wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Лексикалық және грамматикалық мағына бойынша тест сұрақтары

Total questions: 142

Worksheet time: 1hrs 11mins

Name
Class
Date
1.

Тілдегі сөз деген не?

a)

Тілдің ең кіші мағыналы бірлігі

b)

Кез келген фонема

c)

Кез келген буын

d)

Кез келген әріп

e)

Бейберекет дыбыстар жиынтығы

2.

Тілде сөздің негізгі функциясы қандай?

a)

Графикалық

b)

Лексикалық

c)

Буындық

d)

Аллофондылық

e)

Коммуникативтік

3.

Сөздің мағынасын не анықтайды?

a)

Буындық құрылым

b)

Ұғымды білдіретін фонемалар мен морфемалардың тіркесі

c)

Екпін

d)

Аллофондар

e)

Айтылуы мен интонациясы

4.

Сөйлемде сөздің рөлі қандай?

a)

Фонемаларды жеткізу

b)

Мағынаны және грамматикалық қатынастарды жеткізу

c)

Буындарды анықтау

d)

Екпін

e)

Екінші дәрежелі

5.

Сөздің лексикалық мағынасы деген не?

a)

Сөздің тілдегі мағынасы

b)

Буын саны

c)

Буын формасы

d)

Фонеманың орны

e)

Автор мәтінде берген мағына

6.

Сөздің грамматикалық мағынасы деген не?

a)

Әріпті беру тәсілі

b)

Сан, септік, шақ және т.б. білдіретін мағына

c)

Буын саны

d)

Фонема формасы

e)

Интонациялық

7.

Тілдің қай бірлігі мағына мен грамматикалық белгілерді тасымалдайды?

a)

Фонема

b)

Морфема

c)

Сөз

d)

Буын

e)

Сөйлем

8.

Сөз бен сөйлем қалай байланысады?

a)

Сөз — сөйлемнің бөлігі, негізгі мағыналық бірлік

b)

Сөз — фонемаға тең

c)

Сөз — мағынасыз

d)

Сөз — буынның бөлігі

e)

Сөз — сөйлеудің көркемдігі үшін қажет

9.

Сөз неге тілдің ең кіші мағыналы бірлігі деп аталады?

a)

Өйткені ол жеке тұра алады және мағына білдіреді

b)

Өйткені буындардан тұрады

c)

Өйткені әріптерден тұрады

d)

Өйткені ол әрқашан екінші

e)

Өйткені ол коммуникативтік функция атқарады

10.

Сөздің тіл жүйесіндегі орнын не анықтайды?

a)

Фонетикалық қасиеттері

b)

Ұғымды белгілеу және синтаксистік қатынастарға түсу қабілеті

c)

Буын саны

d)

Екпіні

e)

Шығу тегі

11.

Сөздің жалпылаушы сипаты нені білдіреді?

a)

Сөз нақты затты білдіреді

b)

Сөз ортақ белгілері бар объектілер тобына қатысты

c)

Сөз буындардан тұрады

d)

Сөздің графикалық формасы бар

e)

Түрлі тілдерде бірдей ұғымдарды әртүрлі сөздермен білдіреді

12.

Қай сөз жалпы белгілерді білдіреді?

a)

«Орындық»

b)

«Бұл»

c)

«Күңгірт»

d)

«Қазір»

e)

«Анда»

13.

Сөздің жалпылаушы мағынасын не сипаттайды?

a)

Ол бір ғана объектіге қатысты

b)

Ол ортақ белгілері бар көптеген объектілерге таралады

c)

Екпіннің өзгерту

d)

Тек етістік білдіру

e)

Бір объектіге ғана қатысты

14.

Сөздің қай функциясы оның жалпылаушы сипатына байланысты?

a)

Лексикалық

b)

Грамматикалық

c)

Фонетикалық

d)

Аллофондылық

e)

Эмотивтік

15.

Сөздің жалпылаушы сипаты немен көрінеді?

a)

Морфемаларда

b)

Лексикалық мағынасында

c)

Буынның позициясында

d)

Екпінде

e)

Айтылуында

16.

Тілдегі жалпылаудың рөлі қандай?

a)

Жеке заттарды атауға мүмкіндік береді

b)

Заттар мен құбылыстарды ортақ белгілері бойынша топтастыруға мүмкіндік береді

c)

Фонемаларды анықтайды

d)

Буын санын анықтайды

e)

Сөйлеуді әртүрлі жағдайда қолданудың қажеттілігін анықтайды

17.

Жалпылаушы және нақты сөздер қалай байланысты?

a)

Жалпылаушы сөздер нақты сөздерді қамтиды

b)

Нақты сөздер жалпылаушын қамтиды

c)

Өзара байланыссыз

d)

Нақты сөздер — буындар

e)

Бір-бірімен қарама-қайшы

18.

Жалпылау сөйлеуді түсіруге қалай әсер етеді?

a)

Объектілерді қабылдауды және категориялауды жеңілдетеді

b)

Фонетикалық құрылымды өзгерту

c)

Екпіннің ауысуы

d)

Буындық құрылымды өзгерту

e)

Нақтылауды жоқ отырып күрделендіреді

19.

Қай лексикалық мағына жалпылаумен байланысты?

a)

Нақты

b)

Жалпы

c)

Морфемалық

d)

Аллофондтық

e)

Ауыспалы

20.

Сөздің жалпылаушы сипатын зерттеу неге маңызды?

a)

Фонемаларды талдау үшін

b)

Тілдегі ұғымдар мен категорияларды жүйелеуді түсіну үшін

c)

Буындарды зерттеу үшін

d)

Буын ұзақтығын есептеу үшін

e)

Сөздің морфологиялық құрамын талдау үшін

21.

Заттың немесе құбылыстың ортақ белгілерін қамтитын лексикалық мағына құрылымы қандай?

a)

Жалпы мағына

b)

Жеке мағына

c)

Морфемалық құрылым

d)

Буындық құрылым

e)

Синтаксистік құрылым

22.

Сөздің жеке мағынасы нені сипаттайды?

a)

Біртектес объектілер арасындағы нақты затты ерекшелейтін белгілерді

b)

Объектілер тобының ортақ белгілерін

c)

Екпінінің позициясын

d)

Фонемалар санын

e)

Синтаксис

23.

Сөздің жалпы мағынасы деген не?

a)

Заттар немесе құбылыстар тобын біріктіретін мағына

b)

Жеке заттың мағынасы

c)

Сөздің морфемалық формасы

d)

Аллофон

e)

Фонемалық мағына

24.

Лексикалық мағынаның қай бөлігі нақты объектіні өзгелерден ажыратады?

a)

Жалпы мағына

b)

Жеке мағына

c)

Грамматикалық функция

d)

Екпін

e)

Дыбыстау қаттылығы

25.

Жалпы мағынаға мысал қайсы?

a)

«Орындық» — жиһаз түрі

b)

«Мына орындық»

c)

«Қазір»

d)

«Жүгіру»

e)

«Тру»

26.

Жеке мағынаға мысал қайсы?

a)

«Терезе жанындағы менің қызыл орындықым»

b)

«Орындық» — жиһаз

c)

«Стол»

d)

«Үй»

e)

«Ағаш»

27.

Сөздің лексикалық мағынасы неге құрылымды?

a)

Фонемаларды ажырату үшін

b)

Объектілердің жалпы және жеке белгілерін ажырату үшін

c)

Буын санын анықтау үшін

d)

Екпінді түсіну үшін

e)

Лингвистердің жұмысын күрделендіру үшін

28.

Сөздің жеке мағынасы сөйлеуде қандай рөл атқарады?

a)

Нақты объектілерді ажыратуды қамтамасыз етеді

b)

Буындық құрылымды анықтайды

c)

Екпінді өзгертеді

d)

Фонемаларды реттейді

e)

Мәтін жазуға көмектеседі

29.

Сөздің жалпы мағынасы қандай функция орындайды?

a)

Бір класқа жататын объектілерді біріктіреді және сөйлеуді түсінуді жеңілдетеді

b)

Фонемалардың дыбысталуын өзгертеді

c)

Буын санын көбейтеді

d)

Сөйлемдердің синтаксисін анықтайды

30.

Денотативтік мағына деген не?

a)

Сөздің эмоциялық бояуы

b)

Зат немесе құбылысты бейнелейтін негізгі мағына

c)

Буын формасы

d)

Аллофон

e)

Морфема

31.

Коннотативтік мағына деген не?

a)

Сөздің негізгі мағынасы

b)

Сөзге қатысты эмоция, бағалау, байланысты ассоциациялар

c)

Буын саны

d)

Морфема

e)

Аллофон

32.

Қай лексикалық мағына шынайы объектіні немесе құбылысты көрсетеді?

a)

Денотативтік

b)

Коннотативтік

c)

Морфемалық

d)

Аллофондық

e)

Реалистік

33.

Қай лексикалық мағына сөздің эмоциялық немесе бағалау реңкін білдіреді?

a)

Денотативтік

b)

Коннотативтік

c)

Фонетикалық

d)

Грамматикалық

e)

Метафоралық

34.

«Үй» сөзінің коннотативтік мағынасына мысал қайсы?

a)

Тұруға арналған ғимарат

b)

Жылулық, жайлылық, отбасылық бақыт

c)

Кез келген объект

d)

Үйдің квадрат пішіні

e)

Көпқабатты үй

35.

«Стол» сөзінің денотативтік мағынасына мысал қайсы?

a)

Тамақтануға арналған жиһаз

b)

Жазық беті бар жиһаз

c)

Оқуға байланысты ассоциациялар

d)

Эмоционалдық бояу

e)

Жазуға арналған жиһаз

36.

Сөздің қай функциясы оның денотативтік мағынасына байланысты?

a)

Нақты затты немесе құбылысты белгілеу

b)

Эмоцияны жеткізу

c)

Екпін

d)

Аллофондық айырмашылық

e)

Айтылуы

37.

Сөздің қандай функциясы оның коннотативтік мағынасына байланысты?

a)

Затты белгілеу

b)

Эмоциялық немесе бағалау реңкін жеткізу

c)

Буындық құрылым

d)

Морфемалық құрылым

e)

Номинативтік функция

38.

Неліктен денотативтік және коннотативтік мағыналарды ажырату маңызды?

a)

Сөзді дұрыс жазу үшін

b)

Объективті мағынаны және эмоциялық реңктерді ажырату үшін

c)

Буындарды санау үшін

d)

Фонемаларды ажырату үшін

e)

Сөйлеу стильдерін ажырату үшін

39.

Мағынаның қай бөлігі заттық (предметное) деп аталады?

a)

Коннотативтік

b)

Денотативтік

c)

Морфемалық

d)

Буындық

e)

Материалдық

40.

Антонимдер деген не?

a)

Бірдей мағыналы сөздер

b)

Қарама-қарсы мағыналы сөздер

c)

Екпінін ғана өзгерткен сөздер

d)

Бірдей морфемалы сөздер

e)

Бірдей дыбысталатын сөздер

41.

Синонимдер деген не?

a)

Қарама-қарсы мағыналы сөздер

b)

Мағыналары жақын сөздер

c)

Екпінімен айырмаланатын сөздер

d)

Бір буынды сөздер

e)

Бірінші әрпі бірдей сөздер

42.

Қай жұп антонимдерге жатады?

a)

«Үлкен» — «кіші»

b)

«Әдемі» — «керемет»

c)

«Жүгіру» — «жүгіру (қайтал.)»

d)

«Үй» — «стол»

e)

«Салу» — «ақ»

43.

Қай жұп синонимдерге жатады?

a)

«Суық» — «ыстық»

b)

«Қайғылы» — «мұңды»

c)

«Жоғары» — «төмен»

d)

«Күн» — «түн»

e)

«Өлім» — «туу»

44.

Антонимдік жұптарды не сипаттайды?

a)

Мағыналардың қарама-қайшылығы

b)

Мағыналардың бірдейлігі

c)

Ұқсас дыбысталуы

d)

Буын санының бірдейлігі

e)

Әріп санының бірдейлігі

45.

Синонимдік қатарларды не сипаттайды?

a)

Бірдей морфемалы сөздер жиынтығы

b)

Мағыналары жақын сөздердің жиынтығы

c)

Қарама-қарсы мағыналар жиынтығы

d)

Бір буынды сөздер жиынтығы

e)

Жазылуының ұқсастығы

46.

Қай антоним түрі қасиет пен оның жоқтығын қарсы қояды?

a)

Контрадикторлық

b)

Контрарлық

c)

Синонимдік

d)

Морфемалық

e)

Контекстік

47.

Қай антоним түрі бір уақытта өмір сүретін екі қарама-қарсы қасиетті қарсы қояды?

a)

Контрадикторлық

b)

Контрарлық

c)

Синонимдік

d)

Аллофондық

e)

Қарама-қайшылық

48.

Неліктен антонимдер мен синонимдерді зерттеу маңызды?

a)

Ұғымдық өріс құру үшін

b)

Қарама-қарсы ұғымдарды және контрастты білдіру үшін

c)

Морфонологиялық талдау үшін

d)

Екпін есептеу үшін

e)

Орфография үшін

49.

Жалпы тіл білімі нені зерттейді?

a)

Тек бір нақты тілді

b)

Тілдің заңдылықтары мен универсал қасиеттерін

c)

Қазіргі тілдің фонетикасы мен морфологиясын

d)

Орфография ережелерін

e)

Сөйлем құрауды

50.

Жеке тіл білімінің объектісі не?

a)

Тілді универсалды жүйе ретінде

b)

Нақты тілдер немесе тіл топтары

c)

Тек прагидлер

d)

Тек жасанды тілдер

e)

Әлемдегі барлық тілдер

51.

Сипаттамалы (описательное) тіл білімі нені зерттейді?

a)

Тілдің шығу тегін

b)

Тілдің қазіргі жай-күйін

c)

Тіл мен ойлау байланысын

d)

Өткен дәуір диалектілерін

e)

Әдебиетті

52.

Тарихи тіл білімі нені мақсат етеді?

a)

Қазіргі тілдің сөздік құрамын зерттеу

b)

Тілдің уақыт бойынша өзгерістерін зерттеу

c)

Шет тілдерін оқыту

d)

Сөздіктер құрастыру

e)

Этимология

53.

Қолданбалы тіл білімінің міндетіне НЕ кірмейді?

a)

Сөздіктер жасау

b)

Машиналық аударманы дамыту

c)

Тілдің универсалдық қасиеттерін анықтау

d)

Логопедия

e)

Жоғарғылардың барлығы

54.

Тіл білімінің қай бөлімі ежелгі тілдерді реконструкциялаумен айналысады?

a)

Қолданбалы

b)

Тарихи

c)

Сипаттамалы

d)

Жеке

e)

Жалпы

55.

Теориялық тіл білімі нені зерттейді?

a)

Тек лексиканы

b)

Тілдің құрылуы мен қызмет етуінің жалпы заңдарын

c)

Бір тілдің тарихын

d)

Әдеби тілдің нормаларын

e)

Буын теорияларын

56.

Қолданбалы лингвистикаға не жатады?

a)

Тілді оқыту әдістемелерін әзірлеу

b)

Ежелгі тілдерді реконструкциялау

c)

Тілдік универсалдарды анықтау

d)

Өткен диалектілерді зерттеу

e)

Өндірістік лингвистика

57.

Социолингвистика нені зерттейді?

a)

Тілдің дыбыстық құрылымын

b)

Тіл мен қоғамның өзара байланысын

c)

Тек жазба мәтіндерді

d)

Тілдің шығу тегін

e)

Қоғамдық топтардың өзара қатынасын

58.

Тіл мен ойлау байланысын зерттейтін бағыт қайсы?

a)

жалпы лингвистика

b)

когнитивті лингвистика

c)

салыстырмалы-тарихи тіл білімі

d)

құрылымдық лингвистика

e)

жеке лингвистика

59.

Ең көне тірі тіл қайсы?

a)

Латын

b)

Санскрит

c)

Тамил тілі

d)

Грек тілі

e)

Ағылшын тілі

60.

Әлемде ең көп адам қай тілде сөйлейді?

a)

Ағылшын

b)

Испан

c)

Қытай (мандарин)

d)

Араб

e)

Баск тілі

61.

Сөйлеу жылдамдығы бойынша ең жылдам тіл қайсы?

a)

Испан

b)

Француз

c)

Неміс

d)

Жапон тілі

e)

Итальян тілі

62.

Бүгінде әлемде қанша тіл бар шамамен?

a)

Шамамен 700

b)

Шамамен 7 000

c)

Шамамен 70 000

d)

Шамамен 700 000

e)

Шамамен 7 000 000

63.

Халықаралық қатынас үшін жасалған жасанды тіл қайсы?

a)

Латын

b)

Эсперанто

c)

Иврит

d)

Суахили

e)

Грек тілі

64.

Интернетте ең көп қолданылатын тіл қайсы?

a)

Ағылшын

b)

Орыс

c)

Қытай

d)

Испан

e)

Жапон

65.

Ең көп елде ресми тіл ретінде қолданылатын тіл қайсы?

a)

Француз

b)

Ағылшын

c)

Испан

d)

Араб

e)

Қытай

66.

Иероглиф қолданатын тіл қайсы?

a)

Жапон

b)

Қытай

c)

Корея

d)

Ескі вьетнам

e)

Жоғарыда аталғандардың барлығы

67.

Бразилия халқының басым бөлігі қай тілді ана тілі ретінде қолданады?

a)

Испан

b)

Португал

c)

Ағылшын

d)

Француз

e)

Бразилия тілі

68.

Көптеген ғылыми терминдердің негізі болған тіл қайсы?

a)

Латын

b)

Грек

c)

Араб

d)

Ағылшын

e)

Орыс

69.

Тіл білімі – нені зерттейтін ғылым?

a)

қоғамды

b)

тілді

c)

тарихты

d)

философияны

e)

әлеуметтік қатынастарды

70.

Психолингвистика қай ғылымға жақын?

a)

психологияға

b)

тарихқа

c)

физикаға

d)

математикаға

e)

психиатрияға

71.

Социолингвистика нені зерттейді?

a)

тіл мен қоғамды

b)

атом құрылысын

c)

жануарларды

d)

ауа райын

e)

жер қыртысы құрылымын

72.

Ежелгі мәтіндерді зерттеу қай ғылыммен байланысты?

a)

тарихпен

b)

географиямен

c)

химиямен

d)

философиямен

e)

психологиямен

73.

Компьютерлік лингвистика қай салада қолданылады?

a)

медицинанда

b)

жасанды интеллектте

c)

құбылыс саласында

d)

инженерияда

e)

математикада

74.

Философия тілден нені түсінуге көмектеседі?

a)

ДНҚ құрылымын

b)

тілдің табиғатын

c)

тағамның дәмін

d)

судың түсін

e)

адамның не екенін

75.

Психолингвистика нені зерттейді?

a)

сөйлеуді қабылдауды

b)

географиялық карталарды

c)

экономиканы

d)

ми құрылымын

e)

химиялық процестерді

76.

Тарих тілді зерттеу арқылы нені түсінуге көмектеседі?

a)

халықтардың мәдениетін

b)

судың химиялық құрамын

c)

климатты

d)

тау жыныстарды

e)

ит анатомиясын

77.

Тіл білімі қай ғылымдар арасында орталық орын алады?

a)

адам туралы ғылымдарда

b)

ғарыш туралы ғылымдарда

c)

физикада

d)

математикада

e)

табиғат туралы ғылымдарда

78.

Лингвистика – қандай ғылымның басқа атауы?

a)

тіл білімінің

b)

биология

c)

математика

d)

психология

e)

физика

79.

Тіл неге басты қарым-қатынас құралы болып саналады?

a)

Өйткені оны үйрену оңай

b)

Өйткені ол әріптерден тұрады

c)

Өйткені адамдар оның көмегімен ойларын және сезімдерін жеткізеді

d)

Өйткені ол қимылдар арқылы эмоция береді

e)

Өйткені ол теңдеулерді шешеді

80.

Әңгімеде контакт орнатуға жауап беретін тіл функциясы қайсы?

a)

Коммуникативтік

b)

Апеллятивтік

c)

Фатикалық

d)

Когнитивтік

e)

Номинативтік

81.

Қай қарым-қатынас тәсілін тілдік деп санауға болады?

a)

Жымию

b)

Ым

c)

Диалог

d)

Көз қысу

e)

Қол шапалақтау

82.

Төмендегілердің қайсысы тіл функцияларына жатпайды?

a)

Коммуникативтік

b)

Эстетикалық

c)

Транспорттық

d)

Метатілдік

e)

Номинативтік

83.

Тілдің экспрессивтік функциясын көрсететін мысал қайсы?

a)

«Өтінемін, тұзды беріңіз»

b)

«Мен бұл кітапқа өте қуанып тұрмын!»

c)

«Су 100 градусқа келгенде қайнайды»

d)

«Ертең бақылау жұмысы болады»

e)

«Ертең ақырзаман болады»

84.

Тілдің негізгі коммуникациялық функциясын жақсы көрсететін мысал қайсы?

a)

Сөз құрылымын сипаттау

b)

Адамдар арасындағы ой мен ақпарат алмасу

c)

Грамматикалық нормаларды оқу

d)

Көркем мәтіндер құрастыру

e)

Жалғыз отырып өзімен сөйлесу

85.

Тілдегі «белгі» деген не?

a)

Кез келген дыбыс

b)

Мағынасы бар тіл элементі

c)

Тек жазба символ

d)

Кездейсоқ сурет

e)

Тыныс белгісі

86.

Тілдік белгі теориясын кім жасады?

a)

Эдвард Сапир

b)

Бенджамин Уорф

c)

Фердинанд де Соссюр

87.

«Көз» сөзінде «таңбаланушы» не болып табылады?

a)

Көру мүшесі

b)

«к-ө-з» дыбыстық формасы немесе жазба түрі

c)

Көру процесі

d)

Көздің түсі

e)

Көздің формасы

88.

«Көз» сөзіндегі «таңбалаушы» не?

a)

«к», «ө», «з» әріптері

b)

Сөйлемдегі сөз

c)

Көру мүшесінің кейіпі

d)

Сөздің айтылуы

e)

Көрнекі қабылдау

89.

Вербалды белгілерге не жатады?

a)

Ым

b)

Сөздер мен сөз тіркестері

c)

Мимика

d)

Интонация

e)

Дыбыстар

90.

Вербалды емес белгілерге не жатады?

a)

Сөйлемдер

b)

Ым

c)

Мимика

d)

Ым, мимика, интонация

e)

Грамматика

91.

Сапир–Уорф гипотезасы не дейді?

a)

Тіл ойлауға әсер етпейді

b)

Тіл мен ойлау бөлек дамиды

c)

Тіл адамның әлемді қабылдауына әсер етеді

d)

Ойлау тілді толық анықтайды

e)

Тіл математикалықтан ажырамайды

92.

Мәдени белгілер неге уақыт өте өзгереді?

a)

Кездейсоқ қателер себеп

b)

Табиғаттың әсерінен

c)

Қоғам мен мәдениеттің өзгеруінен

d)

Өйткені оларды шетел сөздері алмастырады

e)

Адамдар оларды қолданудан жалығатындықтан

93.

Өнерде қандай белгілер қолданылады?

a)

Тек сөздер

b)

Тек музыкалық ноталар

c)

Метафорлар, образдар, символдық түстер, әуендер

d)

Тек графикалық

e)

Жол белгілері

94.

Қазіргі технологиялар тілге қалай әсер етеді?

a)

Мүлде әсер етпейді

b)

Тілді кедейлетеді

c)

Жаңа белгілер түрін жасайды (эмодзи, мемдер, қысқартулар)

d)

Ауызша тілді толық алмастырады

e)

Грамматика қажеттілігін жояды

95.

және «стол» неге шарттылықтың мысалы?

a)

Өйткені олар бірдей естіледі

b)

Өйткені әр тілде бір ұғым әртүрлі аталады

c)

Өйткені олардың мағынасы бір

d)

Барлық сөздер әмбебап болғандықтан

e)

Жоғарыдағының бәрі

96.

Белгінің еріктілігі нені білдіреді? 380

a)

Сөз бен заттың байланысы табиғи

b)

Заттардың атауын адамдар өздері келісіп қойған

c)

Әр сөз табиғатпен байланысты

d)

Барлық тілдерде бірдей

e)

Белгі сөз ішінде өздігінен мағынасы өзгереді

97.

Тілдік белгі неге қоғамдық?

a)

Өйткені оны әр адам өзі ойлап табады

b)

Өйткені тіл тек жеке қолдануға арналған

c)

Өйткені тіл қоғамда өмір сүреді және көпшілікке түсінікті

d)

Мемлекет жасағандықтан

e)

Әлеуметтендірілген болғандықтан

98.

Белгі қасиеттерінің арқасында тілдің негізгі функциясы:

a)

Сөйлеуді әсемдеу

b)

Коммуникация

c)

Сөздіктерді сақтау

d)

Өнер жасау

e)

Жол көрсеткіш болу

99.

Тілдік белгінің қандай қасиеті ЖАТПАЙДЫ?

a)

Екіжақтылық

b)

Шарттылық

c)

Биологиялық тұқымқуалаушылық

d)

Сызықтық

e)

Жүйелілік

100.

Синтагматика нені зерттейді?

a)

Сөздерді алмастыру

b)

Сөйлеудегі бірліктердің тіркесуін

c)

Сөздердің шығу тегін

d)

Тіл тарихын

e)

Этимологияны

101.

Парадигматика — бұл:

a)

Сөздердің көлденең қатынастары

b)

Сөздердің тік қатынастары

c)

Мәтін құрастыру ережелері

d)

Стильдік норма

e)

Парадигмаларды зерттеу

102.

Синтагматика мен парадигматика айырмашылығы қалай?

a)

Біріншісі — тіркесім туралы, екіншісі — алмастыру туралы

b)

Біріншісі — дыбыстар туралы, екіншісі — әріптер туралы

c)

Біріншісі — ауызша, екіншісі — жазбаша

d)

Біріншісі — морфология, екіншісі — фонетика

e)

Біріншісі — мән, екіншісі — жазылу

103.

Белгілер және белгілік жүйелер туралы ғылым — …

a)

Лингвистика

b)

Семиотика

c)

Диалектология

d)

Саентология

e)

Математика

104.

Бұл ғылымның ерекше белгілері бар жүйелерінің бірі — …

a)

Тіл

b)

Белгілер

c)

Кодтар

d)

Теңдеулер

e)

Роботтар

105.

«Тілді мағыналар тіл тасымалдаушыларының келісімі бойынша белгіленген, дәл жол белгісі, ту, код сияқты. Мұндай келісімсіз белгі жұмыс істемейді». Бұл тілдің семиотикалық жүйе ретіндегі қандай жалпы қасиеті туралы?

a)

Белгілік

b)

Ақпарат беру / коммуникация функциясы

c)

Конвенционалдылық

d)

Тіл құрылымы

e)

Аллофон

106.

Тілді басқа семиотикалық жүйелерден ерекшелендіретін не? 390

a)

Тілдің спецификасы

b)

Ережелер (кодтау және декодтау)

c)

Конвенционалдылық

d)

Құрылымдылық

e)

Мағына

107.

Тіл кез келген идеяны: абстрактілі, эмпирикалық, эмоциялық, теориялық және т.б. жеткізе алады. Бұл тілдің қандай ерекше қасиеті?

a)

Көпдеңгейлі семантика және полисемия

b)

Репрезенттік және динамика

c)

Абстрактілік және универсалдылық

d)

Дыбыстық және жазбаша белгілердің бірігуі

e)

Интонацияның болуы

108.

Тіл уақыт өте өзгереді: жаңа сөздер пайда болады, фонетика мен грамматика өзгереді; тілдік нормалар эволюцияланады. Бұл қандай қасиет?

a)

Синтаксистік өнімділік және шығармашылық генеративтілік

b)

Қосарлы құрылым (қос артикуляция)

c)

Өзгергіштік және динамика

d)

Универсалдылық

e)

Абстрактілік

109.

Семиотикалық жүйенің мысалы:

a)

Жол белгілері

b)

Биологиялық процестер

c)

Табиғи құбылыстар

d)

Судың айналымы

e)

Вегетативтік жүйе

110.

Семиотикалық жүйе болып табылмайтын мысал:

a)

Ым тілі

b)

Бағдаршам

c)

Найзағай

d)

Бағдарламалау тілі

e)

Математика

111.

Ең икемді, ең әмбебап семиотикалық жүйе:

a)

Жол белгілері

b)

Тіл

c)

Математикалық кодтар

d)

Ғылым тілі

e)

Ысқыру тілі

112.

Белгілер мен оларды қолдану / интерпретациялау ережелерінің жиынтығы — бұл:

a)

Диалект

b)

Биологиялық процестер

c)

Семиотикалық жүйе

d)

Физика

e)

Бағдарламалау тілі

113.

Славян тілдері — мысал:

a)

Дивергенция

b)

Конвергенция

c)

Жойылу

d)

Реформа

e)

Герман тілдері

114.

Балқан тіл одағы — мысал:

a)

Дивергенция

b)

Конвергенция

c)

Ыдырау

115.

Әртүрлі тілдердің ұқсастығын түсіндіретін процесс қайсы?

a)

Дивергенция

b)

Конвергенция

c)

Изоляция

d)

Ыдырау

e)

Диалектілер

116.

Тайпалық диалект деген не? 400

a)

Жасанды тіл

b)

Белгілі бір тайпа мен аймаққа тән тілдік түр

c)

Халықаралық қатынас тілі

d)

Кітаптық әдеби тіл

e)

20 млн-нан көп қолданушысы бар тіл

117.

Тайпалық диалектілердің негізгі функциясы:

a)

Ғылыми коммуникация құралы

b)

Тайпа ішіндегі тұрмыстық қатынасты қамтамасыз ету

c)

Жазба және әдебиетте қолданылу

d)

Дипломатия тілі

e)

Қолданбалы

118.

Диалектілердің ірі тілдік қауымдастыққа бірігуіне не әсер етеді?

a)

Тайпалардың оқшаулануы

b)

Сауда және мәдени байланыстар

c)

Ана тілін қолдануға тыйым

d)

Жаңа тайпалар құру

e)

Географиялық бөліну

119.

Диалектілердің ортақ тілмен ауыстырылу процесі қалай аталады?

a)

Дифференциация

b)

Консолидация

c)

Ассимиляция

d)

Модернизация

e)

Алмастыру

120.

Ұлттық тілдің қалыптасуындағы маңызды кезең:

a)

Жазудың және әдебиеттің дамуы

b)

Диалект айырмашылықтарының күшеюі

c)

Диалектілерден толық бас тарту

d)

Ана тілі шетел тілімен алмастыру

e)

Ұлт құру

121.

Ұлттық тілдің дамуында жазудың рөлі неде?

a)

Тілдікті дамуды шектейді

b)

Нормаларды бекітеді және тілді бірізді етеді

c)

Барлық диалектілерді жояды

d)

Тек діни мәтіндер үшін қызмет етеді

e)

Нормаларды қайта жазады

122.

Ұлттық тіл ең алдымен немен сипатталады...

a)

Диалекттердің толық болмауымен

b)

Жалпылық қолданылспен және бекітілген нормалармен

c)

Тек ауызша формамен

d)

Тұрмыстық саламен шектелуімен

e)

Тіл тасымалдаушыларының болуымен

123.

Қазіргі ұлттық тілде диалектілер қандай рөл атқарады?

a)

Олар толық жойылған

b)

Аймақтық сөйлеу ерекшелігі ретінде сақталады

c)

Әдеби тілді алмастырады

d)

Заңмен тыйым салынған

e)

Дамуға теріс әсер етеді

124.

Ұлттық тіл нормаларының бекітілуіне не ықпал етеді?

a)

Мемлекеттік саясат, білім беру, БАҚ және әдебиет

b)

Аймақтардың оқшаулануы

c)

Тек ауызша сөйлеуді қолдану

d)

Тайпалық оқшауланудың күшеюі

e)

Оқшаулау

125.

Тіл эволюциясының жолын қалай сипаттауға болады?

a)

Ұлттық тілден тайпалық диалектілерге

b)

Жазба тілден ауызшаға

c)

Тайпалық диалектілерден наддиалектілік ұлттық тілге

d)

Халықаралық тілден жергілікті диалектке

e)

Сөз балшық тақтайшалардан қағазға

126.

Функционалдық тілдік варианттар деп нені атайды? 410

a)

Әртүрлі тілдер

b)

Ұлттық тілдің әртүрлі қатынас салаларына арналған формалары

c)

Диалектілер

d)

Қарапайым сөйлеу

e)

Наречия

127.

Қандай функционалды вариант заңдар мен ісқағаздарда қолданылады?

a)

Ауызекі

b)

Публицистикалық

c)

Ресми-іскер

d)

Көркем

e)

Ғылыми

128.

Ғылыми тілдік варианттың ерекшелігі неде?

a)

Бейнелілік, метафоралар

b)

Логикалық, нақты тұжырымдар

c)

Қарапайым және қысқа сөйлемдер

d)

Эмоциялық лепті сөйлемдер

e)

Риторикалық сұрақтар

129.

Ауызекі тілдік вариант қай жерде қолданылады?

a)

Диссертацияларда

b)

Күнделікті қарым-қатынаста

c)

Қаулыларда

d)

Заңдарда

e)

Мемлекеттік актілерде

130.

Метафоралар, эпитеттер және көркем бейнелер қай вариантқа тән?

a)

Ресми-іскер

b)

Көркем

c)

Ғылыми

d)

Публицистикалық

e)

Барлығы

131.

Публицистикалық тілдік варианттың мақсаты:

a)

Ақпаратты қатаң және құрғақ түрде жеткізу

b)

Қоғамдық пікірге ықпал ету

c)

Достық әңгіме жүргізу

d)

Ісқағаз құжаттарын жасау

e)

Ақпаратты кесте немесе медиаграмма арқылы беру

132.

Барлық функционалды варианттарды не біріктіреді?

a)

Бірдей лексика

b)

Қарым-қатынас міндеттерін орындау

c)

Толық ұқсастық

d)

Эмоционалдылық

e)

Сөздер

133.

Мектеп оқулықтарында жиі қолданылатын вариант:

a)

Ғылыми

b)

Ауызекі

c)

Көркем

d)

Ресми-іскер

e)

Публицистикалық

134.

Мысал: «5 маусымнан 10 күнге демалыс беріңіз» — қай вариант?

a)

Ауызекі

b)

Ғылыми

c)

Ресми-іскер

d)

Көркем

e)

Публицистикалық

135.

Неліктен тілді барлық функционалды варианттарын меңгеру маңызды?

a)

Барлық жағдайда бірдей сөйлеу үшін

b)

Әртүрлі салада ойды дұрыс және орынды жеткізу үшін

c)

Тек әдеби тілді қолдану үшін

d)

Ауызекі стильді ресми стильмен алмастыру үшін

e)

Әртүрлі ел адамдарымен сөйлесу үшін

136.

«Тілдегі мағыналар ... келісім бойынша». Бұл қай қасиет? 420

a)

Белгілік

b)

Ақпараттық функция

c)

Конвенционалдылық

d)

Универсалдылық

e)

Абстракттылық

137.

Тілдің уақыт бойынша өзгеруі — бұл қандай қасиет?

a)

Синтаксистік өнімділік

b)

Қосарлы құрылым

c)

Өзгергіштік және динамика

d)

Универсалдылық

e)

Конвенционалдылық

138.

Ең икемді, ең әмбебап семиотикалық жүйе:

a)

Жол белгілері

b)

Тіл

c)

Математикалық кодтар

d)

Бағдарламалау тілі

e)

Ым тілі

139.

Белгілер мен қолдану ережелерінің жиынтығы:

a)

Диалект

b)

Биологиялық процестер

c)

Семиотикалық жүйе

d)

Белгілік құрылым

e)

Техникалық жүйе

140.

Өкпе қай жүйеге жатады?

a)

Арт.

b)

Дауыс.

c)

Тыныс алу.

d)

Резон.

e)

Ағын

141.

Дауыс желбезектері қайда орналасқан?

a)

Трахея

b)

Көмей

c)

Бронхтар

d)

Жұтқыншақ

e)

Кеуде

142.

Дыбыс түзу үшін негізгі орган:

a)

Тіл

b)

Тістер

c)

Өкпе

d)

Мұрын

e)

Таңдай