wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Сөйлем мүшелері мен тыныс белгілері (9-сынып) – жұмыс парағы

Total questions: 71

Worksheet time: 36mins

Name
Class
Date
1.

Бастауышы есімшеден болған сөйлемді тап:

a)

Келгендер жылы амандасты.

b)

Мұғалім - мектеп тірегі.

c)

Жақсы - ісімен жақсы.

d)

Білім - өмір қазығы.

e)

Алдыңғы толқын ағалар.

2.

Бастауыштың сұрақтарын тап:

a)

Кім? Несі?

b)

Кімге? Неге?

c)

Кіммен? Немең?

d)

Кім үшін? Қалайша?

e)

Неге? Неліктен?

3.

Баяндауыш есім сөзден болғанда, бастауыштан кейін қойылатын қай тыныс белгісі?

a)

сызықша

b)

үтір

c)

қос нүкте

d)

леп белгісі

e)

сұрау белгісі

4.

Күрделі бастауыш қатысқан сөйлемді тап:

a)

Әке-шешем жасымды асырады, бақыт, адам қылды

b)

жасы он жетіге енді толған

c)

төрт тілде сөйлейтін қыз бар еді

d)

ауада дымқыл сыб бар

e)

Жауынгерлік өмірі ғажайыптарға толы.

5.

Қай сөйлемге сызықша қойылуы қажет:

a)

көп қорқытады, терең батырды

b)

бұл келген, шынында да, Сапар еді

c)

Әбіш, Мағғыш, Әлмағамбет бір бөлмеге кетті

d)

бұл мектеп бағынада салынған

e)

күз ерте түсті

6.

Баяндауыш зат есімнен болған сөйлемді тап:

a)

Үй іші қалың ұйқыда

b)

Абай үнсіз ұзақ отырды.

c)

Үйренгенің өзіңе жақсы.

d)

Асыл адам айнымас.

e)

Тектіден кек жоқ.

7.

Өз алдына жеке тұрып сөйлем мүшесі бола алмайтын етістікті көрсет:

a)

көмекші етістік

b)

етістер

c)

көсемше

d)

есімше

e)

негізгі етістік

8.

«Ол жалғыз, біз үшеуміз» сөйлеміндегі «жалғыз, үшеуміз» сөздері сөйлемнің қай мүшесі болады?

a)

баяндауыш

b)

бастауыш

c)

толықтауыш

d)

пысықтауыш

e)

анықтауыш

9.

Тұрлаулы мүшелердің екеуі де атау тұлғадағы есімдерден болғанда арасына қойылатын тыныс белгісі:

a)

сызықша

b)

қос нүкте

c)

үтір

d)

нүктелі үтір

e)

дефис

10.

Тура толықтауыштың сұрағын тап:

a)

Кімді? Нені? Нені? Кім? Не?

b)

Кім? Не? Кімге? Неге?

c)

Кім үшін? Не мақсатпен?

d)

Не істеді? Қайтті?

e)

Кіммен? Немең?

11.

Толықтауыш қатысқан сөйлемді тап:

a)

Болашағыңды ойлағаның дұрыс.

b)

Бала – адамның бауыр еті.

c)

Асылққан шайтанның ісі.

d)

Асығып қалаға аттандық.

e)

Кактус өсіп тұр.

12.

«Осы жұмысыңды тез бітір» сөйлеміндегі «жұмысыңды» сөйлемнің қай мүшесі болады?

a)

толықтауыш

b)

бастауыш

c)

баяндауыш

d)

пысықтауыш

e)

анықтауыш

13.

Толықтауыштық қатынастағы тіркесті тап:

a)

сөзге шебер

b)

ауылдың ақсақалы

c)

балаша қуанды

d)

бала - болашағымыз

e)

бала тілі

14.

Жанама толықтауышты тап:

a)

Оқудан қайту.

b)

Отанды сүю.

c)

Қаланы аттану.

d)

Оқу білім бұлағы.

e)

Кітап оқу.

15.

Жанама толықтауыштың сұрағын тап ?

a)

кімге, неге

b)

кімді, нені

c)

кім, не

d)

қайда, қашан

e)

қалай

16.

Меншікті анықтауыш жасайтын қандай қосымша ?

a)

ілік жалғауы

b)

жіктік жалғауы

c)

сын есім

d)

қатысты сын есім

e)

көптік жалғауы

17.

Анықтауыштың сұрақтарын тап?

a)

кімнің, ненің

b)

қайдан, қайтіп

c)

кімдер, кімі

d)

кімге, неге

e)

қашан, кімнің

18.

Қосарлы айқындауышты көрсет:

a)

ұстаз-ғалым

b)

Зере әжей

c)

Ер Төстік

d)

Қарт ұстаз

e)

Ер Тарғын

19.

Қосалқы айқындауышты тап:

a)

Қыз Құртқа

b)

ашық мінез

c)

әуел-ана

d)

біздер, жастар

e)

қазақ жастары

20.

Қосалқы айқындауышты тап:

a)

Роза апай

b)

Раушан гүлі

c)

бір шоқ гүл

d)

жыр-дастан

e)

әсем гүл

21.

«Айқайына елең еткен адам болмады» сөйлеміндегі «елең еткен» тіркесі сөйлемнің қай мүшесі болады?

a)

анықтауыш

b)

бастауыш

c)

баяндауыш

d)

пысықтауыш

e)

толықтауыш

22.

Пысықтауыштың сұрақтарын тап:

a)

қалай, қайтіп

b)

кімде, неде

c)

кіммен, немен

d)

кімге, неге

e)

кімнің? ненің?

23.

Қашан? Қалай? Қайттіп? қай сөйлем мүшелерінің сұраулары:

a)

пысықтауыш

b)

анықтауыш

c)

толықтауыш

d)

баяндауыш

e)

бастауыш

24.

Пысықтауыш қатысқан сөйлемді тап:

a)

Түнде жаңбыр жауды.

b)

Алыс жол қажытып жіберді.

c)

Қазақ қамын ойлады.

d)

Ауыл тау бөктерінде.

e)

Апанның ертегісі қызық.

25.

Қаратпа сөзді сөйлемді көрсет:

a)

Дариға, домбырамды берші маған.

b)

Ботағөз селқ етті.

c)

Дос, жолдастың қадірі өтті.

d)

Кел, жастықты жырлайық.

e)

Білімге ұмтыл!

26.

Оқшау сөздер тобын көрсет:

a)

қаратпа, қыстырма, одағай сөз

b)

басқа сөз, мақал

c)

мәтел, цитата, диалог

d)

монолог, одағай

e)

еліктеу, бейнелеу сөз

27.

Үйірлі мүше қатысқан сөйлемді көрсет:

a)

Желді қуған жоғалар, жолды қуған олар.

b)

Елестер еміс-еміс естіліп, құрсаулап алады.

c)

Сасқалақтап онды жауап бере алмады.

d)

Жел шөптің басын ғана қисайтады.

e)

Балалар жаңа жылдық ертеңгілікке дайындалды.

28.

Қаратпа сөзді көрсет:

a)

Тыңда, дала, Жамбылды

b)

Ойынәй, шіркін, таза ауаға не жетсін!

c)

Меніңше, тәрбиеші тағы да қателесті.

d)

Келіңдер, ойнаймыз!

e)

Ұйқынды аш, тұс болды!

29.

Сұраулы сөйлем жасайтын сөздер тобын көрсет:

a)

ма, ме

b)

себебі

c)

-мыс, -міш

d)

да, де, әрі

e)

болады

30.

Қыстырма сөз қатыскан сөйлемді тап:

a)

Меніңше, Оразбай Жігітекті алдадым деп жүр ғой.

b)

Туған жер, қадіріңді кім білген?

c)

Тыңда, дала, Жамбылдың!

d)

Жүрегім, ойбай, соқпа енді!

e)

Халқым, бүгін аса ерекше күн!

31.

Жай сөйлем құрылысына қарай нешеге бөлінеді?

a)

7

b)

5

c)

6

d)

4

e)

11

32.

Жалаң сөйлемді тап:

a)

Түйе боталады.

b)

Асан көл жағалап кетті.

c)

Қайыр ел-жұртпен қоштасты.

d)

Ауыл бүгінде жаңарған.

e)

Біздің апай тамаша адам екеніне көзін жетті ғой

33.

Жалаң сөйлемді көрсет:

a)

Тау қарауытады.

b)

Тау арасы малға толы.

c)

Тауды беттеп келеміз.

d)

Таудан жел еседі.

e)

Еңбек ет те, міндет ет.

34.

Атаулы сөйлемді көрсет:

a)

Ымырт жабылған аппақ-сапақ кез.

b)

Ашу қысқанда тіпті сөйлей алмайды.

c)

Жаныңда жүр жақсы адам.

d)

Інісі бардың тынысы бар.

e)

Аз сөз алтын, көп сөз көмір.

35.

Толымсыз сөйлемді тап:

a)

Ғылымға ұмтыл.

b)

Сабақ басталды.

c)

Ол кеш қайтты.

d)

Жарқ өмір қалды.

e)

Оқуға болмайды.

36.

Жақсыз сөйлемді көрсет:

a)

Біздің баруымыз керек.

b)

Ойнап сөйлесең де ойлап сөйле.

c)

Балалар ойынды жайнатып жіберді.

d)

Бұл оның көптен ойында жүрген арманы еді.

e)

Жаманның ойыны жаман, шошқаның мойыны жаман.

37.

Жақты сөйлемді көрсет:

a)

Үлкендермен үлкендерше сөйлеседі.

b)

Мұның ауылда істемегені жоқ.

c)

Бізге тек қана оқу керек.

d)

Оның ұйқысы келді.

e)

Бұл жерге шомылуға болмайды.

38.

Жақсыз сөйлемді тап:

a)

Менің әнші болғым келеді.

b)

Есіл азамат мерт бопты.

c)

Көп әңгімелестік.

d)

Мынау - «Астаукөл» деген көл.

e)

Бес саусақ бірдей емес.

39.

Сөйлем: "Түн ортасынан ауа райы бұзылды." Сөйлемнің қай түріне жатады?

a)

толымды

b)

жақсыз

c)

құрмалас

d)

атаулы

e)

толымсыз

40.

Жай сөйлемді тап:

a)

Еңбек ерлікке жеткізеді.

b)

Абырой да осында, бақ та осында.

c)

Кеш түсіп, қою қараңғылық басты.

d)

Өн үзілгемен, тыңдаушылар үн қатқан жоқ.

e)

Қар мол жауып, егін бітік шықты.

41.

Жайылма сөйлем жасайтын қай сөйлем мүшелері?

a)

тұрлаусыз

b)

тұрлаулы

c)

бастауыш

d)

баяндауыш

e)

толықтауыш

42.

Төлеу сөзді тап:

a)

Абай биік мансаптың биік жартас екенін айтты.

b)

Шыңғыс тауы ма? - деп сұрады ол.

c)

-Сен кімсің? -Мен бе?

d)

Иә, оның рас екен -ау.

e)

Біз кешігіп келдік.

43.

Сөйлем мүшелерінің қалыпты орын тәртібінің бұзылуын не деп атайды?

a)

инверсия

b)

инструкция

c)

конструкция

d)

анализ-синтез

e)

талдау

44.

Инверсияланған сөйлемді тап:

a)

айналып кетейін сендерден!

b)

тегі, бұл хабар рас болса керек

c)

қайда жүрсіңдер, қарақтарым-ау?

d)

оқиға былтыр болған еді

e)

бұл жылдары қызы кішкентай еді

45.

Инверсияланған баяндауышты көрсет:

a)

Қарашы кең далаға.

b)

Таза ауа – дертке дауа.

c)

Қорыққандар бұрын жұдырықтар.

d)

Елу жылда ел жаңа.

e)

Жылап жүріп арық тазаласаң, күліп жүріп су ішесің.

46.

Қай сөйлемнің тыныс белгісі дұрыс қойылмаған?

a)

Бұл меніңше Нартайдың ағасы.

b)

Қатты жел тұрды да, барқаққа өзер жеттік.

c)

Жарайсың, Баймұратов, - деді Сырбай қарт.

d)

Аяулы дос, сен менің есімдесің.

e)

Асыр салып ойнады.

47.

Тыныс белгісі дұрыс қойылған сөйлемді көрсет:

a)

Кел, жастар, алға ұмтыл!

b)

Ер-Тарғын Қырым батыры!

c)

Өнер, білім, егіз ұғым.

d)

Ғылымдар, бүгін бас қосты.

e)

Жасай бер туған тілім мәңгілікке.

48.

Сызықша қандай жағдайда қойылады?

a)

диалог сөздердің алдынан

b)

бірыңғай мүшелер арасына

c)

оқшау сөздерден кейін

d)

сөйлемнің аяғында

e)

қаратпа сөзден соң

49.

Тыныс белгісін зерттейтін тіл білімінің саласын тап:

a)

пунктуация

b)

орфография

c)

стилистика

d)

сингармонизм

e)

орфоэпия

50.

Қазақ тілінде неше тыныс белгісі бар?

a)

10

b)

9

c)

12

d)

8

e)

7

51.

«Қазақ тілі» оқулығының авторы кім?

a)

С.Исаев

b)

Т.Қордабаев

c)

М.Балақаев

d)

А.Байтұрсынов

e)

Н.Шәкенов

52.

Құрмалас сөйлемді тап:

a)

Далада жаурағанша, үйде отырайық.

b)

Жаманның, бір қылығы артық.

c)

Қала мен дала әлі-ақ көркейер.

d)

Тау-тау астық төгіліп, шашылып жатыр.

e)

Жақсыдан шарапат.

53.

Құрмалас сөйлемнің қандай түрі бар?

a)

аралас

b)

күрделенген

c)

толымды

d)

жақсыз

e)

жайылма

54.

Салалас, құрмалас сөйлемнің мағыналық түрлері нешеу?

a)

6

b)

7

c)

5

d)

8

e)

11

55.

Қарсылықты салаласты тап:

a)

Тіл табысармыз деп дәмеленіп еді, бірақ ойлағаны болмады.

b)

Аспан ашылды да, күн нұрын төкті.

c)

Аспан шайдай ашық екен.

d)

Күн бұлттанып, жаңбыр сіркірей бастады.

e)

Қар жауып, айнала түтек боранға айналды.

56.

Сабақтас құрмаласты тап:

a)

Екі қолы дірілдеп, Оспан ішке кірді.

b)

Жасымда, ғылым бар деп ескермедім.

c)

Оқыған, жасыған оны ойға тоқыған жақсы.

d)

Кел, балалар оқылық.

e)

Оның өмірі, азаматтық келбеті мәңгілікке есімізде.

57.

Қарсылықты жалғаулықты тап:

a)

алайда

b)

біресе

c)

кейде

58.

Сабақтас құрмалас сөйлемнің мағыналық түрлері нешеу?

a)

6

b)

7

c)

8

d)

9

e)

12

59.

Шартты бағыныңқылы сабақтастың жасалу жолын көрсет:

a)

-са, -се

b)

-ша, -ше

c)

-лар, -лер

d)

-а, -е, -й

e)

-ма, -ме

60.

Себеп бағыныңқылы сабақтасты көрсет:

a)

Күн жылы болады деп, олар серуенге шықты.

b)

Жарқытық кірпияз, өзін таза ұстайтын кісі еді.

c)

Салак байлардың үйіне сүйресең де, аттап кірмеймін.

d)

Дүние молдаларды сынап, күлкі қып отыратын.

e)

Қабат – қабат биік үйлер темірдей балқып, гүрс – гүрс құлап жатыр.

61.

Мақсат бағыныңқылы сабақтастың жасалу жолын көрсет:

a)

-у үшін

b)

-ған +дықтан

c)

-ған шақта

d)

-ысымен

e)

-ған соң

62.

Амал (қимыл-сын) бағыныңқылы сабақтастың жасалу жолын көрсет:

a)

-ып, -іп, -п

b)

-ысымен

c)

-ғандықтан

d)

-са, -се

e)

-ған, -ген

63.

Себеп бағыныңқылы сабақтастың жасалу жолын көрсет:

a)

-ған +дықтан

b)

-ысымен

c)

-са да

d)

-ып, -а, -е

e)

-ған соң

64.

Аралас құрмалас сөйлемді көрсет:

a)

Әрқайсысы ашылған кітаптың аумағындай алтын қиықтан майда себелеп, қыс күнінің шуақ төгіліп де, артынан-ақ бұлт бүркене ме, бозамықтанып сейіліп кетеді.

b)

Сапар нағыз мерген екен: бір топ жігітпен аңға шыққан еді, бәрін қайран қалдырды.

c)

Ауылға ерте қайтқандар, түнделетіп жеткендер, бәрінің ойында – ертеңгі күн оқиғасы.

d)

Ташкенттің кең, сулы көшелерін аралап, көкшіл өскен Сақа бүгін тым сергек.

e)

Жаңбыр себелеп тұр.

65.

Ыңғайлас салаласты көрсет:

a)

Жаугершілікте ата-анасы басқа жаққа көшіп кетті де, бала менің қолымда қалды.

b)

Қайғы қанша қатаң болғанмен, күндегі шуақты түгелдей сызып тастай алмайды ғой.

c)

Міне, атты осылай тоқтату керек.

d)

Ақпа құлаққа айтқан сөз ағыл кетеді.

e)

Қарағым атан апарса, бар, жолың оңдалсын.

66.

Түсіндірмелі салаласты көрсет:

a)

Адамның көптігі соншалық, отыратын орын табылмады.

b)

Жұмабайда үн жоқ.

c)

Біздің облыстық театрмыз, киностудиямыз, кейде қатты қынжылтатын жағдайда.

d)

Ортадағы түлкі тымақты, күрең төбел атты – Бөкей.

e)

Аузыңда өзім жоқтың қолында қол шоқпары бар.

67.

Талғаулы салаласты көрсет:

a)

Сөз бен қылық суық көңілді жылытпайды немесе жылы көңілді суытады.

b)

Ат-арба Игіліктің екенін танымай тұрмысың?

c)

Суды шын тоқтатар, сөзді шын тоқтатар.

d)

Адамдар мен түйелер міз бақпай сап түзеп тізіліп тұр.

e)

Өріспен түйе боздап, көлей бөкгейде жылқы кісінеді.

68.

Кезектес салаласты көрсет:

a)

Кейде қабақ түсісе қалады, кейде бет әлпеті күлім қағады.

b)

Кейбіреудің бар өнері, мақсаты киімін түзуемк.(Абай)

c)

Баланы жыға алмаған тай ақыр аяғы, ала қашып, шаба жөнелген.

d)

Жолбарыс, аю, түлкі, қасқыр төртеуі жолдас болды.

e)

Тіліне жүгірем, біліміне жүгір.

69.

Қарсылықты салаласты көрсет:

a)

Жоғары қарай өсе алмады, сонда да бұтақтары көп.

b)

Күндіз күлкіден, түнде ұйқыдан қағылды.

c)

Адам туған жердің қадірін қартайған сайын терең түсінбек.

d)

Осыдан кейін көктемгі егіс сөз бола бастады.

e)

Оған шейін жүрек жалғай тұру үшін жан басына үш жүз грамнан астық беру керек.

70.

Біріккен сөздерді оқытуда қолданылатын мысалдар:

a)

итмұрын, көкжөтел

b)

теледидар, бозторғай

c)

жалақы, зейнетақы

d)

әкел, әпер

e)

қарлығаш, биыл

71.

Сын есімнің сөзжасамын оқытуда қолданылатын мысалдар:

a)

өзімшіл, әдеби, ашушаң

b)

қырыққабат, балаша, қыстай

c)

қалашық, хандық, баяндама

d)

биыл, бүгін, былтыр

e)

жаздыгүні, кешелі