NEW
Font size
WorksheetsНоғай-Сібір хан/ы, мәд
Total questions: 40
Worksheet time: 21mins
Ноғай Ордасында бүкiл атқарушы және сот билiгiне ие болды:
Мырза
Би
Ұлысбек
Беклербек
Халық аңыздары Жошы өлiмi туралы жырды осы жыраудың шығармашылығына жатқызады:
Қодан Тайшы
Сыпыра
Кетбұға
Асанқайғы
Әбілқайыр ханнан бөлінген Ұрұс ханның ұрпақтары Керей мен Жәнiбек сұлтандарды белсендi түрде қолдаған дала жұртына белгiлi жырау, ақын:
Асанқайғы
Қодан Тайшы
Сыпыра
Кетбұға
Алтын Орда дәуiрiнің әдебиетінде маңызды орын алған Хорезмидiң поэмасы:
«Мұхаббатнама»
«Хұсрау мен Шырын»
«Қисса сул-әнбия»
«Ләйлі мен Мәжнүн»
Құтыб атты ақын қыпшақ тiлiне аударған Әзiрбайжан ақыны Низамидiң поэмасы:
«Ләйлі мен Мәжнүн»
«Қисса сул-әнбия»
«Мұхаббатнама»
«Хұсрау мен Шырын»
«Кодекс куманикус» ХIV ғасырдың басындағы бірегей қыпшақ тiлi ескерткiшi, еуропалықтардың қыпшақ тiлiн үйренуiне арналған қолжазба Петрарка кiтапханасынан табылған, қазiр сақтаулы:
Парижде
Римде
Венецияда
Лондонда
Орта ғасырлардағы белгілі сәулет ескерткіштерінің бірі болып табылатын Арыстан баб кесенесі (ХІV ғасыр) орналасқан:
Сайрамда
Таразда
Отырарда
Түркістанда
Отырықшы халықтың өмiрiне араласпауға, белгiленген салықпен қанағаттануға шешiм қабылдаған Талас жағасында Шағатай ұрпақтары мемлекетiнде құрылтай өттi:
1259 жылы
1269 жылы
1260 жылы
1250 жылы
Батысында Жайықтан, шығысында Балқашқа дейiнгi, оңтүстiгiнде Сырдарияның төменгi ағысынан, солтүстiгiнде Ертiске дейiнгi жерлердi алып жатты:
Ноғай Ордасы
Ақ Орда мемлекеті
Моғолстан мемлекеті
Әбiлқайыр хандығы
Ақша реформасын жүргізіп, бұрыннан келе жатқан қалыпты емес алым-салық түрлерiн алып тастап, ортақ жан басы салығын енгiздi:
Өзбек хан
Кебек хан
Мөңке хан
Тоғылық Темір хан
Сарайшық қаласын Дон және Едiл казактарының басып алып, тонауға ұшыратқан уақытын анықтаңыз:
ХV ғасырдың соңында
ХVІ ғасырдың соңында
ХІV ғасырдың соңында
ХVIІ ғасырдың соңында
Қыпшақ тiлiнде жазылған «Қисса сул-әнбия» атты шығармада:
Ноғайлы дәуіріндегі батырлар жорықтары айтылады
пайғамбарлар туралы аңыздар мен әңгімелер, мифтер жинақталған
қазiргi қазақ мақал-мәтелдерiне және жұмбақтарына ұқсас қыпшақ мақал-мәтелдерi мен жұмбақтарын жеткізеді
әдiлеттiлiк, адамгершiлiк туралы баяндалады
Ноғайлар мен қазақтарды «екi туысқан Орда» деп атады:
Әлихан Бөкейхан
Абай Құнанбайұлы
Шоқан Уәлиханов
Ыбырай Алтынсарин
Едігенің ұлы Нұраддиннiң тұсында Ноғай Ордасы:
құлдырау кезеңі басталды
бiрнеше дербес иелiктерге бөлiндi
Алтын Ордадан түпкiлiктi түрде оқшауланды
Әбілқайыр ханмен соғыс жүргізді
Ноғай Ордасы өркендеу дәуiрiнiң белгiсi болып табылатын эпостар:
«Қобыланды батыр», «Шора батыр», «Ер Сайын»
«Едiге батыр», «Қамбар батыр», «Ер Тарғын»
«Алпамыс», «Қырымның қырық батыры», «Хұсрау мен Шырын»
«Ер Тарғын», «Айман-Шолпан», «Қыз Жібек»
Ноғай Ордасы бiрнеше ұлыстан құралып, ұлыстар басында тұрған түркі тайпаларының басшылары:
билер
мырзалар
ұлысбектер
беклербектер
Ноғай Ордасы тарихына қатысты деректердің реттілігі:
1. Ноғайлар «өзбектер» жеріне жылжыды;
2. Ноғай Ордасы бiрнеше дербес иелiктерге бөлiндi;
3. Ноғай Ордасы Едiгенiң ұлы Нұраддиннiң тұсында түпкiлiктi түрде оқшауланды;
4. Ноғай Ордасында құлдырау кезеңі басталды
1,3,2,4
4,1,3,2
3,1,4,2
2,3,4,1
Алтын Орданың құлауы мен Ақ Орданың әлсiреуi барысында пайда болған мемлекеттiң бiрi:
Сібір хандығы
Ноғай Ордасы
Астрахан хандығы
Моғолстан
Ортағасырдағы шекаралары ортақ емес мемлекеттер:
Ақ Орда мен Сібір хандығы
Сібір хандығы мен Ноғай Ордасы
Алтын Орда мен Астрахан хандығы
Ноғай Ордасы мен Моғолстан
Сібір хандығында басымдыққа ие болған Сібір мырзалары шыққан түркілік әулет:
маңғыт
тайбұға
қыпшақ
керейіт
Оқиғалардың хронологиялық реттілігі:
1. атаман Ермак бастаған орыс казактары Iскер қаласы мен Көшімнің иеліктерін басып алды:
2. Қазан хандығы талқандалды
3. Көшім хан Сібір хандығының билігіне келді
4. Астрахан хандығын Ресей басып алды
2.4.3.1
4.2.1.3
1.2.3.4
3.2.4.1
Ойрат басшысы Үз Темірден Әбілқайыр хан жеңілген жер:
Сауран маңында
Сығанақ маңында
Түркістан маңында
Сайрам маңында
1598 жылы өмір сүруін тоқтатқан мемлекет:
Ноғай Ордасы
Моғолстан
Сібір хандығы
Әбілқайыр хандығы
Сібір ханы Көшім билік құрды:
1560-1590 жылдар
1563-1598 жылдар
1553-1582 жылдар
1550-1598 жылдар
қазақ хандары Керей, Жәнiбекпен және орыс патшасымен достық, одақтастық туралы келiсiм жасап, сауда қатынастарын орнатты:
Көшім хан
Әбілқайыр хан
Ибақ хан
Есенбұға хан
Ортағасырлық мемлекеттердің астаналарымен сәйкестігі:
1. Моғолстан;
2. Ақ Орда;
3. Сібір хандығы;
4. Ноғай Ордасы
А. Сығанақ;
Ә. Сарайшық;
Б. Алмалық;
В. Іскер.
1-А,2-Б,3-Ә,4-В
1-Б,2-В,3-А,4-Ә
1-Б,2-А,3-В,4-Ә
1-А,2-Ә,3-В,4-Б
ХІІІ–ХV ғасырлардағы ауызша әдебиет өкілдері:
Асанқайғы , Сыпыра жырау, Шалкиiз, Доспамбет
Жиембет, Қазтуған, Қодан тайшы, Тiлеп
Кетбұға, Шалкиіз, Қазтуған, Асанқайғы
Кетбұға, Сыпыра жырау, Қодан тайшы, Асанқайғы
Шыңғысхан ұрпақтарының тұрғындарымен бiрге алған жерлерi:
сойырғал
iнжу
иқта
мүлік
Ақсүйектер мен Едiге ұрпақтары енген, соғыс пен бейбiтшiлiк мәселелерiн шешкен жоғарғы билiк:
Мәжіліс
Үлкен кеңес
Құрылтай
Билер кеңесі
Жошы ұлысының құрамына енiп, Шайбани әулетiне тиесiлi болған жерлер:
Оңтүстік Сібір мен Шығыс Қазақстан
Солтүстік Қазақстан мен Алтай өңірі
Батыс Сiбiр мен Солтүстiк Қазақстан
Шығыс Сібір мен Шығыс Қазақстан
Сібір хандығының алғашында орталығы Чимги-Тура (қазiргi Түмен қаласы) болса, кейіннен Іскер қаласы саналды:
ХІVғасырдың соңында
ХVІ ғасырдың басында
ХV ғасырдың басында
ХV ғасырдың соңында
Бұл жерлер ханға адал қызмет еткен әскерилер мен көсемдерге берілді, сатқындық жасаған жағдайда қайтарып алынды, мұрагерлiкке берiлмедi:
iнжу ,вакф
иқта, мүлік
иқта, сойырғал
інжу, сойырғал
Отырықшы егіншілікпен айналысатындар және қала тұрғындары төлеуге міндетті болған салықтардың ішінен артығы:
хараж
құшыр
зекет
баж
ХIV ғасырдың басындағы бірегей қыпшақ тiлi ескерткiшi болып табылатын «Кодекс куманикус» сөздігінің екінші бөлімінде қамтылды:
қыпшақ тіліндегі сөз тіркестері
сөйлемдердің лексикалық мағыналары
діни уағыздар
қыпшақ тіліндегі жер атаулары
Қазақ хандығының тұңғыш жырауы атанған жырау:
Сыпыра
Қодан Тайшы
Асанқайғы
Қазтуған
Бату хан тұсында-ақ барлық мемлекеттiк құжаттар жүргізіліп, ХIII–ХIV ғасырларда осы тiлде көптеген әдеби ескерткiштер жазылды, халық ауыз әдебиетi дамыды:
монғол
түрік
қыпшақ
араб
Көшпелi өзбектер мемлекетiнiң құлау себептерiнің ішінен артығы:
мемлекет билігінің әлсіздігі
өзара қырқыстар
Мауараннахрға Шайбанидің көшіп, өз мемлекетін құруы
көшпелiлердiң Әбiлқайыр саясатына наразылығы
Шайбанилықтардың Шығыс Дештi Қыпшақ аумағындағы билiгi жойылды:
Ойраттардан Әбілқайыр ханның жеңіліске ұшырауына байланысты
Қазақ хандығының құрылуына
байланысты
Мұхаммед Шайбанидің Әмір Темiр ұрпақтарының мемлекетін басып алуына байланысты
1468 жылы Жетiсуға жорықта Әбiлқайыр хан жолда қаза болуына байланысты
Әбiлқайыр хандығының қалыптасуы жүзеге асты:
Алтын Орданың құлауы нәтижесiнде
Сібір хандығының күшеюі нәтижесінде
Ақ Орданың күйреуі нәтижесiнде
Әмір темір мемлекетінің дағдарысы нәтижесiнде
Шы ғыс Дештi Қыпшақ аумағындағы тайпалар ортақ «өзбектер» атауы мен белгiлi болды
ХIІІ ғ.соңы – ХІV ғ. екінші жартысы
ХIV ғ.соңы – ХV ғ. екінші жартысы
ХV ғ.соңы – ХVІ ғ. бiрiншi жартысы
ХIV ғ.соңы – ХV ғ. бiрiншi жартысы
