Worksheetsэкология фкс
Total questions: 89
Worksheet time: 52mins
"Экология" терминін ғылымға алғаш енгізген ғалым
Ф.Дре
Э. Геккель
Н.Ф.Реймерс
Ю.Одум
«Экология» термині қандай мағынаны білдіреді?
Гректің ойкос - үй, тұрақ, мекен, логос - ғылым деген мағынаны білдіреді
Грек тілінен аударғанда stenos – тар
Гректен аударғанда eyros – кең
Латын тілінен аударғанда tolerantia - шыдау, төзім
Экология ғылымы қалыптасуының бірінші кезеңі қалай аталады?
Экология ғылымының өрлеу кезеңіі
Экология ғылымының жеке ғылым ретінде қалыптасу және даму кезеңі
Биоэкологиялық зерттеулердің жаппай сипат алу кезеңі
Экология ғылымының қолданбалы саласының дамуы
Экология ғылымы қалыптасуының екінші кезеңі қалай аталады?
Экология ғылымының қолданбалы саласының дамуы
Экология ғылымының өрлеу кезеңі
Биоэкологиялық зерттеулердің жаппай сипат алу кезеңі
Экология ғылымының жеке ғылым ретінде қалыптасу және даму кезеңі
Экология ғылымы қалыптасуының үшінші кезеңі қалай аталады?
Экология ғылымының өрлеу кезеңі
Биоэкологиялық зерттеулердің жаппай сипат алу кезеңі
Экология ғылымының жеке ғылым ретінде қалыптасу және даму кезеңі
Экология ғылымының қолданбалы саласының дамуы
Атмосфераның жер бетінен 9-17 км қашықтықта орналасқан аумағы қалай аталады?
Мезосфера
Ионосфера
Гидросфера
Тропосфера
Биологиялық ырғақ дегеніміз не?
Уақыт бойынша бірізділікпен кезектесіп келетін ағзаның қандай да бір жағдайы
Факторлардың географиялық белдеулерге байланысты заңды түрде өзгеруі
Жануарлар мен өсімдіктерде ұзақ уақытқа созылған табиғи сұрыпталу
Жердің өз осінен және Күнді айналуы
Экологияда популяция дегеніміз
Көбею процесінде популяцияның өсу процесі /
Бір-бірімен өзара қарым-қатынаста болатын және үлкен аумақта бірігіп тіршілік ететін бір түрге жататын даралар тобы
Берілген аумақнемесе көлем бірлігіндегі даралардың жалпы саны
Популяция алып жатқан аудан немесе көлем бірлігіне шаққандағы даралар саны
«Популяциялар саны» түсінігіне берілген анықтаманы көрсетіңіз...
Туылу мен өлімнің арасындағы айырма
Көбею нәтижесінде уақыт бірлігінде пайда болған жаңа даралар саны
Белгілі бір аудан немесе көлем бірлігіне шаққандағы даралар саны
Берілген аумақ немесе көлем бірлігіндегі даралардың жалпы саны
Популяцияның тығыздығы дегеніміз ....
Туылу мен өлімнің арасындағы айырма
Берілген қала аумағы бойынша көлем бірлігіндегі даралардың жалпы саны
Белгілі бір аудан немесе көлем бірлігіне шаққандағы даралар саны
Көбею нәтижесінде уақыт бірлігінде пайда болған жаңа даралар саны
Динамикалық тепе-теңдік дегеніміз
Туылу мен өлімнің арасындағы айырма
Популяция санының белгілі бір орташа шама шекарасында ауытқуы
Даралар мен популяциялар арасындағы өзара әсерлердің түрлері
Көбею нәтижесінде уақыт бірлігінде пайда болған жаңа даралар саны
Бәсекелестік дегеніміз не?
Әр түрге жататын даралардың екі жақты пайдалы бірігіп тіршілік етуі
Азық, өмір сүру ортасы және басқа қажетті жағдайлар үшін болатын даралар арасындағы кері әсерлер
Екі популяцияның бірлестік түзуі
Зат алмасудың арнаулы химиялық өнімдері арқылы ағзалардың өзара әсері
Жеке ғылыми бағыт ретінде синэкологияның қалыптасу кезеңі ?
1910 жылы Халықаралық ботаникалық конгресте бөлініп шықты
1910 жылы Халықаралық ботаникалық конгресте бөлініп шықты
1929 ж ғылымға енгізген У.Кеннон.
Тіршілік көздері тіршілік иелері
1875 ЖЫЛЫ АВСТРИЯЛЫҚ ҒАЛЫМ ЭДУАРД ЗЮСС
"Экологиялық жүйе" терминін ұсынған ғалым
Ч.Дарвин
В.И.Вернадский
Э.Геккель
А.Тенсли
Тундра топырағына тән қасиет...
Қышқыл, қореқтік заттарға кедей
Қара топырақ, қореқтік заттарға бай
Сазды. Құмды топырақ.
Тастақты қызыл топырақ.
Қазақстан аумағының қанша %-ы шөлейт экожүйесіне жатады?
20 %
21 %
23 %
26 %
Энергия дегеніміз
Материяның барлық түрлерінің қоршаған ортаға бейімделу заңдылықтары
Материяның барлық түрлерінің өзара әсері мен қозғалысының жалпы сандық өлшемі
Материяның барлық түрлерінің өзара әсері және азаю процесі
Материяның барлық түрлерінің зат алмасу процестерінің түрлері
Консументтер
гетеротрофты ағзалар, өндірушілер түзген органикалық заттармен қореқтенетін ағзалар
автотрофты ағзалар планетаны органикалық затпен қамтамасыз ететін жасыл өсімдіктердің жинағы
органикалық заттарды ыдыратушы және оларды бейорганикалық заттарға айналдырушы ағзалар
басқа тірі ағзалар есебінен қоректенетін ағзалар
Экожүйелердің гомеостазы дегеніміз
Күрделі жүйелердің өмір сүруінің негізгі шарты
Бірлестіктерде қоршаған орта ресурстарын пайдаланғанда бір-бірін толықтыратын түрлердің бірігіп тіршілік етуі
Экожүйенің өзінің тепе-теңдігін ұстауға қабілеті мен өздігінен реттеуі
Түрлердің бірін-бірі ауыстыруы
«Биосфера» – түсінігін ғылымға алғаш енгізген ғалым
Австрия геологы Э. Зюсс
Палеонтолог Пьер Тейяр Шарден
Философ, математик, палеонтолог және антрополог Эдуард Леруа
Француз жаратылыстанушысы Жан Батист Ламарк
В.И. Вернадский биосфера деп
биосферадағы тірі заттың мөлшерін айтты
планетаның тіршілігі бар немесе болған, үнемі тірі ағзалардың әсеріне ұшырайтын не ұшыраған бөлігін айтты
планетадағы ағзалардың барлық жиынтығын айтты
энергияның үлкен қорымен сипатталатын тірі зат
Жер климатын құрастыратын атмосфера қабаты қалай аталады?
Тропосфера
Гидросфера
Стратосфера
Ионосфера
Тропосфераның жоғарғы шетінен жоғары қарай 50 км дейінгі орналасқан
атмосфера аймағы қалай аталады?
Стратосфера
Гидросфера
Тропосфера
Ионосфера
Қандай сферада «тірі зат» болмайды?
Тропосфера
Гидросфера
Стратосфера
Ионосфера
Биосфераны қауіпті ғарыштық сәулелерден қорғап тұратын қабықшалар қалай аталады
Тропосфераның жоғарғы шетінен жоғары қарай 50 км дейінгі орналасқан атмосфера аймағы қорғап тұрады
атмосфераның мезосфера қабаты
магнит өрісі және озон қабаты
ионосфера және стратосфера қабаттары
Шағын аймақтық климат қалай аталады?
Микроклимат
Атмосфера
Рельеф
Жел
«Табиғатта барлығы бір-бірімен байланысты және табиғат жақсы біледі» - заңдарын кім ашты?
Либих
Шварц
Шварц
Коммонер
Озон қабатының маңызы қандай?
метеориттерден қорғау
ультракүлгін сәулелерді сіңіру
планетаның оттегімен байытылуы
атмосферадағы зиянды қалдыктарды сіңіруі
Озон қабатының қалыңдығы қанша?
2-4мм
2-3 м
2-3 км
10 км
Атмосфера дегеніміз не?
Жер бетінен ең қашық жерде орналасқан қабат
Озоннан ғана құралатын қабат
Жер бетінің газ күйіндегі қабаты
Ауасы сирек және ылғалдылығы төмен қабат
Атмосфераның массасы неге тең?
5,8⋅1015 тонна
5,9⋅1015 тонна
6⋅1015 тонна
5,6⋅1015 тонна
Жер бетіне ең жақын атмосфера қабаты қалай аталады?
Экзосфера
Трапосфера
Термосфера
Мезосфера
Орта ендіктердегі теңіз деңгейімен есептелген трапосфера қалыңдығы қандай?
10-12 км
7-10 км
16-18 км
30 км
Стратосфераның қалыңдығы қанша?
25-км-ге жуық
40-км-ге жуық
30-км-ге жуық
16-18-км-ге жуық
Тропосфера қабатының температурасы биіктеген сайын қалай өзгереді?
Жоғарылайды
Жоғарылайды & Трапосферада ауа температурасы әр 100 м сайын 0,6С-қа
төмендейді
төмендейді
Орташа
Атмосфераны ластайтын заттар агрегаттық күйіне қарай неше топқа бөлінеді?
5
3
4
7
Жер бетінен ең қашық орналасқан сфера қалай аталады?
Термосфера
Экзосфера
Мезосфера
Стратосфера
Биосферадағы заттар айналымы қалай топтастырылады?
Геологиялық және биотикалық айналыс
Үлкен және биологиялық айналыс
Кіші және орташа айналыс
Үлкен және орташа айналыс
Кіші айналыс кезіндегі зат айналысы қандай деңгейде жүреді?
Агроценоз деңгейінде
Агробиогеоценоз деңгейінде
Геоценоз деңгейінде
Биогеоценоз деңгейінде
Көміртегінің табиғаттағы айналымы қандай циклдар бойынша жүреді?
Үлкен және биологиялық циклдар бойынша
Кіші және орташа циклдар бойынша
Үлкен және кіші циклдар бойынша
Үлкен және орташа циклдар бойынша
Биосфера терминін алғаш рет қолданған ғалым кім және қай жылы?
Ағылшын химигі Р.Бойль, 1690 жыл
Австралиялық геолог Э.Зююс, 1875 жыл
Орыс ғалымы В.Н.Сукачев, 1960 жыл
Орыс минерологы В.И.Вернадский, 1875 жыл
Вернадский анықтамасы бойынша биосфера дегеніміз не?
Тіршілік иелері мен тіршілік көздерінің Жер бетіндегі белгілі бір қабаты
Тіршілік иелері өмір сүретін Жер бетінің белгілі бір қабаты
Су, топырақ және атмосфера қабатының жиынтығы
Су, топырақ, тірі ағза және атмосфера қабатының жиынтығы
Дефляция дегеніміз не?
Су эрозиясы
Мұз эрозиясы
Жел эрозиясы
Ауа эрозиясы
Беттік эрозия дегеніміз не?
Жануарлардың, өсімдіктердің, саңырауқұлақтар мен микроорганизм-дердің тіршілігін қайта жандандыру
Еріген қар суы мен жаңбыр суымен топырақ бетінің шайылуы
Топырақ пен төсеніш жыныстың шайылуы
Жоғарғы құнарлы қабат пен төменгі қабаттың қоса жуылып, шайылып кетуі
Рекультивация дегеніміз не?
Топырақ пен төсеніш жыныстың шайылуы
Жоғарғы құнарлы қабат пен төменгі қабаттың қоса жуылып, шайылып кетуі
Еріген қар суы немесе жаңбыр суларының ісерінен топырақ беті бөлшектерінің біркелкі шайылуы
Жерді қайта құнарландыру
Жыралық эрозия дегеніміз не?
Тіршілік көздері орналасқан Жер бетіндегі білгілі бір қабат
Белгілі жолдармен топырақ мен тау жыныстарының шайылуы.
Топырақ пен төсеніш жыныстың шайылуы
Жоғарғы құнарлы қабат пен төменгі қабаттың қоса жуылып, шайылып кетуі
Биологиялық қайта құнарландыру дегеніміз не?
Топырақ пен төсеніш жыныстың шайылуы
Жоғарғы құнарлы қабат пен төменгі қабаттың қоса жуылып, шайылып кетуі
Жануарлар, өсімдіктер және микроорганиздердің тіршілігін жандандыру арқылы жердің шаруашылық өнімділігін қалпына келтіруге бағытталған агротехникалық және фитомелиоративтік шаралар
Еріген қар суы немесе жаңбыр суларының әсерінен топырақ беті бөлшектерінің біркелкі шайылуы
В.И.Вернадскийдің тірі зат туралы тұжырымдаған заңын көрсетіңіз..
Биосфераның тірі затының мөлшері (берілген геологиялық кезең үшін) шамамен (1,8 – 2,5)⋅1012 т болып табылады
Константалық заң(Биосфераның тірі затының мөлшері тұрақты шама болып табылады)
Биосфераның тірі затының мөлшері (берілген геологиялық кезең үшін) тұрақты (константа) немесе өзгермелі шама болып табылады
Биосфераның тірі затының мөлшері (берілген геологиялық кезең үшін) өзгермелі (константа емес) шама болып табылады
Тірі заттың жалпы массасы (құрғақ салмағы) қаншаға бағаланды?
(1,8 – 2,5)⋅1012 т
(1,8 – 2,5)⋅1015 т
(1,1 – 2,5)⋅1019 т
(2,1 – 2,5)⋅1020 т
В.И.Вернадскийдің тірі зат туралы тұжырымдаған заңын көрсетіңіз?
Константалық заң
Ауыспалы заң
Сақталу заң
Аддитивтілік заң
Фреон қандай қосылыс?
Дихлордифенилтрихлорэтан
Хлорлы ангидрит
Фторлы ангидрит
Хлорфторкөміртегі
Тірі заттың энергетикалық функциясын көрсетіңіз?
Тіршілік процестерінің нәтижесінде ортаның физика-химиялық өлшемдерінің өзгеруі
Қоршаған ортаның биогендік элементтерін тірі ағзалардың жинауы
Биосфералық-планеталық құбылыстардың ғарыштық сәулеленумен, негізінен күн радиациясымен байланысын жүзеге асырады
Газдардың миграциясы мен өзгерісін жүзеге асыра отырып, биосфераның газдың құрамын қамтамасыз етеді
Тірі заттың газдық функциясын көрсетіңіз?
Тіршілік процестерінің нәтижесінде ортаның физика-химиялық өлшемдерінің өзгеруі
Газдардың миграциясы мен өзгерісін жүзеге асыра отырып, биосфераның газдың құрамын қаматамасыз етеді
Қоршаған ортаның биогендік элементтерін тірі ағзалардың жинауы
Биосфералық – планеталық құбылыстардың ғарыштық сәулеленумен, негізінен күн радиациясымен байланысын жүзеге асырады
Париж Қаласында қай жылы өткен ЮНЕСКО-ның Халықаралық конференциясында “Адам және биосфера” атты бағдарлама қабылданды
1976
1987
1970
1968
Қай жылы Швейцарияда алғаш рет әлемдік деңгейде биосфера ресурстарын Қорғау жәнетиімді пайдалану туралы бағдарлама қабылданды.
1971 жылы Швейцарияда
1990
1965
1956
Экологияның басты зерттеу нысаны не?
Тіршілік ортасы
Адам
Жер
Зауыт
Жер шарындағы өмірдің негізі не?
Су
Ауа
Жер
Аспан
Фотосинтез процесі қай кезде жүреді?
Суықта
Күндіз
Түнде
Жауын кезінде
Атмосфера ластануын қалай азайтуға болады?
Өндірісті дамыту
Көліктерді көбейту
Көмір жағу
Жасыл энергия көздерін пайдалану
2>Жүйе дегеніміз не?
Біртұтас бүтінді түзетін, өзара байланысты компоненттер
Құрылысы мен атқаратын қызметі ұқсас жасушалардың жиынтығы
Биологиялық белсенді ірі молекулалар
Сыртқы ортамен, затпен, энергиямен және ақпаратпен алмасатын компоненттер
Реттелген түрде өзара әрекеттесетін компоненттер
2>Табиғи экожүйенің мысалы ретінде нені алуға болады?
Өндіріс
Ормандар
Жылыжай
Ағашты дала
Егіс даласы
2>Оқшауланған жүйе дегеніміз..
Көршілес жүйемен зат алмасуы болмайтын жүйе
Төзімділігі жоғары түрлер
Көршілес жүйелермен зат және энергия алмасуы болатын жүйе
Көршілес жүйемен энергия алмасуы болмайтын жүйе
Көршілес жүйелермен энергия алмасады, бірақ зат алмасуы болмайтын жүйе
2>Экологиялық фактор дегеніміз... /Что такое экологический фактор?
Бірге тіршілік ететін және бір-бірімен байланысқан түрлер
Ғаламшар шекарасындағы барлық тіршілік белгілері
Ағзаның қоршаған ортада тіршілік етуінің шекаралары
Тірі ағзалардың өмір сүруіне, дамуына әсер ететін қоршаған орта жағдайлары
Қоршаған ортаның кез-келген элементі
2>Либихтың минимум заңының тұжырымдамасын көрсетіңіз...
Әр түрлі денелер бетінің шағылыстыруға қабілеті
Табиғаттағы факторлардың төзімділік диапазонына ең жақын фактор жақсы әсер етеді
Экологиялық факторлар жиынтығында төзімділік шегіне ең жақын фактор күшті әсер етеді
Экологиялық фактордың минимумы ғана емес, оның максимумы да шектеуші фактор бола алады
Түрдің мекен ету ортасы факторының қандай да бір ауытқу диапазонына бейімделуге қабілеттілігі
2>Альбедо дегеніміз не?
Әр түрлі денелер бетінің шағылыстыруға қабілеті
Түрдің мекен ету ортасы факторының қандай да бір ауытқу диапазонына бейімделуге қабілеттілігі
Беткі қабаттың өзіне түскен күн сәулесін шағылыстыру қабілеті
Экологиялық факторлар жиынтығында төзімділік шегіне ең жақын фактор күшті әсер етеді
Экологиялық фактордың минимумы ғана емес, оның максимумы да шектеуші фактор бола алады
2>Биолюминесценция дегеніміз
Ағзалардың химиялық реакциялар нәтижесінде жарық шығару қабілеті
Әр түрлі денелер бетінің шағылыстыруға қабілеті
Түрдің мекен ету ортасы факторының қандай да бір ауытқу диапазонына бейімделуге қабілеттілігі
Тірі ағзалардың жарық шығаруға қабілеттілігі
Экологиялық фактордың минимумы ғана емес, оның максимумы да шектеуші фактор бола алады
2>Ылғалға қатысты құрлық жануарларын төмендегі топтарға бөледі
Мезофиттер, ксерофиттер, гигрофиттер
Мезофиттер, ксерофиттер, суккуленттер
Гидатофиттер, гидрофиттер, гигрофиттер
Ксерофильдер, мезофильдер
Гидрофильдер, ксерофильдер
2>Популяциялық экологияның (демэкология) міндеті
Организмдердің бір-бірімен және қоршаған ортамен қарым-қатынасын зерттеу
Популяциялардың құрылымының динамикасының жалпы заңдылықтарын зерттеу
Планетаның тіршілігі бар немесе болған, үнемі тірі ағзалардың әсеріне ұшырайтын не ұшыраған бөлігін
Популяциялардың санының динамикасының жалпы заңдылықтарын зерттеу
Әр түрге жататын өсімдіктер, жануарлар мен микроағзалар популяцияларының ассоциацияларын және олардың қоршаған ортасымен өзара әсерін зерттеу
2>Туылу саны өлім-жітім санымен шамамен теңелсе популяция қалай аталады?
Тұрақты
Өскен
Орын басқан
Жаңарған
Қалыпты
2>Экология ғылымының зерттеу нысаны
Адамның қоршаған ортамен байланысы
Табиғи ресурстарды пайдалану
Организмдердің бір-бірімен және қоршаған ортамен қарым-қатынасы
Табиғи экожүйелердегі ағзалардың таралуын, санын зерттейді
Биоценоздағы өзгерістер
2>В.И.Вернадский бойынша биосфера дегеніміз..
Планетадағы өсімдіктердің жиынтығы
Планетаның тіршілігі бар, үнемі тірі ағзалардың әсеріне ұшырайтын бөлігін
Планетадағы жануарлардың жиынтығы
Планетадағы ағзалардың барлық жиынтығы
Планетаның тіршілігі болған, әрдайым тірі ағзалардың әсеріне ұшыраған бөлігі
2>Қоректену әдісіне байланысты ағзалардың топтастырылуы
гетеротрофтар
биотрофтар
некротрофтар
миксотрофтар
автотрофтар
2>Фотопериодизмге байланысты өсімдіктер қалай жіктеледі?
суккуленттер
құрлық өсімдіктері
ылғал сүйгіш өсімдіктер
қысқа күндік өсімдіктер
ұзақ күндік өсімдіктер
2>Сциофиттер
мүктер
сексеул
папоротниктер
қыналар
балдырлар
3>Құрылымдық жіктелу бойынша ғаламшардың экожүйелерге бөлінуі
Теңіз экожүйелері
Экожүйе
Тұщы су
Литосфера
Құрлық экожүйелері
3>Популяцияға тән қасиеттер
туылу, өлім
көбею, бейімделу
азық мөлшерін реттеп отыру
өсу, даму
тұрақты дене температурасының болуы
3>Су эрозиясының түрлері қандай?
рекультивация, мелиорация
дефляция, шаң дауылы, күнделікті жел эрозиясы
беттік эрозия
жыралық эрозия
жазық эрозия
3>Су эрозиясынан қорғау мақсатында жүргізілетін инженерлік іс-шараларды көрсетіңіз
ауыспалы егісті қолдану
көлбеу жерлерді өңдеу
көпжылдық шөптесін өсімдіктер егу
химиялық заттарды топырақ бетіне енгізу
су ағысын ұстап қалуға арналған шұңқырлар салу
3>Ластаушылардың жұмыс жағдайын қарай бөлінісі
Дүркін-дүркін
Нүктелік мұржа
Периодты
Төмен орналасқан мұржалар
Үздіксіз
3>Литосфераның химиялық құрамынының басым элементтері
азот – N2 (78%) оттегі – О2 (20,95%), көмірқышқыл газы – СО2 (0,03%) / азот – N2 (78%) кислород – О2 (20,95%), углекислый газ – СО2 (0,03%)
O, Si, Al
Fe, Ca, Mg
Na, K
Na, Mg, P, S, Cl, K, Ca
3>Экожүйедегі ағзалардың трофтық байланысына қарай жіктелуі
Редуценттер
Биотрофтар
Миксотрофтар
Консументтер
Өндірушілер
3>Биосфераны ластаушы табиғи заттарға не жатады?
галогендері бар көмірсутектер
ароматтық заттар
галогендер
кадмий
мыс
3>Адам өміріне қауіпті заттар
оттегі/ кислород
ДДТ
токсафен
сутегі/ водород
полихлорпирен
3>Қазақстан қорықтарының атауын көрсетіңіз
Ақсу-Жабағылы / Аксу-Жабагылы
Көкше / Кокше
Алакөл / Алаколь
Жаңақорған / Жанакорган
Барсакелмес
3>Атмосфераның химиялық құрамының басым элементтері
N2, O2, CO2
азот – N2 (78 %)
Na, Mg, P, S, Cl, K, Ca
оттегі – О2 (20,95 %)
көмірқышқыл газы – СО2 (0,03 %)/ – углекислый газ СО2 (0,03 %)
3>Баянауыл Ұлттық саябақ аумағының орман шаруашылықтарын көрсетіңіз
Бурабай
Далба
Жасыбай
Баянауыл
Қаратау
3>Топырақтың ластайтын компонеттеріне қарай ластануының түрлері
химиялық / химические
физикалық / физические
жабайы түрлер / дикие виды
биологиялық / биологические
алуантүрлілік / биоразнобразие
3>Ылғалға қатысты құрлық жануарларын төмендегі топтарға бөледі
мезофиттер /мезофиты
гидатофиттер /гидатофиты
ксерофильдер /ксерофилы
мезофильдер / мезофильдер
гидрофильдер / гидрофили
3>Мониторингтің аумағы бойынша түрлері
ғаламдық / глобальный
химиялық / химический
аймақтық /региональный
биофизикалық / биофизический
жергілікті / местный
