Font size
WorksheetsГеоэкология 1РК
Total questions: 100
Worksheet time: 50mins
Адамзат қоғамы өмір сүретін табиғи жағдайлардың жиынтығы қалай аталады:
табиғи орта
табиғат
географиялық орта
қоршаған орта
Геоэкология ғылымы нені оқытады:
Жаһандық және жергілікті экологиялық мәселелер;
Экожүйенің ішкі және сыртқы құрылымы;
Географиялық жүйелердегі қарым-қатынастар;
Ландшафтардың құрылымы, генетикалық ерекшеліктері және олардың ластануы.
Геоэкологияның зерттеу пәні:
Экожүйелер, тундра, мұхиттар;
Экожүйелер, биогеоценоздар, биосфера;
Экожүйелер, мұхиттар, таулар;
Экожүйелер, биосфера, таулар;
Экожүйелер, биосфера, таулар;
Табиғи, абиотикалық, антропогендік;
Абиотикалық, табиғи, антропогендік;
Биотикалық, синергетикалық, антропогендік;
Биотикалық, абиотикалық, антропогендік;
Абиотикалық факторлар:
Климаттық, биотикалық, жер, су, антропогендік;
Климаттық, биотикалық, жер, су, антропогендік;
Эдафикалық, антропогендік, биотикалық, атмосфералық;
Геологиялық, климаттық, орографиялық, эдафикалық, ғарыштық;
Биотикалық факторлар:
Фитогендік, зоогендік, микогендік,
Зоогендік, фитогендік, микробогендік;
Фитогендік, антропогендік, зоогендік,
Микогендік, микробогендік, эдофогендік
Адамзат қызметінің әсерінен табиғи объектілердің өзгеруі -
Техногенез;
Ноогенез;
Антропогенез;
Квазитабиғат
«Су ресурстарын қорғау» ұғымы байланысты:
Жабық зонаны құрумен
Қорғалатын зонаны құрумен
«Қорғау» бекеттерін орнатумен
Экологиялық және табиғат қорғау шараларымен
«Геожүйе» ұғымын ғылымға алғаш енгізген кім:
Н.Ф.Реймерс
В.Б.Сочава
И.П.Герасимов
В.И.Вернадский
Қоршаған ортаның мәселелері бойынша БҰҰ алғашқы халықаралық конференциясы:
1972 ж.
1962 ж.
1952 ж.
1982 ж
БҰҰ ресми ұстанымы ретіндегі Тұрақты даму концепциясы қандай конференцияда қабылданды:
Стокгольм конференциясы;
Хельсинки конференциясы;
Рио-де Жанейро конференциясы;
Вена конференциясы;
Табиғатты пайдалануды экономикалық басқаруға:
Экологиялық лас заттардың құнын көтеру;
Экономикалық жобалардың экологиялық сараптамасы... жатады.
Экологиялық құқық бұзушылыққа айыппұл төлеу;
Табиғи ортадағы ластаушы заттардың ШРК анықтау;
Ортаның өзін-өзі реттеу және өзін-өзі сақтауға қабілеті:
Ортаның инерциясы;
Ортаның созылымдылығы
Ортаның тұрақтылығы
Ортаның дағдарыстық жағдайы.
Б.Коммонердің 1974 жылы тұжырымдаған экологияның негізгі төрт заңына жатпайтынын көрсетіңіз:
Табиғатта бәрі өзара байланысты;
Барлығы адамның қолында;
Мәңгілік ешнәрсе жоқ;
Табиғаттың талғамы күшті;
Көшетхана газдарының шығарылуын тұрақтандыруға арналған Киото хаттамасына қай жылы кол қойылды:
1987 ж.;
1992
1997
1985
Шығу тегіне байланысты қалдықтар: - тұрмыстық, өнеркәсіптік және..:
Қатты;
Газ тәрізді;
Ауыл шаруашылық;
Өнеркәсіптік-тұтыну.
Қышқыл жауынның құрамындағы pH:
Шамамен 7 ;
Шамамен 9 ;
5,6 – аз;
11-ден көп;
Атмосфера ауасындағы ШРК өлшемі:
мг/л;
мг/м3;
мг/кг;
кг/с;
Адамның тау-кен-техникалық, инженерлік-құрылыс және ауылшаруашылық қызметі нәтижесінде туындаған геохимиялық үрдістер жиынтығы:
Ноогенез;
Урбандалу;
Техногенез;
Экоцентризм;
Рио Декларациясына (1992) сәйкес, тұрақты даму концепциясының орталық элементі -
Қоршаған табиғи ортаны сақтау;
Экономикалық дамуды қамтамасыз ету;
Адамға қамқорлық;
Халықаралық қатынастарды дамыту;
Таза судың сапасы қалай анықталады:
Қолданылып жүрген мемлекеттік стандартпен;
Дәмімен;
Салалық стандартпен;
Дүние жүзілік стандартпен
Ауыл шаруашылық айналымынан толығымен шыққан жерлер:
Террикондар;
Шөлейттер;
Бедленд;
Шөлдер;
Ғаламдық экологиялық мәселелердің туындау себебі:
Геологиялық үрдістен;
Ғарыштық факторлармен;
Прогрестің жоғары қарқынымен;
Мұхиттың ластануымен.
Қазақстанның геоэкологиялық провинцияларының басым бөлігіне қоршаған ортаның экологиялық орнықсыздануының қандай деңгейі тән:
Апатты;
Қанағаттанарлық;
Қауіпті;
Шиеленіскен;
Қазақстандағы геоэкологиялық аудандалудың ең төменгі бірлігі:
Провинция;
Аймақ;
Фация
Анклав;
Қазақстан геоэкологиялық аудандастыруы бойынша неше физикалық географиялық елдерге бөлінген:
6
7
9
10
Қазақстан геоэкологиялық аудандастыруы бойынша неше геоэкологиялық провинциядан тұрады:
48
47
58
8
Қазақстанның геоэкологиялық (ландшафттық-экологиялық) картасын 1994 ж. кім жасады:
Б.А.Федорович;
Н.А.Гвоздецкий;
В.М.Чупахин;
А.В.Чигаркин;
Ластаушы заттың сапалық және сандық сипаттамасы:
Локальды ластану;
Ластану мөлшері;
Ластану индексі;
ШРК;
ШРЭЖ -
Шектеулі рауалы экологиялық жылу;
Шектеулі рауалы экологиялық жүктеме;
Шектеулі радиацияны экологиялық жақсарту;
Шектеулі радиацияның экологиялық жүктемесі.
Кенді Алтай геожүйесіне үлкен антропогендік әсер ететін территориялық-өндірістік кешен (ТӨК):
Павлодар-Екібастұз;
Шығыс-Қазақстан;
Қостанай-Рудный;
Қаратау-Жамбыл;
Қазақстан территориясының қанша пайызы қоршаған ортаның экологиялық бұзылуының жоғары қауіптілігіне жатады:
66%;
58%;
75%;
78%
Адамзат қызметінің әсерінен табиғи объектілердің өзгеруі -
Техногенез;
Ноогенез;
Антропогенез;
Артетабиғат;
Топырақтың жоғарғы құрғақ, құнарлы қабатының бөлшектерінің желмен ұшуы не деп аталады:
Қалыпты эрозия;
Жылдам эрозия;
Дефляция.
Жазықтық эрозия
Қышқыл жаңбыр» терминін алғаш рет енгізген ғалым:
Э.Зюсс.
Ш.Роуланд.
Р.Смит.
А.А.Григорьев.
ҚР қолданыстағы жерлердің ең көп үлесі:
Шабындық
Жайылым
Егістік
Кен орындары
ҚР жер қоры:
278,9 млн.га
280,5 млн.га
274,8 млн.га
272,5 млн.га,
Шағын территориялық құрылымдағы мемлекеттік экосаясаттың түрі
аймақтық экосаясат
мемлекеттік экосаясат
жергілікті экосаясат
ұлттық экосаясат
Қазақстан Республикасындағы экологиялық сараптаманың түрлері:
Мемлекеттік, халықаралық
Жергілікті, халықаралық- экологиялық
Мемлекеттік, қоғамдық
Халықаралық-ғаламдық, экологиялық
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға төмендегілердің қайсысы жатпайды:
Қорықтар;
Қаумалдар;
Ауыл шаруашылығы жерлері;
Ұлттық парктер
ҚР су қорының шегі кімнің меншігінде:
Мемлекеттік, ортақ және жеке;
Ауыл шаруашылығымен айналысатын жеке және заңды тұлғалар
Мемлекеттік;
муниципалды.
Су пайдаланудың басым бағыты
Рекреациялық және сауықтыру мақсатында
Тұрғындардың ауыз су және тұрмыстық мұқтаждығы;
Ауыл шаруашылығы мұқтаждығы;
Энергетика саласы үшін
Орман қорының құқықтық режимi, орман қорының сандық және сапалық жай-күйі жөнiндегi мәлiметтер жүйесi
Орман шаруашылығын жүргізетін жүйе;
Орман кадастры ;
Мониторинг;
Ормандарды пайдалануды жоспарлау;
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар келесі санаттарға бөлінеді:
Жеке және кешенді;
Мемлекеттік және ұлттық маңызы бар;
Республикалық және жергілікті маңызы бар
Дүниежүзілік және республикалық маңызы бар.
Мемлекеттiк ұлттық табиғи парктерде мынадай қызмет түрлерiне рұқсат етіледі:
Ауыл шаруашылық өндірісі;
Пайдалы қазбаларды өндіру;
Балық аулау
Аң аулаудың барлық түрі;
Қорықтарда қорғауға алынған:
Жер;
Қорық аумағындағы барлық табиғи кешен.
Бірегей табиғи нысандар;
Қызыл кітапқа енген өсімдіктер;
Табиғат ескерткiштерi:
Қызыл кітапқа енген сирек кездесетін жануарлар;
Жергілікті жерге тән емес, ботаникалық бақтың сирек өсімдіктері
Мәдени және эстетикалық тұрғыдан алғанда бiрегей, құнды табиғи кешендер
Сирек кездесетін өсімдіктер
Экологиялық аудиттің түрлерін ата:
Міндетті және арнайы
Жоспарлы және арнайы
Мiндеттi және бастамашылық
Тоқсандық және жылдық
Экологиялық бақылау түрлері:
Мемлекеттік, қоғамдық
Мемлекеттік, өндірістік, мекемелік
Мекемелік, мемлекеттік
Мемлекеттік, қоғамдық, өндірістік
Су нысандарының құрамына жатпайды:
Жер үсті су нысандары
Трансшекаралық сулар
ҚР теңіз сулары
Бассейн суы
Қазақстан Республикасының теңiз суларына жатады:
Каспий теңізі мен Арал теңізі
Шекара шегіндегі Каспий теңізі
Шекара шегіндегі Каспий және Арал теңіздерінің сулары
Шекара шегіндегі Қара және Каспий теңізі сулары
Жануарлар дүниесі кімнің меншігінде болады:
заңды және жеке тұлғалардың
Мемлекеттік, жеке
Мемлекеттің
Ортақ
Қандай биіктікте озон (озон қабаты) ең көп шоғырланған:
10-15 км;
30-35 км;
20-25 км;
8-19 км;
Агроэкожүйе:
Қала және елді мекендер маңындағы экожүйелер;
Адамның ауылшаруашылық іс-әрекетінің нәтижесінде пайда болған жасанды экожүйелер;
Орман маңындағы экожүйелер;
орман қауымдастығының жасанды экожүйелері;
Урбожүйелер құрамында қандай топтарды (аумақтар) ажыратуға болады:
Өнеркәсіптік, рекреациялық, еркін зоналар;
Рекреациялық, химиялық, өнеркәсіптік, орман зоналары;
Селитебті, өнеркәсіптік, рекреациялық, көлік жүйелері мен қондырғылар;
Еркін зоналар; орман, рекреациялық, завод зоналары;
Экологиялық мониторинг түрлері
Фондық, импактты, ғаламдық, аймақтық, жергілікті, биологиялық;
Фондық, импактты, мұхиттық, ғаламдық, жергілікті;
Фондық, импактты, ғаламдық, жергілікті
Импактты, фондық, ғаламдық, жергілікті, теңіздік, құрлықтық, биологиялық;
Экологиялық сараптама түрлері:
Мемлекеттік, жеке;
Мемлекеттік, облыстық;
Мемлекеттік, аудандық;
Мемлекеттік, қоғамдық;
Қоршаған ортаны қорғаудың халықаралық нысандары:
Космос, әлемдік мұхит, атмосфералық ауа, Антарктида;
Космос, әлемдік мұхит, ормандар, Антарктида;
Космос, әлемдік мұхит, ормандар, таулар, Антарктида;
Космос, атмосфера, мұздықтар, топырақ;
ҚР қорықтары:
Ақсу-Жабағылы, Астрахан, Алакөл.
Ақсу-Жабағылы, Қарқаралы, Батыс-Алтай.
Ақсу-Жабағылы, Алакөл, Марқакөл.
Ақсу-Жабағылы, Іле-Алатауы, Алтай.
Адамның іс-әрекетімен байланысты болатын табиғаттағы өзгерістер қалай аталады:
Биотикалық.
Антропогендік.
Өндірістік.
Техникалық.
«Рим клубының» негізін қалаған:
В.И.Вернадский
В. Шелфорд
А. Печчеи
А. Тенсли
«Рим клубы» Халықаралық зерттеу орталығы қай жылы құрылды:
1940 ж.
1985 ж.
1968 ж.
1999 ж.
Рим клубындағы алғашқы баяндама:
Ғаламдық тепе-теңдік
Биосфера-2
Дамудың шегі
Адамзат және орта.
Ағынды суларды механикалық тазартудың құрылғыларына жатады:
Аэротенктер.
Метатенктер.
Торлар, тұндырғыштар.
Биологиялық тоғандар.
Өсімдік жамылғысының деградациясы нені білдіреді:
Тікелей жою;
Ортаның жағдайының нашарлауы, адамның еркімен жою;
Ортаның жағдайының нашарлауы, тікелей жою;
Өсімдік жамылғысының кешенді бүлінуі;
Жануарлар дүниесінің деградациясы .... байланысты:
Ортаның жағдайының нашарлауы, аңшылық кәсіп;
Тікелей жою, жұқпаны жұқтыру;
Кешенді себептер;
Зоопарк үшін аңдарды аулау;
Табиғи ресурстардың мемлекеттік кадастры не үшін қажет:
Табиғи құбылыстарды байқау үшін.
Табиғи ортаның жағдайын бақылау үшін
Табиғи ресурстардың сипатын және оларды пайдалану режимін тіркеу үшін.
Өнімнің өзіндік құнын төмендету үшін.
Алаптың немесе аймақтың сулары туралы мәліметтер жинағын қандай кадастр жинақтайды:
Су;
Жер;
Рекреациялық;
Табиғи ресурстар.
Қоршаған ортаның жай-күйiн және оған әсер етудi жүйелi түрде байқау мен бағалауды қалай атайды:
Моделдеу;
Менеджмент;
Болжау.
Мониторинг;
«Тұрақты даму» ұғымы қандай белгілермен анықталады:
Антропогендік және табиғи
Әлеуметтік және табиғи
Антропоцентрлік және биосферацентрлік
Антропоцентрлік және табиғи орталық
Қоршаған ортаның физикалық ластануына жатады:
Жылулық, дыбыстық, сәулелік, ақпараттық
Жылулық, дыбыстық, сәулелік, электромагниттік
Дыбыстық, сәулелік, электромагниттік, генетикалық Дыбыстық, сәулелік, электромагниттік, мутагендік
Қоршаған ортаның биологиялық ластануына жатады:
Биогендік, микробиологиялық, мутагендік
Биогендік, микробиологиялық, генетикалық, мутагендік
Биогендік, микробиологиялық, генетикалық
Биогендік, генетикалық, физикалық.
Санитарлық - қорғаныс зонасы қорғап тұрады:
Өнеркәсіпті демалыс орны зонасынан
Өнеркәсіп зонасын көліктерден
Өнеркәсіпті тұрғын зонасынан
Қала зонасын қала маңы зонасынан
Қала зонасын қала маңы зонасынан
Біріншілік және екіншілік
Жалпы және арнайы
Негізгі және арнайы
Жалпы және жеке
Бiр түр аясында, түрлер арасындағы және экологиялық жүйелердегi жануарлар мен өсiмдiктер дүниесi объектiлерiнiң әртүрлiлiгiн қорғауға бағытталған шаралар жүйесі:
Табиғатты қорғау
Гендік әртүрлілікті қорғау
Биологиялық әртүрлiлiкті қорғау
Биоценоздарды қорғау
Экологиялық бұзылудың апатты деңгейдегі аймақтарына жатады:
Байқоңыр ғарыш айлағы
Теміртау өнеркәсіпті ауданы.
Арал теңізінің су айдыны.
Балқаш өнеркәсіптік торабы.
Қоршаған орта жағдайын бағалау критерилері:
Жалпы және жекеше.
Біріншілік және екіншілік.
Негізгі және қосымша.
Тікелей және жанама.
ШРК – атмосфераның қандай сапалық көрсеткіштеріне жатады:
Өнеркәсіптік.
Токсикологиялық.
Экологиялық.
Гигиеналық.
Ресурстық цикл тұжырымдамасының авторы:
И.В.Комар.
В.А.Вронский.
В.Н.Сукачев.
В.И.Коробкин.
Қоршаған ортаны қорғаудың экономикалық механизмдерінің негізгі элементтеріне жатады:
табиғатты пайдалануға арналған лимиттер;
Экологиялық бақылау;
Экологиялық жауапкершілік;
Табиғи ресурстарды әлеуметтік-экономикалық бағалау және тіркеу;
ҚР Конституциясына сәйкес Жерлер кімнің меншігінде бола алады:
Муниципалды және жеке меншік;
Мемлекеттік және ортақ меншік;
Мемлекеттік және жеке меншік;
Мемлекеттік, муниципалды және жеке меншік.
Қызыл кітапқа өсімдіктердің қандай түрі енгізіледі:
сирек кездесетін
ерекше экологиялық маңызы бар
шаруашылық маңызы бар.
сирек кездесетін және жоғалу қаупі бар
Физикалық, химиялық және биологиялық сипаттағы өзгерістерге ұшырап, нәтижесінде судың ішуге жарамсыз болуы
Судың бітелуі;
Судың сарқылуы;
Судың тартылуы;
Судың ластануы;
Қазақстандағы ЕҚТА жалпы көлемі:
барлық территорияның 5,7 %.
барлық территорияның 9,8 %.
барлық территорияның 10 %.
барлық территорияның 3,7 %.
Каспий теңізін ең көп ластайтын өзендер:
Ертіс пен Есіл
Торғай мен Есіл
Еділ мен Жайық
Волга мен Дунай
Экологиялық зиянның түрлері:
Салаларалық, салалық, жеке.
Гуманитарлық, мүліктік, жеке
Табиғиресурстық, гуманитарлық, мүліктік
Жалпы, арнайы, жеке
Адамның мақсатты қызметінің нәтижесінде құрылған, кейін табиғи ландшафттың өзгерістеріне ұшыраған географиялық ландшафт:
Табиғи кешен.
Географиялық орта.
Әлеуметтік ландшафт
Антропогендік ландшафт.
Судың ластануын, қоқыстануын және сарқылуын болғызбау үшін шаруашылық қызметінің арнайы режимі белгіленетін су объектілері мен су шаруашылығы құрылыстарына іргелес аумақ:
Суға түсу аумағы
Көліктер тұратын тұрақ
Су қорғау аймағы
Су қорғау белдеуі
Қоршаған ортаның табиғи жай-күйiн бұзатын кез келген шаруашылық қызметке тыйым салуды көздейтін режим
Заказник режимі;
Реттелетін режимі;
Қорық режимі;
Қалыпты-қорғау режимі
Су нысандарына жатпайды:
Теңіздер;
Бау-бақшадағы тұйық су қоймасы;
Өзендер;
Мұздықтар
Табиғи көзi шектес мемлекеттiң немесе көршiлес мемлекеттердiң аумағында толық немесе iшiнара орналасқан трансшекаралық сулардың зиянды зардаптары
Трансшекаралық әсер
Трансшекаралық зардап
Трансшекаралық зиян
Трансшекаралық залал
Ластаушы заттардың басымдылығын келесі критерий бойынша анықтайды:
Атмосфераға шығарылған ластаушы заттардың саны арқылы
Лас заттардың ШРК
Табиғи ортада жинақталу және таралу қасиеті, адам ағзасына әсер етуі бойынша
Қоршаған ортаны ластап, табиғи ортаны бүлдіргені бойынша
Жергілікті экологиялық мониторинг нысандарына жатады:
Ауаның төменгі қабаты
Өнеркәсіптік және тұрмыстық ағындар
Ғаламдық зат айналымы
Атмосферадағы О2 тепе-теңдігі
Адамның күнделiктi өмiрiнде, жеке және заңды тұлғалардың шаруашылық және өзге де қызметiнде табиғи ресурстарды пайдалануы және (немесе) қоршаған ортаға әсер етуi -
Табиғи ресурстарды қолдану
Қоршаған ортаға әсер ету
Табиғат пайдалану
Жер және су ресурстарын пайдалану
Табиғи ортаның нақты компанентіне әсер етуді бағалау көрсеткіштерінің нәтижесі төмендегідей масштабтағы көрсеткіштермен бағаланады:
Аумақтық, тұрақты, ерекше
Қарқынды, аймақтық, өзгеше
Ғаламдық, аймақтық, жергілікті
Аумақтық, уақытша, қарқынды.
ҚР қазіргі уақытта ШРК белгіленген қоспалар саны
479 астам;
300 астам;
250 астам
600 астам;
Ауаның ластануы:
Жағымсыз және жағымды;
Табиғи және антропогендік;
Табиғи және айрықша;
Өнеркәсіптік және антропогендік
Судың минералдық ластануы – бұл:
Суға ақаба сулармен бірге жылудың, кальций содасының түсуі
Ағза ұлпасының қалдықтары, адамдар мен жануарлардың физиологиялық шығарулары
Микроағзалардың су қоймаларына түсуі
Су қоймасына минералдық тұз, саз, құм және т.б. түсуі
Қоршаған ортаны қорғау нысандары:
Ұлттық және мемлекеттік
Мемлекеттік және жекеше
Ұлттық және халықаралық
Ерекше және арнайы
Қазақстанның стратегиялық мүдделерінің бірден-бір басты бағыттары:
Экологиялық қауіпсіздік және оның тұрақты дамуы
Табиғи ресурстарды кешенді пайдалануды іске асыру
Табиғи ресурстарды тиімді пайдаланудың оңтайлы жолдарын ұсыну
Халықаралық ынтымақтастықта болып, келісімдерге қол кою
