Riko maca geguritan bab persahabatan. Dhèwèké nyoba nemokake tema lan makna sing arep disampeake penyair. Riko banjur nerangake marang kanca-kancane yen geguritan iku ngajari supaya padha nulungi lan ngajeni kanca. Tindakan Riko nuduhake kemampuan opo?

Guru njaluk siswa maca geguritan kanthi intonasi lan ekspresi sing pas. Nalika maca, siswa kudu nggatekake swara lan wirasa supaya pamirsa bisa krasa pesané. Apa tujuan utama maca puisi ekspresif?

Miturut isi geguritan, apa sing dadi pesen utama kang arep ditekanake penyair?

Nalika Sari ngomong karo bapake, dheweke ngucap “nuwun” lan “nggih”. Basa sing digunakake alus lan trep karo kahanan. Apa sing ditindakake Sari?

Ana teks dialog bab hemat energi. Bapak ngelingake anak supaya memateni lampu yen ora dienggo. Siswa diminta nerangake apa isi dialog kasebut lan sebabe tokoh ngomong kaya mangkono. Apa kemampuan sing dilatih?

Nalika gawe dialog bab gemi ngginakake energi, siswa kudu nentokake tokoh lan nyusun omongan tokoh kanthi logis. Sawise iku, siswa diminta mriksa apa bahasane wis sopan. Proses iki minangka latihan apa?

Pak Bawa        :”Bim,TV ne yen ora kok deleng, patenana!”

Bima               : ”Kula, badhe ningali film ” kartun, Pak.”

Pak Bawa        : ”Film kartun iku isih sajam maneh...hemat energi!””

Bima               :”Nanging setrumipun TV niki lak alit, paling bayaripun listrik ” mirah.”

Pak Bawa        : ” Ora merga ” hemat mbayare wae, ya hemat energi. Delengen ta, isih akehdesa sing durung dialiri listrik”

Bima               : ” Niku ing luar Jawa, Pak ingkang dereng wonten ” listrik.”

Pak Bawa        : ”Hla yen wis ngreti, saiki TV-ne ndang dipateni”

Bima               : ”Inggih Pak, mangke yen film kartune sampun wiwit kula g ningali,nggih!”

Pak Bawa        : ”Aja kuwatir, kana sinau dhisik.

1. Apa pesen utama saka pacelathon antawisipun Pak Bawa lan Bima?

Siswa nindakake dialog ing ngarepe kelas. Dheweke kudu nggunakake intonasi, ekspresi rai, lan gerakan sing pas. Saka kegiatan iki, siswa sinau babagan apa?

Nalika maca cerita rakyat "Timun Mas", siswa ngerti yen crita iki diturunake saka leluhur lan diwarisake nganti saiki. Crita iki uga nduwèni piwulang becik. Apa jinis teks iki?

Ing sawijining crita rakyat, ana tokoh sing duwe sifat sombong lan tokoh liyane sing nduwèni sifat jujur. Apa sing dituduhake saka paragraf iki?

Siswa maca crita rakyat sing isine piwulang supaya ora ngrusak alam. Siswa banjur nemtokake amanat lan nerangake sebabé tokoh utama kudu ngajeni lingkungan. Kegiatan iki kalebu kemampuan apa?

Nalika nyritakake maneh cerita rakyat, siswa kudu nyusun kedadeyan saka wiwitan nganti pungkasan kanthi runtut. Iki nuduhake kemampuan apa?

Ing cerita rakyat ana wiwitan, masalah, puncak masalah, lan pungkasan crita. Nalika siswa nyoba nemokake bagian kasebut, dheweke lagi nganalisis unsur apa?

Asal-usul Guwa Ngerong

Dhek jaman biyen ing sisih kidul kulon tlatah Tuban, ana kraton cilik sing diarani Kraton Gumenggeng. Rajane asmane Prabu Arya Bangah. Amarga saperangan gedhe wilayahe dumadi saka pagunungan kapur, mula meh sadawane taun kraton kasebut tansah ngalami kangelan banyu. Kahanan kasebut ndadekake Prabu Arya Bangah prihatin.

Prabu Arya Bangah nuli semedi, nyenyuwun marang Gusti kang Murbeng Dumadi supaya diparingi pituduh kanggo ngundhakake karaharjane rakyate. Sakjerone semedi, Prabu Arya Bangah oleh wangsit yen reruwete Kraton Gumenggeng bakal sirna saka pitulungan Ki Jala Ijo ing pertapan Gunung Ngandhong. Sawise semedi, Prabu Arya Bangah banjur nimbali Ki Jala Ijo.

Sawisé maca wacan mau, apa alasan utama Prabu Arya Bangah nemoni Ki Jala Ijo miturut isi crita?

Siswa diwenehi tugas golek pokok-pokok cerita saka crita rakyat sing wis dibaca. Dheweke kudu milih kedadeyan penting lan nerangake maknane. Iki gambarane latihan apa?

Ana cerita rakyat sing pesané ngajari bocah supaya ngreksa lingkungan lan ora boros banyu. Siswa diminta mbandhingake pesen iki karo kegiyatan saben dina ing omah. Kegiatan iki nuduhake kemampuan apa?

Ing teks liya, siswa maca penjelasan rinci babagan taman sekolah sing ijo royo-royo. Ana gambaran werna, ambu, lan suasana sejuk. Iki kalebu teks apa?

Nalika nulis narasi, siswa kudu mikirake tema, tokoh, lan peristiwa sing bakal diceritakake. Dheweke uga kudu milih urutan wektu sing pas. Iki nuduhake langkah apa?

Loper Koran

Bubar sholat subuh, srengenge ing sisih wetan durung mlethek. Nanging, Haris bocah cilik protholan SD si ng wis rong taun ditinggal tilar donya wong tuwane, wis ka dalan lan gang ton nlusuri gang ngeterake koran marang pelanggane. Sepedha onthel tuwa sing wis ora ana slebore, digenjot alon merga sikile gaduk gaduk tuna.

Tekan ngisor wit palem ing Komplek Perumda Bojonegoro, “Brak !!!” Haris tiba Ju ju r bakal mujur Gambar:abckisahku.blogs njungkel. Sepedhahe nabrak kothak cilik sing dibungkus kain ireng. Koran sing dijepit karet ing boncengane korat karit. Karo mringis merga nahan lara, Haris nyedhaki bungku san sing ditabrak mau.

“Apa ta iki?” Haris nggrem eng jroning batin. Bungkusan dijupuk banjur diangkat. Saka njero bungkusan keprungu swara kemrincing. “Ha...emas!!!” Tangane Haris nggregeli, awit lagi sepisan iki weruh mas masan samono akehe .

Jujur bakal mujur. I ng k antor p olisi, Haris ketemu karo Pak Ahmad kontraktor sugih sing lagi lapur amarga kemalingan. Sawis e takon tinakon, akhire Pak Ahmad ngendika, “Kowe kudu nerusake sekolah, kabeh ka butuhanmu dadi tanggung jawabk jalaran wiwit saiki kowe dak angkat dadi anakku! ” “Alhamdulilah, Haris ambruk ing sikile Pak Ahmad.”

1. Yen kowe dadi Haris lan nemokake barang larang regane ing dalan, apa akibat sing bisa muncul yen kowe ora milih nglapor kaya sing ditindakake Haris?

Siswa diwenehi tugas nulis deskripsi bab ruang kelas. Dheweke kudu mlaku-mlaku ing kelas lan nyathet ciri-ciri sing katon. Banjur dheweke nulis kanthi rinci. Iki latihan apa?

Guru nampilake loro teks, siji narasi lan siji deskripsi. Siswa diminta mbedakake loro-lorone adhedhasar ciri-cirine. Kegiatan iki kalebu kemampuan apa?

Dina Jumat, kelas 4 nindakake proyek nulis teks narasi bab pengalaman dolan menyang taman. Sawise nulis, siswa diminta ngecek apa urutane wis runtut lan apa ceritane gampang dingerteni. Iki nuduhake kemampuan apa?

Crita rakyat sing kondhang yaiku... .

Waca loro teks ing ngisor iki banjur jawaben:

Teks A (Narasi):

“Dina Setu esuk, aku lan kanca-kanca kerja bakti ing sekolah. Aku nyapu halaman, dene Beni lan Rara ngresiki taman. Sawisé kabeh rampung, sekolah katon luwih resik lan nyaman.”

Teks B (Deskripsi):

“Halaman sekolahku amba lan pepak wit-witan. Kembang warna-warni mekar ing pinggir dalan, lan angin semilir nggawe suasana dadi tentrem. Papan tulis lan bangku-bangku tertata rapi ing saben kelas.”

Bedane paling cetha antarane Teks A lan Teks B yaiku…

Waca loro teks ing ngisor iki banjur jawaben:

Teks A (Narasi):

“Dina Setu esuk, aku lan kanca-kanca kerja bakti ing sekolah. Aku nyapu halaman, dene Beni lan Rara ngresiki taman. Sawisé kabeh rampung, sekolah katon luwih resik lan nyaman.”

Teks B (Deskripsi):

“Halaman sekolahku amba lan pepak wit-witan. Kembang warna-warni mekar ing pinggir dalan, lan angin semilir nggawe suasana dadi tentrem. Papan tulis lan bangku-bangku tertata rapi ing saben kelas.”

Tembung disiplin ing paragraf mau tegesé apa?

Rina lan Dafa ditugasi guru kanggo mbantu ngresiki perpustakaan sekolah. Dheweke ngusap rak buku, nyusun buku sing ambruk, lan mindhah buku sing rusak menyang meja perbaikan. Kabeh dilakoni kanthi bebarengan lan rukun.
Apa sipat utama para tokoh ing paragraf mau?

Nalika pelajaran lagi mlaku, guru ngandhani supaya siswa ngrungokake penjelasan kanthi apik. Nanging, ana sawetara siswa sing isih guyon dhewe lan ora nyimak. Guru banjur menehi conto bab pentingé fokus nalika sinau. Siswa banjur dadi luwih mangerteni lan wiwit manut.

Apa sebab utama guru menehi conto?

Banyu ing sumur sekolah saya suda amarga mangsa ketiga dawa banget. Para siswa diminta hemat banyu yen arep adus tangan utawa ngresiki alat tulis. Guru nerangake yen banyu iku sumber penting kanggo kabeh makhluk. Para siswa banjur ngerti pentinge ora boros banyu.

Apa akibaté yen siswa ora hemat banyu?

Nalika upacara bendera, siswa kudu nganggo seragam putih rapi. Guru kelas uga nyemangati supaya barisan tetep tertib lan ora rebutan. Sawisé upacara, para siswa bali menyang kelas kanthi runtut. Kabeh tumindak iki nuduhake sikap becik minangka siswa.

Apa sikap sing diwedarake paragraf mau?

Ing omahe, Sari tansah nulungi ibune nyapu lan ngumbah piring. Sari ora tau ngumel nalika diwenehi tugas omah. Nalika sedulur ciliké butuh bantuan, Sari gelem nuntun tanpa diprentah. Sikap iki digawe kabiasaan saben dina.

Apa nilai utama saka tumindak Sari?

Ing sawah, katon pari wis wiwit kuning lan akeh manuk teka golek pangan. Para petani sibuk ngusir manuk supaya tanduran ora rusak. Udara ing kana seger lan angine semribit nggawé suasana teduh. Pemandangan iki ngélingaké yen alam iku ayu lan kudu dijaga.

Paragraf iki kalebu teks apa lan sebabé?

Ing pinggir kali ana warung cilik sing dagange resik lan tertata. Ana bangku kayu kanggo wong sing arep ngaso. Swara banyu mili lan angin semribit gawé panggonan iku dadi adem. Wong-wong kerep mampir amarga seneng suasanane.

Apa tujuan utama paragraf iki?

Nalika sekolah nganakake kerja bakti, kabeh siswa padha melu. Ana sing nyapu, ngresiki kaca, lan nglumpukake sampah. Siswa kerja bebarengan tanpa rebutan. Guru muji amarga kabeh tumindak kanthi rukun.
Apa nilai sing bisa dijupuk saka kegiatan mau?

Pohon gedhé ing tengah lapangan sekolah saya garing amarga ora tau disiram. Godhonge padha gugur lan dahané wiwit retak. Siswa banjur rembugan karo guru kanggo nggawe jadwal nyiram wit supaya ora mati. Kegiatan iki dilakoni kanthi giliran saben kelas.
Apa sebab utama siswa nggawe jadwal nyiram wit?

Rina saben dina tansah matur nuwun marang wong tuwane, sinau ndedonga, ngajeni sedulur, lan ora nate ngucap tembung kasar marang kanca. Rina rumangsa kudu tumindak becik saben dina.
Pitakon: Apa nilai becik sing ditindakake Rina?

Ing omahé Seno ana aturan supaya kabeh anggota kulawarga rukun; saben esuk padha bebenah kamar dhéwé-dhéwé lan nalika mangan kudu lungguh bareng kanthi tertib supaya kulawarga luwih guyub lan tentrem.
Pitakon: Apa tujuan aturan kulawarga kuwi?

Riko esuk-esuk menyang pawon kanggo ndeleng ibune masak. Ing pawon ana kendi, panci, wajan, lan piranti liya. Ibune njlentrehake manawa kendi lan wajan kalebu perabot omah sing migunani, mula Riko dadi luwih ngerti babagan perabot pawon.
Pitakon: Apa fungsi paragraf kuwi?

Nalika wengi listrik mati, Kulawarga Narto nggunakake lampu sentir kanggo madhangi kamar. Cahyané ora padhang kaya lampu listrik, nanging kulawarga tetep krasa tentrem amarga padha kumpul bareng-bareng lan ana rasa guyub nalika crita bareng.
Pitakon: Apa pesen sing bisa dijupuk saka paragraf kasebut?

Laras seneng maca buku sejarah rakyat. Dina iki dheweke maca cerita babagan asal-usul salah siji gunung ing Jawa Timur. Critane nerangake kedadeyan biyen lan tokoh sing nggawe owah-owahan ing desa, mula Laras ngerti yen crita rakyat nggawa pitutur becik kanggo bocah-bocah.
Pitakon: Kepiye cara Laras ngerti yen crita rakyat nduweni pitutur becik?

Banyu udan sing tiba ing Gunung Wilis mili mudhun ngliwati kali-kali cilik. Kali mau banjur ngrembuyung nganti tekan sawah lan kebon warga, ndadekake tanduran bisa urip subur, mula banyu dadi sumber urip kanggo masyarakat.
Pitakon: Apa akibaté yen ora ana banyu saka gunung?

Banyu udan sing tiba ing Gunung Wilis mili mudhun ngliwati kali-kali cilik. Kali mau banjur ngrembuyung nganti tekan sawah lan kebon warga, ndadekake tanduran bisa urip subur, mula banyu dadi sumber urip kanggo masyarakat.
Pitakon: Apa akibaté yen ora ana banyu saka gunung?

Saben esuk Damar liwat dalan cilik cedhak kebon sing akeh kembang warna-warni. Aroma kembang mawar lan melati ngracah hawa lan nggawe Damar rumangsa seneng. Saben dina Damar bisa weruh owah-owahan warna kembang sing meh mekar, nggawe dalan dadi éndah.
Pitakon: Apa tujuan penulis nggawe paragraf iki?

Ana omah kosong ing pojok desa sing rame tetuwuhan. Wit gedhé ing ngarep omah nutupi meh kabeh langit-langit. Wong desa kerep liwat amarga dalane dadi adem, nanging omah kasebut katon kurang terawat lan peteng.
Pitakon: Gaya penulisan paragraf iku luwih cedhak karo deskripsi utawa narasi?

Nalika Dina sedina penuh sinau, dheweke kesel nanging tetep semangat. Dina nyiapake buku-bukune kanggo sesuk supaya ora kesusu lan ngelingake adhine supaya tertib lan rapi, amarga disiplin bisa nggawe awake luwih sukses.
Pitakon: Apa nilai sing bisa diteladani saka Dina?