wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Grafika. Yozuv va uning turlari

Total questions: 53

Worksheet time: 27mins

Name
Class
Date
1.

Quyidagi gapni to'ldiring: Yozuv ma’lum tarixiy jarayon natijasida shaklanadi va kishilar orasidagi ________ vositasi sifatida ijtimoiy manfaatlar uchun xizmat qiladi.

a)

aloqa-munosabat

b)

o'yin-kulgi

c)

taom-tanlov

d)

sport-musobaqa

2.

Yozuvning qanday xususiyati bor?

a)

Masofa va vaqt ahamiyatsizdir

b)

Faqat og'zaki nutq uchun ishlatiladi

c)

Faqat bir avlodga yetkaziladi

3.

Yozuvning xabar yetkazish imkoniyati tufayli nima sodir bo'ladi?

a)

Turli masofadagi axborotlar umumiy ma’lumotga aylanadi.

b)

Axborot faqat og'zaki tarzda tarqaladi.

c)

Yozuv faqat bitta tilda mavjud bo'ladi.

d)

Xabarlar faqat mahalliy darajada saqlanadi.

4.

Yozuvsiz tilning va xalqning tadrijiy taraqqiyotini o’rganib bo’lmaydi. Bu fikr to'g'rimi?

a)

True

b)

False

5.

Piktografik yozuv nima?

a)

Vaqea-hodisalar haqidagi tafakkur ma’lumotlari jonli va jonsiz vositalar orqali ifodalangan yozuv piktografik yozuv hisoblanadi.

b)

Faqat harflar yordamida ifodalangan yozuv piktografik yozuv hisoblanadi.

c)

Matematik formulalar orqali ifodalangan yozuv piktografik yozuv hisoblanadi.

d)

Faqat raqamlar yordamida ifodalangan yozuv piktografik yozuv hisoblanadi.

6.

Yozuvning dastlabki ko’rinishlari qanday ifodalar tarzida yuzaga kelgan?

a)

Ramziy ifodalar tarzida yuzaga kelgan.

b)

Matematik formulalar tarzida yuzaga kelgan.

c)

She’riy ifodalar tarzida yuzaga kelgan.

d)

Tasviriy san’at asarlari tarzida yuzaga kelgan.

7.

Quyidagi yozuv turlaridan qaysi biri mavjud emas? To'g'ri javobni tanlang.

a)

Piktografik

b)

Logografik

c)

Fonografik

d)

Matematografik

8.

Quyidagi matnga asoslanib, logografik yozuvning piktografik yozuvdan qanday afzalliklari bor?

a)

logografik yozuv xabar qilinishi lozim bo'lgan mazmunni ancha mufassal aks ettiradi.

b)

piktografik yozuvda so'z tartibi va so'zshakllari noaniq, logografik yozuvda esa aniq bo'ladi.

c)

piktografik yozuvda subyektivlikka, ixtiyoriylikka yo'l qo'yiladi, logografik yozuv esa barqaror logogrammalardan tashkil topgan.

9.

Ieroglif yozuvning logografik yozuvdan farqi nimada?

a)

Ieroglif yozuv mavhum tushunchalarni ifodalash imkoniyatiga ega va qadimgi Arabistonda keng foydalanilgan, logografik yozuv esa aniq ma'noni ifodalaydi.

b)

Ieroglif yozuv faqat raqamlarni ifodalaydi, logografik yozuv esa faqat harflarni ifodalaydi.

c)

Ieroglif yozuv faqat zamonaviy tillarda qo'llaniladi, logografik yozuv esa faqat qadimgi tillarda.

d)

Ieroglif yozuvda har bir belgi bir tovushni bildiradi, logografik yozuvda esa har bir belgi bir so'zni bildiradi.

10.

Yozuvni soddalashtirishning birinchi yo'li nima?

a)

Tushunchani yangi shakllar bilan berish o'rniga, mavjud logogrammalar yoki ierogliflar majmuasi orqali ifodash.

b)

Yangi grammatik qoidalarni kiritish.

c)

Yozuvda faqat tovushlarni ifodalash.

d)

Matnni qisqartirish va qisqa so'zlardan foydalanish.

11.

Yozuvni soddalashtirishning ikkinchi yo'li nimaga taalluqlidir?

a)

Logogrammalarni o'zak sifatida qoldirib, grammatik ma'nolar uchun yangi logogrammalar o'ylab topish, ularni o'zak logogrammalar ma'nosiga qarab qo'shish.

b)

Yangi fonetik belgilar yaratish va ularni har bir so'z uchun alohida qo'llash.

c)

Yozuvda faqat tovush belgilaridan foydalanish va logogrammalarni butunlay chiqarib tashlash.

d)

Grammatik ma'nolarni faqat sintaktik belgilar orqali ifodalash.

12.

Yozuvni soddalashtirishning eng unumli va ma'qul usuli nima?

a)

Fonografik yozuvga o'tish.

b)

Yangi alifbo yaratish.

c)

Yozuvni qisqartirish.

d)

Matnni ko'paytirish.

13.

Logografik yozuvning mukammallashgan shakli nima deb ataladi?

a)

Ieroglif yozuv.

b)

Alifbo yozuvi.

c)

Piktografik yozuv.

d)

Fonetik yozuv.

14.

Quyidagi so'zlardan qaysi birida 'x' harfi birinchi bo'g'inda yoziladi?

a)

A) ix-tiyor

b)

B) il-hom

c)

C) ehson

d)

D) rux

15.

O'zbek tilida nechta undosh tovush bor?

a)

25 ta undosh tovush

b)

20 ta undosh tovush

c)

28 ta undosh tovush

d)

15 ta undosh tovush

16.

Quyidagi so'zlardan qaysi birida 'h' harfi ishlatilgan?

a)

ix-tiyor

b)

ehson

c)

il-hom

d)

cho'qqi

17.

O'zbek tilida nechta harf bo'lib, shulardan nechta belgi bo'lib, shulardan 6 tasi unli, 4 tasi yo-lashgan unli, 23 tasi undosh harf?

a)

33 harf, 6 unli, 4 yo-lashgan unli, 23 undosh harf

b)

29 harf, 7 unli, 5 yo-lashgan unli, 20 undosh harf

c)

35 harf, 8 unli, 3 yo-lashgan unli, 24 undosh harf

d)

30 harf, 5 unli, 6 yo-lashgan unli, 22 undosh harf

18.

Quyidagi so'zlardan qaysi birida 'x' va 'h' harflari ma'no farqlashga xizmat qiladi?

a)

xol-hol

b)

ix-tiyor

c)

il-hom

d)

ehson

19.

Quyidagi so'zlardan qaysi birida yonma-yon kelgan ikkita bir xil undoshdan biri tushirilsa, so'z xato hisoblanmaydi?

a)

qattiq-qatiq

b)

ix-tiyor

c)

ehson

d)

il-hom

20.

Fonetik prinsipga ko‘ra, talaffuzda qanday tovush eshitilsa, shunga mos keladigan harf yozilishi lozim. Masalan, qorin-qornim, burun-burnim. Bu prinsipga ko‘ra nima kuzatiladi?

a)

Tovush tushishi kuzatiladi.

b)

Tovush ko‘payishi kuzatiladi.

c)

Harf ko‘payishi kuzatiladi.

d)

Tovush o‘zgarishi kuzatiladi.

21.

Fonematik prinsipga ko‘ra, so‘zda tovushlar qanday talaffuz qilinishidan qat’iy nazar, bir xil yozilishi talab qilinadi. Masalan, olib ketidagi b harfi p deb talaffuz qilinadi. Bu prinsipda nima shart?

a)

B yozilishi shart.

b)

Tovushlar o‘zgartiriladi.

c)

So‘zlar qisqartiriladi.

d)

Harflar tushirib qoldiriladi.

22.

An’anaviy prinsipda so‘zlar qanday yoziladi?

a)

Hozirgi talaffuzga asoslanib yoziladi

b)

Tarixda qanday yozilgan bo‘lsa, shunday yoziladi

c)

Fonetikaga asoslanadi

d)

Morfologikaga asoslanadi

23.

Morfologik va simvolik prinsiplar so‘zlarning yozilishida nimani nazarda tutadi?

a)

Grammatika va leksikaning manfaatlarini nazarda tutadi.

b)

Faqat fonetik qonunlarni nazarda tutadi.

c)

So‘zlarning talaffuzini o‘zgartirishni nazarda tutadi.

d)

Yangi so‘zlar yaratishni nazarda tutadi.

24.

O‘zbek xalqi VII asrlarda qaysi yozuvlardan foydalangan?

a)

Runik, uyg‘ur, so‘g‘d, moniy, braxma

b)

Arab yozuvi

c)

Lotin yozuvi

d)

Kirill yozuvi

25.

O‘zbek yozuvi 1929-1940 yillarda qaysi yozuvdan foydalangan?

a)

Lotin yozuvi

b)

Arab yozuvi

c)

Kiril yozuvi

d)

Devanagari yozuvi

26.

Quyidagi lotin harfi qaysi raqam bilan belgilanadi? Aa

a)

1

b)

2

c)

3

d)

4

27.

Lotin alifbosida nechta harf bor?

a)

29 ta harf

b)

26 ta harf

c)

32 ta harf

d)

28 ta harf

28.

Lotin alifbosida 'G’g’' harfi qaysi raqam bilan belgilanadi?

a)

26

b)

15

c)

18

d)

22

29.

Lotin yozuvi asosidagi asosiy imlo qoidalariga ko‘ra, undoshlar (ayrim) so‘z o‘rtasi va oxirida qo‘shaloq kelishi mumkin. Quyidagi so‘zlardan qaysi birida qo‘shaloq undosh kelgan?

a)

grammatik

b)

mavzu

c)

orzu

d)

xudo

30.

Ayrim so‘zlarda I, II, III shaxs egalik qo‘shimchasi qo‘shilganda y (u) tovushi qo‘shib aytiladi va yoziladi. Quyidagi so‘zlardan qaysi birida bu qoida amal qiladi?

a)

mavzuyingiz

b)

mavzu

c)

xudo

d)

grammatik

31.

g,g’ bilan tugagan so‘zga jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi qo‘shilganda qanday yoziladi?

a)

barg-ga-bargga; cho‘g’-ga-cho‘g’ga; bog’-ga-bog’ga

b)

barg-ga-barga; cho‘g’-ga-cho‘ga; bog’-ga-boga

c)

barg-ga-barg’a; cho‘g’-ga-cho‘g’a; bog’-ga-bog’a

d)

barg-ga-bargg’a; cho‘g’-ga-cho‘g’g’a; bog’-ga-bogg’a

32.

Qo‘shimcha qisqartma otlarga qo‘shib yoziladi: O‘zMUNing. Yonma-yon kelgan ikki qisqartma ajratib yoziladi: O‘zR FA. To‘g‘rimi yoki noto‘g‘rimi?

a)

To‘g‘ri

b)

Noto‘g‘ri

33.

Birikmadan yuzaga kelgan qo‘shma otlar qo‘shib yoziladi. Bu qoidaga misol keltiring.

a)

so‘zboshi, mingboshi

b)

kitob do‘koni, o‘quv xonasi

c)

yashil daraxt, katta uy

d)

tez yordam, ko‘kalamzor

34.

Juft so‘zlar orasida -u,-yu yuklamalari bog‘lovchi vazifasida kelsa, yuklama chiziqcha bilan yoziladi. Misol keltiring.

a)

do‘st-u dushman, yer-u osmon

b)

do‘st va dushman, yer va osmon

c)

do‘st dushman, yer osmon

d)

do‘st-u dushman, yer va osmon

35.

Yuzma-yuz, rang-barang tarzidagi so’zlar qanday yoziladi?

a)

chiziqcha bilan yoziladi

b)

qo’shimcha bilan yoziladi

c)

alohida yoziladi

d)

birlashtirib yoziladi

36.

Kirill alifbosida 3 yuklama qo’shib, qolgan ajratib yozilar edi. Lotin yozuvida esa 4 yuklama qo’shib, qolgan ajratib yoziladi. To'g'rimi yoki noto'g'rimi?

a)

True

b)

False

37.

Arabcha raqamlardan keyin tartibni bildiruvchi chiziqcha qo’yiladi: 60-yillar: 1999- yilning 1-sentabri. Qaysi belgidan foydalaniladi?

a)

chiziqcha

b)

nuqta

c)

vergul

d)

so‘roq belgisi

38.

Qo’shma fe’llar doimo ajratib yoziladi: sotib ol, tasdiq qil. Ushbu fe’llar qanday yoziladi?

a)

ajratib yoziladi

b)

birga yoziladi

c)

qo’shib yoziladi

d)

alohida yoziladi

39.

Yildan yilga, kundan kunga tipidagi so’zlarda chiziqcha qo’yilmaydi (kirill alifbosida qo’yiladi: kundan-kunga, yildan-yilga). To'g'rimi yoki noto'g'rimi?

a)

True

b)

False

40.

Birato’la, birvarakayiga, biroq, birmuncha, buyon so’zlari qanday yoziladi?

a)

qo’shib yoziladi

b)

alohida yoziladi

c)

tire bilan yoziladi

d)

vergul bilan yoziladi

41.

Joy nomlarida atoqli ot tarkibidagi sifatlovchi ham yoziladi: shimoliy Kavkaz. Qanday harfda yoziladi?

a)

bosh harfda

b)

kichik harfda

c)

har ikkala harfda

d)

umuman yozilmaydi

42.

Xalqaro tashkilotlar, davlatlar, oliy tashkilotlar, mansab (oliy)lar tarkibidagi so’zlar qanday yoziladi?

a)

har bir so’z bosh harf bilan yoziladi

b)

faqat birinchi so’z bosh harf bilan yoziladi, qolganlari kichik harf bilan yoziladi

c)

faqat oxirgi so’z bosh harf bilan yoziladi

d)

hamma so’zlar kichik harf bilan yoziladi

43.

Ba’zi atoqli otlarning faqat birinchi so’zi bosh harf bilan yoziladi: O’zbekiston Milliy tiklanish partiyasi, Fanlar akademiyasi. Qaysi so’z bosh harf bilan yoziladi?

a)

faqat birinchi so’zi

b)

har bir so’zi

c)

oxirgi so’zi

d)

ikkinchi so’zi

44.

"She’rning har bir misrasi bosh harf bilan boshlanadi", degan qoida lotin alifbosidagi imlo qoidalariga kiritilganmi?

a)

yo'q, kiritilmagan

b)

ha, kiritilgan

c)

faqat ba'zi she'rlarda kiritilgan

d)

faqat rasmiy hujjatlarda kiritilgan

45.

Tartib raqami qavsda berilsa (1) 2) a) b)), jumla kichik harfdagi so’z bilan boshlanadi. To'g'rimi yoki noto'g'rimi?

a)

True

b)

False

46.

Inisiallar, “Boing- 767”, “5- A sinf” kabi birikmalar bo’g’in ko’chirishda bir satrda yoziladi (bo’g’inga ajratilmaydi). Ushbu birikmalar qanday yoziladi?

a)

bir satrda yoziladi

b)

bo’g’inga ajratiladi

c)

ikki satrda yoziladi

d)

alohida yoziladi

47.

s undoshi so’z boshida, so’z oxirida, old qo’shimchadan keyin, undoshdan keyin kelsa S yoziladi: sirk, shpris, antiskilon, kvars, konsert; s undoshi unlidan keyin kelsa ts yoziladi: militsiya, litsey. Qaysi so’zlarda 's' yoziladi?

a)

sirk, shpris, antiskilon, kvars, konsert

b)

militsiya, litsey, sirk, kvars

c)

antiskilon, litsey, konsert, militsiya

d)

shpris, litsey, militsiya, kvars

48.

Ushbu so’zlar qaysi til orqali o’zlashgan?

a)

Rus tili

b)

Arab tili

c)

Ingliz tili

d)

Fransuz tili

49.

21. ______ belgisi yozilmaydi: palto, albom, yanvar; -o, -i dan oldin kelsa u yoziladi: batalon-batalyon, Ilin-ilyin.

a)

ь (yumshatish belgisi)

b)

ъ (qattiqlik belgisi)

c)

й (y harfi)

d)

э (e harfi)

50.

22. ‘ belgisi o’rnida asosan ______ qo’yiladi: ma’no, da’vo, san’at.

a)

‘ (tutuq belgisi, apostrof)

b)

- (tire)

c)

; (nuqta-vergul)

d)

" (ikki tirnoq)

51.

Yozuvni soddalashtirishda qaysi usul eng samarali hisoblanadi?

a)

Yozuvni qisqartirish va soddalashtirish.

b)

Grammatik qoidalarni o'zgartirish.

c)

Yangi so'zlar yaratish va ularni qo'llash.

d)

Yozuvni fonetik asosda o'zgartirish.

52.

Yozuvda harflar qanday tartibda joylashishi kerak?

a)

O'zaro bog'lanishiga qarab.

b)

Alifbo tartibida.

c)

O'zbek tilidagi qoidalar asosida.

d)

Har bir so'zning talaffuziga qarab.

53.

Yozuvda logogrammalarni qanday qo'llash mumkin?

a)

Faqat grammatik ma'nolarni ifodalashda.

b)

Har bir so'z uchun alohida logogramma yaratish orqali.

c)

Fonetika asosida qo'llash orqali.

d)

O'zaro bog'lanishlarni ifodalashda.