NEW
Font size
WorksheetsTasavvufning mazmun-mohiyati va zamonaviy “tariqatchilik”
Total questions: 25
Worksheet time: 13mins
Tasavvuf sunniylik yo‘nalishida qachon vujudga kelgan va mustaqil diniy falsafiy ta’limot sifatida qaysi asrlarda shakllangan mistik-asketik yo‘nalish hisoblanadi?
VIII–IX asrlarda vujudga kelib, XIII–XIV asrlarda uzil-kesil shakllangan.
VIII–IX asrlarda vujudga kelib, X–XII asrlarda mustaqil ta’limot sifatida shakllangan.
VII asrning ikkinchi yarmida paydo bo‘lib, VIII asrda falsafiy asoslari mustahkamlangan.
X asr boshlarida shakllanib, XII asrga kelib ijtimoiy-siyosiy kuchga aylangan.
Mutaxassislarning aksariyati "sufiy" so‘zining kelib chiqishi sifatida qaysi g‘oyani e’tirof etadilar?
Arablarning "safvat" – "tanlangan" so‘zidan kelib chiqqan, ya’ni Alloh tomonidan tanlangan ma’nosida.
"Sufo" – "tozalanish" so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, qalbni yomon illatlardan tozalash yo‘lini bildiradi.
"Saff" – "qator" so‘zidan olingan bo‘lib, sufiyalar namozda musulmonlarning oldingi saflarida turishini ifodalaydi.
"Suff" – "jun" so‘zidan kelib chiqqan.
Tasavvuf ta’limotiga ko‘ra, sufiyalar ruhiy kamolotga erishish uchun bosib o‘tishi lozim bo‘lgan to‘rtta bosqich qaysilar hisoblanadi?
Zuhd, taqvo, karomat, ilohiy ishq.
Shariat, tariqat, ma’rifat, haqiqat.
Tavakkul, sabr, faqirlik, tavba.
Sayr, suluk, vusul, tajalliy.
Tasavvufda "vahdat ul-vujud" (Borliq birligi) nazariyasi kimning asarlarida rivojlantirilib, sukr (mastlik) va ilohiy ishq g‘oyalariga asoslangan?
Junayd Bag‘dodiy va Abd al-Karim Jiliy.
Ahmad Yassaviy va Yusuf Hamadoniy.
Boyazid Bistomiy va Ibn Arabiy.
Najmiddin Kubro va Abdulxoliq G‘ijduvoniy.
XI asrda sufiylik va sunniy ilohiyot oʻrtasidagi jiddiy qarama-qarshiliklarning bartaraf etilishi qanday natija bergan?
Tasavvufni barcha sunniy ulamolar uzil-kesil islomiy oqim sifatida tan olganlar.
Sufiylikda "vaҳдат ул-вужуд" nazariyasining ustun mavqega chiqishiga sabab boʻlgan.
Tasavvuf shayxlari va sunniy ulamolar oʻrtasidagi ziddiyatli munosabatlar birmuncha barham topgan.
"Silsila" institutiining shakllanishi boshlangan.
Naqshbandiya-xojagon tariqatining 11 ta qoidasi (rashha) orasida "Nazar bar qadam" qoidasi asosiy mazmuni nimadan iborat?
Haq bilan birga bo‘lish maqsadida botinda sayr qilish, o‘zlikni anglash.
O‘z xatti-harakatini muttasil nazorat qilish, noto‘g‘ri qadam, nojo‘ya nazardan saqlanish.
Fikrni Alloh yodi bilan muqim saqlash, tashqi muhitdan uzilishga intilish.
Ustun mavqega chiqishga sabab bo‘lgan.
Bahouddin Naqshbandning "Ko‘ngling Allohda bo‘lsin, qo‘ling mehnatda" degan shiori sufiylarda qanday ijtimoiy munosabatni shakllantirgan?
Oila qurmaslik va zohidlikka asosiy e’tibor qaratish.
Tijorat va savdo bilan shug‘ullanib, boylik to‘plashga harakat qilish.
Ijtimoiy hayotdan uzilmaslikka va ijtimoiy foydali mehnatga ijobiy munosabat.
Faqatgina dil bilan zikr aytishini, ovoz chiqarmaslikni ta’minlash.
Tariqat ulamolari sufiylarning kamolotida muhim o‘rin tutadigan uchta ijtimoiy omilni qanday qayd etadilar?
Faqr, zuhd va tavakkul.
Shar’iy, irfoniy va haqiqiy.
Mujohada, muroqaba va mushohada.
Ixxon, makon va zamon.
Qodiriya tariqatining asoschisi Abdulqodir G‘iloniyning "Futuh al-g‘ayb" kitobida sufiylarning haqiqatga erishishi necha bosqichda amalga oshishi yozilgan?
Uch bosqichda: shariat, tariqat, haqiqat.
To‘rt bosqichda: taqvodorlik, haqiqat, itoat va haqiqatga singib ketish.
Besh bosqichda: tavba, zuhd, sabr, tavakkul, muroqaba.
Yetti bosqichda: shahodat, ixlos, tavakkul, zuhd, faqr, qanoat, uzlat.
Najmiddin Kubro mo‘g‘ul bosqinchilariga qarshi qanday faoliyat bilan shug‘ullangan va uning natijasi qanday bo‘lgan?
Mo‘g‘ullarni Oltin O‘rda qabilalarini islomga kiritishda faol ishtirok etgan.
Ularga qarshi ma’naviy targ‘ibot olib borgan va zikr majlislarini uyushtirgan.
Mo‘g‘ul bosqinchilariga qarshi qurolli kurashda shaxsan ishtirok etib, halok bo‘lgan.
Mo‘g‘ullar bilan muzokaralar olib borib, tinchlik o‘rnatishga harakat qilgan.
Amir Temur davrida Naqshbandiya tariqati ulamolarining davlat siyosatidagi asosiy maqsadi nimadan iborat bo‘lgan?
Tariqatni butun Osiyoga yoyish maqsadida harbiy safarlarda faol ishtirok etish.
Xonlar hokimiyatini butkul zaiflashtirib, diniy ulamolarning ta’sirini oshirish.
Mamlakatda faqat tasavvuf qadriyatlariga asoslangan siyosiy tizimni o‘rnatish.
Temuriyzodalar o‘rtasidagi siyosiy nizolarning avj olishiga yo‘l qo‘ymaslik.
Tarixda qaysi soxta sufiylar jamoasi (tariqat) zikr vaqtidagi o‘zini yo‘qotish holatini (transni) halol deb bilgan va shayxning bunday holati haqida shariat bahs yurita olmaydi deb e’tiqod qilgan?
Huriya.
Hululiya.
Holiya.
Auliya.
Soxta sufiylar jamoalaridan bo‘lgan "Hubbiyya" ("Habibiya") ning islom ta’limotiga zid bo‘lgan asosiy da’vosi nimadan iborat edi?
Ruhan o‘z ustozi bilan birlashish darajasiga yetganliklari.
Alloh sevgisini topish martabasiga erishganlardan farz ibodat va diniy hukmlar soqit bo‘lishi.
Zikriy raqs vaqti go‘yo hurlar bilan yaqinlikni da’vo qilish.
Ilm-ma’rifat olishni inkor etish, faqat she’r yodlashni talab qilish.
Qalandariya tariqati a’zolarining Mo‘g‘ullar istilosidan oldingi davrlarda asosiy turmush tarzi va tashqi ko‘rinishidagi o‘ziga xos jihatlar nimadan iborat bo‘lgan?
Tijorat va savdo bilan shug‘ullanish, uzun oq kiyimlar kiyish.
Tilanchilik qilish, ko‘pchiligi oila qurmagan, sochini, soqolini, qoshlarini qirib yurish.
Dehqonchilik bilan shug‘ullanish, jundanam tikilgan xirqa kiyish, ochiq joylarda yashash.
Boy-badavlat kishilar bilan aloqa o‘rnatish orqali boylik orttirish.
Alisher Navoiy "Hayratul-abror" dostonida oʻz davrining boy-badavlat odamlari eʼtiboriga tushish orqali boylik orttirishga intilgan shayxlarni qanday atab tanqid qilgan?
Mutagʻallib (zulm qiluvchi) shayxlar.
Mutajoҳila (jaholatga berilgan) darvishlar.
Xilvatdagi gʻaflatdagi sufiylar.
Riyoi (riyokor) xirqapo‘shlar.
Chor Rossiyasi mustamlakachilari davrida, 1899 yilda Turkiston general-gubernatori Duxovskiy sufiylikni qanday baholagan?
Mahalliy madaniyatni saqlovchi tinch harakat.
Eng zararli va doimiy nazorat talab qiluvchi omil.
Islomiy bilimlarning taraqqiyotiga yordam beruvchi kuch.
Mustamlakachi hukumatga sodiq bo'lgan diniy tabaka.
Sovet tuzumi davrida yuz bergan qatqonlar tufayli so‘fiy tariqatlarning rivojlanishidagi asosiy yo‘qotish nimadan iborat bo‘lgan?
Barcha yirik ziyoratgohlar vayron qilingan.
Sof tasavvufning tarixiy silsilasida ulkan yo‘qotishlar sodir bo‘lgan.
"Vahdat ul-vujud" nazariyasi qayta tiklangan.
Tariqatlar butunlay yo‘q bo‘lib, ularning izi qolmagan.
Hozirgi kunda Turkiyada tasavvufni ilmiy o‘rganish qaysi ikki asosiy tartibda olib borilmoqda?
Faqat yashirin maktablar va tarmoqlar orqali.
Ilmiy akademik shaklda (universitetlarda gi ta’lim yo‘nalishlari va ilmiy markazlar) hamda "jamoat"lar faoliyatini cheklamaslik orqali.
Salafiylik yo‘nalishidagi olimlar tomonidan faqat tanqidiy nuqtai nazardan tadqiqotlar olib borish.
Davlat mablag‘i hisobidan takyalarn (mahalliy markazlar) faoliyatini qo‘llab-quvvatlash va muzeylarni ta’mirlash orqali.
Misrda al-Azhar universitetida magistratura talabalar uchun tasavvuf fanlari joriy qilinishida asosan qaysi jihatga katta ahamiyat qaratiladi?
Tariqat pir-muridlari orasidagi mistik kechinmalarni o‘rganish.
Qodiriya va Rifoiyaning zikriy rasmlarini o‘rganish.
Shariy tasavvufga katta e’tibor berish.
Tariqatning turli bosqichlaridagi ranglar nazariyasini tadqiq qilish.
AQShdagi RAND tashkiloti tayyorlagan hisobotda gʻarb mamlakatlarining tasavvufga boʻlgan eʼtibori qanday strategik maqsadni koʻzlashini koʻrsatadi?
Tasavvufiy jamoalarning madaniy taʼsirini inkor etish.
Moʻtadil islom vakillari sifatida salafiy-vahhoʻbiylikka taʼsir koʻrsatish.
Tasavvufni Markaziy Osiyo va Yaqin Sharqdagi siyosiy nizolarga aralashtirish.
Tariqatlar faoliyatini butunlay taqiqlash.
Hozirgi kunda O‘zbekistondagi aksariyat sufiylar jamoalarining murshidlarida kuzatilayotgan asosiy nuqsonlardan biri nima?
O‘zlarini islomiy ilmlarning mukammal sohibi deb e’tirof etmaslik.
Faqat o‘z murid va muxlislariga yetakchilik qilishga e’tibor qaratish.
Hokimiyat bilan yaqin aloqalar o‘rnatishga intilish.
Muridlar sonini kamaytirishga intilish va yashirin faoliyat yuritish.
Qurbonali Axmedovga nisbatan berilgan, islom ta’limotiga zid deb qayd etilgan da’volardan biri nima?
Pirga qo‘l bergan insonni Alloh onadan yangi tug‘ilgan kabi begunoh qilib qo‘yishi.
Tariqat a’zolari uchun ziyoratgohlarni ziyorat qilish farzligi.
Tahajjud namozini o‘qish mutlaqo bid’at ekanligi.
Ilmsiz kishining nafl namozlari qabul bo‘lmasligi.
Ibrohim Mamatuqlovning (“Нақшбандия-Мужаддидия-Хусайния тариқати”) jamoasida ilgari surilgan, islom ta’limotiga zid bo‘lgan, ammo ular tomonidan dalil keltirilgan (va noto‘g‘ri tafsir qilingan) da’vo qaysi?
Pirga murid bo‘lganlarning g qazo namozi va ro‘zasi soqit bo‘lishi.
Muridlar Shayxning aytganlarini Qur’ondan ustun qo‘yishi lozimligi.
Faqat maxsus kiyimlarni kiyish shartligi.
Zikrni faqat uyda yolg‘izlikda bajarish.
Zamonaviy "tariqatchilar"nin g ijtimoiy muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi omillaridan biri sifatida qanday holat qayd etiladi?
Boshqa din vakillariga nisbatan murosasizlik.
Texnologik rivojlanishdan ataylab orqada qolish.
Ayrim muridlar o‘z oilasini nafaqa va tarbiyasiz qoldirib, uzoq vaqt "pir"ining xonadonida tekinga xizmat qilib, nazr-qilish.
Hanafiy mazhabini inkor etish.
O‘zbekistonda faoliyati kuzatilgan "Nur-Safaridiya" so‘fiylik tariqatining g‘oyalari qanday elementlarni o‘zida mujassam etgan?
Faqat ilmiy-ma’rifiy asarlar va tafsir ilmini o‘z ichiga olgan.
Abu Bakr Siddiqdan keluvchi aniq silsilaga asoslangan, diniy va dunyoviy bilimlarni birlashtirgan.
Sharq falsafasi va Qalandariya ta’limotini birlashtirishga intilgan.
Sharq yakka kurashini "sufiy jang san’ati" va sharq tabobatini "sufiy tabobati" sifatida talqin etgan.
