Font size
Worksheets&24-25. Қазақ қоғамындағы ру-тайпалық құрылым мен қалыптасуы
Total questions: 68
Worksheet time: 37mins
Экзогамия деген не?
A) Қарасүйектен қыз алмау
B) Жеті атаға дейін үйлену
C) Рұқсат
D) Бір ру мүшелерінің арасында некелік қатынастарға тыйым салу
Бірнеше ру неге бірікті?
A) тайпаға
B) аумаққа
C) этносқа
D) жүзге
Рудың көшіп-қону аймағы:
A) тайпа бірлестігі
B) атажұрт
C) көшпелі ұлыс
D) көшпелі қоғам
Ірі патронимиялардың тайпалар мен тайпалар одағының шығу тегі қандай?
A) Аңыздық
B) Мифтік
C) Ауыздан-ауызға
D) Жүздерден
Патронимиялар рулар мен тайпалар иерархиясы қалай бөлінеді?
A) Үлкен және жанама
B) Бөлінбейді
C) Кіші және басты
D) Үлкен және кіші, басты және жанама
Жүзге бөлінуде қандай аумақтар шаруашылық-мәдени үдерістердің ерекшеліктері көрініс тапты?
A) Жетісу, Орталық Қазақстан, Батыс Қазақстан
B) Атырау, Шымкент, Тараз
C) Ақтау, Ақмола, Өскемен
D) Түркістан, Верный, Кентау
Көшпелі халықтың құрастырмалы үйі қалай аталды?
A) Тас үй
B) Киіз үй
C) Коттедж
D) Тезек үй
Әрбір қазақ тайпасы мен руының өз несі бар?
A) Заңдары
B) Мектептері
C) Дәстүрлері
D) Шежірелері
Шежіре-
A) кітап жүйесі
B) ауызша немесе жазбаша санамалайтын туыстық қатынастар тізбегі
C) ру-тайпалық ұйым
E) генеологиялық тармақ
D) бағалы тарихи дереккөз
Қазақ халқы неше жүзге бөлінеді?
A) 7
B) 4
C) 5
D) 3
Көшпелілірдің қоғамдық өмірінде не маңызды рөл атқарды?
A) Дәстүр
B) Ру-тайпаға бөліну
C) Ойын ойнау
D) Аңшылықпен айналысу
Ұлыстық жүйе Қазақ хандығында қай ғасырларды сақталды?
A) X-XV
B) X-XI
C) XV-XVIII
D) XV-XVI
Ұрпақтары туыс болып есептелетін адамдардың арасында неке қиюға-
A) барлық жауап дұрыс
B) уақытша келісім берілді
C) қатаң тиым салынды
D) рұқсат етілді
Ірі патронимиялардың шежіресі қандай сипат алады?
A) Бір өте ықпалды оқиғадан
B) Мифтік
C) Ауыздан-ауызға
D) Аңыздық
Ұлыстық жүйе алмасты:
A) көшпелі жүйемен
B) жүздік жүйемен
C) алаштық жүйемен
D) ондық жүйемен
Көшпеліліердегі әке жағынан туыстыққа негізделген ру-тайпалық жүйенің өмір сүруінің басты себебі
A) Шежірені білу
B) Байлыққа ие болу
С) Тарихты білу
D) Ақпарат пен меншікті әкеден балаға беріп отыруында
XV ғасырдың ортасына қарай қазақ этносы неден құралды?
A) Отбасыдан
B) Бай-кедейден
C) Ру-тайпадан
D) Ақсүйек-қарасүйектен
Көшпелі малшы болу үшін не білу керек?
A) Киіз үй құрастыру
B) Атқа міну
C) Домбырада ойнау
D) Табиғи құбылыстар туралы қажетті ақпараттардың бәрін білу керек
Ұлыстарда көшпелілердің көпшілігі немен көшті?
A) жайылымды жермен
B) Қалмақы үйлермен
C) Алтын арбалы көлікпен
D) арбадағы үйлермен
Қай дәстүр шежіреге байланысты пайда болды
A) Ауызша тарих айту
B) Күресу
C) Асық ойнау
D) Ой жарыстыру
Шежірешілер:
A) Барлық жауап дұрыс
B) ұрпақтан ұрпаққа жеткізуші
C) ауызша ақпаратты есте сақтауға қабілетті
D) тамаша жадты иеленген адам
E) Халықтың тарихшы-аңызшылары
Қазақ этносының ұжымдық тарихи жады:
A) этнология
B) шежіре
C) жеті ата
D) этнография
Ұлысты кімдер басқарды?
A) Жұмысшылар
B) Хандар
C) Молдалар
D) Сұлтандар
Шежірелік дәстүр ел арасында ... аңыздар түрінде өмір сүрді.
A) жазбаша
B) белгісіз
C) түрлі
D) ауызша
Жеті атаны білу-
A) жүйені сақтау үшін қажет
B) экзогамияны сақтау үшін қажет
C) аумақты сақтау үшін қажет
D) патронимияны сақтау үшін қажет
Шежірені ұрпақтан-ұрпаққа жеткізушерді қалай атайды?
A) Шежірешілер
B) Халық
C) Молда
D) Мұғалімдер
Тайпалар бірлестігі:
A) шежіре
B) жүз
C) ұлтан
D) ру
Ұлыстың барлық адамы ... бірікті.
A) генеологиялық дәстүрге
B) тайпаға
C) елге
D) жүйеге
Ауызша тарих айту дәстүрі қай дәуірде пайда болды?
A) Тас
B) Қола
C) Темір
D) Сақ
Дереккөздерде қазақ жүздері туралы алғаш қай ғасырда айтылды?
A) XV ғасырдың бас кезінде
B) XІV ғасырдың бас кезінде
C) XVII ғасырдың аяғында
D) XVII ғасырдың бас кезінде
Жүздердің шығу тегінің кең таралған нұсқаларының бірі:
A) әскери
B) адами
C) отбасылық
D) әлеуметтік
Ру-тайпалық ұйым-
A) аңыздық, тарихи ұйым
B) көшпелі қоғамның негізгі белгісі
C) бағалы тарих
D) рулық құрылымның аңызы
Жүздердің қалыптасуына қандай факторлар өз әсерін тигізді?
A) әскери факторлар
B) географиялық
C) шаруашылық-экономикалық
D) саяси
E) барлық жауап дұрыс
Қазақ ру - тайпалары не арқылы біріктірілген?
A) құрылым
B) шежіре
C) ұлыс
D) қоғам
Әрбір ұлыстың көшу аумағы:
A) руы
B) патронимиясы
C) тайпасы
D) жұрты
Шежіре қай жағынан есептеледі?
A) Есептелмейді
B) Әке
C) Ана
D) Бала өзі таңдайды
Ер адам жағынан ататегі ортақ топтар -
A) этнонимдер
B) атамекен
C) патронимиялар
D) шежіре
Тайпалар бірлестіктерін кейін кім басқарды?
A) шежіреші
B) жеке хан
C) ақын
D) тарихшы
Ұлыстық жүйеге нені жатқызуға болады -
A) орыс және моңғол көшпелілерінің мемлекеттік құрылымының көшпелі жүйесі
B) түркі және моңғол көшпелілерінің мемлекеттік құрылымының көшпелі жүйесі
C) түркі және қазақ көшпелілерінің мемлекеттік құрылымының көшпелі жүйесі
D) түркі және орыс көшпелілерінің мемлекеттік құрылымының көшпелі жүйесі
Тайпалар бірлестіктерін кім басқарды?
A) Молдалар
B) Хандар
C) Ақсақалдар
D) Мұғалімдер
Туыс адамдардың үйленуіне салынған тыйым қалай аталады?
(a)
Белгілі бір шаруашылық, қоғамдық және идеологиялық бірліктегі негізгі бір атадан (рудан) өрбіген адамдар тобы. Ер адам жағынан ататегі ортақ топтар қалай аталады?
(a)
Әскери қауіп төнгенде -
A) Тұрақты әскерді жауға қарсы қойды
B) Кең-байтақ қазақ жерін қорғау үшін көрші елдерден әскер шақырды
C) жүздер бір ханның басшылығымен ұйымдасып, ортақ әскер шығарды.
D) Кіші жүз әскерлері үш жүз жерін қорғады
Орта жүз аумағының оңтүстік бөлігін ірі ру....... иеленді
A) алаша
B) қоңырат
C) найман
D) дулат
Кіші жүздің үш ірі бірлестігін ата:
A) Байұлы, Қазыбек, Төле
B) Жалайыр, Төле, Арғын
C) Әлімұлы, Жетіру, Байұлы
D) Керей, Қоңырат, Төлеу
Байұлының құрамына кіретін руларды тап:
A) алаша, қызылқұрт, тана, алтын-жаппас
B) беріш, албан, арғын, найман
C) албан, ысты, қоңырат, суан
D) шеркеш, ысық, байбақты, масқар
E) таз, адай, есентемір,беріш
Жүздер мен рулар бейбіт уақытта барлық мәселені қалай шешті:
A) әр ру өзара бөлек отырып шешуге тырысты
B) бір ханның басшылығымен ұйымдасып, ортақ әскер шығарды
C) жүздің ішінде, қажеттігіне қарай жалпы жиналыс - құрылтай шақыра отырып шешуге тырысты
D) жүздің территориясынан алшақ жерде, қажеттігіне қарай жалпы жиналыс - құрылтай шақыра отырып шешуге тырысты
Ұлы жүздің қысқы жайылымдары жазықта, жазғы жайылымдары қайда болды?
A) Алатау тауларында
B) жазықта
C) Сырдарияның төменгі ағысы
D) Еділ жағалауында
Алты ата әлімұлы бірлестігіне қандай рулар енді:
A) керейт, жағалбайлы, кете
B) шекті, қарасақал, кете
C) табын, тама, кердері
D) шеркеш, беріш, ысық
E) төртқара, шөмекей, қаракесек
Байұлының құрамына қанша ру кірді?
A) 7
B) 12
C) 3
D) 4
Кіші жүз қазақтары қай аумақты иеленді?
A) Жетісу мен батысқа қарай жер
B) Бүкіл Батыс Қазақстан аумағын
C) Солтүстік және Солтүстік-Шығыс Қазақстан
D) Солтүстік Қазақстан
Кіші жүздің екінші ру-тайпалық бірлестігі Жетіруға кіретін руларды анықта
A) үйсін, керей, қоңырат
B) табын, тама, рамадан
C) керей, найман, арғын, тама
D) албан, суан, ошақты, ысты
E) кердері, төлеу, керейт, жағалбайлы
Шежіреге сәйкес, Ұлы жүздің мифтік түпкі бабасының аты:
A) Үйсін
B) Арғын
C) Керей
D) Найман
Ұлы жүз құрамындағы руларды көрсет
A) жалайыр, дулат, сары үйсін
B) дулат, керей, қоңырат
C) шанышқылы, ошақты, қаңлы, сіргелі
D) арғын, найман, албан
E) шапырашты, албан, суан, ысты
Орта жүз қазақтарының аумағы-
A) Солтүстік, Орталық және Шығыс Қазақстан
B) Жетісу мен батысқа қарай жерлер
C) Батыс Қазақстан аумағы
D) Жайық және Ембі өзендері аралығы
Ұлы, Орта және Кіші жүздердің түпкі аталары:
A) Ақарыс
B) Алан
C) Бекарыс
D) Қонарыс
E) Жанарыс
Ұлы жүздің иеленген жері:
A) Батыс Қазақстан аумағы
B) Жетісу мен одан батысқа қарайғы жерлер
C) Солтүстік, Орталық және Шығыс Қазақстан аумағы
D) Қазақстанның шығыс бөлігі
Орта жүзге жататын руларды ата:
A) шөмекей, кете, қаракесек
C) найман, керей, арғын
D) қоңырат, қыпшақ, уақ
E) шеркеш, керей, дулат
B) найман, кете, шапырашты
Ұлы жүздің аса ірі тайпасы:
A) арғын
B) дулат
C) найман
D) қоңырат
Үш жүз-
A) әрқайсысы өз аумағында мекендеді
B) барлық жауап дұрыс
C) қазақтар шежіремен Алаш болып бірікті
D) қазақтың этникалық аумағы мен тілінің біртұтастығын ұғынды
E) «тегі бір екендігі» туралы түсінік сақталған
Далалық тайпалардың бірі, Жетісуда біраз уақыт саяси үстемдік орнатқан, Ұлы жүз қазақтарына өз атауын қалдырған тайпа:
A) үйсін
B) қоңырат
C) найман
D) дулат
Ертеде моңғол әскерінің атақты әскербасылары шыққан, қазіргі Ұлы жүздің үлкен руларының бірі
A) үйсін
B) қоңырат
C) жалайыр
D) дулат
Ұлы жүз руларының көшіп қону шегарасы
А) 1-С, 2-А, 3-В
В) 1-С, 2-А, 3-В
С) 1-С, 2-А, 3-
Көшіп-қонатын жерлері Сарыарқа кеңістігі болған Орта жүздегі аса ірі тайпалық бірлестік
A) найман
B) қоңырат
C) арғын
D) дулат
Қазақстанның шығыс бөлігінде, Алтайдан Жетісу (Жоңғар) Алатауына дейінгі жерлерде және Қызылорда облысының аумағында көшіп-қонып жүрген Орта жүз руы
A) найман
B) қоңырат
C) арғын
D) дулат
Арғындар қонысынан батысқа қарай, Тобылдан бастап Сырдарияның төменгі ағысына дейін көшіп-қонып жүрген ортағасырлық қыпшақтардың тікелей ұрпағы
A) керей
B) қоңырат
C) арғын
D) қыпшақ
Солтүстік және Солтүстік-Шығыс Қазақстанда (Ертіс жағалауы мен Батыс Алтайда) көшіп-қонып жүрген Орта жүз тайпасы
A) керей
B) қоңырат
C) арғын
D) қыпшақ
Қазақстанның солтүстігінде, Торғайдан Алтайға дейінгі аралықта көшіп-қонған, керейлерге туыстас тайпа:
(a)
