1.2. Oral hazırlık evresi

Terim-EN

oral preparatory phase

Tanım 

İstemli kontrol altında  gıdaların yutulmaya hazır hale getirildiği yutma evresidir.

1.2.1. Bolus/Lokma

Terim-EN

Bolus

Tanım 

Yutulmaya hazır besin.

1.2.2. Çiğneme

Terim-EN

chewing, mastication

Tanım 

Çiğneme katı besinin ağız içerisinde parçalanması ve yutulacak lokma haline getirilmesi sürecidir.

1.2.2.1. Çiğneme bozukluğu

Terim-EN

chewing disorder

Tanım

Çiğnemenin herhangi bir evresinde oluşan herhangi bir problem sebebiyle besinin yetersiz öğütülmesi ve lokma haline getirilmesinde bozukluk.

1.2.2.2. Isırma refleksi

Terim-EN

bite reflex

Tanım

Oral duyusal uyarana yanıt olarak çenenin kuvvetli ve istemsiz bir şekilde kapanmasıdır.

1.2.2.3. Çiğneme refleksi

Terim-EN

cheewing/mastication reflex

Tanım

Beyin sapı tarafından kontrol edilen çiğnemenin ritmik ve sıralı kas koordinasyonunu ifade eder.

1.2.2.4. Açık ısırık/Açık kapanış

Terim-EN

Open bite

Tanım

Çene ve molar dişler  kapanışta iken üst ve alt kesici dişler arasında temas veya örtüşme olmamasıyla karakterize oklüzyonel bozukluktur.

1.2.3. Dil itme refleksi

Terim-EN

Tongue-thrust reflex

Tanım

Oral uyarana karşı dilin anterior yönde dışarı doğru itilmesidir.

1.3. Oral evre

Terim-EN

oral phase

Tanım 

Oral hazırlık evresinde oluşturulan lokmanın ya da sıvının farenkse iletilmesini ifade eder.  

1.3.1. Açık ağız

Terim-EN

Open mouth

Tanım 

Özellikle çocuklarda, dudakların sürekli olarak bir araya gelememesi ve ağzın genellikle açık kalması durumunu ifade eden bir oral postür bozukluğudur.

1.3.2. Makroglossi

Terim-EN

macroglossia

Tanım 

Dil hacminin normalden büyük olması.

1.3.3. Mikroglossi

Terim-EN

microglossia

Tanım 

Dil hacminin normalden küçük olması.

1.3.4. Yüksek damak

Terim-EN

high-arched palate

Tanım 

Sert damağın normalden daha yukarda ve kemerli olmasıdır.

1.3.5. Sığ damak

Terim-EN

low-arched palate

Tanım 

Sert damağın normalden daha düz veya az kavisli olmasıdır.

1.3.6. Mikrognati

Terim-EN

micrognatia

Tanım 

Çenenin, genellikle mandibulanın normalden küçük olması.

1.3.7. Dil kökü

Terim-EN

tongue root

Tanım 

Dilin arkada, farenkse  doğru uzanan ve hyoid kemiğe  tutunan kısmıdır.

1.3.8. Dil tabanı

Terim-EN

tongue base

Tanım 

Dilin orofarenkse temas eden arka-üst kısmı.

1.3.9. Emme/Olgunlaşmış emme/Matür emme

Terim-EN

sucking

Tanım 

Dudak, yanak, dil ve  damağın  emme  ve sıkma/ekspresyon  hareketlerinin ritmik olarak değişmesiyle gerçekleşen beslenme davranışıdır.

1.3.9.1. Olgunlaşmamış emme/İmmatür emme

Terim-EN

suckling

Tanım 

Bebeklerde dilin anterior- posterior hareketlerini içeren  ilkel bir oral hareket modelidir.

1.3.9.2. Besleyici Emme

Terim-EN

nutritive sucking

Tanım

Memeden veya biberondan sıvının oral alımıdır.

1.3.9.3. Besleyici Olmayan Emme

Terim-EN

nun-nutritive sucking

Tanım

Bebeğin bir emzik veya parmağı emmesi gibi besin akışının olmadığı durumları tarif etmektedir.

1.3.9.4. Arama-emme refleksi

Terim-EN

rooting–sucking reflex

Tanım

Ağız kenarına yapılan uyarı ile bebeğin başını o tarafa çevirmesi ve emme hareketinin başlamasıdır.

1.3.9.5. Emme yutma solunum koordinasyonu

Terim-EN

suck–swallow–breathe coordination

Tanım

Bebeğin beslenme sırasında emme, yutma ve nefes alma hareketlerinin ardışık koordineli bir şekilde gerçekleşmesidir.

1.3.10. Salya/Tükürük

Terim-EN

saliva

Tanım 

Tükürük bezlerinden salgılanan, alkali özellikteki sıvıdır.

1.3.10.1. Hipersalivasyon/Aşırı salya üretimi

Terim-EN

hypersalivation

Tanım

Belli bir süre içinde üretilen salya/türkürük miktarının  normalden fazla olmasıdır.

1.3.10.2. Salya kontrol bozukluğu

Terim-EN

drooling/saliva control problems

Tanım 

Salyanın ağız içindeki kontrolündeki yetersizliktir. 

1.4. Farengeal evre

Terim-EN

pharyngeal phase

Tanım

Hava yolu korumasının gerçekleştiği,  oral evre ile özofageal evre arasındaki yutma evresidir.

1.4.1. Posterior farengeal duvar

Terim-EN

posterior pharyngeal wall

Tanım

Farenksin arka duvarını oluşturan kas ve doku bölgesi.

1.4.2. Vallekula

Terim-EN

vallecula

Tanım

Epiglottisin hemen arkasında, dil kökünün tabanında bulunan anatomik boşluk.

1.4.3. Epiglottis

Terim-EN

epiglottis

Tanım

Yutma sırasında larengeal vestibülü yukarıdan kapatarak  aspirasyonu önleyen larengeal  kıkırdak yapısıdır.

1.4.4. Priform sinüs

Terim-EN

pyriform sinus

Tanım

Tiroid kıkırdağının arka yüzeyi ile krikoid ve aritenoid kıkırdaklar arasında, larenks girişinin her iki yanında yer alan huni şeklindeki ceplerdir.

1.4.5. Gerçek vokal kordlar/foldlar/kıvrımlar

Terim-EN

true vocal folds

Tanım

Fonasyon için titreşen, larenksin içinde yer alan iki ana kastır.

1.4.6. Yalancı vokal kordlar/foldlar/kıvrımlar

Terim-EN

false vocal folds

Tanım

Gerçek vokal kordların hemen üstünde yer alan, daha kalın mukozal katlantılardır.

1.4.7. Yutma refleksinin tetiklenmesi

Terim-EN

swallowing reflex triggering

Tanım

Yutulan besin ya da sıvının palatoglossal ark seviyesine ulaştığında havayolu koruma mekanizmalarının devreye girmesidir.

1.4.8. Yutma refleksinde/başlangıcında gecikme

Terim-EN

delayed onset swallowing initiation, delayed swallow triggering

Tanım

Lokma dil köküne veya farengeal tetikleme bölgesine ulaştığı hâlde farengeal yutma refleksinin zamanında başlatılamaması durumudur.

1.4.9.Hyolarengeal elevasyon

Terim-EN

hyolaryngeal elevation

Tanım

Yutma refleksinin tetiklenmesiyle birlikte, hyoid kemiğin  ve ona bağlı olan larenksin  yukarı ve  öne doğru hareketidir.

1.4.10. Velofarengeal kapanma

Terim-EN

velopharyngeal closure

Tanım 

Yumuşak damağın farenks duvarına doğru yukarı ve yanlara doğru genişlemesi ile oluşan nazal boşluğun kapanmasıdır.

1.4.11. Dil kökü-farengeal duvar teması

Terim-EN

tongue base–posterior pharyngeal wall contact

Tanım 

Yutma sırasında dil tabanının farengeal arka duvarla temas ederek bolusun farenkse doğru itişini sağlamasıdır.

1.4.12. Farengeal peristalsis/peristaltizm

Terim-EN

pharyngeal peristalsis

Tanım 

Yutma sırasında farengeal kasların bolusu özofagusa  doğru iten ritmik ve sıralı kasılmalardır.

1.4.13. Nazal geri kaçış

Terim-EN

nasal regurgitation

Tanım 

Yutulan besin, sıvı ya da tükürüğün burun boşluğuna geçmesini ifade eder.

1.4.14. Erken dökülme

Terim-EN

premature bolus, premature spillage

Tanım 

Ağız boşluğunda tutulması istenen besin ya da sıvının yutma refleksi tetiklenmeden önce kontrolsüz bir şekilde farenkse dökülmesidir.

1.4.15. Aspirasyon

Terim-EN

aspiration

Tanım 

Yutulan besin ya da sıvının vokal kord seviyesinin altında hava yoluna girmesidir.

1.4.15.1. Sessiz aspirasyon

Terim-EN

silent aspiration

Tanım 

Aspirasyona karşı fizyolojik cevap üretilmemesidir.

1.4.16. Penetrasyon

Terim-EN

penetration

Tanım

Yutulan besin ya da sıvının larengeal havayoluna kadar ulaşıp vokal kordların altına inmeden hava yolu içerisine girmesidir. 

1.4.17. Kalıntı/Rezidü

Terim-EN

residue

Tanım

Yutma tamamlandıktan sonra, yutulan besin ya da sıvının temizlenememesi, orofarenkste kalıntı bırakması durumudur. 

1.4.18. Globus farengeus/Fonksiyonel disfaji

Terim-EN

globus farengeus/functional dysphagia

Tanım

Kişinin boğazda bir yumru, takılma, sıkışma ya da yabancı cisim varmış gibi hissetmesidir.

1.4.19. Globus hissi

Terim-EN

Globus sensation

Tanım

Kişinin tükürük yutarken takılma hissetmesi, ancak yeme ve içme esnasında bu hissin  azalması ya da kaybolmasıdır.  

1.4.20. GAG/Öğürme refleksi

Terim-EN

GAG reflex

Tanım

Dil köküne veya orofarenkse yapılan dokunsal uyarıya karşı gelişen, farenks kaslarının hızlı ve istemsiz kasılması ile karakterize koruyucu bir refleks cevaptır. 

1.5. Özofageal evre

Terim-EN

esophageal phase

Tanım

Besin ya da sıvının üst özofageal sfinkterden geçerek, yerçekimi ve  peristaltik hareketlerle alt özofageal sfinktere doğru itilmesini ifade eder.

1.5.1. Özofageal motilite bozukluğu

Terim-EN

esophageal motility disorder

Tanım (teknik)

Özofagusun normal hareket serilerinde görülen bozuklukları tanımlar. 

1.5.2. Gastroözofageal reflü 

Terim-EN

gastroesophageal reflux

Tanım

Besin ya da sıvının mideden özofagusa retrograd olarak geri kaçması ve bu kaçısın semptomlara yol açması veya endoskopide belirgin mukozal hasarın görülmesini ifade etmektedir. 

1.5.3. Larengofarengeal reflü

Terim-EN

laryngopharyngeal reflux

Tanım

Gastroözofageal reflünün üst özofagus sfinkterinin üzerindeki anatomik yapılara — larengeal veya farengeal mukozaya— ulaşmasını ifade etmektedir. 

2.1. Yutma

Terim-EN

swallowing, deglutition

Tanım 

Besin ya da sıvının ağıza alınıp mideye geçişine kadar olan süreçtir. 

2.2. Yutma apraksisi

Terim-EN

swallowing apraxia

Tanım 

İstemli dil, dudak ve çene hareketlerinin planlama ve başlatmada güçlük ile karakterize  oral evre bozukluğudur. 

2.3. Yutma apnesi

Terim-EN

swallowing apnea

Tanım 

Yutma sırasında havayolunun korunması için solunumun kısa süreli olarak istemsiz şekilde durmasıdır. 

2.4. Yutma korkusu

Terim-EN

phagophobia

Tanım 

Kişinin herhangi bir sebep olmaksızın yutma esnasında boğulacağını ya da nefessiz kalacağını düşünerek yoğun kaygı yaşaması ya da yemek yemekten kaçınmasıdır.

2.5. Parçalı yutma

Terim-EN

piecemeal deglutition

Tanım 

Tek bir lokmanın birden fazla ardışık yutma ile özofagusa aktarılmasıdır. 

2.6. Kuru yutma

Terim-EN

dry swallow

Tanım

Ağız boşluğunda gıda veya sıvı bolusu olmadan, yalnızca tükürük ya da boş olarak gerçekleşen yutma eylemidir. 

3.1. Disfaji, Yutma bozukluğu

Terim-EN

dysphagia, swallowing disorder

Tanım 

Besin ya da sıvının ağızdan alınıp mideye taşınmasındaki evrelerde görülebilen bozukluk olarak tanımlanır. 

3.1.1. Orofarengeal disfaji

Terim-EN

oropharyngeal dysphagia

Tanım

Yutmanın oral hazırlık, oral veya farengeal evrelerinden herhangi birinde görülebilen bozukluklardır.

3.1.2. Özofageal disfaji

Terim-EN

esophageal dysphagia

Tanım

Yutmanın, özofageal evresinde görülebilen bozukluklardır.  

3.1.3. Presbifaji

Terim-EN

presbyphagia

Tanım: 

Hastalık olmaksızın,  sağlıklı yaşlanma sürecinde ortaya çıkan yaşa bağlı yutma değişikliklerinin tümünü ifade eder. 

3.1.4. Sarkopenik disfaji

Terim-EN

sarcopenic dysphagia

Tanım 

Hem genel iskelet kaslarında hem de buna bağlı olarak yutma kaslarında ortaya çıkan sarkopeni nedeniyle gelişen yutma güçlüğü olarak tanımlanır

3.1.5. Nörojenik disfaji

Terim-EN

neurogenic dysphagia

Tanım 

Periferik ve merkezi sinir sistemi hasarlarına bağlı olarak gerçekleşen yutma bozukluklarıdır. 

3.1.6. Disfaji lusoria

Terim-EN

dysphagia lusoria

Tanım 

Özofagusa dıştan vasküler bir basıya bağlı olarak oluşan yutma bozukluğudur. (Genellikle aberran sağ subklavyen arter ile ilişkilidir.)

3.1.7. Aerofaji

Terim-EN

aerophagia

Tanım 

Aşırı hava yutulması sonucu geğirme ile sonuçlanan olay

3.1.8. Afaji

Terim-EN

aphagia

Tanım

Genellikle lateral hipotalamustaki hasara bağlı olarak ortaya çıkan, yutma yetisinin tamamen kaybı ile karakterize tıbbi bir durumdur.

3.1.9. Odinofaji

Terim-EN

odynophagia

Tanım

Ağrılı yutma durumunu tanımlar. 

4.1. Malnütrisyon

Terim-EN

malnutrition

Tanım 

Besin alımındaki yetersizlik veya fazlalıkları, temel besin öğelerinin dengesizliğini ya da besinlerin kullanımındaki bozulmayı ifade eder. 

4.2. Besin reddi

Terim-EN

food rejection, food refusal

Tanım 

Bilinmeyen besinleri denemekten korkma, yeni besinleri tüketmeye isteksiz olma ve besin kıvamlarına karşı hassas olma durumu olarak tanımlanmaktadır.

4.3. Seçici beslenme

Terim-EN

picky eating

Tanım

Çeşitli yeme davranışlarının bileşiminden oluşmakta olup, hem alışılmış, hem de yeni besinlerin reddedilmesi, besin tercihleri ile yetersiz miktarda veya çeşitlilikte besin tüketimi ile karakterizedir.

4.4. Yeme bozukluğu

Terim-EN

eating disorder

Tanım

Başka bir tıbbi durumla daha iyi açıklanamayan ve gelişimsel olarak uygun olmayan veya kültürel olarak onaylanmayan anormal yeme veya beslenme davranışlarını içerir. 

4.5. Kıvam artırıcı / Kıvam artırıcı madde

Terim-EN

thickener / thickening agent

Tanım

Yutma bozukluğu olan bireylerde sıvıların kıvamını artırmak için kullanılan maddelerdir

4.6. Tekstürü değiştirilmiş diyet

Terim-EN

texture modified diet

Tanım

Çiğneme veya yutma bozukluğu olan bireylerin güvenli ve etkili bir şekilde yemek yiyebilmeleri için besinlerin kıvamının ve dokusunun özel olarak ayarlandığı beslenme planlarıdır

4.7. Kıvamı artırılmış sıvılar

Terim-EN

thickened fluids

Tanım

Yutma bozukluğu olan bireylerde aspirasyon riskini azaltmak ve sıvıların güvenli bir şekilde yutulmasını sağlamak amacıyla kıvamı artırılmış sıvılardır