wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Қазақ хандығы және «қазақ» атауы (13-сынып)

Total questions: 50

Worksheet time: 25mins

Name
Class
Date
1.

Жастайынан сайланған хандарға ақыл беретін кеңесші:

a)

Инақ

b)

Наиб

c)

Әмір

d)

Құшыр

e)

Қалан

2.

Қазақ халқының халық болып қалыптасу барысын бұзған қандай оқиға?

a)

XIII ғасыр басындағы моңғол шапқыншылығы

b)

XVII ғасырдағы жоңғар шапқыншылығы

c)

Орта Азия елдерімен болған қақтығыс

d)

XV ғасырда көрші мемлекеттердің шапқыншылығы

e)

Қазақстанға көрші елдерден әртүрлі тайпалардың көшіп келуі

3.

Қазақ халқының этникалық жағынан қалыптасуында басты рөл қай тайпалар атқарды?

a)

Ноғайлар

b)

Ақ Орда тайпалары

c)

Моғолдар

d)

Яғма тайпалары

e)

Оғыздар

4.

Жәнібек, Керей хандармен бірігіп көшкен ру-тайпалар алғашқы кезде қалай аталған?

a)

«Өзбек-қазақтар»

b)

«Монғол-татарлар»

c)

«Маңғыт-ноғайлар»

d)

«Түркілер»

e)

«Қимақтар»

5.

Жәнібек, Керей хандармен бірігіп көшкен ру-тайпаларға біртіндеп қандай атау тұрақтанды?

a)

Өзбек

b)

Қазақ

c)

Ноғай

d)

Қыпшақ

e)

Дулат

6.

Шығыс Дешті Қыпшақта «қазақ» атауы әлеуметтік мағынада қолданылған:

a)

IX–X ғасырда

b)

VII–VIII ғасырда

c)

VI–VII ғасырда

d)

X–XI ғасырда

e)

XII–XIV ғасырда

7.

IX–X ғасырларда «қазақ» атауы әлеуметтік мағынада қолданылған жер:

a)

Шығыс Дешті Қыпшақта

b)

Түркістанда

c)

Жетісуда

d)

Алтын Ордада

e)

Египетте

8.

Өзбек ұлысында (XV ғ.) үш халықтың болғандығы, оның ішінде ең көбі, ержүректері «қазақ» екені жайлы хабар айтқан:

a)

Рузбихан

b)

Ш. Уалиханов

c)

Б. Е. Көмеков

d)

В. Рубрук

e)

М. Дулатов

9.

«Алаш» сөзі шамамен қай ғасырларда алғаш рет айтылды:

a)

VII–VIII ғғ.

b)

VIII–IX ғғ.

c)

IX–X ғғ.

d)

X–XI ғғ.

e)

XI–XII ғғ.

10.

Қазақ жүздерінің құрылу себебін жазған ғалым:

a)

А. Құнанбаев

b)

Ы. Алтынсарин

c)

Ш. Уалиханов

d)

Левшин

e)

С. Торайғыров

11.

XIII ғасырға дейін «қазақ» атауының қолданылып келген мағынасы:

a)

Еркін адамдар

b)

Жауынгерлер

c)

Көшпелілер

d)

Егіншілер

e)

Бақташылар

12.

Қазақ халқының құрамына енген ру-тайпалар өздерінің ен-таңбаларын салған жартас:

a)

Таңбалы Нұра

b)

Жетісу

c)

Алтын Орда

d)

Арыстан баб кесенесі

e)

Ноғай ордасы

13.

Қазақ халқының құрылымына байланысты «қазақ» атауы біржола этникалық сипатқа ие болған уақыт:

a)

XIV ғасырдың II жартысында

b)

XIV ғасырда

c)

XV ғасырда

d)

XV ғасырдың II жартысы

e)

XV ғасырдың I жартысында

14.

Ежелгі Сібір тайпалары тілдерінде «қазақ» сөзінің мағынасы:

a)

Зор, күшті, көшпелі

b)

Еркін, азат, алып

c)

Мықты, берік, алып

d)

Көшпелі, алып, еркін

e)

Күшті, еркін, мықты

15.

«Қазақ» сөзі этникалық мағынаға ие бола бастаған ғасыр:

a)

XVII ғасыр

b)

XVI ғасыр

c)

XVIII ғасыр

d)

XIV ғасыр

e)

XV ғасыр

16.

«Қазақ» сөзі көне түрік дәуірінде пайда болып, XIII ғасырға дейін қандай мағынада қолданылып келген:

a)

«Еркін адамдар»

b)

«Алаш»

c)

«Алып»

d)

«Мықты»

e)

«Берік»

17.

«Қазақ жүздерінің құрылу себебі, олар (қазақтар) көшіп-қонып жүрген жерлерінде өз құқықтарын қорғау үшін одақтар құрған. Ол одақ – қазақ жүздері», – деп жазған қазақ ғалымы:

a)

Ш. Уәлиханов

b)

Ә. Марғұлан

c)

К. Ақышев

d)

Х. Алпысбаев

e)

А. Байтұрсынов

18.

Қашан қазақ тілі өзіне тән ерекше белгілері бар, дербес тілге айналды:

a)

XV ғасырда

b)

XVI ғасырда

c)

XVII ғасырда

d)

XIV ғасырда

e)

XIII ғасырда

19.

Қазақ хандығының құрылуына қай екі мемлекеттің ішкі-сыртқы жағдайындағы оқиғалар әсер еткен:

a)

Әбілқайыр хандығы мен Моғолстан мемлекеті

b)

Ноғай Ордасы мен Әбілқайыр хандығы

c)

Моғолстан мен Хиуа хандығы

d)

Алтын Орда мен Әмір Темір мемлекеті

e)

Ноғай Ордасы мен Моғолстан мемлекеті

20.

Қазақстанның оңтүстігіндегі, Қаратау баурайындағы, Сырдария бойындағы, Түркістанның солтүстігіндегі тайпалар Керей мен Жәнібек сұлтандардың төңірегіне қай уақытта топтасты:

a)

XV ғ. 40–50 жж.

b)

XV ғ. 30–40 жж.

c)

XVI ғ. 40–50 жж.

d)

XVI ғ. 20–30 жж.

e)

XIV ғ. 40–50 жж.

21.

Қазақ хандығы құрылған уақыт:

a)

1465–1460 жж.

b)

1428–1468 жж.

c)

1455–1458 жж.

d)

1445–1456 жж.

e)

1466–1470 жж.

22.

Керей мен Жәнібектің маңына жиналғандар саны:

a)

200 мың

b)

100 мың

c)

450 мың

d)

300 мың

e)

600 мың

23.

Қазақ сұлтандарын құшақ жая қарсы алып, жер бөліп берген моғол ханы:

a)

Есен-бұға хан

b)

Тоғылық-Темір хан

c)

Қызыр-Қожа хан

d)

Жүніс хан

e)

Уәйіс хан

24.

Қазақ хандығы алғашында Қазақстанның қай аумағында құрылды:

a)

Батыс Жетісуда

b)

Орталық Қазақстанда

c)

Еділ мен Жайық аралығында

d)

Сырдария мен Әмудария аралығында

e)

Батыс Қазақстанда

25.

Қазақ хандығының тағына бірінші отырған:

a)

Керей хан

b)

Барақ хан

c)

Бұрындық хан

d)

Қасым хан

e)

Хақназар хан

26.

XV ғасырдың 70 жылдарыңда қазақ хандары басып алған аймақ:

a)

Сырдария бойы мен Қаратау өңірі

b)

Жетісудың шығыс бөлігі

c)

Еділ–Жайық аралығы

d)

Солтүстік Қазақстан даласы

27.

Қасым хан тұсындағы Қазақ хандығының астанасы:

a)

Сығанақ

b)

Отырар

c)

Тараз

d)

Сауран

e)

Созақ

28.

«Қасым ханның қасқа жолы» неше бөлімнен тұрған:

a)

5 бөлім

b)

2 бөлім

c)

3 бөлім

d)

7 бөлім

e)

12 бөлім

29.

Қай ханның тұсында Орыс мемлекетімен алғаш рет байланыс орнатылды:

a)

Қасым ханның

b)

Хақназар ханның

c)

Тәуке ханның

d)

Жәңгір ханның

e)

Керей ханның

30.

Алғашқы қазақ ханы Жәнібек тұсында достық қатынаста өмір сүрген ноғайлар мен қазақтарды «екі туысқан Орда» деп атаған ғалым:

a)

Шоқан Уәлиханов

b)

Әбілғазы хан

c)

Қадырғали Жалайри

d)

Махмуд Қашқари

e)

Рузбихан Исфахани

31.

XIII–XV ғасырлардан аттары бізге аңыз болып жеткен ауызша поэзия өкілдерінің бірі:

a)

Асан қайғы

b)

Бұқар жырау

c)

Үмбетей жырау

d)

Доспамбет жырау

e)

Біржан сал

32.

Қазақ хандығының құрылуы қарсаңында арғындар мекендеді:

a)

Ертістен батысқа қарай, Орталық Қазақстанда

b)

Іле, Шу, Талас өзендері бойында

c)

Ұлытаудан Есілге дейін жерлерде

d)

Жетісуда

e)

Түркістан мен Қаратау аралығында

33.

XV ғасырда қалыптасқан саяси-тарихи жағдайлар қазақ халқының ... әсер етті:

a)

ұлттық мемлекет болып құрылуына

b)

сыртқы саясатының дамуына

c)

күшеюіне

d)

әлсіреуіне

e)

бірігуінің аяқталуына

34.

Қазақ хандығының құрылған уақыты туралы мәлімет беретін тарихи шығарма:

a)

Тарихи-Рашиди

b)

Оғызнама

c)

Кодекс куманикус

d)

Шежірелер жинағы

e)

Тарих-и-Абулхаир-хани

35.

Қазақ хандығы үшін саяси-экономикалық және әскери-стратегиялық жағынан маңызы зор болған қалалар:

a)

Сыр бойындағы

b)

Жетісу аймағындағы

c)

Шу өзені бойындағы

d)

Іле аймағындағы

e)

Талас өзені бойындағы

36.

XV ғасырдың аяғындағы Қазақ хандығының негізгі қарсыласы:

a)

Шайбани хан

b)

Көшім

c)

Жүніс хан

d)

Әмір Темір

e)

Уәйс хан

37.

Қазақ хандығының құрылуы мен нығаюы нәтижесінде қол жеткізілген жағдай:

a)

Ішкі феодалдық қырқыс пен талас тартыстар тоқтатылды

b)

Ұлы Жібек жолы бойындағы сауда жанданды

c)

Хандардың озбырлығына шек қойылды

d)

Қазақ хандығы үш жүзге бөлініп, әрқайсысында дербес хандар билік ете бастады

e)

Қазақ халқының ру-тайпаларға бөлінуі жойылды

38.

Хақназар ханның сыртқы саясаттағы бағытын өзгертуге әсер етті:

a)

Сібір ханы мен Моғолстан билеушілерінің шабқыншылық жорықтары

b)

Шайбани ұрпақтарының жиі жасауы

c)

Бұхар ханының наразылығы

d)

Ташкент билеушісі Баба сұлтанның екі жүзді саясаты

e)

Өзбек ханы Абдаллахтың күшеюі

39.

«Қастаспай дос болып, өзара көмектесу» жөнінде «ант берісген шарт» жасаған хандар:

a)

Хақназар, II Абдаллах

b)

Тәуекел, Баба сұлтан

c)

Есім, Имамқули

d)

Қасым, Мұхаммед Шайбани

e)

Есім, Әбд-ар-Рахим

40.

1583 жылы «Ант беріскен шартты» бұзып, Тәуекел хан Өзбек ханнан қайтарып алған қалалар:

a)

Сауран, Түркістан, Отырар, Сайрам

b)

Сүяб, Ташкент, Түркістан, Отырар

c)

Қойлық, Үзгент, Сығанақ

d)

Сүяб, Сығанақ, Ташкент

e)

Отырар, Сайрам, Сауран

41.

Тәуекел хан Мауараннахрға баса көктеп кірген жыл:

a)

1598 ж.

b)

1590 ж.

c)

1596 ж.

d)

1588 ж.

e)

1599 ж.

42.

Қазақ хандығы мен Өзбек хандығы арасындағы ұзақ жылдар жүргізілген соғыстың нәтижесі:

a)

Қазақ хандығының жеңіске жетіп, Ташкентті қосып алуы

b)

Сыр бойындағы қалалардан айырылуы

c)

Қазақ хандығының жеңіске жетіп, Ташкентті қосып алуы

d)

Сауран, Түркістан, Отырар, Сайрам қалаларын қайтарып алуы

e)

Қазақ хандығы экономикалық жағынан әлсіреді

43.

Есім ханның билік құрған жылдары:

a)

1598–1628 жж.

b)

1523–1532 жж.

c)

1532–1537 жж.

d)

1511–1518 жж.

e)

1580–1582 жж.

44.

XVII ғасырдың басында Қазақ хандығында бір мезгілде билік құрған екі хан:

a)

Есім, Тұрсын

b)

Тәуекел, Шығай

c)

Тәуке, Тұрсын

d)

Жәңгір, Тәуке

e)

Хақназар, Тәуекел

45.

Қазақ-бұқар соғысында Есім хан қолданған ұтымды соғыс тәсілі:

a)

Қорғанысты шайқас

b)

Шабуыл жасау

c)

Партизандық әдіс

d)

Барлау әдісі

e)

Окоптық тәсіл

46.

XVII ғасырдың II жартысындағы қазақ хандығының астанасы:

a)

Түркістан

b)

Сүяб

c)

Сығанақ

d)

Алмалық

e)

Сауран

47.

XVII ғасырда қазақ хандығының ішкі-сыртқы саясаттағы беделінің әлсіреуіне себеп болған:

a)

Кіші хандардың дара билікке ұмтылуы

b)

Бай-шонжарлардың арасындағы билік үшін тартыстар

c)

Ақсүйектердің арасындағы ынтымақ, ауыз бірліктің болмауы

d)

Ойраттар шабуылының жиілеуі

e)

Руарлық қырқыс тар

48.

1628–1652 жылдары хан тағына отырған Есім ханның баласы:

a)

Жәңгір

b)

Тәуке

c)

Шығай

d)

Тұрсын

e)

Тәуекел

49.

Жәңгір хан 600 жауынгерімен жоңғардың 50 мың жауынгеріне қарсы тұрған шайқас:

a)

Орбұлақ

b)

Аягөз

c)

Аңырақай

d)

Қалмақ қырылған

e)

Бұланты

50.

Орбұлақ шайқасы болған жыл:

a)

1643 ж.

b)

1642 ж.

c)

1628 ж.

d)

1630 ж.