wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Тіл біліміне кіріспе — Модуль 2 (Worksheet extraction)

Total questions: 112

Worksheet time: 56mins

Name
Class
Date
1.

Диахрониялық лингвистиканың қарастыратын мәселесі қандай?

a)

Тілдің тарих бойында өзгеруі мен даму қалпы.

b)

Тілдің белгілі бір дәуірдегі қалпы.

c)

Туыс тілдердің жүйесі.

d)

Туыс емес тілдердің құрылымы.

e)

Қатар өмір сүруші құбылыстардың арасындағы қатынастар.

2.

Тұрақтылық, табиғилық, коммуникативтік, экспрессивті-эмоционалдық және жалпы халықтық қасиеттер төмендегі таңбалардың қайсысына тән?

a)

Лингвистикалық.

b)

Көмекші.

c)

Жасанды.

d)

Физикалық.

e)

Акустикалық.

3.

Көмекші таңбалар қайсысы?

a)

Графикалық, заттық, ымдау.

b)

Дыбыс, нұсқау, сөйлеу.

c)

Фонемалық, заттық, акустикалық.

d)

Семантикалық, заттық, морфемалық.

e)

Синтагмалық, дыбыстық, графикалық.

4.

«Фонема, сөз, морфема, сөйлем» қандай таңбаға жатады?

a)

Лингвистикалық.

b)

Көмекші.

c)

Жасанды.

d)

Заттық.

e)

Дыбыстық.

5.

Тілдің структуралық бөлшектеріне тән ұғым қайсысы?

a)

Синтагма.

b)

Орфография.

c)

Пиктография.

d)

Сингармонизм.

e)

Көп мағыналылық.

6.

Тілдік элементтердің төрт түрлі қызметі дұрыс көрсетілген қатарды таңдаңыз.

a)

Белгілеу, жалпылаушы, коммуникативтік, прагматикалық қызметі.

b)

Жекелік, таңбалық, жалқыдық, экспрессивтік қызметі.

c)

Таңбалық, логикалық, жалқыдық, экспрессивтік қызметі.

d)

Жалпылаушы, коммуникативтік, семиотикалық, жүйелік қызметі.

e)

Табиғи, таңбалық, даралық, прагматикалық қызметі.

7.

«Дыбысқа еліктеу» теориясы тілдің шығуы жөніндегі бағыттардың қайсысына жатады?

a)

Әлеуметтік.

b)

Маркстік.

c)

Биологиялық.

d)

Қоғамдық.

e)

Психологиялық.

8.

Сыртқы факторға негізделген тілдің шығуы жөніндегі теорияны таңдаңыз.

a)

Еңбек айқайы.

b)

Қоғамдық шарттасу.

c)

Одағай сөз.

d)

Еліктеу сөз.

e)

Әлеуметтік теория.

9.

Эволюциялық теория тілдің шығуын нелермен байланыстырады?

a)

Адамның ми, сөйлеу аппараты және сезім органдарының жетілуі.

b)

Ойлау және жазудың жетілуі.

c)

Таңбалық және қоғамдық қатынастардың орнығуы.

d)

Дыбыстық және графикалық байланыстардың дамуы.

e)

Еңбек құралдарының жетілуі.

10.

Тілдің «сатылық даму теориясын» жасаған ғалымды көрсетіңіз.

a)

Н.Я.Марр.

b)

А.Шлейхер.

c)

Г.Лейбниц.

d)

Ж.Ж.Руссо.

e)

Л.Нуарьe.

11.

«Алғашқы адамдар сөздерді өзара келісіп таңдап алған да, осыдан келіп тіл жасаған» дейтін теорияны таңдаңыз.

a)

Материалистік теория.

b)

Одағай теориясы.

c)

Еңбек айқайы теориясы.

d)

Дыбысқа еліктеу теориясы.

e)

Қоғамдық шарттасу теориясы

12.

Тілдегі интеграция және дифференциация процестерінің негізгі себебі қандай?

a)

Экстралингвистикалық

b)

Интерлингвистикалық

c)

Психологиялық

d)

Ішкі фактор.

e)

Табиғат әсері.

13.

Тілдің дамуы нелер арқылы іске асады?

a)

Тілдің ішкі заңдылықтары.

b)

Қоғамдық заңдылықтар.

c)

Әлеуметтік заңдылықтар.

d)

Саннан сапаға көшу.

e)

Әр түрлі сатылар.

14.

Халықтардың өзара қарым-қатынасы барысында болатын өзгерісті көрсетіңіз.

a)

Бір тілден екінші тілге тілдік элементтер ауысады.

b)

Бір тілден екінші тілге таңбалар ауысады.

c)

Екінші тілден үшінші тілге әр түрлі сөйлемдер ауысады.

d)

Екінші тілдің тіл байлығы арта түседі.

e)

Аралық тілдерден тілдік әлеует кемиді.

15.

Бір тілден екінші тілге енуге ең икем элементтер қайсысы?

a)

Сөздер.

b)

Дыбыстар.

c)

Сөз тіркестері.

d)

Фразеологиялық тіркестер.

e)

Мақал-мәтелдер.

16.

Фонема ілімінің негізін салушы кім?

a)

Боудэн де Куртенэ.

b)

В.Виноградов.

c)

Ф. де Соссюр.

d)

В.Гумбольдт.

e)

А.Потебня.

17.

Тілдердің тоғысуының бір түрін көрсетіңіз.

a)

Тілдік одақ.

b)

Тайпалық одақ.

c)

Рулық одақ.

d)

Тектік одақ.

e)

Адамзаттық одақ.

18.

Әдеби тіл болудың басты шарты қандай?

a)

Норманың болуы.

b)

Бірнеше ұлтқа ортақ болу.

c)

Зерттелгендігі.

d)

Түсінікті болуы.

e)

Аударылуы.

19.

Жергілікті тіл ерекшеліктері дегеніміз не?

a)

Белгілі бір жердің халқына қызмет ететін, өзіне тән ерекшелігі бар жалпы халықтық тілдің бір бөлігі, тармағы.

b)

Белгілі бір кәсіппен шұғылданушылардың тіліндегі ерекшеліктер.

c)

Жер-су атауын зерттейтін тіл білімінің саласы.

d)

Сөз мағынасын қарастыратын тіл білімінің бір саласы.

e)

Терминдерді тексеретін тіл саласы.

20.

Артикуляциялық ерекшеліктер нені білдіреді?

a)

Тіл дыбыстарының жасалуы.

b)

Сөйлеу дыбыстарының пайда болуы.

c)

Тіл дыбыстарының естілуі.

d)

Әріп пен дыбыстың байланысы.

e)

Дыбыстың таңбалау ерекшеліктері.

21.

Акустикалық әдіс арқылы нелер қарастырылады?

a)

Сөйлеу дыбыстарының есту қасиеттері.

b)

Сөйлеу дыбыстарының жасалуы.

c)

Тіл дыбыстарының естілуі.

d)

Дыбыс пен әріптің қарым-қатынасы.

e)

Дыбыс пен буынның пайда болуы.

22.

Дыбысқа тән қасиеттер қатары дұрыс көрсетілген нұсқаны таңдаңыз.

a)

Акустикалық, физиологиялық, қоғамдық.

b)

Физикалық, әлеуметтік, тілдік.

c)

Артикуляциялық, физикалық, тілдік.

d)

Акустикалық, физикалық, әлеуметтік.

e)

Тілдік, биологиялық, әлеуметтік.

23.

Тыныс мүшелерінің экспирациясы дегеніміз не?

a)

Ауаны сыртқа шығару

b)

Ауаны ішке тарту

c)

Дауыс шымылдығының жиырылуы

d)

Тынысалу мүшелерінің белгілі бір тәртіппен қозғалуы

e)

Ауаның ауыз қуысында тосқауылға ұшырауы

24.

Монофтонг дауыстылар дегеніміз не?

a)

Арасында ешбір артық қосындысы жоқ, таза үннен жасалған дыбыстар

b)

Жуан және жіңішке дауыстылар

c)

Еріндік және езулік дауыстылар

d)

Бірнеше дыбыстың қосындысынан бірігіп, жинақталған дыбыстар

e)

Мейлінше ашық айтылатын дауыстылар

25.

Буынның түр саны қанша?

a)

3

b)

2

c)

5

d)

4

e)

1

26.

Түбір мен қосымша аралығында дауысты дыбыстардың не бірыңғай жуан, не бірыңғай жіңішке болып келуі қалай аталады?

a)

Буын үндестігі

b)

Дыбыс үндестігі

c)

Ілгерінді ықпал

d)

Кейінді ықпал

e)

Тоғыспалы ықпал

27.

Тіркес екпіні кездесетін сөзді таңдаңыз.

a)

Асқар тау

b)

Үңгірім

c)

Конференция

d)

Келте-гіл

e)

Қараған

28.

Тіл дыбыстарын жасайтын күш қалай аталады?

a)

Фонациялық ауа

b)

Интонация

c)

Вокализм

d)

Тартылыс күші

e)

Акцентуация

29.

Фонетикалық элизияға ұшырайтын сөзді табыңыз.

a)

Жүрүші едік

b)

Батыр жігіт

c)

Қалың орман

d)

Ұсақ жәндік

e)

Кезектес салалас

30.

Тіл дыбыстары дегеніміз не?

a)

Адамның дыбыстау мүшелерінің қызметі арқылы шығып, бір-бірінен сапалық жағынан ажыратылған, әлеуметтік мәні бар дыбыстар

b)

Табиғаттағы құлаққа естілетін үн

c)

Бір зат пен екінші заттың соқтығысуынан пайда болған физикалық құбылыстар

d)

Сөйлеудің қағаз бетіне түскен бейнесі

e)

Белгілі бір сөзді белгілеу үшін алынған таңбалар

31.

Буынның анықтамасын табыңыз.

a)

Буын – фонациялық ауаның кілт үзілуінен пайда болған жеке дыбыс немесе дыбыстар тобы

b)

Буын – өкпеден шыққан ауаның леппен айтылуы

c)

Буын – лексикалық немесе грамматикалық мағынасы бар сөз бөлшектері

d)

Буын – сөздің белгілі бір мағынаға бөлінері

e)

Буын – сөздердің белгілі бір морфологиялық жеке бөлінуі

32.

Екпіннің анықтамасы қайсы?

a)

Екпін – сөз ішіндегі бір буынның басқаларға қарағанда айқынырақ ажыратылып, көтеріңкі айтылуы

b)

Екпін – сөз ішіндегі буындар мен дыбыстардың бірыңғай, біркелкі айтылуы

c)

Екпін – ауаның экспирациялық қарқынымен күшейтіліп айтылатын сөз тізбектері

d)

Екпін – сөздер мен сөз тіркестерінің бірнеше жеке бөліпн айтылауы

e)

Екпін – сөз бен сөзді форма жағынан ажыратын фонетикалық бірлік

33.

Көңіл-күй екпіні дегеніміз не?

a)

Сөйлеушінің көтеріңкі көңіл-күйін, абыржуын яки ішкі сезімін тыңдаушыға созылыңқы дыбыстар арқылы жеткізу тәсілі

b)

Дауыс ырғағымен байланысты екпін

c)

Сөз тіркесі немесе сөз шумағының бір ғана бөлігіне түседі

d)

Түбірдің соңғы буынына түсетін екпін

e)

Көп буынды, ешқандай екпін түспейтін сөздер

34.

Екпіннің жылжымалы болуы қай тілге тән?

a)

Орыс тілі

b)

Агглютинативті

c)

Түркі тілдері

d)

Француз тілі

e)

Қазақ тілі

35.

Тіл-тілде екпін қандай түрлерге бөлінеді?

a)

Тоникалық, лебізді, сандық

b)

Көңіл-күй, логикалық, сандық

c)

Эмфазалық, тоникалық, лебізді

d)

Фразалық, логикалық, тоникалық

e)

Тоникалық, лебізді, фразалық

36.

Интонация дегеніміз не?

a)

Сөйлеуші ойының қандай мағынада жұмсалғанын көрсететін құбылмалы дауыс ырғағы

b)

Сөйлеу мен ойлауды құрайтын синтаксистік бірлік

c)

Сөз ішіндегі бір буынның көтеріңкі айтылуы

d)

Сөйлеу толқынына түскен жеке дыбыстардың тізбегі

e)

Фонациялық ауаның қарқынымен пайда болатын буын жігі

37.

Сөйлемде синтаксистік білдіруші және сөйлемге эмоционалды-экспрессивті реңк беруші құралдың бірі қайсы?

a)

Интонация

b)

Фраза

c)

Ырғақ

d)

Темп

e)

Синтагма

38.

Сингармонизм заңы дегеніміз не?

a)

Морфемалардың бірыңғай жуан не жіңішке буынды болып және олардың аралығында қатар келген дыбыстардың біріне-бірі акустика-артикуляциялық жағынан бейімделіп, үйлесіп тұруы

b)

Дыбыстардың өзара тіркесуге қалыптасқан заңдылығы

c)

Түбір мен қосымшаның арасында дауысты дыбыстардың үндестігі

d)

Алдыңғы дыбыстың өзінен кейінгі дыбысты игеруі

e)

Фонациялық ауаның қарқынымен пайда болатын буын жігі

39.

Дыбыстардың бір-біріне әсер етуіне ықпал түрлері қалай жіктеледі?

a)

Дауыс (салдыр) қатысына қарай және айтылу орнына (артикуляциясына) қарай

b)

Ілгерінді және кейінді

c)

Ілгерінді және тоғыспалы

d)

Кейінді және тоғыспалы

e)

Жуан және жіңішкелігіне қарай

40.

Протеза дегеніміз не?

a)

Сөз алдынан басы артық дыбыстың қосылып айтылуы

b)

Дыбыстар аралығында қосылып айтылатын дауысты дыбыс

c)

Сөз соңында артық дыбыстың қосылуы

d)

Сөз арасында қатар келген екі дауыстының түсірілуі

e)

Сөз ішінде бір буынның түсіп қалуы

41.

Эпитеза қандай құбылыс?

a)

Сөз соңында артық дыбыстың қосылып айтылуы

b)

Сөз соңындағы үнді дыбыстардың айтылуда қатайғануы

c)

Сөз алдынан басы артық дыбыстың қосылуы

d)

Сөз ішінде екінші түскен буынның көмескі айтылуы

e)

Бір сөз ішінде ұқсас екі фонеманың біреуі айтылуда басқа дыбысқа өзгеруі

42.

Игерісуден (спонтандық немесе тартым) болған дыбыс алмасуына мысалды таңдаңыз.

a)

Сағат, сәт

b)

Жүрегі, тірегі

c)

Абыро́й, құдірет

d)

Өпке, тепкі

e)

Досқан, тас жол

43.

Метатеза құбылысының сипаттамасы қандай?

a)

Сөз ішінде дыбыстардың орын алмасуы

b)

Дыбыстардың алшақ үндесуі

c)

Дыбыс пен артиктің үйлесімі

d)

Диссимиляция

e)

Дауыс ырғағы

44.

Гаплология құбылысына бейім тұратын сөзді табыңыз.

a)

Араластыр

b)

Қанағаттанарлық

c)

Республика

d)

Үндестік

e)

Қызметкер

45.

Сөз ішіндегі дауыстылардың қысқарып, кемсіріп айтылуы қалай аталады?

a)

Редукция

b)

Эпентеза

c)

Протеза

d)

Диссимиляция

46.

Ерін үндестігі бар сөзді таңдаңыз.

a)

Түркістан

b)

Тәжікстан

c)

Қырғызстан

d)

Қазақстан

e)

Татарстан

47.

Фонема туралы ілім қалай аталады?

a)

Фонология

b)

Фонетика

c)

Лексикология

d)

Ассимиляция

e)

Диссимиляция

48.

Фонема дегеніміз не?

a)

Сөз мағынасы мен сөз тұлғасын ажырататын ең кішкене дыбыстық бірлік

b)

Дыбыстардың таңбалануы

c)

Сөйлеу дыбыстарының естіліуі

d)

Тілдің ішкі дыбыстық жүйесі

e)

Тілдік қатынастардың ауызша және жазбаша түрі

49.

Сөз мағынасын өзгертетін дыбыстар қалай аталады?

a)

Фонемалық вариация

b)

Эпентеза

c)

Протеза

d)

Элизия

e)

Фонемалық вариант

50.

Бір сөздің түрлене дыбысталуы қалай аталады?

a)

Фонетикалық вариант

b)

Элизия

c)

Фонетикалық вариация

d)

Сингармонизм

e)

Редукция

51.

Тілдегі фонемалардың қызметі қайсысы?

a)

Дейктикті

b)

Коммуникативті

c)

Номинативті

d)

Сигнификативті

e)

Эмоитивті

52.

Вариантқа тән дыбыстық алмасу қалай сипатталады?

a)

Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізе алмайтын дыбыстық алмасу

b)

Сөз мағынасын өзгертуге септігін тигізетін дыбыстық алмасу

c)

Тілдің ең кішкене единицасы

d)

Дыбысты белгілейтін таңба

e)

Дауыссыз дыбыстардың алмасуы

53.

Тарихи лексикологияның зерттеу нысаны:

a)

Сөздердің қалыптасуына, өзгеруі мен дамуына қатысты тарихи заңдылықтарды

b)

Тілдегі жалқы есімдерді қарастырады

c)

Тұрақты тіркестерді қарастырады

d)

Сөздердің мағыналық құрылымын

e)

Дыбыстардың тарихи қалыптасуын

54.

Лексикалық мағына дегеніміз:

a)

Сөздердің бір-бірінен ажыратып танудағы ең негізгі мағына

b)

Қосымшалар негізінде туындайтын мағына

c)

Грамматикалық мағынамен байланыста туындайған мағына

d)

Жалғаулардың байланысы арқылы туындайды

e)

Сөздердің тұрақты тұлғасы негізінде туындайды

55.

Лексикология тіл білімінің мына салаларымен байланысады: дұрыс жауаптардың барлығын таңдаңыз.

a)

Диалектология, фразеология

b)

Фонетика, грамматикамен

c)

Термин сөздер, кәсіби сөздермен

d)

Сөз формалары, сөздің жасалуымен

e)

Ономастика, антропонимика

56.

Омоним дегеніміз:

a)

Мағынасы бөлек, дыбысталуы бірдей сөздер

b)

Мағынасы жақын сөздер

c)

Бір түбірден жасалған сөздер

d)

Мағынасы қарама-қарсы сөздер

57.

Қазақ тіліндегі омонимдер мағыналарына, формаларына қарай қалай бөлінеді?

a)

Лексикалық омонимдер, лексика-грамматикалық, аралас омонимдер

b)

Вариант омонимдер, оксюморондар

c)

Стильдік омонимдер, контекстік омонимдер

d)

Омофондор, омографтар, омонимдік құбылысы

e)

Омоним тұлғалы сөздер, омофондар

58.

Сөздік құрамындағы сөздердің қолданылу жиілігіне қарай бөлінуі:

a)

Актив және пассив сөздер

b)

Көнерген сөздер, тарихи сөздер

c)

Жаңа сөздер, бір қолданар сөздер

d)

Термин сөздер, кәсіби сөздер

e)

Диалектизмдер, жаргон сөздер

59.

Қазақ тілінің сөздік құрамына кірме сөздер қай тілдерден келген?

a)

Араб, парсы, моңғол, орыс тілдерінен

b)

Қыпшақ тілі, қарашай-балқар

c)

Өзбек, тәжік, армян тілдерінен

d)

Ноғай, татар, башқұрт тілдерінен

e)

Қырғыз, қарақалпақ, түрікмен тілдерінен

60.

Синонимдер дегеніміз:

a)

Дыбысталуы, айтылуы басқа, мағынасы жуық сөздер

b)

Мағынасы қарама-қарсы сөздер

c)

Дыбысталуы бірдей сөздер

d)

Тура мағына негізінде туындаған сөздер

e)

Бірнеше сөздердің тіркесуінен туындайған мағына

61.

Негізгі сөздік қордың басты белгілері:

a)

Тұрақтылық, жалпыхалықтық сипаты, тілдің ұйытқысы болуы

b)

Тіл байлығы, сөз орамдылығы

c)

Кірме сөздер негізінде, неологизмдер арқылы туындау

d)

Кірме сөздердің қолданысы, байырғы сөздер

e)

Көнерген сөздер, фразеологизмдер арқылы жасалған сөз

62.

Жеке қолданылатын (индивидуалдық) метафораны табыңыз.

a)

Көңіл құсы құйқылшақтап, шартарапқа самғап барады

b)

Көңілім қалды достан да, душпаннан да

c)

Көңіл жүйрік пе, көк дөнен жүйрік пе?

d)

Көңілің суып кетті

e)

Көңілденіп отырып біраз әңгіме айтты

63.

Тіліміздегі сөздердің тұтас жиынтығы қалай аталады?

a)

Сөздік құрам

b)

Сөз формалары

c)

Сөз тіркесі

d)

Сөз жүйесі

e)

Сөздік қор

64.

Диалектілік лексикаға жататын сөздер:

a)

Жергілікті тілдік ерекшеліктер

b)

Жалпылыққа түсінікті сөздер

c)

Басқа тілден енген кірме сөздер

d)

Сөздердің актив және пассив қабаттары

e)

Сөздердің стильдік қызметіне байланысты түрлері

65.

Әфемизмді тіркестерді таңдаңыз.

a)

Құдалықтың мүкісі бар, ағынның ақауы бар, жаман ауру

b)

Ұзын құлақ, сыр бермеу, тасқа тастап жер

c)

Құдалығың қыртын дер, мұрныңа су үйтету

d)

Ауру, асқақ, дімкес, жарамсыз

e)

Жанның жадау, жанды жайсаң, жалдыру

66.

Пароним сөздер қатарын белгілеңіз.

a)

Дайындау — даралау

b)

Айдын шалқар

c)

Сағым қуған сағым жылдар

d)

Ұзынды-қысқалы

e)

Ертеңгілік — кешкілік

67.

Терминология дегеніміз:

a)

Ғылым мен техниканың, өнер және басқа салаларға тән терминдердің жиынтығы

b)

Лингвистика және әдебиеттану саласына қатысты сөздер жиынтығы

c)

Математикалық терминдер жиынтығы

d)

Лингвистикалық және математикалық терминдердің жиынтығы

e)

Ғылым мен техниканың және лингвистикалық терминдердің жиынтығы

68.

Орфографиялық сөздіктерді қолдану қажеттілігі неде?

a)

Сөздердің дұрыс жазылу нормаларын белгілеу үшін

b)

Сөздердің айтылуын ескееру үшін

c)

Сөздердің тіркесуін реттеу үшін

d)

Сөздердің дыбысталуын қадағалау үшін

e)

Сөздердің мағынасын түсіндіру үшін

69.

Синекдохалық қолданыс бар сөйлемді таңдаңыз.

a)

Көпей жеңгемнің қолын сағынып жүрмін.

b)

Түс ауа Семейден шыға, тартты кеттім.

c)

Елді аралап жүргенде көрген еді.

d)

Екежі бір таса жерге, қалың шөптің арасына барып жатты.

e)

Әуелгі байлық – денсаулық, екінші байлық – ақ жаулық.

70.

Дисфемизмді білдіретін тіркесті таңдаңыз.

a)

Қолынан боқ келмейді, боқтан өзгені сөз қылды, боғымен жасты баламен ойнады.

b)

Қолынан бәрі келеді, он саусақтың өнері бар, қолы қысқа.

c)

Тырнақ астынан кір іздеу, қас пен көздің арасы.

d)

Шебердің қолынан шыққан, сегіз қырлы бір сырлы.

e)

Тонның ішкі бауындай, қас пен көздің арасы.

71.

Сөз мағынасының кеңеюін қалай түсінесіз?

a)

Сөздің құрамдағы барлық сөздердің мағынасы

b)

Бұрынғы мағынасының үстіне жаңа қосымша мағыналарға ие болуы

c)

Тұрақты тіркестер негізінде туындаған мағына

d)

Ауыспалы мағынаның берілу жолдары

e)

Атауыштық мағынадағы сөздер

72.

Санскрит тілінің Еуропа халықтары тілдеріне ұқсастығы туралы алғашқы мәліметтерді кімнен кездестіреміз?

a)

Сассети, Джонстын

b)

Я.Гримм, Ф.Боппты

c)

Скалигер мен Стефан

d)

П.Раск пен Герредий

e)

Лансло мен Арно

73.

"Ішкі құрылым жағынан тіл – қатынас жасауға қажетті таңбалар жүйесі" деген пікір кімдікі?

a)

Ф. де Соссюр

b)

Ф.Энгельс

c)

Б. Куртегнэ

d)

А. Қаханов

e)

Я. Гримм

74.

Бір-бірімен қатынасқа, байланысқа келе алатын тілдік элементтер мен олардың өзара қатынастарының жиынтығын қалай атайды?

a)

Тілдік жүйе

b)

Тіл қатынас

c)

Тіл құрылым

d)

Тілдік контакт

e)

Тілдік таңба

75.

Б. де Куртеньнің тіл білімі тарихында бірінші болып байқаған және зерттеген проблемаларының бірі қайсы?

a)

Тілдің әлеуметтік ерекшеленетіндігі

b)

Тіл таңбалық жақтан ерекшеліктері

c)

Тілдің таптардың бәріне ортақтығы

d)

Тілдердің туыстастығының белгілері

e)

Тілдің құрылым ерекшеліктері

76.

А. Шлейхердің тарихи дамудың тілге қатысы жөніндегі пікірі қайсы?

a)

Тарих – тіл атаулының жауы

b)

Тіл – тарихтан бұрын болған

c)

Тіл – тарихтан кейін құрылған

d)

Тарих – тіл дамуының кезеңі

e)

Тарих – тіл дамытушы күш

77.

Қай байырғы Грекия лингвисі тілдегі сөздерді сегіз топқа бөлді?

a)

Аристрах

b)

Апполоний Дисколид

c)

Дионисий Фракийский

d)

Аристотель

e)

Платон

78.

Ф. де Соссюрдің қателігі ретінде көрсетілетін пікірді белгілеңіз.

a)

Ол меңгерудің құбылы, сана алғашқы дейді

b)

Дүниенің объективтігін мойындамайды

c)

Объективтік дүниенің негізі материя дейді

d)

Ол саналы өмірді, табиғатты мойындайды

e)

Ол дүниеге субъективті қарайды

79.

Тіл білімі тарихында Б. де Куртень қандай мәселені бірінші болып зерттеуді бастады?

a)

Тілдердің типологиясын

b)

Синтагмалық қатынастарды

c)

Буын мәселесін, буынның табиғатын

d)

Тілдік әмбебап заңдарды

e)

Тілдік құрылысын

80.

Лингвистиканы зерттеуде бір ғана дедуктивті әдісті қолдануды ұсынған мектеп қайсы?

a)

Глоссематика

b)

Прага мектебі

c)

Дескриптивтік мектеп

d)

Социологиялық мектеп

e)

Москва мектебі

81.

Күні бүгінге дейін қолданылып жүрген грамматикалық категориялардың, терминдердің көпшілігі кімнен қалған?

a)

Аристотельден

b)

Платоннан

c)

Паниниден

d)

Арабтардан

e)

Аристрахтың

82.

Ф. де Соссюрдің тіл туралы анықтамасын табыңыз.

a)

Тіл – барлық элементтері бірінің, бір бүтін болып тұратын жүйе

b)

Тіл – барлық элементтері автономды, бір-біріне тәуелсіз жүйе

c)

Тіл – барлық элементтері дербес, қатынасқа бір бағыттағы жүйе

d)

Тіл – барлық элементтері дербес, қатынасқа екі бағыттағы жүйе

e)

Тіл – барлық элементтері бір-біріне тәуелсіз жүйе

83.

Америка структуралисттері зерттеудің негізгі методикасы ретінде қай әдісті қолданды?

a)

Дистрибутивтік

b)

Индукцияның

c)

Редукцияның

d)

Сегментацияның

e)

Тарихи әдіс

84.

Аристотель тілдегі сөздерді қалай бөлді?

a)

Есім, етістік, жалғаулық

b)

Есім, етістік, үстеулерін

c)

Есім, етістік, сан есім

d)

Есім, етістік, одағайлар

e)

Есім, жалғаулық

85.

Неолингвизм мектебі лингвистерінің пікірлерін көрсетіңіз.

a)

Тілдегі әрбір сөзде, формада, дыбыста ерекшелік болады

b)

Тілдегі сөздегі өзіндік ерекшелік, ауытқушылық болады

c)

Тілдегі ауытқушылық семантикалық заңдарға толық тәуелді

d)

Тілдегі ауытқушылық тілдік дәстүрге тәуелді болады

e)

Тіл – дыбыстық жүйе ғана

86.

В. Гумбольдтың «Тіл – жүйе, бір бүтін құрылым» деген пікірі қай лингвистикалық ағымның қалыптасуына негіз болды?

a)

Структурализм бағытына

b)

Лингвосемиотика өкілдеріне

c)

Эстетикалық лингвистикаға

d)

Неолингвизм бағытына

e)

Структурализм бағытына

87.

Панинидің сипаттама грамматикасы басқаша қалай аталады?

a)

Санскрит тілінің грамматикасы

b)

Итальян тілінің грамматикасы

c)

Пракрит тілінің грамматикасы

d)

Универсал әмбебап грамматика

e)

Тілді эмоционалдық қызметі жоқ

88.

Көне дәуір лингвистикасының өкілі Платон тілдерді қалай бөлді?

a)

Есім, етістік

b)

Үстеу, етістік

c)

Одағай, етістік

d)

Жалғау, етістік

e)

Есім, жалғаулық

89.

Неолингвизм өкілдерінің тіл туралы қандай пікірлері бар?

a)

Тіл дамуының рухани көрсеткіші

b)

Тіл – индивидумның творчествосы

c)

Қоғамдағы пікір алысу құралы

d)

Экспрессивистік қызметті құбылыс

e)

Тіл – дыбыстық жүйе ғана

90.

В. Гумбольдттың "Тіл халық рухымен байланысты, тілдің дамуы жеке адамның ойлауына тәуелді" деген пікірі қай бағытқа негіз болды?

a)

лингвистикалық психологиялық бағытқа

b)

лингвистикалық эстетизмнің бағыттары

c)

этнолингвистика бағытына

d)

лингвогеография бағытына

e)

структурализм бағытына

91.

Эстетизм мектебінің тіл тарихы мәселесі туралы пікірі қандай?

a)

тілді жасайтын, қалыптастыратын, қозғаушы күш – халықтың рухы

b)

тіл барлық уақыт даму үстінде болатын, адам рухына тәуелсіз

c)

тіл – ойлаудың тікелей шындығы

d)

тілдің экспрессивті қызметі жоқ

e)

тілдің эмоционалдық қызметі жоқ

92.

Этнографиялық лингвистика өкілдерінің пікірі қайсы (америкалық тармағы)?

a)

рухани жақтар – халық психологиясына тәуелді

b)

қоғамның рухани жақтары – халық психологиясына тәуелді

c)

қоғамның рухани жақтары – халық психологиясына тәуелсіз

d)

қоғамның рухани жақтары – халық психологиясымен белгіленеді

e)

қоғамның рухани жақтары – психологиялық комплекс санасындағы

93.

Қазіргі қазақ тілі атты ғылымның іргетасы болған қандай еңбек?

a)

А. Байтұрсынов. Тіл-құрал

b)

С. Аманжолов. Әдеби тіл туралы

c)

Қ. Жұбанов. Қазақ тілі туралы зерттеулер

d)

М. Әуезов. Қазақтың әдеби тілі туралы

e)

І. Кеңесбаев. Қазіргі қазақ тілі

94.

Функционалдық лингвистика мектебі өкілдері нені неден бөліп қарастырады?

a)

фонетиканы синтаксистен

b)

морфологияны синтаксистен

c)

лексиканы фразеологиядан

d)

фразеологияны грамматикадан

e)

лексиканы грамматикадан

95.

Қай кезеңде латын тілі грамматикасы барлық тілдерде бірдей дәрежеде қолдануға болатын құрал деп есептелінеді?

a)

орта ғасыр лингвистері

b)

эллинизм лингвистері

c)

Александрия мектебі

d)

көне дәуір лингвистері

96.

Этнолингвистер В. Гумбольдттың қандай пікірін басшылыққа алады?

a)

халық тілі – оның рухы, халық рухы – оның тілі

b)

тіл – мәдени көрсеткіш, тіл дамуы – халық дамуы

c)

халықтың даму дәрежесінің көрсеткіші – оның тілі

d)

мәдениеттің дамуы – халықтың тілі дамуы дәрежесі

e)

тіл – тарихи құбылыс

97.

Даралаушы типке жататын тілдерге қандай ерекшеліктер тән?

a)

сөздер түрленбейді, сөз таптары жігі айқын емес

b)

сөздер түрленгіш, сөз таптары жігі айқын

c)

форма арқылы грамматикалық мағына білдіреді

d)

ішкі флексия, сыртқы флексия тәсілдері басым

e)

сөздер жіктелмеген

98.

Глоссематика өз зерттеулерінде негізінен қандай әдісті қолданды?

a)

имманенттік әдісті

b)

дистрибуция әдісі

c)

семантикалық әдіс

d)

бихевиористік әдіс

e)

синхрондық әдіс

99.

Қай көне дәуір лингвистері алғаш рет әуен мен дыбыс арасындағы өзгешіліктерді айқындады?

a)

араб лингвистері

b)

грек лингвистері

c)

қайта өркендеу лингвистері

d)

көне үнді лингвистер мектебі

e)

орта ғасыр лингвистері

100.

"Тіл – дүние танудың құралы, ол мәдениетпен, қормен, әдебиетпен, нәрмен, тығыз байланысты" деген қай ағым өкілдерінің пікірі?

a)

функционалдық лингвистика өкілдері

b)

глоссематика мектебі өкілдері

c)

дескриптивтік мектеп өкілдері

d)

социологиялық мектеп өкілдері

e)

эстетикалық мектеп өкілдері

101.

Қай дәуір лингвистері тілдердің өзара жақын, туыстас болатынындығы жөніндегі бастапқы түсінікті дүниеге келтірді?

a)

қайта өркендеу дәуірі лингвистері

b)

байырғы Греция лингвистері

c)

орта ғасыр лингвистері

d)

Александрия мектебі

e)

көне дәуір лингвистикасы

102.

Тіл туралы жаңа ілімнің тіл дамуы туралы жаңаша пікірі қайсы?

a)

тіл төңкерілісшіл жолмен дамиды

b)

тіл эволюциялық жолмен дамиды

c)

тіл қоғамның рухани жақтарымен дамиды

d)

тіл қоғамдық прогреске тәуелсіз

e)

тіл ғаламдық жолмен дамиды

103.

Қазақ тілі оқулықтары мен әліппесін, графикасын алғаш жасаушы лингвист кім?

a)

А. Байтұрсынов

b)

П. Радлов

c)

Қ. Жұбанов

d)

Ы. Алтынсарин

e)

К. Қайсенов

104.

Тіл тарихы туралы А. Шлейхердің пікірі қайсы?

a)

"Тарих – тіл аталығының жауы"

b)

"Тарихқа дейінгі дәуір сазы"

c)

"Тарих даму – тілдің басынан өткізілген заң"

d)

"Тарих бойында ол даму үстінде болатын заң"

e)

"Тіл тарихпен қатар дамиды"

105.

Америкалық этнолингвистика өкілдерінің пікірі қайсы?

a)

тілдердің әр түрлілігі халықтың ойлауын, оның әр түрлілігін білдіреді

b)

халықтың ойлау дәрежесі түрлі болады, тілдер әр түрлі болады

c)

әрбір халықтың мәдени өмірінің дамуы

d)

халықтың тілі халық рухына бағынады

e)

халықтың әлеуметтік дамуы

106.

Қазақ тілі грамматикасына қатысты терминдердің қазақша атауларын кім ұсынған?

a)

А. Байтұрсынов

b)

Қ. Жұбанов

c)

С. Аманжолов

d)

М. Дулатов

e)

І. Кеңесбаев

107.

Э. Сепир мен Б. Уорфтың болжамындағы пікір қайсы?

a)

халықтың мәдени дәрежесін оның тілін зерттеу арқылы түсіну мүмкін емес

b)

халықтың мәдениетін, дәрежесін оның рухын білмей зерттеу мүмкін емес

c)

халықтың мәдениеті халық психологиясынан туындайды

d)

халықтың тілі ойлауды психологиялық тұрғыда қалыптастыра алмайды

e)

ешқайсысы дұрыс емес

108.

Зерттеудің сипаттама, салыстыру түрлері алғаш рет қай кезеңде бой көрсете бастады?

a)

қайта өркендеу дәуірінде

b)

грамматистер мектебінде

c)

ғасыр лингвистикасында

d)

араб лингвистикасында

e)

көне дәуірде

109.

Көне заманнан лингвистикасында тілдік зерттеулер қай уақыттан басталады?

a)

біздің дәуірге дейінгі бесінші ғасырдан

b)

біздің дәуіріміздің бесінші ғасырынан

c)

біздің жыл санауымыздың басынан

d)

біздің дәуірге дейінгі алтыншы ғасырдан

e)

біздің дәуірімізге дейінгі үшінші ғасырдан

110.

Лингвистиканың кейінгі замандарда дамуына тигізген еңбегінің тереңдігі, күші жағынан оған пара-пар келетін басқа бір ғалымды атау қиын деген пікір кімге қатысты?

a)

Вильгельм Гумбольдт

b)

Фердинанд де Соссюр

c)

Бодуэн де Куртенэ

d)

А. Востоков

e)

А. Шахматов

111.

Америка структурализмінің классигі Л. Блумфилд зерттеулерінде нені басшылыққа алды?

a)

бихевиоризмдік психологияны

b)

индивидуалдық психологияны

c)

эклектикалық көзқарасты

d)

таза психологияны

e)

лингвистикалық психологияны

112.

Тілдің "сатылық" даму теориясын ұсынған кім?

a)

Н. Марр

b)

Ф. де Соссюр

c)

Э. Сепир

d)

А. Шлейхер

e)

В. фон Гумбольдт

Similar Resources on Wayground

Электроника

113 questions

Электроника

quiz

Worksheet

•

1st Grade - University

Қант диабеті туралы тест

116 questions

Қант диабеті туралы тест

quiz

Worksheet

•

12th Grade