Font size
WorksheetsОртағасырлық Қазақстан қалалары тақырыбындағы тест сұрақтары
Total questions: 111
Worksheet time: 56mins
Ортағасырлық қаланың орталық бөлігі
Цитадель
Рабад
Шахристан
Алан
Түргеш қағандығының теңгелері шығарылған қала
Отырар
Баласағұн
Испиджаб
Сүяб
Ортағасырларда ең ірі «әйгілі түркі қаласы» ретінде атап көрсетілген қала
Сарайшық
Үргеніш
Бұхара
Тараз
Археологтар ортағасырлық Баба-Ата жұртының орнынан тапқан құрылыстың мерзімі
VI–VIII ғғ.
II–IV ғғ.
VI–VII ғғ.
III–V ғғ.
Ортағасырлық қала неше бөліктен тұрды
екі
үш
алты
төрт
Ерте орта ғасырларда қала мәдениеті дамыған Қазақстан аймақтары
Батыс Қазақстан
Орталық Қазақстан
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу
Шығыс Қазақстан
Көне түркі руна ескерткіштерінде «балық» деген түркілік атаудың мағынасы
Билеуші
Салық төлеуші
Атты әскер
Қала
Ортағасырлық қаланың ақсүйектер қоныстанған бөлігі
Цитадель
Рабад
Шахристан
Кешпір
Тарихи деректерде «көнестер қаласы» деп аталған қала
Дебил
Баршынкент
Сайрам
Тараз
«Қарлұқтар елінде 25 қала мен қоныс бар» деп хабарлайтын деректер кездеседі
Тониккөк жазбасында
«Худуд әл-алам»
Талас жазуында
Орхон-Енисей жазбаларында
Ақыртас ғимараты орналасқан облыс
Қызылорда
Қарағанды
Құраң?
Жамбыл
Будда храмдарының орындары табылған ортағасырлық қалалар
Сығанақ пен Сауран
Сүйеб пен Науакент
Сайрам мен Үргеніш
Қойлық пен Алмалық
Әкімшілік орталық қана емес, ірі сауда орны болған Сүйәб қаласы орналасқан алқап
Іле аңғары
Талас аңғары
Шу аңғары
Ертіс аңғары
VI–IX ғғ. Оңтүстік Қазақстанда қала мәдениетін өркендетуде маңызды рөл атқарған халық
салжұқтар
арабтар
соғдылар
моңғолдар
VI–VIII ғғ. ортағасырлық Баладж қаласы орналасқан
Жайық бойында
Моңғолияда
Қаратау баурайында
Талас аңғарында
Ақыртас ғимараты салына бастаған кезең
Моңғол дәуірінде
Сақ кезеңінде
Қарлұқ қағанатының кезінде
Қыпшақ хандығы дәуірінде
Ортағасырлық қалалардағы қолөнершілер, саудагерлер мен қарапайым халық мекені
Сардоба
Рабад
Цитадель
Шахристан
VI–IX ғғ. Іле, Шу және Талас өзендерінің аңғарларында ондаған қалалар мен бекіністер қалалықтардың пайда болуына әсер етті
Жатжерліктердің шапқыншылығы
Қытайдағы Тан империясымен одақ құруы
Ислам дінінің таралуы
Ұлы Жібек жолы өтіп, қарқынды сауданың болуы
Түркі қағандарының ерлік істері жазылған алғашқы культтаста орнатылды:
542 жылы
582 жылы
524 жылы
563 жылы
568 ж. Византия императорына түрік қағанының жолдау хатын алып келген елші:
Меандр Протектор
Маниях
Күлтегін
Білге
Көне түркі жазуларының толық әліпбиімен қатар аудармасы да жарияланған «Кілті ашылған орхон жазуы» атты кітабының авторы:
Марко Поло
Т. Аткинсон
В.Томсен
Плано Карпини
Ең атаулы көне түркі жазбалары кездесетін дерек:
Ақыртас ғимараты
Мырзарабат сарабасы
Едіге жырлары
Бұғыты ескерткіші
Көне түркі жазуларының әліпбиі пайда болған уақыт:
I мыңжылдықтың басында.
I мыңжылдықтың соңында.
б.з.б. I мыңжылдықтың соңында.
I мыңжылдықтың ортасында.
1893 жылы дат ғалымы В. Томсен құпиясын ашқан алғашқы көне түркі сөзі:
«Тәңір»
«Ана»
«Батыр»
«Дала»
Қазіргі қазақтардың арғы ата-бабалары пайдаланған жазудың ежелгі үлгілері:
Орхон – Енисей жазуы
Еділ – Жайық жазуы
Алтай – Тарбағатай жазуы
Сырдария – Әмудария жазулары
Ғалым С.Е. Малов еңбегі:
«Орхон – Енисей жазбаларының құпиясы»
«Көне түркі жазуының ескерткіштері»
«Түрік жылнамалары»
«Білге қағанды жоқтау»
Білге қағанға арналған «жыры мен сөзінің» авторы, түркі тілдес әдебиеттер тарихында өз атымен аталған алғашқы автор:
Күлтегін
Ашина
Тоныкөк
Йоллық-тегін
Түркілердің жетістігі болып табылатын алғашқы оймыш әдісімен басып жазу:
пиктография
каллиграфия
ксилография
иероглиф
Енисей алқабынан табылған руна жазуларының саны:
250-ден астам
350-ден астам
400-ден астам
150-ден астам
Түрік жазба әдебиетінің көне ескерткіштері:
«Күлтегін», «Тоныкөк»
«Ақкүс сыйы»
«Даналық кітабы»
«Жүсіп-Зылиха»
Түркілердің жазуы болмаған деген пікірді жоққа шығарған жаңалықты ашқан ғалым:
Томсен
Г. Дерфер
Жан Поль Ру
Плано Карпини
Руна сөзінің мағынасы:
«ежелгі»
«сиқырлы»
«туған»
«құпия»
Ежелгі түркілерде мәңгілік құдірет иесі, бүкіл жаратылыстың бастауы саналған
Тәңір
Ұмай-ана
Бөрі
Құлан
Соғдылардың Орталық Азияның біраз елдерінде таратқан ілімі
Ислам
Манихей
Несториан
Будда
Түркілердің түсінігі бойынша, әлемді жаратқан және барлық дүниенің тағдырына иелік етуші
Ұмай ана
Көк бөрі
Көк тәңірі
Барыс
Түркілердің дәстүрлі наным-сенімі
тәңіршілдік
ислам
будда
манихейлік
«Көк тәңірі, Ұмай Ана, қасиетті Жер-Су, міне, осылар бізге жеңіс сыйлады!» – деп жазылған ескерткіш
Бумын құрметіне қойылған ескерткіш
Иштеми құрметіне қойылған ескерткіш
Сүлүк құрметіне қойылған ескерткіш
Тоныкөк құрметіне қойылған ескерткіш
Түріктерде отбасы және балалардың қамқоршысы саналды
Ахурамазда
Ұмай ана
Аматерасу
Қыдыр ата
«Көне түркілердің арғы ата-бабалары Көк тәңіріне табынған», деген пікір қалдырған дінтанушы, француз ғалымы
Ф. фон Хелльвальд
Полибий
Жан Поль Ру
Ш.Е. Ужвалди де Мезе-Ковез
Қазбаларға қарағанда X–XIII ғғ. өңделген кірпіштің неше түрі болған
20-ға жуық
30-ға жуық
40-қа жуық
50-ға жуық
VII–VIII гг Сырдария бойында салынған кесене
Көккесене
Алаша хан кесенесі
Сырлытам
Қожа Ахмет Ясауи кесенесі
X–XIII ғғ. қала халқы VIII–IX ғасырлармен салыстырғанда неше есеге өсті
2–3 есе
5–10 есе
4–5 есе
20–30 есе
X–XIII ғғ. мешіт-медреселері мен моншалары, кітапханасы бар мәдениет пен ғылым орталығы ретінде даңқы шыққан қала
Баба-Ата
Баладж
Кедер
Отырар
X–XIII ғасырлардағы суқұбыры табылды
Құйрықтөбеден
Ақбешімнен
Көктөбеден
Тараздан
Орталық Қазақстанда, Ертіс алқабына отырықшылық және қала өмірі тараған кезең
XIV–XVI ғасырдың басы
XI–XIV ғасырдың басы
XIV–XV ғасырдың басы
X–XIII ғасырдың басы
Кенгир өзенінің жағасында салынған кесене
Рабиға Сұлтан Бегім кесенесі
Жошы хан кесенесі
Арыстан-баб кесенесі
Қожа Ахмет Ясауи кесенесі
«... үлкен қаланың атауы... Ол ең құнарлы, ағашқа, суға және тамаша бақтарға бай», – деп ортағасырлық авторлардың бірі жазып қалдырған
Испиджаб туралы
Тараз туралы
Баршынкент туралы
Жыланқала туралы
Қарахан күмбезі кесенесі орналасқан қала
Сүяб
Испиджаб
Сайрам
Тараз
Отырар қаласы орналасқан аймақ
Фараб
Кенже
Шауғар
Сарайшық
XIV–XV ғғ. далалық сәулет өнерінің үлгісінде жасалған ескерткіш
Айша бибі кесенесі
Ақыртас ғимараты
Билеулі ғимараты
Алаша хан кесенесі
Бабажа хатун кесенесі салынған қала маңы
Сайрам
Испиджаб
Тараз
Сүяб
Қарағанды облысының Қаракеңгір өзені бойында орналасқан кесене
Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесі
Алаша хан кесенесі
Арыстан-баб кесенесі
Қожа Ахмет Ясауи кесенесі
Сәулет өнерінің ескерткіші Айша бибі кесенесі салынған мерзім
VII–VIII ғасырлар
VIII–IX ғасырлар
XI–XII ғасырлар
VI–VII ғасырлар
XI ғғ. сәулет өнерінде – терракота
Күйдірілген кірпіш
Фаянс плиткалар
Фарфорлық кірпіш
Саз балшық
Моншада «бірқалыпты температура, самалдай жарық, шешініп, кіруге арналған кең бөлме, қабырғаларында көркем салынған суреттер болуы тиіс» екендігін жазған
Ибн Сина
Әл–Фараби
Әл–Бируни
Ибн Рузбихан
Қазақ халқының ынтымағы мен бірлігін, мемлекетілігі мен тарихын әлемге әйгілейтін ескерткіш
Айша бибі кесенесі
Ақыртас ғимараты
Билеулі ғимараты
Алаша хан кесенесі
Археологтардың ең көне мешіттерді тапқан қалалары
Испиджаб және Янгикент
Сайрам және Түркістан
Кедер және Күлтөбе
Фараб және Алмалық
X–XII ғғ. ауылшаруашылығындағы жаңалық
Экзотикалық жемістерді көптеп өсіру
Үш танапты егіншіліктің дамуы
Қос танапты егіншіліктің дамуы
Суармалы егіс жүйесінің жетілдірілуі
X ғасырда ірі сауда орталығына айналған Сырдарияның төменгі ағысындағы қала
Янгикент
Нәуакент
Баршынкент
Сығанақ
X–XIII ғғ. қала тұрғындарының көшпелілерден алып жүрген тауарлары
Бұршақ, пияз, кізір
Мал, жүн, тері, киіз, аң терісі
Кілем, жастық, төсеніштер
Сәбіз, анар, грек жаңғағы
Ұлы Даланың барлық өңіріне апаратын сауда жолдары мен өзен бағыттары түйіскен қала
Тараз
Нәуакент
Отырар
Испиджаб
X–XIII ғасырдың басында айналым мен төлемнің жаппай қолданылғандығы туралы, іші нарықта ұсақ бөлшек сауда саласында пайдаланылды
Алтын динарлар
Күміс дирхемдер
Мыс фельстер
Ақ тесігі
X–XIII ғасырдың басында ауылшаруашылық өнімдерінің сатылымын ұлғайтуды талап еткен жағдай
Ауылшаруашылық өнімдерін Византияға сатуы
Көшпелілер санының өсуі
Қала тұрғындары санының өсуі
Мал мен отын өнімдерінің шет елдерге көптеп сатылуы
X–XII ғасырдың басында теңге сарайлары жұмыс істеген Қазақстан қалалары
Узген, Атлыш
Сарайлық, Торайғыр
Испиджаб, Отырар
Балық, Аққашым
XI–XII ғасырдың соңынан бастап дирхемдердің сыртын күміспен жалатып, мысқа соға бастуының sebebi
Күміс дағдарысы
Мыс төңкерісі
Жергілікті сауданың жандануы
Алтын дағдарысы
Маңғыстаудың қапшандар, субоғлылар, сукоймалары, су көтеруге арналған қондырғылар табылған өңір
Отырар
Тараз
Алмалы
Баласағұн
Деректерде «мұсылмандардың түрікмендермен сауда жасау орны» деп көрсетілген қала
Испиджаб
Тараз
Исфиджаб
Нәуакент
Қожа Ахмет Ясауидің шәкірті
Сүлеймен Бақырғани
Махмұд Қашқари
Жүсіп Хамадани
Ахмет Иүгінеки
Еңбектерін араб тілінде жазған ғалымдар
Ж.Баласағұни, М.Қашқари
А.Иүгінеки, Қ.А.Ясауи
С.Бақырғани, М.Х.Дулати
әл-Фараби, әл-Бируни
X–XIII ғғ. исламның Орталық Азияда таралуына ықпал етті
Қарахандықтардың саясаты
Қыпшақтардың саяси және әскери жетістіктері
Қарахандардыңдандық саясаты
Оғыздардың саяси және әскери жетістіктері
Сүлеймен Бақырғанидің халық арасында алған аты
Қайыр ата
Ұлы нас хакиб
Хакім ата
Қайырымды ұстаз
Исламдағы түркі танымының негізін қалаушы Қожа Ахмет Ясауи шығармасы
Құтадғу білік
Диуани хикмет
Диуани лұғат-ат түрік
Хұсрау мен Шырын
Түркілер арасында ислам мәдениетінің таралуына ықпал етті
Тоқсандардағы шайқас
Таластанған шайқасы
Анирағай шайқасы
Атлах шайқасы
Ортағасырлық қалаларда мешіттер мен медреселер салу ісі белсенді жүргізілді
IV–XI ғғ.
IX–XI ғғ.
V–VI ғғ.
X–XII ғғ.
V–VII ғғ.
Ахмет Ясауидің алғашқы ұстазы
Арслан баб
Ж.Баласағұни
С.Бақырғани
Жанақ ақын
Түркі мәдениетінің «алтын ғасыры» деп аталған кезең
XI–XIII ғасырлар
IV–VI ғасырлар
X–XII ғасырлар
V–VI ғасырлар
V–VII ғасырлар
Қарахандық билеуші Мұса ханның ислам дінін мемлекеттік деп жариялаған мерзімі
IX ғасырда
XII ғасырда
XI ғасырда
X ғасырда
Орта ғасырларда Орталық Азия мен Қазақстанда діни ілім жөніндегі оқулықтар ретінде қолданылған шығармалардың жиыны
Мұхаммед Хайдар Дулати
Сүлеймен Бақырғани
Қадырғали Жалаири
Әбілғазы
Әл-Фарабидің адамның табиғаты, интеллектуалдық және этикалық жетілу, білімешілік мұраты туралы ой-тұжырымдарына арналған еңбектері
«Азаматтық саясат», «Бақытқа жету туралы»
«Жәуһар – Ишхақ», «Тарих-и Рашиди»
«Жами ат-таварих», «Тарих-и Абулхайр хани»
«Диуан лұғат ат-түрк», «Дивани Хикмет»
Аристотельдің барлық кітаптары бойынша түсініктемелер жазған ортаазиялық ғалым
Бируни
Әл-Фараби
Ибн-Сина
Жалайри
Қарахан хандығында «бас уәзір» атағын алған ортағасырлық ғалым
Бируни
М. Қашқари
Ж. Баласағуни
Х. Қағазғари
Әлем ғалымдары «Әбу Райхан Бируни ғасыры» деп атады
XI ғасырды
X ғасырды
XII ғасырды
XIII ғасырды
Түркілік ортадан шыққан ұлы ғұламаларға жатпайды
Әбу Райхан Бируни
Махмуд Қашқари
Ахмет Иүгінеки
Әл-Фараби
Түркі тілінде жазған қарахандық дәуірінің ақыны
Ахмет Иүгінеки
Қадырғали Жалайри
Мұхаммед Хайдар Дулати
Әл-Фарабидің өз кейінгі барлық білімін жүйелеп берген трактаты
«Бұрынғы ұрпақтар секректілігі»
«Мәсәуқ кестелері»
«Кодекс куманикус»
«Ғылымдардың жіктемесі туралы сөз»
XI ғасырдың екінші ширегінде қарахандық ақсүйектер отбасында дүниеге келген ғалым
Жүсіп Хамадани
Әбілғазы Бахадур
Мұхаммед Хайдар Дулати
Махмуд Қашқари
Жүсіп Баласағұни өзінің «Құтты білік» атты поэмасын арнады
Қымбат билеушісіне
Отыздық билеушісіне
Ресең билеушісіне
Қарахан билеушісіне
Ағашпен жыл санау жүйесі туралы деректер, тригонометрия негіздері, астрономия мәселелері туралы айтылған Әбу Райхан Бируни еңбегі
«Азаматтық саясат»
«Бақытқа жету туралы»
«Масғуд кестелері»
«Дивани Хикмет»
Әл-Фараби дүниеге келген қала
Түркістан
Отырар
Тараз
Ақбешім
М. Қашқаридің түркі мәдениетінің бірегей ескерткіші болып табылатын кітабы
«Диуан лұғат ат-түрк» («Түрік тілінің сөздігі»)
«Диуани Хикмет» («Даналық кітабы»)
«Жами-ат-таварих» («Жылнамалар жинағы»)
«Азаматтық саясат»
XI ғасырдың I ширегінде Қарахан мемлекетінің орталығында дүниеге келген ғалым
Махмуд Қашқари
Жүсіп Баласағуни
Ән-Насауи
Ибн Рузбихан
Ахмет Иүгінекидің болашақ ұрпақты адал өмір сүруге, парасатты болуға үйреткен дастаны
«Құдатғу білік»
«Ақиқат сыйы»
«Даналық кітабы»
«Диуан лұғат ат-түрк»
Әл-Фараби дүниеге келген жыл
1070 ж.
870 ж.
950 ж.
1014 ж.
Әбу Райхан Бирунидің 27 жасында жазған тамаша еңбегі
«Тарих-и Рашиди»
«Жами-ат-тауарих»
«Бақытқа жету туралы»
«Өткен буындардың ескерткіштері»
Түркі тілінде жазылған алғашқы энциклопедиялық еңбек
«Диуан лұғат ат-түрк»
«Құтты білік»
«Тарих-и Рашиди»
«Жами-ат-таварих»
Қараханнан бастап қарапайым колониелерге дейін әр әлеуметтік топтың міндеттерін жан-жақты сипаттап жазған
Ахмет Иүгінеки
Сүлеймен Бақырғани
Жүсіп Хас Хажиб
Жүсіп Баласағуни
Әл-Фараби жинап, ретке келтірген Аристотельдің ілімі
«Гривиму»
«Академия»
«Геометрия»
«Логика»
«Екінші ұстаз» атанған ортағасырлық ғалым
Бируни
Ясауи
Иүгінеки
Әл-Фараби
«Мен бұл кітабты хикмет сөздер, мақал-мәтелдер, өлең-жырлар секілді әдеп сөздермен безендіріп шықтым. Үйренушілер мен қызығушылар керекті сөздерді тез, оңай табуы үшін мен алдымен еңбек етіп, сөздерді орын-орнына қойдым... Бұл жазған еңбегін қолдануға қолайлы болсын деген ниетпен бірқатар қағидаларды түзеп, өлшем үлгілерін жасадым», – деген Қашқаридің өзі сипаттап берген еңбегі
«Диуан лұғат ат-түрк»
«Дивани Хикмет»
«Құдатғу білік»
«Азаматтық саясат»
Әл-Фараби бойынша, практикалық ғылымдарға жатады
этика, саясат
логика, математика
арифметика, тригонометрия
жазу, шешендік өнері
Түркология ғылымының негізін қалаған ортағасырлық ғалым
Бируни
М. Қашқари
Ж. Баласағуни
А. Яссауи
Түркі аңыздарының мифологиялық көріністері бейнеленген заттар табылған Х ғасырға жататын қорған атын атаңыз.
Явленко
Минчурин
Чернигов
Ульянов
Әлемнің төрт патшалығы туралы ортағасырлық тұжырымдамаға сәйкес Түркі қағанаттары патшалығы қалай аталған?
солтүстіктегі жылқылар патшасы
оңтүстіктегі інілер патшасы
шығыстағы адамдар патшасы
патшалардың патшасы
Ортағасырларда сыртқы этносаралық дамудың басымдығы тән болған әлеуметтік топты таңдаңыз.
Егіншіліктерге
Көшпелі тайпаларға
Отырықшы қолөнершілерге
Саудагерлерге
Түркілерге тау-кен ісінің, металл өндірісі мен қолөнердің дамуына ықпал еткен шикізатқа бай аймақты көрсетіңіз.
Маңғыстау
Жетісу
Мауараннахр
Қашғария
«Мәңгілік Ел» ұлттық идеясының негізгі мақсатын таңдаңыз.
Еліміздің технологиялық әлеуетін көтеру
Ұлтаралық қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру
Ата-бабаның өсиеттерін сақтау
Ұрпақтар сабақтастығын нығайту
Үндістаннан Орталық Азияға тараған дінді анықтаңыз.
Ислам
Синтизм
Будда
Зороастризм
Ортағасырларда батыс елдерінің тілдеріне енген, «құндылық», «мемлекетке тиесілі мүлік» мағынасын білдіретін түркі сөзі қайсы?
«Аманат»
«Қазына»
«Алтын»
«Қолчақ»
Дунайдың төменгі сағаларында өмір сүрген оңтүстік славяндар мен фракиялықтардың түркі-бұтарға ассимиляциясынан қалыптасқан халықты көрсетіңіз.
Қалмақ халқы
Манчугрлар
Аварлар
Булгар халқы
Алтын Орда кезеңінде баршаға ортақ болған тілді таңдаңыз.
Қыпшақ тілі
Араб тілі
Керейіт тілі
Ұйғыр тілі
Еуразия халықтарының игілігіне айналған, түркілер ойлап тапқан жетістікті атаңыз.
Жібек
Фарфор
Темір үзеңгілер
Шахмат ойындары
