖҮРЕТІН ОРГАНОИД:
Рибосома
Лизосома
Митохондрия
Гольджи аппараты
Эндоплазмалық тор
ПРОКАРИОТТЫ АҒЗАНЫ КӨРСЕТІҢІЗ:
Бактериялар, көк жэасыл балдырлар
Вирустар, фактар
Жануарлар
Өсімдіктер
Сүтқоректілер
ТАСЫМАЛДАУШЫ РНҚ-НЫҢ ҚЫЗМЕТІ:
РНҚ-ның кеңістіктегі өзара орналасуын қамтамасыз ететін құрылымдар
Тұқым қуалау ерекшеліктерінің берілуіне қатысады
Аминқышқылдарын цитоплазмадан рибосомаға тасымалдаушы құрылымдар
ДНҚ-ның белгілі бір бөліктерінің көшірмесі
Генетикалық ақпаратты тасымалдаушы
ОРГАНОИДТАР ДЕГЕНІМІЗ:
РНҚ-ның кеңістіктегі өзара орналасуын қамтамасыз ететін құрылымдар
Жасушаның құрамына кіріп, белгілі бір қызмет атқаратын тұрақты мүшелері
Аминқышқылдарын цитоплазмадан рибосомаға тасымалдаушы құрылымдар
ДНҚ-ның белгілі бір бөліктерінің көшірмесі
Генетикалық ақпараттың тасымалдаушысы
ДНҚ РЕПЛИКАЦИЯСЫ ДЕГЕНІМІЗ:
Мутациядан кейінгі ДНҚ молекуласының қалпына келу процесі
Хромосома құрылымының өзгеруі
Прокариоттардың генетикалық аппараты
ДНҚ молекуласының екі еселенуі
ДНҚ молекуласы құрылымының өзгеруі
НУКЛЕИН ҚЫШҚЫЛДАРЫНЫҢ МОНОМЕРІ:
кодон
хроматин
Аминқышқылы
Нуклеотид
терминатор
ДНҚ ҚҰРАМЫНДА КЕЗДЕСЕТІН АЗОТТЫ НЕГІЗДЕР:
Гуанин, аденин, урацил
Урацил, аденин, тимин
Аденин, гуанин, цитозин, тимин
Цитозин, тимин, урацил
Тимин, гуанин, урацил, аденин
РНҚ ҚҰРАМЫНДА КЕЗДЕСЕТІН АЗОТТЫ НЕГІЗДЕР:
Гуанин, аденин, урацил
Урациял, аденин, тимин
Аденин, гуанин, цитозин, тимин
Аденин, гуанин, цитозин, урацил
Тимин, гуанин, урацил, аденин
ДНҚ-НЫҢ ҚОС ТІЗБЕГІНЕН БІР ТІЗБЕКТІ РНҚ МОЛЕКУЛАСЫНЫҢ ТҮЗІЛУІ:
Терминация
Элонгация
Транскрипция
Трансляция
Инициация
ДНҚ МОЛЕКУЛАСЫНЫҢ ЕКІ ЕСЕЛЕНУІ
репарация
репликация
элонгация
инверсия
дупликация
РНҚ ҚҰРАМЫНДА БОЛМАЙТЫН НУКЛЕОТИД
Аденин
гуанин
цитозин
тимин
урацил
ЧАРГАФФ ЕРЕЖЕСІНЕ САЙ КЕЛЕТІН ТЕҢДІКТІ КӨРСЕТІҢІЗ:
А=Г, Г=У
Г=У, У=Т
А=Т, Г=Ц
Т=У, Ц=А
Ц=А, А=Т
ДНҚ МОЛЕКУЛАСЫ:
2 полинуклеотидті тізбектен тұрады
Рибоза және фосфор қышқылының қалдығынан тұрады
Тек бір ғана полинуклеотидті тізбектен тұрады.
А,Г,Ц,У азоттық негіздерден тұрады.
Рибоза және азоттық негіздерден тұрады
ВИРУСТАРДАҒЫ ГЕНЕТИКАЛЫҚ АҚПАРАТТЫ САҚТАУШЫ:
Цитоплазма
Митохондрия
РНҚ
Лизосома
Рибосома
ГЕН ДЕГЕНІМІЗ:
ДНҚ молекуласының участігі
РНҚ молекуласының участігі
Жасушаның бөлінуге дайындық кезеңі
Дене жасушаларының бөліну процесі
ТРАНСКРИПЦИЯ ДЕГЕНІМІЗ:
ДНҚ - қос тізбегінен бір тізбекті РНҚ молекуласының түзілу процесі
Нәтижесінде РНҚ-ның екі еселенуі өтетін процесс
Жыныс жасушаларының бөліну процесі
Жасушаның бөлінуге дайындық кезеңі
Полипептидті кезеңнің ұзаруы
ТРАНСКРИПЦИЯ ПРОЦЕСІНЕ ҚАТЫСАТЫН ФЕРМЕНТ:
Амилаза
Липаза
ДНҚ- лигаза
РНҚ - полимераза
ДНҚ - полимераза
ГЕНЕТИКАЛЫҚ КОД ДЕГЕНМІЗ:
Белок құрамындағы амин қышқылдарын нуклеотидтер көмегімен жазу әдісі
Амин қышқылдарының екі еселену процесі
Синтез процесінің аяқталуын білдіретін амин қышқылдары
Бір нуклеотид - Бір амин қышқылы болуы
ГЕНЕТИКАЛЫҚ КОДҚА ТӘН ҚАСИЕТТІ КӨРСЕТІҢІЗ:
Қайтымдылығы
Бір нуклеотидке бірнеше триплеттің сәйкес келуі
Мөлшерінің жеткілікті болуы
Жүйелілігі
Мөлшерінің жеткіліксіз болуы
ТЕРМИНАТОРДЫҢ АТҚАРАТЫН ҚЫЗМЕТІ:
Синтез процесін аяқтау
Синтез процесінің жүруін жылдамдату
Жасушаның бөлінуіне қатынасу
Аминқышқылдарын рет-ретімен нуклеотидтер көмегімен жазу
Жасушаға түскен қоректік заттардың ыдырауын тездету
РНҚ МОЛЕКУЛАСЫНЫҢ ҚҰРАМЫНДАҒЫ НОНСЕНС-КОДОНДАРДЫ КӨРСЕТІҢІЗ:
ЦАГ, УАГ, УАА
УАГ, УГА, УАА
АГУ, АЦГ, ААА
ГАЦ, ЦАЦ, УАЦ
АГЦ, АГУ, АГА
ТРАНСЛЯЦИЯ ДЕГЕНІМІЗ:
Генетикалық ақпараттың а-РНҚ-дан аминқышқылдар жүйесіне тасымалдануы
Полипептидті тізбектің ұзару кезеңі
Полипептидті тізбек құрамына терминациялық белоктың енуі
Полипептидті тізбектің қысқару кезеңі
Рибосомаға метионин т - РНҚ-ның қосылуы
ПОЛИПЕПТИДТІ ТІЗБЕКТІҢ ҰЗАРУ КЕЗЕҢІ
Элонгация деп аталады
Терминация деп аталады
Инициация деп аталады
Транскипция деп аталады
Трансляция деп аталады
ТЕРМИНАЦИЯ ДЕГЕНІМІЗ:
ЦАГ, УАГ, УАА триплеттерінің келіп қосылуы.
УАГ, УГА, УАА триплеттерінің келіп қосылуы.
АГУ, АЦГ, ААА триплеттерінің келіп қосылуы.
ГАЦ, ЦАЦ, УАЦ триплет
40.МЕЙОЗ ДЕГЕНІМІЗ:
Жыныс жасушаларының бөлінуі
Ағзаның жеке дамуы
Жасушаның бөлінуге дайындық кезеңі.
Жасушаның мутацияға ұшырау процесі
Соматикалық жасушаның күрделі бөлінуі
41. МЕЙОЗДЫҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ МАҢЫЗЫ:
Популяция территориясын кеңейтеді
Хромосомалар санының тұрақтылығын қамтамасыз етеді
Мутацияны қамтамасыз етеді
Реакция нормасын анықтайды
популяциядағы математикалық үлгілердің өзгерісі
42. ХРОМОСОМАЛАР
Энергия қорын жинақтаушы органоид
Тұқым қуалау ақпаратының негізгі тасымалдаушысы.
Белок биосинтезі жүретін органоид
Макромолекулалардың ыдырауы жүретін органоид
Органикалық заттар өзгеріске ұшырайтын органоид
43. СУБМЕТАЦЕНТРЛІ ХРОМОСОМАЛАР:
Центромері хромосоманың бір ұшына жылжыған хромосомалар.
Тек ұзын иықтары болатын хромосомалар.
Серігі бар хромосомалар.
Бір иінді таяқшаға ұқсас хромосомалар.
Центромері хромосоманың ортасында орналасқан тең иықты хромосомалар
ХРОМОСОМА:
Белокпен байланысқан РНҚ молекулаларынан тұрады.
Жасуша орталығы бөлінуінен түзіледі.
Белокпен байланысқан ДНҚ молекулаларынан тұрады.
Хроматид деп аталатын екі жіпшеден тұрады.
Гендік материалдың еселенуінен түзіледі.
ИДИОГРАММА ДЕГЕНІМІЗ:
Хромосома санының тұрақтылығы
Хромосомалар көлемінің төмендеуіне байланысты орналасқан қариотип.
Дене жасушаларындағы хромосомалардың толық жинағы
Хромосома саны, көлемі
Таяқшаға ұқсас хромосомалар
ШИЫРШЫҚТАЛМАҒАН ЖІПШЕЛЕРДЕН ТҰРАТЫН ХРОМАТИНДЕР:
Құрылымдық гетерохроматиндер деп аталады.
Эухроматиндер деп аталады.
Гетерохроматиндер деп аталады.
Аутосомды хромосомалар деп аталады.
Факультативті гетерохроматиндер деп аталады.
Ғ ТОБЫНА:
Кіші субметацентрлі 16-18 хромосомалар жұптары кіреді.
Қысқа акроцентрлі хромосомалардың 21-22 жұптары кіреді.
Ірі субметацентрлі хромосоманың 4,5 жұптары кіреді.
Ең кіші 19 және 20-шы метацентрлі хромосомалар кіреді.
Орта субметацентрлі хромосоманың 6-12 жұптары кіреді.
ЦЕНТРОМЕРЛІК ИНДЕКС ДЕГЕНІМІЗ:
Хромосомалар көлемінің төмендеуіне байланысты орналасқан қариотип.
Таяқшаға ұқсас хромосомалар
Хромосома санының тұрақтылығы
Шиыршықталмаған жіпшелерден тұратын хроматиндер.
Қысқа иық ұзындығынығ барлық хромосома ұзындығына қатынасы.
ЕР АДАМНЫҢ КАРИОТИПІ:
22 ХУ
46 ХУ
46 ХХ
23 ХУ
23 ХХ
ПОПУЛЯЦИЯДАҒЫ ГЕНДЕР ЖИЫНТЫҒЫ ...
Гендер дрейфі деп аталады.
Генофонд деп аталады.
Демдер деп аталады.
Биологиялық түр деп аталады.
Изоляттар деп аталады.
ГЕНДЕР ДРЕЙФІ ДЕГЕНІМІЗ:
Үлкен популяцияларда тұқым қуалау заңдылығының бұзылуы.
Нағыз популяциялардағы хромасомды аурулар саны.
Кіші популяцияларда гендер жиілігінің кездейсоқ құбылуы.
Трансмиссивті аурулар тобы.
Хромасома бөліктерінің түсіп қалуы.
ПОПУЛЯЦИЯДАҒЫ ӘРТҮРЛІ ГЕНОТИПТЕР МЕН ГЕНДЕРДІҢ ӨЗАРА ҚАТЫНАСЫ:
Демдер деп аталады.
Гендер дрейфі деп аталады.
Изоляттар деп аталады.
Популяцияның генетикалық құрылымы деп аталады.
Оқшаулану деп аталады.
ОҚШАУЛАНУ ДЕГЕНІМІЗ:
Нағыз популяцияның доминантты мутациямен қанығуы.
Мутигендер тобы.
Будандасу еркіндігінің шектелуі.
Генетикалық полиморфизм.
Популяциядағы гендер жиынтығы.
АУТБРИДИНГ ДЕГЕНІМІЗ:
Кіші популяциялардағы аурулар жиілігі.
Туыс некелер.
Пополяцияның жеке топтарға бөлінуі.
Туыс емес некелер.
Паразиттік аурулар.
ДЕМДЕРДЕГІ АДАМДАР САНЫ:
200 - 800 адам.
1200 адам.
800 адам.
1300 - 1500 - ге дейін.
1,5 - 4 мыңға дейін.
ҮЛКЕН ПОПУЛЯЦИЯДАҒЫ АДАМДАР САНЫ:
2 мың
1 мың
4 мыңнан астам.
500 адамға жуық.
2800 - ге дейін.
САНЫНА ҚАРАЙ ПОПУЛЯЦИЯЛАР САНЫ:
Үлкен және кіші.
Панмиксті және нағыз.
Тұрақтандырушы және қозғаушы.
Геномды және хромасомды.
Жекеленген және жалпы.
МЕНДЕЛЬДІҢ І-ЗАҢЫ:
Дигибридті будандастыру заңы деп аталады
Белгілердің тәуелсіз ажырау заңы деп аталады
Үлкен популяциялардағы тепе-теңдік заңы деп аталады
Бірінші ұрпақтың біркелкілік заңы деп аталады
Қан тобының АВО жүйесі бойышна тұқымқуалау заңы деп аталады.
БЕЛГІ ДЕГЕНІМІЗ:
Ағзалардың бірлесіп тіршілік етуі
Ген әсерінің сыртқы білінуі
Хромосомалар құрылымының өзгеруі
Сыртқы белгілердің орта әсерінен өзгеруі
Кіші популяциялардағы ақау гендер жиынтығы
БЕЛГІЛЕРДІҢ ТӘУЕЛСІЗ АЖЫРАУ ЗАҢЫ:
Мендельдің І-заңы
Харди Вайнберг заңы
Мендельдің ІІ-заңы
Тірі жүйемен қоршаған орта арасындағы байланыс заңы
Мендельдің ІІІ-заңы
ЕКІ АҒЗАНЫ БУДАНДАСТЫРУ:
Гибридизациялау деп аталады
Гибрид деп аталады
Комплементарлық деп аталады
Толымсыз доминанттылық деп аталады
Плейотропия деп аталады
ГИБРИД ДЕГЕНІМІЗ:
Ақау геннің білінуі
Екі ағзаны будандастырудан шыққан ұрпақ
Ата-аналық қатар
Бір-бірінен екі жұп белгісі бойынша ажырайтын дараларды шағылыстыру
Аллельді емес бірнеше геннің бірігіп әсер етуі.
ГИБРИДОЛОГИЯЛЫҚ ТАЛДАУ ЖАСАУ БАРЫСЫНДА АТА-АНАЛЫҚ ҚАТАР БЕЛГІЛЕНЕДІ:
Ғ
Х
G
Р
♀
МЕНДЕЛЬДІҢ ІІІ-ЗАҢЫ:
Дигибридті будандастыру заңы деп аталады
Белгілердің тәуелсіз ажырау заңы деп аталады
Үлкен популяциялардағы тепе-теңдік заңы деп аталады
Бірінші ұрпақтың біркелкілік заңы деп аталады
Қан тобының АВО жүйесі бойынша тұқымқуалау заңы деп аталады.
ГЕНОТИП:
Сыртқы белгілері арқылы білінетін ағза гендерінің жиынтығы
Белгінің жетілу дәрежесі
Гендердің бір - біріне салыстырмалы түрдегі орналасу тәртібі
Аллельді геннің бір жұбы екіншісінің әсерін басқан жағдайда болатын құбылыс
Гендердің қасиетіне жол бермейтін «құдыретті» ген.
ТҰҚЫМ ҚУАЛАЙТЫН АУРУЛАР:
Фенотипке мысал бола алады.
Көпшілік аллельдерге мысал бола алады.
Генотипке мысал бола алады.
Антигендерге мысал бола алады.
АВО жүйесіне мысал бола алады.
РЕЗУС-ТЕРІС ҚАН ТОБЫНЫҢ АДАМЫ:
Рецессивті аллель бойынша гомозиготалы.
Рецессивті аллель бойынша гетерозиготалы.
Доминантты аллель бойынша гомозиготалы.
Доминанантты аллель бойынша гетерозиготалы.
Рецессивті аллель бойынша гемизиготалы.
ГЕНОТИП ЖӘНЕ ФЕНОТИП ТҮСІНІКТЕРІНЕ АНЫҚТАМА БЕРДІ:
1920 жылы, В.Иогансен.
1926 жылы, Мендель.
1907 жылы, Бэтсон.
1999 жылы, К.Ландштейнер.
1909 жылы, В.Иогансен.
ГЕН НЕМЕСЕ ХРОМОСОМДЫ МУТАЦИЯ НӘТИЖЕСІНДЕ ДАМИДЫ:
Хромосомды және моногенді даму ақаулықтары
Экзогенді даму ақаулықтары
Мультифакторлы даму ақаулықтары
Эндогенді даму ақаулықтары
ЭНЗИМОПАТИЯЛАР ДАМИДЫ:
Белок-фермент қызметі бұзылуы нәтижесінде
Хромосома саны өзгеруі нәтижесінде
Хромосома құрылымы өзгеруі нәтижесінде
Гемоглобин тізбегінің өзгеруі нәтижесінде
популяциядағы математикалық үлгілердің өзгерісі
МАЙ АЛМАСУДЫҢ БҰЗЫЛУЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ДАМИТЫН ТҰҚЫМҚУАЛАУ АУРУЫ:
Фенилкетонурия
Альбинизм
Даун синдромы
Гиперлипидемия
Мукополисахаридоза
КОЛЛАГЕНДІК АУРУЛАР:
Белок-фермент қызметі бұзылуы нәтижесінде дамиды
Коллаген деп аталатын белок қызметі бұзылуы нәтижесінде дамиды
Май алмасуы бұзылуы нәтижесінде дамиды
Көмірсу алмасуы нәтижесінде дамиды
Аминқышқылдарының алмасуы нәтижесінде дамиды
АХОНДРОПЛАЗИЯ
Коллагендік ауру
Энзимопатиялық ауру
Алғашқы өнімнің биохимиялық ақауы белгісіз ауру
Гемаглобинопатияларға жатады
Көмірсу алмасуы бұзылуынан пайда болады
ГЕМАГЛОБИНОПАТИЯЛАР:
Белок-фермент қызметі бұзылуы нәтижесінде дамиды
Коллаген деп аталатын белок қызметі бұзылуы нәтижесінде дамиды
Май алмасуы бұзылуы нәтижесінде дамиды
Көмірсу алмасуы нәтижесінде дамиды
Гемоглобин тізбегінің өзгеруіне байланысты дамиды
ГЕМАГЛОБИНОПАТИЯ НӘТИЖЕСІНДЕ ДАМИДЫ:
Мукополисахаридоза
Патау синдромы
Гиперлипидемия
Орақ пішінді анемия
«Мысықша мияулау» синдромы
МОНОСОМИЯҒА ЖАТАТЫН СИНДРОМДЫ КӨРСЕТІҢІЗ:
Фенилкетонурия
Галактоземия
Мукополисахаридоза
Альбинизм
Шерешевский -Тернер синдромы
ХРОМОСОМА ІШІЛІК МУТАЦИЯНЫ КӨРСЕТІҢІЗ:
Конъюгация
Копуляция
Геном
Идиограмма
Делеция
ЭНЗИМОПАТИЯЛАР ДАМИДЫ:
Белок-фермент қызметі бұзылуы нәтижесінде
Хромосома саны өзгеруі нәтижесінде
Хромосома құрылымы өзгеруі нәтижесінде
Гемоглобин тізбегінің өзгеруі нәтижесінде
популяциядағы математ
МАЙ АЛМАСУДЫҢ БҰЗЫЛУЫНА БАЙЛАНЫСТЫ ДАМИТЫН ТҰҚЫМҚУАЛАУ АУРУЫ:
Фенилкетонурия
Альбинизм
Даун синдромы
Гиперлипидемия
Мукополисахаридоза
КОЛЛАГЕНДІК АУРУЛАР:
Белок-фермент қызметі бұзылуы нәтижесінде дамиды
Коллаген деп аталатын белок қызметі бұзылуы нәтижесінде дамиды
Май алмасуы бұзылуы нәтижесінде дамиды
Көмірсу алмасуы нәтижесінде дамиды
Аминқышқылдарының алмасуы нәтижесінде дамиды
АХОНДРАПЛАЗИЯ:
Коллагендік ауру
Энзимопатиялық ауру
Алғашқы өнімнің биохимиялық ақауы белгісіз ауру
Гемаглобинопатияларға жатады
Көмірсу алмасуы бұзылуынан пайда болады
ГЕМАГЛОБИНОПАТИЯЛАР:
Белок-фермент қызметі бұзылуы нәтижесінде дамиды
Коллаген деп аталатын белок қызметі бұзылуы нәтижесінде дамиды
Май алмасуы бұзылуы нәтижесінде дамиды
Көмірсу алмасуы нәтижесінде дамиды
Гемоглобин тізбегінің өзгеруіне байланысты дамиды
ХРОМОСОМАЛЫҚ АУРУЛАР ДЕГЕНІМІЗ:
Белок-фермент қызметі бұзылуынан пайда болады
Аминқышқылдары алмасуының бұзылуынан пайда болады
Хромосома құрылымының және санының өзгеруінен туындайды
Гемоглобин белогының тізбегі өзгеруі нәтижесінде дам
ТРИСОМИЯ НӘТИЖЕСІНДЕ ДАМИТЫН ХРОМОСОМАЛЫҚ АУРУЛАРДЫ КӨРСЕТІҢІЗ
Іштен туа біткен гидроцефалия
Коллагендік аурулар
Даун синдромы
Энзимопатиялар
БҰЛ АУРУДАҒЫ НАУҚАСТЫҢ КАРИОТИПІ 45 ХО
Дауна синдромы
Патау синдромы
Шерешевский - Тернер синдромы
Орақ пішінді анемия
ДАУН СИНДРОМЫНДА НАУҚАСТЫҢ КАРИОТИПІ:
47, ХУ+ 21
46ХХ
45, Х0
47,ХХ+18
СИНДРОМ ДЕГЕНІМІЗ:
Митоз процесіндегі бақылау нүктелерінің жойылуы
1 ауруға жатпайтын, бірнеше ауру белгілерінің 1 адамда қатар келуі
Коллаген белогы құрылымының өзгерісі
Ген мутациясы нәтижесінде дамитын өзгерістер
ХРОМОСОМАЛЫҚ АУРУЛАРДЫҢ ПАЙДА БОЛУ ТАБИҒАНЫТА ҚАРАЙ:
2 топқа бөлінеді: геномдық мутация және хромосомдық мутация аурулары
1 ғана түрі бар: зат алмасуының бұзылуы нәтижесінде дамитын аурулар
2 топқа бөлінеді: коллагендік және моногендік аурулар
3 топқа бөлінеді: митоз, мейоз, амитоздық аномалиялар
ПАТАУ СИНДРОМЫМЕН АУЫРАТЫН НАУҚАС КАРИОТИПІ:
47ХУ, + 13
46ХХ, 5р-
46ХУ
49ХХУ
«МЫСЫҚША МИЯУЛАУ» СИНДРОМЫНА ТӘН БЕЛГІНІ КӨРСЕТІҢІЗ:
Ерінмен таңдайдың екі жақты жырығы
Мишықтың дұрыс жетілмеуі
Алдыңғы мидың болмауы
Науқас сәбидің мысық мияуына ұқсас дыбыс шығаруы
БҰЛ СИНДРОМДА НАУҚАСТЫҢ АЛДЫҢҒЫ МИЫ БОЛМАЙДЫ, МИШЫҚ САЛМАҒЫ КІШІРЕЙГЕН:
Патау синдромы
Даун синдромы
«Мысықша мияулау» синдромы
Клайнфельтер синдромы
«МЫСЫҚША МИЯУЛАУ» СИНДРОМЫ ДАМИДЫ:
5-хромосоманың қысқа иығының түсіп қалуы нәтижесінде
Аминқышқылдары алмасуының бұзылуынан пайда болады
Хромосома санының өзгеруінен туындайды
Гемоглобин белогының тізбегі өзгеруі нәтижесінде дамиды
МЕДИЦИНАЛЫҚ ГЕНЕТИКА ҒЫЛЫМЫНЫҢ НЕГІЗГІ МАҚСАТЫ:
Тұқымқуалайтын аурулардың алдын-алу, емдеу шараларын жетілдіру.
Паразиттердің экологиясын зерттеу.
Тірі ағзалардың қоршаған ортамен қарым қатынасын зерттейді.
Дәрілік заттар метаболизмінің генетикалық ақпаратқа тигізетін әсерін зерттейді.
ҚАУІПТІ ТОПҚА ЖАТАТЫН АДАМДАРДЫ КӨРСЕТІҢІЗДЕР:
Аутбридинг ерлі зайыптылар
Жүктілік қалыпты жүретін әйел адамдар.
Туыс некедегі ерлі зайыптылар.
20 жастан асқан әйелдер мен 25 жастан асқан ер адамдар.
ПРОБАНД ДЕГЕНІМІЗ:
Шежірені құрастыруға себепші адамның туған бауырлары
ДНҚ молекуласының учаскесі
Шежіре құрастыруға себепші адам.
Нуклеин қышқылының мономері.
БИОХИМИЯЛЫҚ ӘДІС АНЫҚТАЙДЫ:
Қалыпты және патология жағдайындағы кариотипті
Тұқымқуалаудың түрімен сипатын.
Ферменттік жүйелердің белсенділігін.
Популяциядағы гендер жиілігін.
ХОРИОНБИОПСИЯ ӘДІСІНДЕ ЗЕРТТЕЛЕТІН МАТЕРИАЛ:
хорион бүрлерінің кесінділері.
ұрық айналасындағы сұйықтық
Кіндік тамырынан алынған қан.
Ана қанынан маркерлерді анықтау.
ХОРИОНДЫҚ ГОНАДОТРОПИННІҢ КОНЦЕНТРАЦИЯСЫНЫҢ ЖОҒАРЫЛАУЫ:
Тыныс алу жүйесінің ақауларының көрсеткіші.
Қалқанша безі қызметінің бұзылуының көрсеткіші
Даун синдромына байланысты
Жүктіліктің қалыпты өтуінің көрсеткіші.
КОРДОЦЕНТЕЗ ДЕГЕНІМІЗ:
Хорион бүрлерінің кесінділерін алуға негізделген әдіс.
Ұрық айналасындағы сұйықтықты алу әдісі.
Кіндік тамырынан қан алу әдісі.
Ұрықтың терісін биопсия арқылы алып зерттеу жүргізу
ОНТОГЕНЕЗ ДЕГЕНІМІЗ:
Тарихи даму
Жыныс жасушаларының дамуы
Ағзаның жеке дамуы
Жасушаның бөлінуге дайындығы
БІР ҚАБАТТЫ ҰРЫҚ:
Гистогенез деп аталады
Мезодерма деп аталады.
Бластула деп аталады
Гаструла деп аталады
ЭКТОДЕРМАДАН ДАМИДЫ:
Ас қорыту жүйесінің мүшелері
Тері эпидермисі және оның туындылары
Терінің дәнекер ұлпалы қабаты
Қаңқа бұлшық еттері
ПРЕЭМБИОНАЛЬДЫҚ КЕЗЕҢ ДЕГЕНІМІЗ:
Ұрықтың пайда болу кезеңі
Тканьдермен мүшелердің пайда болу кезеңі
Жұмыртқадан шыққан кейінгі даму кезеңі
Жыныс жасушаларының пайда болу және даму кезеңі
Тератология ғылымы
Іштен туа біткен даму ақаулықтарын зерттейді
Тұқымқуалаушылықпен өзгергіштікті зерттейді
Патология жағдайындағы кариотипті зерттейді
Дәрілік заттардың тұқымқуалаушылыққа әсерін зерттейді.
«teratos» сөзінің қазақша мағынасы:
боялған дене
жіпше
қалың жіптер
Құбыжық
Тератогендік факторлар дегеніміз:
адамның өмір сүруіне оптимальды жағдайды тудыратын факторлар
қоршаған ортаның ластануына әкелетін құбылыстар
жауарлардың табиғатқа тигізетін зиянды әсерлері
Адамның туа біткен даму ақаулықтарын қалыптастыратын факторлар
Төменде қайсысы химиялық факторға жатпайды:
гипоксия
тұрмыста қолданылатын химиялық заттар
дәрі-дәрмектер
вирустар, инфекциялар
Ішкі секреция бездерінің қызметінің бұзылуы салдарына жатады:
диабеттік эмбриопатия
мүшелердің эктопиясы
тік ішектің атрезиясы
18, 21 жұп триосомиялары
Эктопия дегеніміз...
мүше орнының ығысуы
қуыс мүшенің табиғи тесікшесінің болмауы
жамбастың таюы
алдыңғы мидың дамымауы
Тек бір мүшенің зақымдануымен сипатталады:
Көпшілік даму ақаулықтары
Жекеленген мүшелердің даму ақаулықтары
Дамудың жүйелік ақаулығы
Ағзаның қалыпты күйі
Жекеленген іштен туа біткен даму ақаулықтары барлық даму ақаулықтарының:
46 пайызын құрайды
18 пайызын құрайды
82 пайызын құрайды
100 пайызын құрайды
Гаметопатиялар дегеніміз...
Алғашқы 15 күндік барысында қалыптасатын даму ақаулықтары
Митоз процесінің дұрыс жүрмеуі нәтижесінде қалыптасатын патологиялық жағдай
Фенотип жиынтығының өзгеріске ұшырауы
Жыныс жасушаларындағы тұқым қуалау материалының өзгеріске ұшырауы
Мүшенің толық жетілмеуі...
атрезия
туа біткен гипоплазия
адгенезия
Гиперплазия
АНТРОПОЛОГИЯ ҒЫЛЫМЫ:
Адам және оның нәсілдерінің шығу тегін және эволюциясын зерттейді
Адам популяциясындағы гендер жиілігін зерттейді
Тұқымқуалайтын аурулардың алдын алу, емдеу шараларын зерттейді.
Жеке даму процесін зерттейді
АДАМНЫҢ ҚАЛЫПТЫ ФИЗИКАЛЫҚ ТИПТЕРІН, ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН ЗЕРТТЕЙДІ:
геронтология
морфология
цитогенетика
Фармакогенетика
МОРФОЛОГИЯНЫҢ НЕГІЗГІ ӘДІСТЕРІН КӨРСЕТІҢІЗДЕР:
генетикалық инженерия, клондау
гибридологиялық, статистикалық есептеу әдісі
генеалогиялық әдіс
антропометрия, антропоскопия
АНТРОПЛОГИЯ ҒЫЛЫМЫ ЗЕРТТЕЙТІН НЕГІЗГІ МӘСЕЛЕ:
қалыпты жағдайдағы кариотиптегі хромосома саны
популяциядағы гендер жиілігің құбылуы
адамның шығу тегі
адам ағзасындағы дәрілік заттардың метаболизмі
АДАМНЫҢ ЖАНУАРЛАР ДҮНИЕСІНДЕГІ ЖҮЙЕЛІК ОРНЫН АНЫҚТАҒАН ҒАЛЫМ:
Дж.Уотсон
К.Бэр
К.Линней
Э.Геккель
К.ЛИННЕЙДІҢ АНТРОПОГЕНЕЗ ҒЫЛЫМЫНА ҚОСҚАН ҮЛЕСІ:
Адамға түрлік және туыстық Ноmo sаріеns атауын берді
Плаценталылар класс тармағына жатпайтындығын анықтайды
Адам кариотипіндегі хромосома санын анықтады.
Адам эмбриогенезіндегі тератогендік факторларды анықтады
БІР АҒЗАНЫҢ БАСҚА АҒЗА АРҚЫЛЫ ТІРШІЛІК ЕТУІ:
Мутуализм деп аталады
Комменсализм деп аталады
Симбиоз деп аталады
Паразитизм деп аталады
ПАРАЗИТТЕР БИОЛОГИЯСЫН ЗЕРТТЕЙТІН ҒЫЛЫМ:
генетика деп аталады
биология деп аталады
паразитология деп аталады
экология деп аталады
ПАРАЗИТТІҢ РЕЗЕРВУАРЛЫ ИЕСІ ДЕГЕНІМІЗ:
Паразит жыныстық жолмен көбейетін ағза
Паразит личинкалық формада тіршілік ететін ағза
Паразит жыныссыз жолмен көбейетін ағза
Паразит тіршілігіін сақтап, одан әрі дамымайтын ағза
ПАРАЗИТТІК ҚАРАПАЙЫМДЫЛАРДЫ ЗЕРТТЕЙДІ:
гельминтологоия
арахноэнтомология
протозоология
антропология
ПАРАЗИТ ИЕСІ ДЕГЕНІМІЗ:
Екі түрдің бірігіп тіршілік етуіне жағдай жасайтын ағза
Паразит қорек көзі, мекен жайы ретінде пайдаланатын тірі ағза
Паразит өкілдерін өлтіріп, қорек көзі ретінде пайдаланатын ағза
Екінші серігінен қалған қалдықты қорек етуші ұсақ жануарлар
ПАРАЗИТТЕР ИЕСІНДЕ ОРНАЛАСУЫНА БАЙЛАНЫСТЫ:
Эктопаразиттер және эндопаразиттер болып бөлінеді
Факультативті және облигатты паразиттер болып бөлінеді
Уақытша паразиттер және тұрақты паразиттер болып бөлінеді
Эктопаразиттер және салыстырмалы тұрақты паразиттер
ЭКТОПАРАЗИТТЕР ДЕГЕНІМІЗ:
паразиттік тіршілік етуі міндетті болып табылатын ағзалар
өз бетінше де өмір сүре алатын ағзалар
иесімен тек қоректену үшін ғана жанасатын ағзалар
иесінің сыртқы жабындысында, түктерінде тіршілік ететін ағзалар
КЕНЕ-ЭКТОПАРАЗИТ СЕБЕБІ:
Иесінің ішкі мүшелерінде орналасады
Паразиттік тіршілік етуі міндетті болғандықтан
Иесінің терісінде, сыртқы жабындысында тіршілік ететіндіктен
Иесінде тіршілік циклінің 1 ғана циклін өткізетіндіктен
УАҚЫТША ПАРАЗИТТЕР ДЕГЕНІМІЗ:
Иесімен тек қоректену кезінде ғана жанасатын паразиттер
Иесі үшін қоректік заттарды ыдыратушы паразиттер
Паразиттік тіршілік етуі міндетті ағзалар
Бүкіл тіршілік циклін иесінде өткізетін паразиттер
ПАРАЗИТТІК ҚАРАПАЙЫМДЫЛАРДЫ ЗЕРТТЕЙДІ:
гельминтология
арахноэнтомология
протозоология
антропология
ПРОТОЗООНОЗДЫ АУРУЛАР ДЕГЕНІМІЗ:
Паразиттік қарапайымдылар тудыратын аурулар
Паразиттік құрттар туғызатын аурулар
Буынаяқтылар тудыратын аурулар
Кенелер тудыратын аурулар
БҰЛ АУРУДЫҢ ТАСЫМАЛДАУШЫ ФАКТОРЫ-ДҰРЫС ТАЗАЛАНБАҒАН ГИНЕКОЛОГИЯЛЫҚ ҚҰРАЛДАР:
Қынаптық трихомонада
Амебалық дизентерия
Лейшманиоз
Лямблиоз
КАРИЕСТІ ТІСТЕРДЕ КЕЗДЕСЕТІН АМЕБА:
Дизентериялық амеба
Ішек амебасы
Ауыз амебасы
Қынап трихомонадасы
ДИЗЕНТЕРИЯЛЫҚ АМЕБАҒА ТӘН МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІТЕРДІ КӨРСЕТІҢІЗ:
Адам ішегінде майда, ірі вегетативті, ұлпалық, циста формасында тіршілік етеді
Кариесті тістерде тіршілік етеді.
Олар жасушалық паразиттер, өлшемдері 8 мкм-ге дейін
Денесі алмұрт тәріздес, ұлтабарда орналасады
ТЕРІЛІК ЛЕЙШМАНИОЗДЫҢ ПАТОГЕНДІК МӘНІ:
Көрші орналасқан мүшелерге механикалық әсер етеді.
Көбінесе бетте ұзақ уақыт жазылмайтын жаралар қалыптасады
Дене қызуының көтерілуімен бауырдың ұлғаюы байқалады
Зәр шығару жолдарының қабыну процесін тудырады
ИНФУЗОРИЯ КЛАСЫНА ТӘН ЗАТ АЛМАСУДЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТЕТІН ҚҰРЫЛЫМ:
жалған аяқтар
ас қорыту вакуольдері
ірі макронуклеус
талшықтар
ЛЯМБЛИОЗ АУРУЫНЫҢ ДИАГНОЗЫ ҚОЙЫЛАДЫ:
зәр құрамын зерттеу арқылы
нәжістен мариталарды анықтаған кезде
нәжістен және ұлтабар құрамынан цисталарды табу арқылы
жарадан жағынды алып, микроскоппен зерттеу арқылы
ПАРАЗИТТІК ҚҰРТТАРДЫ ЗЕРТТЕЙДІ:
гельминтология
арахноэнтомология
протозоология
антропология
ЖАЛПАҚ ҚҰРТТАРҒА ТӘН БЕЛГІНІ КӨРСЕТІҢІЗ:
Тері, бұлшық ет жамылғысының болуы
Хромосомалардың сегменттерінің алмасуы
Талшықтарының болуы
Екіқабаттылық, ұрығында экто- және эндодерма қабаттарының болуы
ЖЫНЫСТЫҚ ЖЕТІЛГЕН САТЫСЫНДА СОРҒЫШТАР:
трематодоздар деп аталады
марита деп аталады
терминатор деп аталады
циста деп аталады
СОРҒЫШТАР КЛАСЫНА ТӘН ТІРШІЛІК ЦИКЛІН КӨРСЕТІҢІЗ:
қарапайым, тек ақырғы иесінде тіршілік етеді.
күрделі, ие алмастыру, личинкалық сатының алмасуы арқылы жүреді.
Циста, ірі вегетативті формада тіршілік етеді
резервуарлы иесінің ағзасында тіршілік етеді.
БАУЫР СОРҒЫШЫНЫҢ ТІРШІЛІК ЦИКЛІН КӨРСЕТІҢІЗ:
биогельминт, ақырғы иесі -ірі қара мал, аралық иесі- ұлулар
Геогельминт, ақырғы иесі -шаяндармен крабтар, аралық иесі- ұлулар
Биогельминт, ақырғы иесі- адам, аралық иесі- сүтқоректі жануарлар
иесін алмастырмайды, тек сүтқоректілер ағзасында тіршілік етеді
АДАМҒА ДҰРЫС ПІСПЕГЕН БАЛЫҚТЫ ЖЕГЕНДЕ ЖҰҒАДЫ:
Қынаптық трихомонада
Амебалық дизентерия
Описторхоз
Лямблиоз
СІБІР СОРҒЫШЫ:
Эхинококкоз ауруының қоздырғышы
Фасциолез ауруының қоздырғышы
Описторхоз ауруының қоздырғышы
Амебалық дизентерияның қоздырғышы
ӨКПЕ СОРҒЫШЫНЫҢ АДАМ АҒЗАСЫНА ТҮСУ ЖОЛЫ:
Ірі қара мал етін дұрыс қайнатпай жегенде
Аналық жасуша арқылы ұрпақтан-ұрпаққа тасымалданады
Тағам ретінде шаяндарды, крабтарды шикі түрде пайдаланғанда
Тері немесе кілегей қабық арқылы залалданған затпен жанасқан кезде.
МЕРАЦИДИЙ ДЕГЕНІМІЗ:
Қолайсыз жағдайда түзілетін қорғаныс қабаты
Жұмыртқадан шыққан личинка
Қайта жұғу процесі
Полипептидті тізбектің ұзару кезеңі
ПАРАЗИТТІК БУЫНАЯҚТЫЛАРМЕН ӨРМЕКШІЛЕРДІ ЗЕРТТЕЙДІ:
геронтология
арахноэнтомология
протозоология
антропология
БУЫНАЯҚТЫЛАР ТИПІНЕ ТӘН ЕРЕКШЕЛІК:
денесі сегменттелген, сегменттері (буылтықтары) гетерономды
денесі таспа тәрізді, қысыңқы
үшқабаттылық: ұрығында экто-, эндо-, мезодерманың дамуы
дене қуысының болмауы
КЕНЕЛЕРГЕ ТӘН ДАМУ ЦИКЛІН КӨРСЕТІҢІЗ:
Тікелей даму
Жұмыртқа-личинка-нимфа-имаго
Мерацидий-марита-гельминт
ӨРМЕКШІТӘРІЗДІЛЕРДІҢ УЛЫ ӨКІЛДЕРІН КӨРСЕТІҢІЗ:
инфузориялар, талшықтылар, саркодалылар
Сорғыштар, таспа құрттар
құршаяндар, бүйілер және қарақұрттар
лейшманиялап, лямблиялар және талшықтылар
