NEW
Font size
S
M
L
XL
Worksheets2-ТУР БИОЛОГ МҰҒАЛІМДЕРДІҢ РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ОНЛАЙН ОЛИМПИАДАСЫ
Total questions: 30
Worksheet time: 3600secs
Name
Class
Date
1.
2,3 см ҚАНША нм бар?
a)
23
b)
23 000
c)
23 000 000
d)
23 000 000 000
2.
Келесі мәліметтердің қайсысы Карл Линнейге қатысы жоқ?
a)
Ол ағзалардың сыртқы және ішкі құрылысын салыстыру арқылы жүйелеу негізін қалады.
b)
«Табиғат жүйесі» («Systema Naturae») еңбегін жазды.
c)
Түрдің атауын екі сөзден (қосарлы латынша) тұратын бинарлы номенклатураны енгізді.
d)
Түр ұғымын биологиялық жүйелеудің ең кіші бірлігі ретінде анықтады.
e)
Эволюциялық дамуды табиғи сұрыпталу арқылы түсіндірді.
3.
Төмендегі мәлімдемелердің қай комбинациясы сигмойдты (S-тәрізді) өсу қисығына тән?
(Мәлімдемелер нөмірімен берілген; бір ғана дұрыс жауап бар.)
Мәлімдемелер:
1) Қолайлы ортаға түскенде шектелмей, өте тез өсу жүреді.
2) Өсу шегі (тасымалдау сыйымдылығы) жеткенде өсім күрт баяулайды не тоқтайды.
3) Сан тұрақты “үстірт” фазасына өтеді (ұзақ уақыт тұрақтылық).
4) Сан тұрақты болмай, күрт артып, шарықтауынан кейін төмендейді.
5) К-стратег ағзаларға тән (тірі қалуы жоғары).
6) R-стратег ағзаларға тән (жәндіктер, бактериялар, балдырлар).
7) Санның тасымалдау сыйымдылығы әсерінен тұрақтануы байқалады.
8) Ұрпақ беру шектелмей, ұзақ уақыт тынымсыз көбейеді.
a)
1, 4, 6, 8
b)
2, 3, 5, 7
c)
1, 2, 6, 7
d)
3, 4, 5
e)
2, 4, 7, 8
4.
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
Сан пирамидасы мен биомасса пирамидасы экожүйенің уақыт бойынша өзгеруін көрсетеді.
b)
Энергия пирамидасы экожүйедегі ағзалардың жалпы санын сипаттайды.
c)
Биомасса саны — белгілі бір уақыттағы тірі ағзалардың энергия мөлшерін көрсетеді.
d)
Энергия пирамидасы — барлық қоректік деңгейлер арқылы өтетін энергия мөлшерін көрсетеді.
e)
Биомасса өнімділігі — ағзалардың тіршілік ету ұзақтығын сипаттайды.
5.
Төменде азот айналымындағы кезеңдер араласып берілген.
Олардың дұрыс ретін анықтаңыз:
1. Денитрификация — нитраттардың газтәрізді азотқа айналуы
2. Атмосфералық азоттың фиксациясы (найзағай, бактериялар арқылы)
3. Аммонификация — өлі қалдықтар мен несеп құрамындағы азоттың аммиакқа айналуы
4. Нитрификация — аммиактың нитрит пен нитратқа айналуы
5. Өсімдіктердің нитраттарды сіңіруі
a)
2 → 3 → 4 → 5 → 1
b)
3 → 2 → 5 → 1 → 4
c)
4 → 2 → 3 → 1 → 5
d)
1 → 3 → 4 → 2 → 5
e)
2 → 4 → 3 → 1 → 5
6.
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
Гербицидтер барлық өсімдіктерді бірдей жояды.
b)
ДДТ препараты тек зиянкестерге ғана әсер етіп, басқа ағзаларға әсер етпейді.
c)
Пестицидтердің негізгі қасиеті – тез ыдырап, ортада жиналмауы.
d)
Пестицидтердің бір қасиеті – таңдап әсер етуі, яғни тек белгілі бір нысан ағзаларға ғана әсер етуі.
e)
ДДТ-ның қолданылуы экожүйедегі зиянкестер санын азайтқан.
7.
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
Озон қабаты жер бетінде түзіледі және тірі ағзаларға оттек береді.
b)
Озон қабаты ультракүлгін сәулелердің жерге түсуін арттырады.
c)
Озон қабаты бұзылуының басты себебі — орман ағаштарының кесілуі.
d)
Озон қабаты ультракүлгін сәулелерді ұстап, тірі ағзаларды радиациядан қорғайды.
e)
Озон қабатының қалыңдауы ғарыш кемелерінің ұшу жиілігімен байланысты.
8.
Асқорыту жүйесіне қатысты төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
Озон қабаты жер бетінде түзіледі және тірі ағзаларға оттек береді.
b)
Озон қабаты ультракүлгін сәулелердің жерге түсуін арттырады.
c)
Озон қабаты бұзылуының басты себебі — орман ағаштарының кесілуі.
d)
Озон қабаты ультракүлгін сәулелерді ұстап, тірі ағзаларды радиациядан қорғайды.
e)
Озон қабатының қалыңдауы ғарыш кемелерінің ұшу жиілігімен байланысты.
9.
Төмендегі қызметтердің қайсысы өттің қызметіне жатпайды?
a)
Майларды эмульгациялау.
b)
Асқазаннан ұлтабарға өткен қышқыл тағамды бейтараптандыру.
c)
Майда еритін дәрумендердің (A, D, E, K) сіңірілуіне қатысу.
d)
Ішектегі шіру үдерісін тежеп, пайдалы бактерияларды қорғау.
e)
Нәруыздарды аминқышқылдарына дейін ыдырату.
10.
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
Көмірсулардың негізгі қызметі – ағзаға энергия емес, құрылыс материалы болу.
b)
Глюкоза суда ерімейді және ағзада қор заты ретінде жиналмайды.
c)
Глюкоза – ең маңызды моносахарид, ол ағзаға негізгі энергия көзі болып табылады.
d)
Сахароза мен лактоза моносахаридтерге жатады.
e)
Крахмал мен гликоген дисахаридтер тобына кіреді.
11.
Төмендегі аталғандардың қайсысы майдың қасиетіне жатпайды?
a)
Энергетикалық қызмет атқарады.
b)
Қорғаныш қабат түзіп, ағзаны суықтан сақтайды.
c)
ДНҚ құрамына кіріп, тұқым қуалау ақпаратын сақтайды.
d)
Майда еритін дәрумендерді (A, D, E, K) тасымалдайды.
e)
Гормондардың түзілуіне қатысады.
12.
Төмендегі белгілердің қайсысы фибриллярлы нәруыздарға тән?
a)
Суда жақсы ериді және реттеуші қызмет атқарады.
b)
Бірнеше полипептид тізбегі тығыз шумаққа оралған.
c)
Ұзын жіп тәрізді молекула түрінде болады және суда ерімейді.
d)
Биохимиялық реакциялардың катализаторы болып табылады.
e)
Құрамында ферменттер көп кездеседі.
13.
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
Бірінші реттік құрылым – қос тізбекті ДНҚ молекуласы.
b)
Екінші реттік құрылымда нуклеотидтер фосфодиэфирлік байланыспен байланысады.
c)
Қос тізбекті ДНҚ молекуласы екінші реттік құрылымға жатады және тізбектер антипараллель бағытта орналасады.
d)
Бірінші реттік құрылым тек азоттық негіздердің сутектік байланысымен түзіледі.
e)
ДНҚ-ның екінші реттік құрылымы тек бір тізбектен тұрады.
14.
ДНҚ молекуласында аденин нуклеотидтерінің мөлшері 30% болса, гуаниннің мөлшері қанша болады?
a)
10%
b)
20%
c)
30%
d)
40%
e)
50%
15.
ДНҚ мен РНҚ құрылысындағы айырмашылықты дұрыс сипаттайтын тұжырымды табыңыз.
a)
ДНҚ құрамында урацил, ал РНҚ құрамында тимин болады.
b)
ДНҚ құрамында дезоксирибоза, ал РНҚ құрамында рибоза қант молекуласы бар.
c)
ДНҚ мен РНҚ екеуінде де тек бір тізбек болады.
d)
ДНҚ мен РНҚ құрамындағы азотты негіздер бірдей.
e)
ДНҚ тек цитоплазмада, ал РНҚ тек ядро ішінде болады.
16.
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
Рибосомалар — энергия өндіретін органоид.
b)
Митохондриялар — АТФ молекуласының синтезін қамтамасыз ететін органоид.
c)
Пластидтер — нәруыз синтездейді.
d)
Лизосомалар — тұқым қуалау ақпаратын сақтайды.
e)
Эндоплазмалық тор — жасушада заттарды ыдыратады.
17.
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
Интегралды нәруыздар суда жақсы ериді және мембрана сыртында орналасады.
b)
Шеткі (перифериялық) нәруыздар липидтердің гидрофобты аймақтарында орналасады.
c)
Интегралды нәруыздар мембрана арқылы өтіп, гидрофобты аймақтарда орналасады және суда ерімейді.
d)
Мембрана нәруыздары тек белсенді тасымалдауға қатысады.
e)
Барлық мембрана нәруыздары липидтермен химиялық байланыс түзбейді.
18.
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
Нуклеоид ядро қабықшасымен қоршалған және ядрошықтан тұрады.
b)
Рибосомалар тек өсімдік жасушаларында кездеседі.
c)
Нуклеоид — прокариот жасушаларындағы ДНҚ сақина түрінде орналасқан аймақ.
d)
Мезосомалар жасуша ядросының қабатынан түзіледі.
e)
Қосындылар тек энергия өндіру қызметін атқарады.
19.
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
Вакуольдер тек жануар жасушаларында кездеседі және энергия өндіреді.
b)
Хлоропластар сары түсті пигменттер – каротин мен ксантофиллді ғана қамтиды.
c)
Вакуоль өсімдік жасушасының көп бөлігін алып, жасуша шырынмен толтырылған қапшық болып табылады.
d)
Ядро қабықшасы бір қабаттан тұрады және рибосома түзілмейді.
e)
Лейкопластарда жасыл пигмент хлорофилл көп мөлшерде болады.
20.
Ферменттердің белсенділігіне әсер ететін факторлар туралы дұрыс тұжырымды табыңыз.
a)
Температураның жоғарылауы фермент белсенділігін шексіз арттырады.
b)
Ингибиторлар ферменттердің белсенділігін арттырады.
c)
Температураның шамадан тыс көтерілуі ферменттердің белсенділігін төмендетіп, олардың бұзылуына әкеледі.
d)
Активаторлар фермент белсенділігін тежейді.
e)
Фермент белсенділігі температураға тәуелсіз жүреді.
21.
Төмендегі тұжырымдардың қайсысы дұрыс?
a)
IgM аллергиялық реакцияларға қатысып, плацентадан өтеді.
b)
IgD – қан сарысуында ең көп кездесетін антидене түрі.
c)
Сілекей мен көз жасында кездесетін антидене түрі – IgA.
d)
IgM термотөзімді және сілекейде көп мөлшерде синтезделеді.
e)
IgA тек қанда болады және шырышты қабаттарға өтпейді.
22.
Эмиль Фишер ұсынған ферменттердің "кілт-құлып" теориясы бойынша дұрыс тұжырымды табыңыз.
a)
Фермент пен субстрат бір-біріне мүлдем сәйкес келмейді.
b)
Ферменттің белсенді орталығы субстраттың құрылымына дәл сәйкес келеді, яғни "кілт-құлып" сияқты байланысады.
c)
Фермент субстратқа бейімделу үшін өз пішінін өзгертеді.
d)
Теория бойынша фермент тек жоғары температурада жұмыс істейді.
e)
Бұл модель ферменттердің серпімді құрылымын дәлелдеді.
23.
Бәсекелес және бәсекелес емес ингибірлеу туралы дұрыс тұжырымды табыңыз.
a)
Бәсекелес ингибитор субстраттың құрылымдық аналогы болып, ферменттің белсенді орталығымен бәсекеге түседі.
b)
Бәсекелес емес ингибитор ферменттің белсенді орталығымен тікелей байланысады.
c)
Бәсекелес ингибитор ферментпен мүлде байланыспайды.
d)
Бәсекелес емес ингибитор фермент реакциясын жылдамдатады.
e)
Екі жағдайда да ингибитор мен фермент арасында еш байланыс болмайды.
24.
Транскрипция процесі туралы дұрыс тұжырымды табыңыз.
a)
Транскрипция кезінде ДНҚ-дағы ақпарат РНҚ тізбегіне көшіріледі.
b)
Транскрипция барысында РНҚ молекуласы ақуызға айналады.
c)
Транскрипция тек митохондрияда жүреді.
d)
Энергия көзі ретінде тек АТФ пайдаланылады.
e)
Транскрипция тек өсімдік жасушаларында жүреді.
25.
Генетикалық кодтың үштіктік (триплеттік) қасиеті туралы дұрыс тұжырымды табыңыз.
a)
Әр аминқышқылына екі нуклеотид сәйкес келеді.
b)
Әр аминқышқылына үш нуклеотид сәйкес келеді, яғни бір триплет бір аминқышқылды кодтайды.
c)
Барлық кодондар синтезді тоқтатады.
d)
Тек бір ғана стоп-кодон бар.
e)
Әр триплет бірдей аминқышқылды кодтайды.
26.
Фотосинтез процесінде негізгі рөл атқаратын пигментті анықтаңыз.
a)
Фикобилиндер
b)
Хлорофилл
c)
Каротиноидтар
d)
Бактериородопсин
e)
Фикоцианин
27.
Фотосинтездің жарық кезеңінде жүретін негізгі процесс қайсы?
a)
Глюкозаның түзілуі
b)
Судың фотолизі нәтижесінде оттек, электрон және сутек протондарының түзілуі
c)
Көмірқышқыл газының сіңірілуі
d)
АТФ-тың ыдырауы
e)
Фотосинтездің қараңғы кезеңінің басталуы
28.
C₄ фотосинтезді өсімдіктердің бірінші қабатындағы жасушалардың негізгі қызметін көрсетіңіз.
a)
Көмірқышқыл газын фосфоенолпируваткарбоксилаза ферментімен фиксациялау
b)
Кальвин циклі ферменттері арқылы крахмал жинақталуын қамтамасыз ету
c)
Оттектің бөлінуін жүзеге асыру
d)
Хлорофилл синтезін жүргізу
e)
Фотолиз процесін бастау
29.
C₄ фотосинтез жолының негізгі ерекшелігі неде?
a)
Көмірқышқыл газы тек бір жасушада фиксацияланады
b)
Көмірқышқыл газы мезофилл жасушаларында фиксацияланып, кейін өткізгіш жасушаларға тасымалданады
c)
Фотосинтез тек түнгі уақытта жүреді
d)
Рибулозобисфосфаткарбоксилаза ферменті негізгі рөл атқарады
e)
Бірінші өнім екі көміртекті қосылыс болып табылады
30.
Темір бактериялары хемосинтез процесінде энергияны қалай алады?
a)
Күкіртті тотықтыру арқылы
b)
Темірді тотығу жолымен үш валентті күйге дейін тотықтыру арқылы
c)
Азотты нитратқа дейін тотықтыру арқылы
d)
Көмірқышқыл газын фотосинтез арқылы фиксациялау арқылы
e)
Органикалық қосылыстарды ыдырату арқылы
Reset
