Worksheets14-тақырып: Климат түзуші факторлар
Total questions: 90
Worksheet time: 45mins
Белгілі бір аумаққа тән ауа райының ұзақ жылдар бойы қайталанып отыратын жиынтығы
климат
ауа райы
жауын-шашын
атмосфера
Жердің пішініне байланысты күн сәулесінің түсу мөлшері экватордан полюстерге қарай
азаяды
көбейеді
өзгермейді
тұрақты
Физикалық қасиеттері түрліше ауа массаларының түйісу аймағындағы өтпелі зона
атмосфералық фронт
гидросфералық фронт
ауа райы зонасы
климат түзуші факторлар
Жер бетінің күн сәулесін кері шағылдыруы
альбедо
радиация
циркуляция
фронт
Жаңа жауған қар күн радиациясының қаншапайызын шағылдырады
80%
90%
50%
60%
Құм күннің қанша пайызын кері қайтарады
55-60%
45-50%
35-40%
25-30%
Шағылу есебінен күн радиациясының қанша пайызы ғарыш кеңістігіне кері қайтады
15-30%
25-50%
35-40%
45-60%
Солтүстік жарты шар материктері үшін ең жылы ай
шілде
тамыз
қаңтар
ақпан
Солтүстік жарты шар материктері үшін ең суық ай
шілде
тамыз
қаңтар
ақпан
Материктердің климатына күшті ықпалын тигізетін жоғары қысымды орталықтар
Азор, Гавай
Исландия, Алеут
Бискай, Киль
Балтық, Солтүстік теңіз
Материктің климатына күшті ықпалын тигізетін төмен қысымды орталықтар
Азор, Гавай
Исландия, Алеут
Бискай,Киль
Балтық,Солтүстік теңіз
Солтүстік Америка мен Еуропа жағалауындағы климаттың жылы әрі ылғалды болуына әсер ететін ағыстар
Гольфстрим,Солтүстік Атлант
Батыс желдер мен Канар
Перу мен Куросио
Сомали мен Перу
Температуралық көрсеткіші, ылғалдану дәрежесі, қалыптасу ауданына сәйкес жинақталған біртектес ауа ағыны
ауа массалары
ауа көрсеткіштері
фронттар
климат
Теңіздік және континенттік деп жіктелмейтін ауа массасы
экваторлық
қоңыржай
арктикалық
тропиктік
Өрлеген ауа ағыны басым, қысымы жыл бойы тұрақты төмен болатын ауа массасы
экваторлық
қоңыржай
арктикалық
тропиктік
Төмендеген ауа ағыны басым, қысымы жыл бойы тұрақты жоғары болатын ауа массасы
экваторлық
қоңыржай
арктикалық
тропиктік
Жыл мезгілдеріне қарай температурасы, қысымы мен ылғалдану дәрежесі өзгеріп отыратын ауа массасы
экваторлық
қоңыржай
арктикалық
тропиктік
Мұхит үстінде қалыптасуына қарамастан, құрғақ болып келеді. Қысымы жыл бойы жоғары. Төмендеген ауа ағыны басым болатын ауа массасы
экваторлық
қоңыржай
арктикалық
тропиктік
Қысым көрсеткіштері бірдей нүктелерді қосатын сызықтар
изобара
изогета
изотерма
барометр
Қысым көрсеткіштері төмен орталықтар
циркуляция
қысымдық минимум немесе циклон
қысымдық максимум немесе антициклон
температура
9. Қысым көрсеткіші жоғары болатын тұйық изобаралар жүйесі
циркуляция
қысымдық минимум немесе циклон
қысымдық максимум немесе антициклон
температура
Жылы фронт кезінде жауын-шашын
көбейеді
азырақ түседі
мүлдем түспейді
тұрақты болады
Суық фронт кезінде жауын-шашын
көбейеді
азырақ түседі
мүлдем түспейді
тұрақты болады
Циклонға тән белгіні көрсетіңіз
Орталығында қысым жоғары болатын ауаның құйынды қозғалысы басым болады
Ауа-райы құбылмалы,бұлтты,жауын-шашынды болып келеді,қатты желдер соғады
Ауа ағыны сағат тілімен бағыттас,жоғары қысымды орталықтан жан-жаққа қарай қозғалады
Орталығында ауаның төмендеген ағыны басым болады
Антициклонға тән белгіні көрсетіңіз
Орталығында қысым төмен болатын ауаның құйынды қозғалысы басым болады
Ауа ағыны сағат тіліне қарама-қарсы бағытта,жан-жақтан төмен қысымды орталыққа қарай қозғалады
Ауа райы тымық,жел соқпайды,тұрақты ашық,жақын-шашынсыз.Жазда-жылы,қыста-азды болып келеді
Орталығында ауаның өрлеген ағыны басым болады
Циклондардың ең апаттысы
экваторлық циклондар
тропиктік циклондар
арктикалық циклондар
қоңыржай циклондар
Атмосфералық қысымы жоғары болатын тропиктік ендіктерден қысымы төмен экваторға бағытталатын тұрақты желдер
пассаттар
батыс желдер
муссондар
цунами
Екі жартышардың 40-60 ендіктерінде басым болатын, негізінен мұхиттар үстінде айқын байқалатын, материктер үстігінде өзгермелі сипат алатын желдер
пассаттар
муссондар
батыс желдер
цунами
Циклондар мен антициклондар неғұрлым тұрақты болатын және олар маусым бойынша күрт айырмашылық жасайтын аудандарда қалыптасатын желдер
пассаттар
муссондар
батыс желдер
цунами
Үнді мұхиты алабының тропиктік ендіктерінде жатқан үлкен кеңістіктерін қамтитын жел
пассаттар
муссондар
батыс желдер
цунами
Жел құрлықтан мұхитқа бағытталатын, ауа құрғақ болатын муссон
жазғы
көктемгі
күзгі
қысқы
Ауа мұхиттан материкке қарай қозғалатын, жаз жаңбырлы болатын муссон
жазғы
көктемгі
күзгі
қысқы
Жер шарын 13 климаттық белдеуге бөлген ғалым
Б.П.Алисов
Г.К.Тушинский
В.Докучаев
А.Гумбольдт
Қыста тропиктік, жазда экваторлық ауа массаларының ықпалында болатын белдеу
субэкваторлық
субтропиктік
субарктикалық
арктикалық
Жыл бойы төмен қысым мен экваторлық ауа массаларының ықпалында болатын, күн сәулесінің мол түсуіне байланысты ауа температурасы бүкіл жыл бойы жоғары әрі тұрақты сақталатын белдеу
қоңыржай
экваторлық
тропиктік
арктикалық
Өрлеген ауа қозғалысының басым болуы мен пассат желдері арқылы ылғалды мұхиттық ауаның тұрақты енуі нәтижесінде жыл бойы жауын-шашын мол түсетін климат қалай аталады
гумидтік
аридтік
орографиялық
жерортатеңіздік
Экваторға жағалас жатқан екі жартышардың шамамен 5 жіне 20 градус ендіктер аралығын алып жатқан белдеу
субтропиктік
қоңыржай
субэкваторлық
субарктикалық
Жыл бойы температураның төмен болуы және ылғалдың аз түсуі тән белдеу
арктикалық
қоңыржай
тропиктік
экваторлық
Жаздың ыстық, қыстың суық болуы, жауын-шашынның түсу мөлшерінің жыл мезгілдеріне байланыстыстығы тән белдеу
арктикалық
қоңыржай
тропиктік
экваторлық
Жаздың қатты ыстық, қыстың жылы болуы, ылғалдың жыл бойы аз түсуі тән белдеу
арктикалық
қоңыржай
тропиктік
экваторлық
Жыл бойы ыстық және ылғалды болуы тән белдеу
арктикалық
қоңыржай
тропиктік
экваторлық
Жазда ауа массаларының температурасы өте жоғары, ал қыста салқындау сипатқа ауысатын климат
гумидтік
орографиялык
ішкі тропиктік континенттік шөл немесе аридтік
жерортатеңіздік
Жер шарындағы аса ірі континенттік шөлдер
Сахара, Арабия, Калахари, Виктория
Анд, Аконкагуа, Гималай, Кордильер
Такламакан, Тар, Атакама, Гималай
Чад, Ніл, Амазонка, Викторя, Тугела
Тұманды ауа райы өте жиі байқалатын, бриз желдері тұрақты соғатын климат
тропиктік жағалық шөл
тропиктік континенттік шөл
гумидтік
жерортатеңіздік
Жазы құрғақ, қысы ылғалды болатын батыс жағалық бөліктерге тән климат
тропиктік жағалық шөл
тропиктік континенттік шөл
гумидтік
жерортатеңіздік
14. Құрлық ішіне енген сайын континентті, шығыс жағалауда муссондық сипатқа ауысатын климат
тропиктік жағалық шөл
тропиктік континенттік шөл
гумидтік
жерортатеңіздік
Солтүстік жартышарда үлкен аумақты алып жатқан, температура белдеу ішінде батыстан шығысқа қарай жазда жоғарылап, қыста төмендейтін белдеу
қоңыржай
арктикалық
тропиктік
экваторлық
Еуразияның солтүстік-шығыс бөлігіндегі солтүстік жартышардың суықтық полюсі
Оймякон -71C
Восток -91,2C
Якутск -58C
Плато -86,2C
Екі жартышардың полюс маңын алып жатқан, мұз құрсауының болуы альбедо көрсеткішін жоғарылататын белдеу
қоңыржай
арктикалық
тропиктік
экваторлық
Жер шарының суықтық полюсі
-71C
-91,2C
-58C
-86,2C
Еуразия материгінің ең енді бөлігі орналасқан белдеулер
қоңыржай және субтропиктік
экваторлық және арктикалық
тропиктік және субарктикалық
экваторлық және субэкваторлық
Солтүстік Америка материгінде кездеспейтін климаттық белдеу
экваторлық
қоңыржай
тропиктік
арктикалық
Еуразия материгінің батыстан шығысқа қарай ендік бағытта ауа циркуляциясының басым болуына әсер ететін желдер
батыс желдер
пассаттар
муссондар
бриздер
Солтүстік Америка материгінің орталық бөлігінің жер бедері қандай
таулы
жазық
қыратты
шөлді
Гудзон шығанағына қай шығанақтан келген ылғалды тропиктік ауа массалары қыс кезінде күннің кенет жылынып кетуіне әсер етеді
Бискай
Аляска
Мексика
Панама
Солтүстік Америка материгінде қыс кезінде циклондық әрекет тұрақты сақталуына және жиі қайталануына әсер ететін жылы ағыс
батыс желдер
гольфстрим
пассат
муссон
Еуразия материгінің қысқы климаттық жағдайына әсер ететін бір ғана максимум
Орта Азия
Атлант мұхиты
Үнді мұхиты
Шығыс Азия
Солтүстік Америка материгіндегі Алеут минимумының әсерін белгілі дәрежеде шектеп отыратын биік тау жүйесі
Анд
Аппалач
Кордильер
Гималай
Солтүстік Америка материгінің орталық бөлігінде қысым төмен болып, циклондардың өтуінен қалыптасатын өте күшті желдер
тайфун
торнадо
цунами
вилли-вилли
Торнадоның жиі кездесетін аймағы
Анд тауы мен Ориноко өзені жағасы
Орталық және Ұлы жазықтардың шекарасы
Ұлы көлдермен Аппалач тау етегі
Кариб теңізі мен Панама каналы жағасы
Байқалатын кезі жаздың ортасы мен күздің басы болатын, жылына 100 реттен қайталанып отыратын жел
тайфун
магистраль
торнадо
цунами
Солтүстік Америка материгінің оңтүстік бөлігіндегі төмен қысымды орталықтар әлсіреген жағдайда бір-бірімен қосылатын антициклондар
Гавай және Азор
Кариб және Панама
Анд және Парана
Аляска және Юкатан
Тропиктік ауа массаларын Солтүстік Америкада қалай атайды
ураган
торнадо
самум
цунами
Солтүстік Америка материгінде жаздың аяғы мен күзде оңтүстік, оңтүстік-шығысын тропиктік циклондар күшейе отырып қамтитын аймақтары
Кариб теңізі аймағы мен Мексика шығанағы
Атакама шөлі мен Анд тауы
Аляска шығанағы мен Миссисипи өзені
Юкатан түбегімен Гудзон шығанағы
Оңтүстік жартышар материктерінің ең енді бөліктері енетін климаттық белдеулер
қоңыржай және арктикалық
субэкваторлық және тропиктік
экваторлық және қоңыржай
арктикалық және тропиктік
Оңтүстік Американың жіңішке оңтүстік бөлігі енетін климаттық белдеу
тропиктік
арктикалық
қоңыржай
экваторлық
Экваторға симметриялы орналасқан материк
Африка
Еуразия
Австралия
Оңтүстік Америка
Жер шарындағы ең жоғары температура қай теңіздің жағалауында тіркелген?
Қызыл
Жерорта
Байкал
Арабия
Солтүстік жартышардың субэкваторы мен оңтүстік жартышардың қоңыржай климаттық белдеуі аралығында орналасқан, ең ылғалды материк
Африка
Австралия
Оңтүстік Америка
Антарктида
Оңтүстік Америка материгінің экваторға таяу жатқан бөлігінің шөлдік сипат алуына әсер ететін суық ағыс
батыс желдер
пассат
перу
канар
Дәл ортасын тропик шеңбері кесіп өтетін ыстық әрі көпшілік бөлігі құрғақ болып келетін материк
Африка
Австралия
Оңтүстік Америка
Еуразия
Барлық оңтүстік жартышар материктерінің оңтүстігі арқылы өтетін қуатты суық ағыс
Перу
Канар
Батыс желдер
Куросио
Түгелiмен Оңтүстiк поляр шеңберi аумағында жатқан материк
Антарктида
Аустралия
Оңтүстiк Америка
Солтүстiк Америка
Көршiлес жылы мұхит суларынан аса қуатты Батыс желдерi суық ағысы арқылы бөлiнiп жатқан материк
Аустралия
Антарктида
Еуразия
Оңтүстiк Америка
Оңтүстiк жартышар материктерiнiң қанша пайыздан астам жерi экватор мен тропиктер аралығында орналасқан
85%
55%
80%
75%
Адамның жаңа климаттық-географиялық жағдайларға бейiмделуi
акклиматизация
акреция
аквакультура
интеграция
Субтропиктiк белдеудегi климаты цитрустар, зәйтүн және жемiс ағаштарын өсiруге өте қолайлы теңiз
Жерорта теңiзi
Қара теңiз
Каспий теңiзi
Өлі теңіз
Еуразия материгінің қай бөлігінде тұрғын үйлердің терезе әйнегі үш қабаттан тұрады
солтүстік
оңтүстік
шығыс
батыс
Жаңбыр көп жауатын еуропалық бөлікте үйлердің шатыры қандай болады
тегіс
үшкір
үш қабатты
тік
Адамдарға климаттың әсер етуінен мал (ешкі) терісінен жабылатын шатырлар жасалатын климаттық белдеу
қоңыржай
экваторлық
тропиктік
арктикалық
Адамдарға климаттың әсер етуінен ағаш бұтақтары және жапырақтармен жабылған күркелер жасалатын климаттық белдеу
қоңыржай
экваторлық
тропиктік
арктикалық
Адамдарға климаттың әсер етуінен теріден жасалған киімдер қолданылатын климаттық белдеу
қоңыржай
экваторлық
тропиктік
арктикалық
Адамдарға климаттың әсер етуінен ағаштан және кірпіштен салынған үйлер қай климаттық белдеуге тән
қоңыржай
экваторлық
тропиктік
арктикалық
Муссондық нөсер жаңбырдың кесірінен апатты су тасқындары жиі байқалатын өзендер
Чад, Ніл, Виктория
Хуанхэ, Ганг, Амур
Ориноко, Панама, Парана
Миссисипи, Миссури, Оранж
Дала зоналарында аңызақтың соғу ұзақтығы
20-25 күн
15-20 күн
5-10 күн
8-13 күн
Шөлейт зонасында аңызақтың соғу ұзақтығы
40 күн
25 күн
50 күн
65 күн
Шөл зонасында аңызақтың соғу ұзақтығы
60 күн
75 күн
55 күн
100 күн
Соңғы 20 жыл ішінде Қазақстан жерінде құрғақшылық қанша рет қайталанды?
3 рет
5 рет
7 рет
10 рет
Дала зонасында құмды дауылдар жылына орта есеппен қанша күн қайталанады
20-38 күн
25-33 күн
15-25 күн
45-55 күн
Балқаш көлі маңындағы құмды аудандарда құмды дауылдар жылына орта есеппен қанша күнге созылады
75-85 күн
25-35 күн
55-60 күн
65-70 күн
