Wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Ик биоэкология 2

Total questions: 162

Worksheet time: 1hrs 21mins

Name
Class
Date
1.

Мезоэкожүйені көрсетіңіз:

a)

Мұхит.

b)

Шалшық.

c)

Шөл.

d)

Аквариум.

e)

Тоған.

2.

Атмосфераның газ құрамының компоненттерін көрсетіңіз:

a)

Азот

b)

Диоксиндер

c)

Азот оксидтері

d)

Күкірт

e)

Нитраттар

3.

Атмосфераның қабаттарын көрсетіңіз:

a)

Маринобиосфера

b)

Тропосфера

c)

Аквабиосфера

d)

Педосфера

e)

Ноосфера

4.

Форикалық байланыстарды көрсетіңіз:

a)

Қасқырдың қоянмен қоректенуі.

b)

Кемірушілердің індерінде  жәндіктердің тіршілік етуі.

c)

Өсімдік тұқымдарының жануарлар арқылы таралуы.

d)

Құстардың тыныс алуы үшін қайыңның оттегіні бөлуі.

e)

Құстардың ұя жасау үшін өсімдік қалдықтарын пайдалануы.

5.

Биогенді затты көрсетіңіз:

a)

Тастар

b)

Көміртегі

c)

Бактерия

d)

Топырақ

e)

Жануарлар

6.

Гидрологиялық факторларға не жатады:

a)

Жануарлардың мекен етуі.

b)

Топырақтың механикалық құрамы.

c)

Климаттық жағдайлар.

d)

Судың физикалық және химиялық қасиеттері.

e)

Жарықтың таралуы.

7.

Организмдердің суды тұтынуына және қоректену ортасындағы ылғалдылықтың әртүрлі болуына және организмдердің икемделу қабілетіне байланысты неше топқа бөлінеді:

a)

3

b)

2

c)

4

d)

6

e)

5

8.

Зат алмасу қарқындылығына қарай организмдер неше топқа бөлінеді:

a)

4

b)

5

c)

2

d)

3

e)

6

9.

Лайлы секіргіш балығы ұзақ уақыт сусыз жерде тыныс алу үшін қай мүше қызмет атқарады:

a)

Тері жамылғысы.

b)

Желбезек.

c)

Ауыз қуысы.

d)

Желбезек пластиналары.

e)

Жүрек қуысы.

10.

Қалпына келу үдерісі төмен, дене температурасы тұрақсыз және толығымен термореттеуші механизмдері жоқтығымен сипатталатын организмдер:

a)

гетеротермдi

b)

гомойотермді

c)

гелиофиттер

d)

геофилдер

e)

пойкилотермді

11.

Экологиялық оптимумы фотосинтездік толық жарықпен қамтамасыз етілу аумағына қатысты және күшті көлеңкелену олардың жоюылуына әкеледі:

a)

Көлеңке сүйгіш.

b)

Жарық сүйгіш.

c)

Көлеңкеге төзімді.

d)

Ылғал сүйгіш.

e)

Құрғақшылыққа төзімді.

12.

Су шығының шектеу және олардың аз бөлігінің жоғалтуға да қабілетсіз:

a)

Мезофиттер және мезофилдер.

b)

Ксерофиттер және ксерофилдер.

c)

Гидатофиттер.

d)

Сапрофиттер.

e)

Гигрофиттер және гигрофилдер.

13.

Су мен ауа ылғалдылығын тутынуы аз болуымен, құрғақ және ылғалды ауыспалы кезеңдерді өткізуге қабілеттілігімен ерекшеленеді:

a)

Мезофиттер

b)

Гиграфиттер

c)

Ксерофиттер

d)

Гидатофиттер

e)

Сапрофиттер

14.

Иондарды белсенді реттеу мүмкіндігі бар, ортадағы және организмдегі иондардын сандық көрсеткішінің айырмашылығын анықтайтын жүйе:

a)

Пойкилотермді

b)

Гомойтермді

c)

Пойкилоосмостық

d)

Гомойоосмыстық

e)

Гетеротермді

15.

Тотықтырып-қалпына келтіру реакциясын жоғары қарқындылықпен өткізуімен сипатталады, жылуды реттеу қабілеті нақтыланған және температурасы тқрақты орагнизмдер:

a)

пойкилотермді

b)

гетеротермдi

c)

гомойотермді

d)

геофилдер

e)

гелиофиттер

16.

Гипоксия белгілері:

a)

Тек дене қызуының көтерілуі.

b)

Ауыздың құрғауы.

c)

Тек бас ауруы.

d)

Мұрын қанауы.

e)

Тыныс алудың қиындауы, әлсіздік, жүрек соғысының жиілеуі.

17.

Демэкология зерттейді:

a)

Түраралық қарым-қатынастарды.

b)

Бірлестіктерді.

c)

Ортаның абиотикалық факторларын.

d)

Қоршаған ортаға адамның іс-әрекетін.

e)

Популяцияларды.

18.

Биосфера сфераларын көрсетіңіз (В.И.Вернадский бойынша):

a)

Ноосфера

b)

Экосфера

c)

Тірі зат

d)

Негізгі зат

e)

Атмосфера

19.

Қоршаған орта мен даму бойынша БҰҰ Конференциясының негізгі құжатын атаңыз:

a)

Орманның барлық түрлерін басқаруды, сақтау мен тұрақты дамуы бойынша ғаламдық консенсустың принциптері туралы мәлімдеу.

b)

«Біздің ортақ болашағымыз» мәлімдемесі.

c)

Қоршаған орта бойынша БҰҰ-ның бағдарламасы.

d)

ХХІ ғасыр күн тәртібі.

e)

Ауыз су бағдарламасы.

20.

Аймақтық келісім шарттарды анықтаңыз:

a)

Үлкен арақашықтарға ауаның трансшекаралық ластану туралы Конвенция.

b)

Миграция жасайтын жабайы жануарларды қорғау туралы Конвенция.

c)

Дунайды пайдалану мен қорғау туралы.

d)

Жерорта теңізді ластанудан қорғау туралы Конвенция.

e)

Үй жануарларын қорғау.

21.

Ғаламдық келісім-шарттарды анықтаңыз:

a)

Дунайды пайдалану мен қорғау туралы.

b)

Антарктика тіршілік ресурстарын қорғау туралы Конвенция.

c)

Жерорта теңізді ластанудан қорғау туралы Конвенция.

d)

Үлкен арақашықтықтарға ауаның трансшекаралық ластануы туралы конвенция.

e)

Полярлық аюды қорғау туралы келісім.

22.

Сарқылатын және қайта қалыптаспайтын тобына жататын табиғи ресурстарды көрсетіңіз:

a)

Көмір

b)

Өсімдіктер әлемі

c)

Құнарлы топырақ

d)

Шымтезек

e)

Тұщы су

23.

Сарқылатын және қайта қалыптасатын тобына жататын табиғи ресурстарды көрсетіңіз:

a)

Мұнай

b)

Көмір

c)

Темір

d)

Тастар

e)

Өсімдіктер

24.

Түймедақ табиғи ресурстардың қай тобына жататының көрсетіңіз:

a)

Денсаулықты сақтау категорясына.

b)

Сарқылатын ресурстар.

c)

Оттегінің басты көзі.

d)

Салыстырмалы қалыптасқан.

e)

Энергетикалық категориясына.

25.

Синэкология зерттейді:

a)

Дараны

b)

Түрішілік қарым-қатынастарды

c)

Бірлестіктерді

d)

Ортаның абиотикалық факторларын

e)

Адамның қоршаған ортаға әсерін

26.

Ортаның ластануы – бұл:

a)

Ортаға өзіне тән емес агенттердің енуі.

b)

Қазба байлықтарды алу үшін пайдаланатын табиғи объектілер мен құбылыстар.

c)

Ортада бар болған агенттердің концентрациясының қалыпты жағдайы.

d)

Қазіргі кезде және болашақта пайдаланатын табиғи объектілер мен құбылыстар.

e)

Салыстырмалы қалыптасатын табиғи ресурстар.

27.

Физикалық ластануды көрсетіңіз:

a)

Биотикалық

b)

Микробиологиялық

c)

Антропогендік

d)

Химиялық

e)

Жарықтық

28.

Биоэкология ғылымының дамуына үлкен үлес қосқан көне грек ғалымы:

a)

Аристотель

b)

Р.Бойль

c)

Пилин

d)

Теофраст

e)

Р.Реомюр

29.

Рим ғалымы Пилиннің экологияға үлкен үлес қосқан еңбегі:

a)

«Жануарлар тарихы».

b)

«Табиғи тарих».

c)

«Жануарлар экологиясы».

d)

«Ағзалардың жалпы морфологиясы».

e)

«Табиғат жүйесі».

30.

Жануарлар мен өсімдіктер систематикасының негізін қалаушы, фенологиялық бақылаудың бастамашысы болған:

a)

К. Линней.

b)

Жан-Батис Ламарк.

c)

Ж. Бюффон.

d)

Р. Реомюр.

e)

А. Гумбольдт.

31.

Ч.Дарвиннің 1859 жылы шыққан еңбегі:

a)

«Адамының шығу тегі және жыныстық сұрыпталу».

b)

«Ағзалардың жалпы морфологиясы».

c)

«Жануарлар экологиясы».

d)

«Түрлердің дамуы табиғи сұрыпталу арқылы өтеді».

e)

«Табиғат жүйесі».

32.

1875 жылы қай Австрия ғалымы биосфера туралы түсінік қалыптастырды:

a)

К.Линней

b)

Ю.Либих

c)

А.Гумбольдт

d)

К.Мебиус

e)

Э.Зюсс

33.

Эндоэкология нешеге бөлінеді:

a)

2

b)

5

c)

6

d)

4

e)

3

34.

Жүйелік экология неше бөлімнең тұрады:

a)

4

b)

3

c)

2

d)

8

e)

5

35.

В.Н.Сукачев биоценоз туралы түсінікті қай жылы ұсынды:

a)

1900

b)

1934

c)

1942

d)

1938

e)

1935

36.

Гиляров бойынша экожүйе:

a)

физикалық және химиялық компоненттердің жиынтығы.

b)

физикалық және географиялық компоненттердің жиынтығы.

c)

физикалық және биологиялық компоненттердің жиынтығы.

d)

барлық жауап дұрыс.

e)

биологиялық және химиялық компоненттердің жиынтығы.

37.

Экожүйені тірі ағзалардың қалыптасуындағы және олардың қоректену ортасындағы ерекше бірлестік, жекеленген экологиялық компоненттер арасында қалыптасатын, тергеу-себептеріне байланысты және өзара тәуелділіктерінің негізінде пайда болатын толық функциональды біртұтас бірлік деп сипаттаған:

a)

Гиляров

b)

Вернадский

c)

Гук

d)

Реймерс

e)

Тенсли

38.

Биологиялық ластануды көрсетіңіз:

a)

Жарықтық

b)

Шулы

c)

Биотикалық

d)

Жылулық

e)

Электромагнитті

39.

Берілген ресурстардан қайсысы энергетикалық болып табылатынын анықтаңыз:

a)

Озондық экран.

b)

Атмосфераның ылғалдылығы.

c)

Көлдер.

d)

Өсімдіктердегі ылғалдылық.

e)

Күн радиациясы.

40.

Берілген ресурстардан қайсысы газды-атмосфералық болып табылатының анықтаңыз:

a)

Ғарыштық сәулелер.

b)

Атмосфераның ылғалдығы.

c)

Көлдер.

d)

Озондық экран.

e)

Шымтезек.

41.

Берілген ресурстардан қайсысы су ресуртары болып табылатынын анықтаңыз:

a)

Атмосфераның ылғалдылығы.

b)

Озондық экран.

c)

Газ.

d)

Күн радиациясы.

e)

Желдер.

42.

Берілген ресурстардан қайсысы топырақты-геологиялық болып табылатынын анықтаңыз:

a)

Металды кендер.

b)

Озондық экран.

c)

Ғарыштық сәулелері.

d)

Өсімдіктердегі ылғалдылық.

e)

Күн радиациясы.

43.

Одумның айтуы бойынша:

a)

тірі организмдер мен олардың мекен ету ортасының өзара әрекеттесуі.

b)

кез-келген бірлік барлық осы аймақтағы бірлесіп функцияланатын ағзаларды өзіне қосады.

c)

жердегі барлық тірі организмдер мен олардың қоршаған ортамен өзара әрекеттесуі арқылы қалыптасқан ғаламдық экожүйе.

d)

экожүйелер мен жалпы планетадағы тірі организмдер түрлерінің алуан түрлілігі.

e)

экожүйелерге немесе адамдардың денсаулығына зиян тигізетін заттар мен энергияның қоршаған ортаға таралуы.

44.

Экожүйе терминін ең алғаш рет ұсынған ғалым:

a)

Гиляров

b)

Вернадский

c)

Реймерс

d)

Гук

e)

Тенсли

45.

1877 жылы неміс ғалымы Мебиус ағзалардың бірлестігің «биоценоз» секілді … деді:

a)

компоненттер

b)

ең кіші ағза

c)

саңылаулар банкі

d)

тірі ағза

e)

ағзалар жиынтығы

46.

Экожүйенің қалыптасуын қамтамасыз ететін компоненттер:

a)

3

b)

4

c)

5

d)

2

e)

7

47.

Экожүйенің қалыптасуын қамтамасыз ететін компоненттер мен процестер … негізгі компоненттері:

a)

бірлестік, су айналымы, энергия ағыны.

b)

энергия ағыны, зат айналымы, энергия көзі.

c)

бірлестік, туыс, түр.

d)

зат айналымы, ауа айналымы, су айналымы.

e)

бірлестік, энергия ағыны, зат айналымы.

48.

Экожүйенің трофикалық құрылымына қатысты көзқарасты неше ярусқа бөледі:

a)

5

b)

4

c)

2

d)

3

e)

7

49.

Су жүйесінің негізгі компоненттері:

a)

продуценттер, макроконцументтер, сапротрофты организмдер.

b)

редуценттер, продуценттер, консументтер.

c)

макроконцументтер, продуценттер, редуценттер.

d)

сапротрофты организмдер, редуценттер, 2-ші консументтер.

e)

3-ші консументтер, редуценттер, продуценттер.

50.

Тұщы су экожүйелерінің түрлері:

a)

лотиқалық, урбанизациялық, егістік алқаптар.

b)

ленталы, лотикалық, шалшықты қоныстар.

c)

шалшықты қоныстар, урбанизациялық, ленталы.

d)

мұхиттар, теңіздер, ленталы.

e)

мұхиттар, теңіздер, ленталы.

51.

Либихтың Минимум заңы нені білдіреді:

a)

Өсімдіктердің өсуі барлық элементтердің жеткілікті болуына байланысты.

b)

Организмнің дамуында тек ең күшті фактор рөл ойнайды.

c)

Өсу бір фактордың минимумына байланысты тежеледі.

d)

Факторлардың көптігі маңызды емес.

e)

Организмдердің дамуына максималды фактор әсер етеді.

52.

Толеранттық шегі неге байланысты:

a)

Қоршаған ортадағы газдардың мөлшеріне.

b)

Тек су температурасына.

c)

Ең төменгі температуралық шектерге.

d)

Тек жарық пен жылуға.

e)

Экологиялық факторлардың максимумы мен минимумы.

53.

Толеранттық заңын 1913 жылы қандай ғалым сипаттаған:

a)

Шелфорд

b)

Либих

c)

Дарвин

d)

Ламарк

e)

Мендель

54.

Сарқылмайтын табиғи ресурстарды анықтаңыз:

a)

Жануарлар

b)

Топырақ ресурстары

c)

Тұщы су

d)

Өсімдіктер

e)

Әлемдік мұхиттың қорлары

55.

Ғылым ретіндегі табиғатты пайдаланудың мақсаттарын анықтаңыз:

a)

Жерде өндіріс салаларының тиімді орналастыруы.

b)

Мәдени шараларды жүйелі түрде ұйымдастыру.

c)

Биологиялық үдерістермен бұзылмайтын ластағыш заттарды шығару.

d)

Табиғи ресурстарды пайдалану көлемін ұлғайтты.

e)

Биосфераның құрамын өзгерту.

56.

Табиғатты тиімді пайдаланудың ғылыми-танымдық себебінің міндетін анықтаңыз:

a)

Қалдықсыз технологияларды жасау.

b)

Табиғи ресрустарды игерудің көлемін ұлғайту.

c)

Ағзалардың биологиялық әралуандығын сақтау.

d)

Атмосфераға шығатын зиянды заттарды анықтау.

e)

Кәсіпорын салғанда экономикалық тиімділікті анықтау.

57.

Табиғатты тиімсіз пайдалануды анықтаңыз:

a)

Қорықтар ұйымдастырып тірі ағзаларды қорғайтын адамның іс-әрекеті.

b)

Қоршаған ортаның ластануына әкелетін адамның іс-әрекеті.

c)

Адамның қажеттіліктерінің қанағаттандыру үшін табиғи ресурстардың пайдалануын қамтамасыз ететін адамның шаруашылық іс-әрекеті.

d)

Табиғи ресурстардың үнемді пайдалануып қамтамасыз ететін адамның шаруашылық іс-әрекеті.

e)

Табиғи ресурстарды сақтау мен қайта қалыптастыруын қамтамасыз ететін адамның шаруашылық іс-әрекеті.

58.

Табиғатты тиімді пайдаланудың ғылыми-танымдық себебінің міндетін анықтаңыз:

a)

Қоршаған ортаның ластануына әкелетін адамның іс-әрекеті.

b)

Табиғи жүйелер тепе-теңдігінің бұзылуына әкелетін адамның іс-әрекеті.

c)

Табиғи ресурстардың таусылуына әкелетін адамның іс-әрекеті.

d)

Табиғи ресурстардың үнемді пайдалануын қамтамасыз ететін адамның шаруашылық іс-әрекеті.

e)

Адамның қажеттіліктерінің қанағаттандыру үшін табиғи ресурстардың пайдалануын қамтамасыз ететін адамның шаруашылық іс-әрекеті.

59.

Табиғатты тиімсіз пайдаланудың себептерін көрсетіңіз:

a)

Адамның қажеттілігі артқасын табиғатты мейлінше пайдалану керек.

b)

Экологиялық білім берудің дамуы.

c)

Қалдықсыз технологиялар мен үдерістердің шығару.

d)

Табиғи ресурстарды тиімді пайдалануға бағытталған адамның іс-әрекеті.

e)

Экология заңдарын жеткілікті түрде білмеу .

60.

Табиғатты тиімді пайдаланудың ғылыми-танымдық себебін жүзеге асыру үшін адамның әрекетін анықтаңыз:

a)

Қорықтарды ұйымдастыру.

b)

Экологиялық апаттардың зияндылығын анықтау.

c)

Халық денсаулығының болжауын анықтау.

d)

Заң шығарушы базаның дамуы.

e)

Көліктердің санын анықтау.

61.

Табиғатты пайдалануға кіреді:

a)

Биосфераның құрамын өзгерту.

b)

Табиғи ресурстарды алып шығу және өңдеу.

c)

Табиғи ресурстарды жіктеу.

d)

Пайдалы қазбаларды бақылаусыз шығару.

e)

Қоршаған ортаның ластануына әкелетін адамның іс-әрекеті.

62.

Стенотермді термині қандай организмдердің төзімділік шегін білдіреді:

a)

Су температурасына қатысты

b)

Тұз концентрациясына қатысты

c)

Қоректенуге қатысты

d)

Температураға қатысты

e)

Көмірқышқыл газының мөлшеріне қатысты

63.

Стеногалинді организмдер қандай факторға байланысты өмір сүреді:

a)

Жылу

b)

Қоректік заттар

c)

Тұзды су

d)

Кислород деңгейі

e)

Жарық

64.

Организмдердің экологиялық шектен тыс факторлар әсерінен қандай күйге ұшырайды:

a)

Фотосинтезі күшейеді.

b)

Жаңа түрге айналады.

c)

Генетикалық өзгерістерге ұшырайды.

d)

Өсіп кетеді.

e)

Даму тежеледі немесе жойылады.

65.

Толеранттық шектердің қандай типтері болады:

a)

Минимум және максимум арасында.

b)

Тек температураға байланысты.

c)

Тек биологиялық факторларға байланысты.

d)

Жоғарғы және төменгі төзімділік шектері.

e)

Біртекті және көпқабатты.

66.

Организмдерге қолайлы экологиялық аймақ қалай аталады:

a)

Стресс зонасы.

b)

Қалыпты тіршілік зонасы.

c)

Оптимум зонасы.

d)

Температуралық зона.

e)

Өлім зонасы.

 

67.

Толеранттық шегі кең организмдер қалай аталады:

a)

Стенотермді

b)

Стенофагты

c)

Эврибионтты

d)

Стенобионтты

e)

Стеногалинді

68.

Организмнің төзімділік шегінің төменгі деңгейі қалай аталады:

a)

Оптимум

b)

Максимум

c)

Төзімділік шегі

d)

Қалыпты аймақ

e)

Минимум

69.

Барлық түраралық қатынасты 3 топқа ажыратуды ұсынған ғалым:

a)

Е. Хаскель.

b)

В. Вернадский.

c)

Ф. Реди.

d)

Л. Пастер.

e)

Ч. Дарвин.

70.

Онежский өзеніндегі тірі организмдер кауымдастығының қанша түрі бар:

a)

3000

b)

4000

c)

6000

d)

2000

e)

7000

71.

Қышқыл жауын-шашындарды тудыратындар:

a)

Хлорфтор көміртектер

b)

Метан

c)

Оттегі

d)

Күкірт диоксиді

e)

Күкіртсутек

72.

Парникті эффектіні тудыратындарды көрсетіңіз:

a)

Күкіртсутек

b)

Хлорфторкөміртектер

c)

Метан

d)

Оттегі мөлшері

e)

Азот оксиді

73.

Атмосфералық ауаны ластанудан қорғайтын шараларды көрсетіңіз:

a)

Өнеркәсіптік мекемелерді шаң және газ ұстайтын құралдармен жабдықтандыру.

b)

Суды қайнату.

c)

Тұндырғыштарды тұндыру.

d)

Су жүйелерін тазалау.

e)

Ерекше қорғалатын аймақтарда қорғау жұмыстарын күшейту.

74.

Смогтың типтерін атаңыз:

a)

Мадридтік типі.

b)

Лондондық типі.

c)

Мәскеулік типі.

d)

Алматылық типі.

e)

Чикаголық типі.

75.

Атмосфераны ластайтын заттар жіктелетін топтарды көрсет:

a)

Оттегі мен көміртегі

b)

Фреондар және озон

c)

Қатты және сұйық

d)

Табиғи және жасанды

e)

Метан

76.

Азов теңізінде қанша астам түр белгілі:

a)

20000

b)

30000

c)

40000

d)

50000

e)

10000

77.

Хаскель түраралық қатынастарды неше топқа бөлді:

a)

4

b)

3

c)

5

d)

6

e)

7

78.

Антибиоз дегеніміз:

a)

бәсекелестік қарым-қатынас қандай да бір түр бір белгілі әсер ету аймағына басқа түрлер дараларының орналасуына толығымен кедергі келтіруі.

b)

түрлер арасындағы қарым-қатынас түрі, тікелей өзара байланыс формаларын калыптастырмайды.

c)

екі түрге де пайдалы өзара функциялық тығыз байланыс пайда болатын қатынас түрі.

d)

күнінде бір панада (інде) бірнеше түрлер тіршілік етеді.

e)

бір біріне ықпалдасып тіршілік етеді.

79.

Хаскель түраралық қатынастарды қай жылы үшке бөліп қарастыруды ұсынды:

a)

1945

b)

1948

c)

1947

d)

1949

e)

1946

80.

Бір інде бірнеше түрлер тіршілік етуі:

a)

комменсализ

b)

нейтролизм

c)

мутуализм

d)

симбиоз

e)

антибиоз

81.

1936 жылы түрлердің ара-қатынасындағы бәсекелестікке тәжірибелік зерттеу жасады:

a)

В. Вернадский.

b)

Ч. Элтон.

c)

Дж. Гриннелл.

d)

А. Тенсли.

e)

Г.Ф. Гаузе.

82.

Г.Ф.Гаузе қай жылы түрлердің ара-қайынасындағы бәсекелестікке тәжірибелік зерттеу жасады:

a)

1936

b)

1937

c)

1938

d)

1940

e)

1939

83.

Абцис осі нені көрсетеді:

a)

Түрлердің саны мен көбеюін.

b)

Экологиялық реттелу механизмдерін.

c)

Орта факторының градиентін (мысалы, температура).

d)

Фактор жетіспеуінен болатын өзгерістер.

e)

Тіршілік зонасының оптимум жағдайы.

84.

НЗР және ВЗР терминдері нені сипаттайды:

a)

Тіршілік зонасының тұрақты болуын.

b)

Факторлардың әсерінің жоқтығын.

c)

Организмдердің популяциялық динамикасын.

d)

Тіршілік зонасының төменгі және жоғарғы реттелу зоналарын.

e)

Тіршілік зонасының экологиялық тұрақтылығын.

85.

ВП (жоғары пессимум) нені білдіреді:

a)

Тіршілік зонасының жоғарғы қауіпті нүктесі.

b)

Тіршілік зонасының оптималды жағдайы.

c)

Тіршілік зонасының төменгі реттелу деңгейі.

d)

Тіршілік зонасының қалыпты жағдайы.

e)

Тіршілік зонасының экологиялық шекараларын.

86.

Органикалық субстрат тотығу процесі қалай жүзеге асады:

a)

О2 үздіксіз келуінен және СО2 бөлінуінен.

b)

СО2 үздіксіз келуінен.

c)

Оттегінің болмауынан.

d)

Көмірқышқыл газының үздіксіз бөлінуінен.

e)

Оттегі мен көмірқышқыл газының теңдестірілген келуінен.

87.

Эволюция барысында қандай жүйе қалыптасты:

a)

Жылу реттеу жүйесі.

b)

Жануарлардағы қан айналым жүйесі.

c)

Газалмасуды және экологиялық механизмдерді қамтамасыз ететін жүйе.

d)

Зат алмасу жүйесі.

e)

Көпжасушалы организмдердегі экологиялық тепе-теңдікті.

88.

Көптеген өсімдіктер үшін оттегінің топырақ ылғалдылығындағы ең аз концентрациясы қандай шамада:

a)

0.5 – 1 мг/л.

b)

2 – 3 мг/л.

c)

3 – 4 мг/л.

d)

0.5 – 2 мг/л аралығында.

e)

1 – 2 мг/л.

89.

Көпклеткалы жануарлардың сыртқы тыныс алу жүйесінің жұмыс істеу механизмі неден тұрады:

a)

Сыртқы қабатты қатаңдықтың жоғары болуынан.

b)

Газдардың диффузиясы арқылы.

c)

Тек химиялық реакциялардан.

d)

Тек механикалық қозғалыстардан.

e)

Жануардың қозғалысынан.

90.

Қандай өсімдіктер үшін оттегінің минималды концентрациясы 1 – 2 мг/л болады:

a)

Қарағай мен шырша.

b)

Тікенекті бұталар.

c)

Суға бататын өсімдіктер.

d)

Орманда өсетін жапырақты ағаштар.

e)

Сусымалы шөптер.

91.

Бейімделу механизмдері қалай бөлінеді:

a)

Тек физиологиялық және морфологиялық.

b)

Тек экологиялық және генетикалық.

c)

Физикалық және химиялық.

d)

Жалпы деңгейдегі және жекеленген деңгейдегі механизмдер.

e)

Эволюциялық және экологиялық бейімделу механизмдері.

92.

Гомеостаз дегеніміз не:

a)

Организмнің сыртқы ортамен үйлесімді тепе-теңдік жағдайы.

b)

Организмнің генетикалық өзгерістер процесі.

c)

Организмнің бейімделу механизмдерінің жоқтығы.

d)

Организмнің ішкі жағдайларының тұрақтылығын сақтау процесі.

e)

Тек физиологиялық үрдістердің тұрақтылығы.

93.

Экожүйедегі энергияның негізгі көзі қандай:

a)

Топырақ

b)

Ауа

c)

Күн энергиясы

d)

Жел энергиясы

e)

Су

94.

Энергия экожүйеде қалай қозғалады:

a)

Бір деңгейде ғана сақталады.

b)

Циклдік түрде қайталанады.

c)

Трофикалық деңгейлер бойынша төмендейді.

d)

Кері бағытта.

e)

Тек бір бағытта жоғалады.

95.

Ең үлкен «озон тесіктері» қай континенттің үстінде орналасатының табыңыз:

a)

Антарктида

b)

Австралия

c)

Еуразия

d)

Америка

e)

Африка

96.

Атмосфераның жасанды ластануына жатады:

a)

Жанартаулардан шыққан заттар.

b)

Зауыт түтіндері.

c)

Мұнай мен фенолдар.

d)

Жер сілкінісінің әрекеттері.

e)

Пестицидтер мен гербицидтер.

97.

Қышқыл жауын-шашындар тудырады:

a)

Ғимараттардың коррозияға ұшырауы.

b)

Асқазан-ішек жолының ауруларын.

c)

Су көздерінің тартылуын.

d)

Өкпе ауруларын.

e)

Егіннің түсімін азайтады

98.

Көліктерден шыққан газдардан атмосфераға түсетін ластағыш заттар:

a)

Азот оксидтері

b)

Фреондар

c)

Көмірсутектер

d)

Фторхлоркөміртектер

e)

Күкірт қышқылы

99.

Гидросфераның құрамына кіретіндер:

a)

Жер бетіндегі сулар.

b)

Топырақтың өңделген қабаты.

c)

Озон мен күкірт диоксиді.

d)

Литосфера.

e)

Биік таулар.

100.

Табиғатта судың ролін көрсетіңіз:

a)

Литосфера қабатын қалыптастырады.

b)

Атмосфера қабатын қалыптастырады.

c)

Атмосфераның маңызды бөлігі болып табылады.

d)

Су жердің климатын қалыптастырады.

e)

Литосфераның маңызды бөлігі болып табылады.

101.

Тұщы су жетіспеушілігінің себебін көрсетіңіз:

a)

Теңізбен мұхиттардың деңгейінің төмендеуі.

b)

Халық санының жылдам өсуіне байланысты суға қажеттіліктердің өсуі.

c)

Теңізбен мұхиттардың деңгейінің көтерілуі.

d)

Мұхит суларының көп мөлшерде булануы

e)

Мұздықтардың еруі.

102.

Топырақты эрозиядан қорғайтын үрдістерді анықтаңыз:

a)

Климаттың жылынуы

b)

Рекультивация

c)

Су көздерін тиімді пайдалану

d)

Жер қойнауынан алынатын қазба байлықтарды дұрыс қолдану.

e)

Егістік көлемін азайту.

103.

Қызыл Кітапқа енгізілетін түрлердің санаттарын көрсетіңіз:

a)

Космополиттер

b)

Полифагтар

c)

Жойылып кеткен түрлер.

d)

Селекциялық

e)

Жойылып бара жатқан.

104.

Өнеркәсіптегі шу, дыбыстар экологиялық факторлардың мына түріне жатады:

a)

Абиотикалық және биотикалық факторға.

b)

Антропогендік факторға.

c)

Абиотикалық факторға.

d)

Климаттық факторға.

e)

Биотикалық факторға.

105.

Трофикалық деңгейлердің қайсысы экожүйеде бірінші орында болады:

a)

Ыдыратушылар

b)

Өндірушілер

c)

Үшінші реттік тұтынушылар

d)

Екінші реттік тұтынушылар

e)

Алғашқы тұтынушылар

106.

Экожүйеде энергияның қанша пайызы келесі трофикалық деңгейге өтеді:

a)

5%

b)

10%

c)

15%

d)

20%

e)

50%

107.

Экожүйедегі бастапқы өнімділік неге тәуелді:

a)

Ыдыратушылардың санына.

b)

Тұтынушылардың энергиясына.

c)

Жануарлар санатына.

d)

Күн сәулесі мен қоректік заттарға.

e)

Топырақтың ылғалдылығына.

108.

Екінші реттік өнімділікті қандай организмдер құрайды:

a)

Тек өсімдіктер.

b)

Өсімдіктер мен шөпқоректілер.

c)

Шөпқоректілер мен жыртқыштар.

d)

Тек ыдыратушылар.

e)

Барлық деңгейлер.

109.

Экожүйедегі бастапқы өнімділікке қайсысы жатпайды:

a)

Автотрофты организмдер.

b)

Тұтынушылар.

c)

Фотосинтез процесі.

d)

Жасыл өсімдіктер.

e)

Органикалық заттардың синтезі.

110.

Экожүйеде энергия ағымы неге қалпына келмейді:

a)

Ыдыратушылардың жоқтығынан.

b)

Барлық энергия тұтынушыларға беріледі.

c)

Барлық энергия өсімдіктерде қалып қояды.

d)

Энергияның көп бөлігі жылу түрінде жоғалады.

e)

Энергия толығымен циклге қосылады.

111.

Экожүйедегі энергия ағымында тұтынушылар қандай рөл атқарады:

a)

Өндірушілерді және басқа тұтынушыларды тұтынады.

b)

Энергияны тасымалдамайды.

c)

Қоректік заттарды өндіреді.

d)

Күн энергиясын сіңіреді.

e)

Жаңа органикалық заттарды өндіреді.

112.

Экожүйедегі энергияның ағымын зерттейтін ғылым саласы қалай аталады:

a)

Биохимия

b)

Генетика

c)

Геология

d)

География

e)

Экология

113.

Экологиялық қуыс дегеніміз не:

a)

Тіршілік ету ортасын түсіндіру.

b)

Нақты бір түрдің барлық тарапынан өмір сүру салтын бар жағынан сипаттау.

c)

Организмдердің тек қоректену тәсілдері.

d)

Түрлер арасындағы қарым-қатынас.

e)

Тек қана жыртқыштардың мінез-құлықтары.

114.

Экологиялық қуыс терминін кім енгізді:

a)

Дж. Гриннел.

b)

Ч. Элтон.

c)

Э. Хакель.

d)

Р. Дарвин.

e)

Г. Мендель.

115.

Бір-бірінен энергия және органикалық затты кезектесіп алып отыратын өзара байланысты түрлер не түзеді:

a)

Экологиялық топтар.

b)

Түрішілік қарым-қатынастар.

c)

Қоректік тізбектер.

d)

Паразитизм.

e)

Биологиялық қауымдастық.

116.

Қай ғалым экологиялық қуыс терминін нақтылады:

a)

Ч. Элтон.

b)

А. Тенсли.

c)

Дж. Гриннел.

d)

Э. Вильсон.

e)

С. Хатчинсон.

117.

Экологиялық қуыс терминін Дж. Гриннел қай жылы енгізді:

a)

1932

b)

1890

c)

1917

d)

1950

e)

192

118.

Паразит – ие түрлі өзара қатынасты сипаттайтын тіршілік ортасын айтыңыз:

a)

Су экожүйесі.

b)

Топырақ.

c)

Ашық кеңістік.

d)

Мұхит.

e)

Тірі ағза.

119.

Ч. Элтон Экологиялық қуыс терминін қай жылы нақтылады:

a)

1917

b)

1927

c)

1945

d)

1960

e)

1905

120.

Өзіне зиянсыз бір түрдің басқа түр үшін қорек немесе мекендейтін орын беретін қарым-қатынасты айтыңыз:

a)

Комменсализм

b)

Мутуализм

c)

Бәсекелестік

d)

Жыртқыштық

e)

Паразитизм

121.

Түрлердің арасындағы бәсекелестікке және қуыс туралы түсініктің дамуына түрткі болған кім:

a)

Дж. Хатчинсон.

b)

Ч. Элтон.

c)

Э. Хакель.

d)

Дж. Гриннел.

e)

Р. Дарвин.

122.

Антибиоз деген не:

a)

Түрлер арасындағы өзара тиімді қарым-қатынас.

b)

Жануарлардың бейбіт қатар өмір сүруі.

c)

Бір жануарлар тобының екінші топтағы жануарлардың дамуына теріс әсер етуі.

d)

Организмдердің қоршаған ортаға бейімделуі.

e)

Өсімдіктердің өзара қарым-қатынасы.

123.

Екі түр бірдей ресурсты пайдаланған жағдайда не пайда болады:

a)

Бәсекелестік

b)

Жыртқыштық

c)

паразиттік

d)

антибиоз

e)

алеллопатия

124.

Бір ағза (паразит) ағзалардың денесінің ішінде (иесі ретінде) немесе ағзаның денесіне жабысып олардың есебінен қоректенетін түраралық қарым-қатынас типін атайды:

a)

алеллопатия

b)

жартқыштық

c)

басекелестік

d)

паразитизм

e)

антибиоз

125.

Паразиттердің иесіне азығы үшін ұмтылуы, паразитизмнің уақытша сипаттамасы:

a)

өгіз цепені.

b)

сиыр цепені.

c)

ішек құрты.

d)

аскарида.

e)

Кене.

126.

Популяциялардың немесе жекеленген даралардың арасында бір серіктестің бәсекелесі үшін зиянды әсерін тигізетін зат бөлуін қарым-қатынастықтың бұндай типі:

a)

антибиоз

b)

аллелопатия

c)

аскарида

d)

паразитизм

e)

мутация

127.

Комменсализм, протокооперация, мутуализм қандай әсерлесуге жатады:

a)

жағымсыз

b)

жағымды

c)

зиянды

d)

зиянсыз

e)

пайдалы

128.

Бір түрдің басқа түр үшін ешқандай залалын тигізбей біржақты пайдалану қарым-қатынастық типі:

a)

мутуализм

b)

протокооперация

c)

комменсализм

d)

симбиоз

e)

анабиоз

129.

Түрлердің арасында екі түрге де пайдасын әкеледі, бұл үшін арақатынас құрудың керегі жоқ:

a)

симбиоз

b)

комменсализм

c)

анабиоз

d)

мутуализм

e)

протокооперация

130.

Түрлердің арасындағы әрекеттесу типінен екі түр де пайда алады, және бұл ара қатынас екі әріптес үшін де міндетті:

a)

протокооперация

b)

комменсализм

c)

анабиоз

d)

мутуализм

e)

симбиоз

131.

Балдырлар мен саңырауқұлақтардың бұл түрлері бір-бірінен жекелей қалыптаса алмайды:

a)

термиттер, жгутиконосцтер.

b)

криптофитті балдыр.

c)

сары балдыр, қызыл балдыр.

d)

динофитті балдыр.

e)

прохлорофитті балдыр.

132.

«Экологиялық қуыс» терминін кім енгізді:

a)

Ч. Элтон.

b)

Дж. Гриннелл.

c)

Ч. Дарвин.

d)

Р. Гук.

e)

Дж. Хатчинсон.

133.

фотосинтез үрдісі үшін энергия көзі, сол сияқты бейорганикалық заттардан органикалық заттар түзуші:

a)

жарық

b)

жел

c)

су

d)

жапырақ

e)

топырақ

134.

Бұл әсер сәуле алу мөлшеріне тәуелді: аз мөлшер бұзушы әсерді жағдай жасаушы әсерге ауыстыруы мүмкін:

a)

ультракүлгін сәуле.

b)

маусымдық ырғақтық.

c)

күннің көзі.

d)

ұзын толқынды сәулелер.

e)

Иондаушы сәуле.

135.

Жарықтың толқын ұзындығы қандай диапазонда болады:

a)

0,01 – 100 нм.

b)

0,05 – 3000 нм.

c)

1 – 500 нм.

d)

100-400нм.

e)

0,1 – 2000 нм.

136.

Жарықтың қандай физикалық қасиеттері тірі организмдер үшін ерекшеленеді:

a)

Жарықтың толқын ұзындығы мен энергия ағымы.

b)

Тек жарықтың түсі.

c)

Жарықтың жылдамдығы.

d)

жарықтың ұзақтығы.

e)

жарықтың жоқтығы.

137.

Фотосинтез үрдісінде жарықтың рөлі қандай:

a)

Органикалық заттарды бұзу.

b)

Топырақтың құнарлылығын арттыру.

c)

Бейорганикалық заттарды органикалық заттарға айналдыру.

d)

ешқандай рөлі жоқ.

e)

Жануарлардың өмірін тоқтату.

138.

Организмдердің маусымдық өзгерістерге бейімделуі қандай жүйелердің кешенін қамтиды:

a)

Тек ас қорыту жүйесін.

b)

Тек жүйке жүйесін.

c)

Тек тыныс алу жүйесін.

d)

Тек қанайналым жүйесін.

e)

Физиологиялық жүйелердің кешенін.

139.

Цирканды ырғақ термині қандай мағынаны білдіреді:

a)

Жылдық ырғақ.

b)

Маусымдық өсу.

c)

Күндік цикл.

d)

Түнгі ырғақ.

e)

Айлық цикл.

140.

Омыртқалы жануарларда маусымдық ырғақты реттейтін басты орган қандай:

a)

Жүрек

b)

Гипоталамус

c)

Өкпе

d)

Қарын

e)

Бүйрек

141.

Гипоталамуста жарық мезгілдеріне реакция жасайтын қандай құрылым орналасқан:

a)

Қан клеткалары.

b)

Бұлшықет клеткалары.

c)

Эпителий клеткалары.

d)

Нейросекторлы клеткалар.

e)

Тері клеткалары.

142.

Өсімдіктерде маусымдық ырғақтың басты себебі қандай:

a)

Репродукция процесі.

b)

Су қорын жинау.

c)

Жапырақтар түсіруі.

d)

Фотосинтез процесі.

e)

Жарық сезімталдығының артуы.

143.

Жылу дегеніміз не:

a)

Химиялық реакциялардың негізгі кинетикасы, организмдердің тіршілік әрекетін реттеуші.

b)

қоршаған орта мен ағзалардың қатынасын зерттейтін.

c)

қоршаған орта жағдайындағы дара топтардың және даралардың қарым - қатынасына даралар назарының концентрленуі.

d)

Тірі ағзаларға әсер ететін кез-келген орта.

e)

органикалық әлемінің барлық таксондары.

144.

Жануарларда дене температурасы төмендеуінен қандай қызметтер бұзыла бастайды:

a)

Бауыр

b)

жүрек бұлшықеті қызметі, бүйрек қызметі.

c)

Қуық

d)

Асқорыту қызметі.

e)

Тыныс алу қызметі.

145.

Иттердегі шартты рефлекс дене температурасының қанша градусында тоқтайды:

a)

29-27 С.

b)

25-21 С.

c)

30-27 С.

d)

30-26 С.

e)

26-25 С.

146.

Пойкилотермді организмдерге не жатады:

a)

Органикалық әлемінің барлық таксондары, омыртқалы жануарлардың екі класы – құстар және сүтқоректілер жатады.

b)

Омыртқасыздар

c)

Балықтар

d)

Жәндіктер

e)

Киттер

147.

Жылу реттелудің топтық қызметі нешеге бөлінеді:

жылуреттелудің химиялық және физикалық механиздері.

a)

Үшке

b)

Екіге

c)

Төртке

d)

Беске

e)

Бөлінбейді

148.

Жылу реттелудің қандай механизм түрлері бар:

a)

Гомолитті механизм.

b)

Гетеролитті механизм.

c)

Радикалды механизм.

d)

Химиялық және физикалық механизмдері.

e)

Ассимметриялы және ионды механизмдері.

149.

Химиялық жылу реттелу организмде нені реттейді:

a)

Температураны.

b)

Ағзадағы қан айналымын.

c)

Потологиялық ауруларды.

d)

Жүрек ауруларын.

e)

Жылу өнімдерін.

150.

Аз дәрежеде географиялық оқшауланған ұсақ аумақтық топасу дегеніміз не:

a)

Популяция

b)

Этология

c)

Экологиялық популяция

d)

Туу

e)

Өлім

151.

Популяцияның алып жатқан кеңістігінің немесе аудан көлемінің бірлігінің орташа даралар санына қатынасы қалай аталады:

a)

Популяция тығыздығы

b)

Туу

c)

Өлім

d)

Популяцияның өсуі

e)

Өсу темпі

152.

Туу мен өлім арасындағы айырмашылықты қалай атаймыз:

a)

Өсу темпі

b)

Туу

c)

Популяцияның өсуі

d)

Өлім

e)

Популяция тығыздығы

153.

Бір кеңістікте тіршілік етіп, бір-бірімен еркін шағылысып ұрпақ беретін, генетикалық жүйе құрап, бір түрге жататын даралар жиынтығы:

a)

паразитизм

b)

бәсекелестік

c)

аутоэкология

d)

демэкология

e)

популяция

154.

Ағзадан кейінгі жоғары биологиялық жүйе:

a)

популяция

b)

түр

c)

отряд

d)

туыс

e)

патшалық

155.

Популяция терминін енгізген ғалым:

a)

Л.Пастер

b)

В.Иогансен.

c)

Ж.Ламарк

d)

Харди Вайнберг

e)

Ч.Дарвин

156.

Популяциялардағы генетикалық тепе-теңдік заңын ашты:

a)

Л.Пастер

b)

Харди-Вайнберг

c)

В.Иогансен

d)

Ч.Дарвин

e)

Ж.Ламарк

157.

Популяция термині қай жылы енгізілді:

a)

1905 жылы.

b)

1988 жылы.

c)

1865 жылы.

d)

1999 жылы.

e)

1903 жылы.

158.

Ағзалар мен популяцияларға сан алуан сыртқы орта факторының әсерін зерттейтін экология бөлімі:

a)

аутоэкология

b)

демэкология

c)

синэкология

d)

биология

e)

популяция

159.

Белгілі бір фенотиптің мөлшерін есепке алудың негізінде популяциядағы генотиптің таралу сипатын анықтайтын заң:

a)

Популяция заңы.

b)

Харди-Вайнберг заңы.

c)

Луи Пастер заңы.

d)

Чарлз Дарвин заңы.

e)

Карл Линней заңы.

160.

Популяцияның құрайтын даралардың тұкым қуалайтын гендердің жиынтығы:

a)

монофонд

b)

гетеретрофт

c)

генофонд

d)

популяция

e)

афтотрофт

161.

Түр дарақтарының аудан өлшем бірлігіндегі немесе көлем өлшем бірлігіндегі мөлшері:

a)

Популяция тығыздығы.

b)

Даралар саны.

c)

Популяциялық жарылыс.

d)

Популяцияның азаюы.

e)

Популяциялық түрдің артуы.

162.

Организмдер дараларының популяция құрамына қосылып отыруы:

a)

Иммиграция

b)

Популяция

c)

Имульция

d)

Интеграция

e)

Генетика