wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

§15. Ұлы жібек жолының қалыптасуы

Total questions: 96

Worksheet time: 48mins

Name
Class
Date
1.

Ұлы Жібек жолының негізін қалаған император:

a)

Иц Чжен

b)

Инь Цзинь

c)

У-Ди

d)

Циньлуи

2.

Жібек жолымен Қытайлықтар Орталық Азиядан алдырады:

a)

фарфор мен шыны ыдыстарды

b)

оқ дәрі мен қару-жарақ

c)

пілдер мен тотықұстарды

d)

асыл тұқымды жылқы мен түйелерді

3.

Орта ғасырларда көшпелілер көршілерімен заңдар қабылдаудың себебі:

a)

көшпелікті дамыту үшін

b)

өз мемлекеттерін еліктету үшін

c)

отырықшы өмір салтын қалыптастыру үшін

d)

баж-салықтарын айырылмау үшін

4.

XIX ғасырда Ұлы Жібек жолы өзінің атауын ұсынған неміс ғалымы:

a)

Томсен

b)

Г. Геффер

c)

Жан Поль Ру

d)

фон Рихтгофен

5.

Қытай императоры У-Дидің Батыс елдеріне елшілік жіберген уақыты:

a)

б.з.б. 166 жылы

b)

б.з.б. 158 жылы

c)

б.з.б. 108 жылы

d)

б.з.б. 138 жылы

6.

Егерде әлемнің бірде бір халықаралық валюта міндетін атқарған аса бағалы тауар:

a)

жібек

b)

батпақ ап терісі

c)

тауық қауырсыны

d)

күміс

7.

Ұлы Жібек жолының тұрақты дипломатиялық және сауда желісі ретінде жұмыс істей бастаған мерзімі:

a)

IV ғасыр

b)

III ғасыр

c)

б.з.б. IІ ғасыр

d)

б.з.б. VI ғасыр

8.

«Лазурит жолы» негізгі бағыты:

a)

Ухангдан бастап, Қашғар мен Ферғанаға

b)

Самарқан мен Бұхарадан Византияға

c)

Амудария басталатын Синдияға

d)

Шығыс Түркістаннан Иран, Мысыр, Қытай мен Сирияға

9.

Ұлы Жібек жолы бойымен халықаралық сауданың жоғары деңгейде дамыған кезең:

a)

IX–XIII ғасыр басы

b)

IV–VI ғасырлар

c)

XIV–XV ғасырлар

d)

XIII–XIV ғасырлар

10.

«Лазурит жолы» немесе «нефрит жолы» қолданылған кезең

a)

б.з.б. 3–2 мыңжылдық

b)

б.з.б. 4–3 мыңжылдық

c)

б.з.б. 5–4 мыңжылдық

d)

б.з.б. 2–1 мыңжылдық

11.

1. Қарлұқ билеушісі ордаларының бірі:

a)

Мыңбұлақ

b)

Витебск

c)

Қоялық

d)

Құдан

12.

II – IV ғ. Ұлы Жібек жолы бойындағы шығыстағы өзен:

a)

Сырдария

b)

Шу

c)

Хуанхэ

d)

Янцзы

13.

Халықаралық сауданы зерттеуде маңызды дереккөздер болып табылатын күміс көмбе табылған қала:

a)

Тараз

b)

Талас

c)

Сығанақ

d)

Отырар

14.

Сайрам деп аталатын ортасасырлық қала:

a)

Тараз

b)

Тараз

c)

Испиджаб

15.

X–XII ғғ Ұлы Жібек жолының Сырдария жағалауымен өткен керуен тармағында бой көтерген қалалар:

a)

Тараз, Күңгіт, Сығанақ

b)

Алматы, Испиджаб, Қоялық

c)

Сауран, Жент, Ашнас

d)

Құялы, Баласағұн, Созақ

16.

Батыс Түрік қағанаты мен Византияның әскери-сауда одағына байланысты VI–VIII ғғ. Ұлы Жібек жолының негізгі бөлігі айналып өткен мемлекет:

a)

Иран

b)

Сирия

c)

Қытай

d)

Рим

17.

Түргеш, қарлұқ, қарахандықтардың экономикалық және мәдени орталығы болған Талас алқабындағы қала:

a)

Янгикент

b)

Тараз

c)

Мерке

d)

Баласағұн

18.

Қытайдағы Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан арқылы Батысқа өткен жол күз тіршілігіне толы болды:

a)

IV–XII ғғ.

b)

VI–XIII ғғ.

c)

V–X ғғ.

d)

III–X ғғ.

19.

Ұлы Жібек жолының Талхиз қаласынан шыққан оңтүстік тармағының бағыты:

a)

Есік, Түрген арқылы Іле өзені өткеліне

b)

Ертiс арқылы Емiлскейдiң қырғыздарға

c)

Жетісу арқылы Жоңғар қақпасына

d)

Талғар өзені бойымен Қапшағай шатқалына

20.

VII ғасырдағы Қытай жол көрсеткішi кiтапшасында «Ақ өзендегi қала» деп көрсетiлген қала:

a)

Сауран

b)

Ашнас

c)

Науакент

d)

Испиджаб

21.

Еңбектері бүкіл Шығыс әлемі және Батыс Еуропа медицинасына зор әсер еткен ғалымдар:

a)

Әл-Идриси мен әл-Омари

b)

Гардиэзи мен Жувейни

c)

әл-Бируни мен Ибн Сина (Авиценна)

d)

Ж.Баласағұн мен М.Қашқари

22.

«Жібек жолы» бағдарламасының «Ұлы Жібек жолы» атты қорытынды конференциясы ұйымдастырылған қала:

a)

Венеция

b)

Париж

c)

Лондон

d)

Берлин

23.

Ұлы Жібек жолы жұмыс істеді:

a)

XIV ғасырға дейін

b)

XVI ғасырға дейін

c)

XV ғасырға дейін

d)

XVII ғасырға дейін

24.

XIV ғ. үшінші ширегі мен XV ғ.басында Ұлы Жібек жолын бақылауда ұстаған мемлекет:

a)

Әмір Темір мемлекеті

b)

Алтын Орда

c)

Ноғай Ордасы

d)

Моңғол империясы

25.

Ұлы Жібек жолының ЮНЕСКО-ның әлемдік мұра тізіміне енгізілген жылы:

a)

2015 ж.

b)

2014 ж.

c)

2016 ж.

d)

2018 ж.

26.

Ежелгі және орта ғасырлардағы Шығыс пен Батыс мәдениеті арасындағы байланыстырушы көпір саналған жол:

a)

Нефрит жолы

b)

Лазурит жолы

c)

Дала жолы

27.

Жібек жолымен қытайлықтар бүкіл әлемге таратқан өздерінің ойлап тапқан жаңалығы :

a)

Қағаз

b)

Оқ-дәрі

c)

Сейсмограф

d)

Күнтізбе

28.

Ұлы ғұлама әл-Фарабидің отаны:

a)

Тараз

b)

Шаш

c)

Испиджаб

d)

Отырар

29.

Ұлы Жібек жолы жұмысының тоқтатылу себебі:

a)

Қытай империясын маньчжурлардың жаулап алуы

b)

Ұлы Дала бойындағы сарықұм жүк

c)

Қытай мен Үндістанға теңіз жолының ашылуы

d)

Крест жорықтары

30.

Қазақстан тарапынан ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілген «Ұлы Жібек жолының» тарихи және археологиялық ескерткіштер саны:

a)

20-дан астам

b)

15-тен астам

c)

10-нан астам

d)

30-дан астам

31.

Оңтүстік Қазақстан мен Жетісудағы қалалардың тез қарқымен өсу себебі

a)

табиғи өсім

b)

араб басқыншылығы

c)

монғол басқыншылығы

d)

көшпелілердің отырықшылануы

32.

Қазба жұмыстары нәтижесінде, XI–XII ғғ. көптеген махаллалардан тұратындғы дәлелденген Жетісу қаласы:

a)

Сарайшық

b)

Талхиз

c)

Қарантия

d)

Сығанақ

33.

Қазбаларға қарағанда X–XIII ғғ. өңделген кірпіштің неше түрі болған?

a)

20-ға жуық

b)

30-ға жуық

c)

40-қа жуық

d)

50-ға жуық

34.

VII–VIII ғғ Сырдария бойында салынған кесене:

a)

Көккесене

b)

Алаша хан кесенесі

c)

Сырлытам

d)

Қожа Ахмет Йасауи кесенесі

35.

X–XII ғғ. қала халқы VIII–IX ғасырлармен салыстырғанда неше есеге өсті:

a)

2–3 есе

b)

1–5 есе

c)

4–5 есе

d)

20–30 есе

36.

6. X–XII ғғ. мешіт-медреселері мен моншалары, кітапханасы бар мәдениет пен ғылым орталығы ретінде даңқы шыққан қала:

a)

Баба-Ата

b)

Баладж

c)

Кедер

d)

Отырар

37.

7. X–XIII ғасырлардағы суқұбыры табылды:

a)

Құйрықтөбеден

b)

Ақбешімнен

c)

Көктөбеден

d)

Тараздан

38.

Орталық Қазақстанға, Ертіс алқабына отырықшылылық және қала өмірі тараған кезең:

a)

XIV–XVI ғасырдың басы

b)

XII–XIV ғасырдың басы

c)

XIV–XV ғасырдың басы

d)

X–XIII ғасырдың басы

39.

Кеңгір өзенінің жағасында салынған кесене:

a)

Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесі

b)

Жошы хан кесенесі

c)

Арыстан-баб кесенесі

d)

Қожа Ахмет Йасауи кесенесі

40.

«... үлкен қаланың атауы... Ол ең құнарлы, ағашқа, суға және тамаша бақтарға бай», – деп ортағасырлық авторлардың бірі жазып қалдырған:

a)

Тиспиджаб туралы

b)

Тараз туралы

c)

Баршынкент туралы

d)

Жыланқарауыл туралы

41.

Қарахан күмбезі кесенесі орналасқан қала

a)

Сүяб

b)

Испиджаб

c)

Сайрам

d)

Тараз

42.

Отырар қаласы орналасқан аймақ:

a)

Фараб

b)

Кенже

c)

Шуғар

d)

Сарайшық

43.

XIV-XV ғғ далалық сәулет өнерінің үлгісінде жасалған ескерткіш:

a)

Айша бибі кесенесі

b)

Ақыртас ғимараты

c)

Білеулі ғимараты

d)

Алаша хан кесенесі

44.

Бабажа хатун кесенесі салынған қала маңы

a)

Сайрам

b)

Испиджаб

c)

Тараз

d)

Сүяб

45.

Қарағанды облысының Қаракеңгір өзені бойында орналасқан кесене:

a)

Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесі

b)

Алаша хан кесенесі

c)

Арыстан-баб кесенесі

d)

Қожа Ахмет Йасауи кесенесі

46.

Сәулет өнерінің ескерткіші Айша бибі кесенесі салынған мерзім

a)

VII–VIII ғасырлар

b)

VIII–IX ғасырлар

c)

XI–XII ғасырлар

d)

VI–VII ғасырлар

47.

XI ғ. сәулет өнерінде – терракота:

a)

Күйдірілген кірпіш

b)

Әйнек плиткалар

c)

Фарфорлы кірпіш

d)

Саз балшық

48.

Монишада «бірқалыпты температура, самалдай жарық, шешініп, киінуге арналған кең бөлме, қабырғаларында көркем салынған суреттер болуы тиіс» екендігін жазған:

a)

Ибн Сина

b)

Әл –Фараби

c)

Әл –Бируни

d)

Ибн Рузбихан

49.

Қазақ халқының ынтымағы мен бірлігі, мемлекеттіклігі мен тарихын әлемге әйгілейтін ескерткіш:

a)

Айша бибі кесенесі

b)

Ақыртас ғимараты

c)

Білеулі ғимараты

d)

Алаша хан кесенесі

50.

Археологтардың ең көне мешіттерді тапқан қалалары

a)

Испиджаб және Янгикент

b)

Сайрам және Түркістан

c)

Кедер және Кутебе

d)

Фараб және Алмалық

51.

X–XII ғғ. ауылшаруашылығының жаңалық:

a)

Экзотикалық жемістерді көптеп өсіре бастау

b)

Үш танапты егіншіліктің дамуы

c)

Қос танапты егіншіліктің дамуы

d)

Суармалы егіс жүйесінің жетілдірілуі

52.

X ғасырда ірі сауда орталығына айналған Сырдарияның төменгі ағысындағы қала:

a)

Жанкент

b)

Сауран

c)

Отырар

d)

Тараз

53.

Янгикент қаласы орналасқан аймақ:

a)

Янгикент

b)

Науакент

c)

Баршынкент

d)

Сығанақ

54.

Ұлы Жібек жолының бойындағы ірі қалалар:

a)

Янгикент

b)

Науакент

c)

Баршынкент

d)

Сығанақ

55.

3. X–XIII ғғ. қала тұрғындарының көшпелілерден алып жүрген тауарлары:

a)

бидай, пияз, қияр

b)

мал, жүн, тері, аң терісі

c)

кілем, жапқыш, төсеніштер

d)

сабіз, анар, грек жаңғағы

56.

Ұлы Даланың барлық өңіріне апаратын сауда жолдары мен әскери бағыттар түйіскен қала:

a)

Тараз

b)

Науакент

c)

Отырар

d)

Испиджаб

57.

X–XIII ғасырдың басында айналым мен төлемнің жаппай қолданыстағы құралы, ішкі нарықта ұсақ бөлшек сауда саласында пайдаланылды:

a)

Алтын динарлар

b)

Күміс дирхемдер

c)

Мыс фельстер

d)

Аң терісі

58.

6. X–XIII ғасырдың басында ауылшаруашылық өнімдерін сатылымын ұлғайтуды талап еткен жағдай:

a)

Ауылшаруашылық өнімдерін Византияға сатуы

b)

Көшпелілер санының өсуі

c)

Қала тұрғындары санының өсуі

d)

Жұт салдарынан мал санының азаюы

e)

Мал мен оның өнімдерінің шет елдерге көптеп сатылуы

59.

7. X–XIII ғасырдың басында теңге сарайлары жұмыс істеген Қазақстан қалалары:

a)

A) Үзкент, Алмалық

b)

B) Сарайлы, Торайлы

c)

C) Испиджаб, Отырар

d)

D) Басқамыр, Аяққамыр

60.

XI–XII ғасырдың соңынан бастап дирхемдердің сыртын күміспен жалатып, мыстан соға бастауының себебі:

a)

«Күміс дағдарысы»

b)

«Мыс тексерісі»

c)

Жергілікті сауданың жандануы

d)

«Алтын дағдарысы»

61.

Маңғыстаудағы қалалар, субөлгіштер, суқоймалары, қыш суқұбырлары, суды көтеруге арналған қондырғылар табылған өңір:

a)

Отырар

b)

Тараз

c)

Алмалық

d)

Басқамыр

62.

Деректерде «мұсылмандардың түркілермен сауда жасау орны» деп көрсетілген қала:

a)

Испиджаб

b)

Тараз

c)

Испиджаб

d)

Науакент

63.

1. Қожа Ахмет Ясауидің шәкірті

a)

Сүлеймен Бақырғани

b)

Махмұд Қашқари

c)

Хусейн Хамадани

d)

Ахмет Иүгінеки

64.

Еңбектерін араб тілінде жазған ғалымдар:

a)

Ж.Баласағұни, М.Қашқари

b)

А.Дулати, Қ.А.Ясауи

c)

С.Бақырғани, М.Х.Дулати

d)

әл-Фараби, әл-Бируни

65.

Әл-Фарабидің адамның табиғаты, интеллектуалдық және этикалық жетілу, билеушінің мұраты туралы ой-тұжырымдары айтылған еңбектері:

a)

«Азаматтық саясат», «Бақытқа жету туралы»

b)

«Жүсіп – Зылиха», «Тарих-и-Рашиди»

c)

«Жами ат-тауарих», «Тарих-и Абулхайр хан»

d)

«Диуани лұғат ат-түрк», «Диуани Хикмет»

66.

Аристотельдің барлық кітаптары бойынша түсініктемелер жазған ортағасырлық ғалым:

a)

Бируни

b)

Әл-Фараби

c)

Әл-Фараби

d)

Жалаири

67.

3. X–XII ғғ. исламның Орталық Азияда таралуына ықпал етті:

a)

A) Қарахандардың саясаты

b)

B) Қыпшақтардың саяси және әскери жетістіктері

c)

C) Қарақытайлардың саясаты

d)

D) Оғыздардың саяси және әскери жетістіктері

68.

Сүймен Бақырғанидің халық арасында алған аты:

a)

Қадыр ата

b)

Ұлы нас қазы

c)

Хаким ата

d)

Қайырымды ұстаз

69.

Исламдағы түркі ғалымының негізін қалаушы Қожа Ахмет Ясауи шығармасы:

a)

«Диуани хикмет»

b)

«Кутадгу білік»

c)

«Диуани лұғат-ат түрік»

d)

«Хусрау мен Шырын»

70.

Түркілер арасында ислам мәдениетінің таралуына ықпал етті:

a)

Тараздағы шайқас

b)

Катаган шайқасы

c)

Аңырақай шайқасы

d)

Атлах шайқасы

71.

Ортғасырлық қалаларда мешіттер мен медреселер салу ісі белсенді жүргізілді:

a)

IX–XI ғғ.

b)

IV–VI ғғ.

c)

X–XII ғғ.

d)

V–VII ғғ.

72.

Ахмет Ясауидің алғашқы ұстазы:

a)

Арсылан баб

b)

Ж.Баласағұни

c)

Бақырғани

d)

Жанақ ақын

73.

Түркі мәдениетінің «алтын ғасыры» деп аталған кезең:

a)

X–XIII ғасырлар

b)

IV–VI ғасырлар

c)

X–XI ғасырлар

d)

V–VII ғасырлар

74.

Қарахандық билеуші Мұса ханның ислам дінін мемлекеттік деп жариялаған мерзімі:

a)

IX ғасырда

b)

X ғасырда

c)

XI ғасырда

d)

XII ғасырда

75.

Орта ғасырларда Орталық Азия мен Қазақстанда діни ілімі жөніндегі оқулықтар ретінде қолданылған шығармаларды жазды:

a)

Мұхаммед Қайдар Дулати

b)

Сүймен Бақырғани

c)

Қадырғали Жалаири

d)

Әбілғазы

76.

Карахан хандығында «бас уәзір» атағын ортағасырлық ғалым:

a)

Бируни

b)

М. Қашқари

c)

Ж. Баласағұни

d)

Әл-Исауи

77.

Әлем ғалымдары «Әбу Райхан Бируни ғасыры» деп атайды:

a)

XI ғасырды

b)

XII ғасырды

c)

IX ғасырды

d)

X ғасырды

78.

Түркі өркениетінен шыққан ұлы ғұламаларға жатпайды:

a)

Әбу Райхан Бируни

b)

Махмуд Қашқари

c)

Ахмет Иүгінеки

d)

Әл-Фараби

79.

Түркі тілінде жазған қарахандықтар дәуірінің ақыны:

a)

Ахмет Иүгінеки

b)

Баласағұн Жүсіп

c)

Махмуд Хайдар Дулати

80.

Әл-Фарабидің өз кезінде барлық білімді жүйелеп берген трактаты:

a)

«Бірінші ұстаздың ескерткіштері»

b)

«Масғұт кестелері»

c)

«Кодекс куманикус»

d)

«Ғылымдардың жіктемесі туралы сөз»

81.

XI ғ. екінші ширегінде қарахандық ақсүйектер отбасында дүниеге келген ғұлама:

a)

Жүсіп Хамадан

b)

Оғызбала Бануяр

c)

Махмуд Хайдар Дулати

d)

Махмуд Қашқари

82.

Жүсіп Баласағұни өзінің «Құтты білік» атты поэмасын арнады:

a)

Қыпшақ билеушісіне

b)

Оғыздар билеушісіне

c)

Қарахан билеушісіне

d)

Ресей билеушісіне

83.

Алгебра мен жыл санау жүйесі туралы деректер, тригонометрия негіздері, астрономия мәселелері туралы айтылған Әбу Райхан Бируни еңбегі:

a)

«Азаматтық саясат»

b)

«Бақытқа жету туралы»

c)

«Масғұт кестелері»

d)

«Даниш Хикмет»

84.

Әл-Фараби дүниеге келген қала:

a)

Түркістан

b)

Отырар

c)

Тараз

d)

Қабишин

85.

М. Қашғаридің түркі мәдениетінің бірегей ескерткіші болып табылатын кітабы:

a)

«Диуан лұғат ат-түрк» («Түрік тілінің сөздігі»)

b)

«Даниш Хикмет» («Даналық кітабы»)

c)

«Мәна-ат-тахарир» («Жылнамалар жинағы»)

d)

«Азаматтық саясат»

86.

XI ғ. I ширегінде Қарахан мемлекетінің орталығында дүниеге келген ғалым:

a)

Махмуд Қашқари

b)

Жүсіп Баласағұни

c)

Әл-Фараби

d)

Ибн Рузбихан

87.

Ахмет Иүгінеки болашақ ұрпақты адал өмір сүруге, парасатты болуға үндеген дастаны:

a)

«Құтты білік»

b)

«Ақиқат сыйы»

c)

«Даналық кітабы»

d)

«Диуан лұғат ат-түрік»

88.

Әл-Фараби дүниеге келген жыл:

a)

1070 ж.

b)

870 ж.

c)

950 ж.

d)

1014 ж.

89.

Әбу Райхан Бирунидің 27 жасында жазған тамаша еңбегі төмендегілердің қайсысы?

a)

«Әл-Асар әл-бақия»

b)

«Китаб-ут-Тафхим»

c)

«Канон Масудий»

d)

«Аль-Қанун фит-тиб»

90.

Түркі тілінде жазылған алғашқы энциклопедиялық еңбек:

a)

«Диван лұғат ат-түрк»

b)

«Құтты білік»

c)

«Тарих-и-Рашиди»

d)

«Жамиғ-ат-таварих»

91.

Қағаннан бастап қарапайым қолөнершіге дейін әр әлеуметтік топтың міндеттерін жан-жақты сипаттап жазған:

a)

Ахмет Иүгінеки

b)

Сүлеймен Бақырғани

c)

Мұхаммед Хайдар

d)

Жүсіп Баласағұни

92.

Әл-Фараби жинап, ретке келтірген Аристотельдің ілімі:

a)

«Тривиум»

b)

«Академия»

c)

«Геометрия»

d)

«Органон»

93.

Сіңірген еңбегінің ауқымдылығы байланысты «Екінші ұстаз» атағын алған ортағасырлық ғалым:

a)

Бируни

b)

Ибн Сина

c)

Иүгінеки

d)

Әл-Фараби

94.

«Мен бұл кітабымды хикмет сөздер, мақал-мәтелдер, өлең-жырлар секілді әдеби сөздермен безендіріп шықтым. Үйренушілер мен қызығушылар керекті сөздерді тез, оңай табуы үшін көп жылдар еңбек етіп, сөздерді орын-орындарына қойдым... Бұл жазған еңбегім қолдануға қолайлы болсын деген ниетпен бірнеше қағидаларды түзіп, өлшем үлгілерін жасадым» , – деп Қашғаридың өзі сипаттап берген еңбегі:

a)

«Диван лұғат ат-түрк»

b)

«Дивани Хикмет»

c)

«Құдатғу білік»

d)

«Азаматтық саясат»

95.

Әл-Фараби бойынша, практикалық ғылымдарға жатады:

a)

этика, саясат

b)

логика, математика

c)

арифметика, тригонометрия

d)

жазу, шешендік өнері

96.

Түркология ғылымының негізін қалаған ортағасырлық ғалым:

a)

Бируни

b)

М. Қашғари

c)

Ж. Баласағұни

d)

А. Ясауи