Wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

ПТР және ДНҚ секвенирлеу бойынша жұмыс парағы (13-сынып)

Total questions: 47

Worksheet time: 24mins

Name
Class
Date
1.

ДНҚ секвенирлеу үрдісін көрсетіңіз

a)

Праймерлердегі нуклеотидтер қатарларын анықтау және танып ажырату

b)

РНҚ нуклеотидтер қатарларын анықтау және танып ажырату

c)

жасуша органоидтарындағы гендер қатарларын анықтау және танып ажырату

d)

аминқышқылдар қатарларын анықтау және танып ажырату

e)

ДНҚ-ғы нуклеотидтер қатарларын анықтау және танып ажырату

2.

Полимеразалық тізбекті реакция (ПТР әдісі) қолданылатын жағдайды таңдаңыз

a)

а-РНҚ, т-РНҚ, р-РНҚ көшірмелерін көп мөлшерде алу үшін, олардың кесінділерін

b)

РНҚ кесінділерінің көшірмелерін көп мөлшерде алу үшін, РНҚ кесінділерін амплификациялауда

c)

ақуыз көшірмелерін көп мөлшерде алу үшін, аминқышқылдар кесінділерін амплификациялауда

d)

жасуша ядросын көшірмелерін көп мөлшерде алу үшін, жасуша кесінділерін амплификациялауда

e)

ДНҚ кесінділерінің көшірмелерін көп мөлшерде алу үшін, ДНҚ кесінділерін амплификациялауда

3.

Амплификация дегеніміз не

a)

ДНҚ көшіру

b)

ферментативті белсенділікті тежеу

c)

ДНҚ тізбегін кесу

d)

ферментативті белсенділікті арттыру

e)

ДНҚ ның созылуы

4.

Клиникалық медицинада ПТР қолдану мақсатын таңдаңыз

a)

РНҚ тізбегін оқу

b)

Жұқпалы ауруларды диагностикалау

c)

ақуыздың өзара әрекеттесуінің жақындығын анықтау

d)

қан сарысуындағы HDL деңгейін анықтау

e)

ферментативті белсенділікті тежеу

5.

Мутацияларды анықтау үшін қандай әдіс қолданылады

a)

Электрофорез

b)

ПТР

c)

ағындық цитометрия

d)

ИФА

e)

динамометр

6.

Клиникалық тәжірибеде кері транскрипциялық ПТР қандай мақсатта қолданылады

a)

мутацияларды іздеу

b)

антиденелер титрінің анықтамалары

c)

вирустық инфекцияны диагностикалау

d)

ағындық цитометрия

e)

ақуызды тазарту

7.

Полимеразды тізбекті реакция дегеніміз не

a)

сынамадағы ақуыз өнімін жасау әдісі

b)

нуклеинқышқылының белгілі бір фрагменттерінің шағын концентрациясыныңыңедәуір артуына қолжеткізуге мүмкіндік беретін молекулалық биологияның эксперименттік әдісі

c)

антиген-антидененің байланысу күшін анықтау

d)

нуклеинқышқылының белгілі фрагменттерінің артуына мүмкіндік беретін жинақалектігі зерттеу әдісі

e)

қан сарысуындағы фармакологиялық препараттың концентрациясын анықтау

8.

Денатурация үшін қандай температура қажет

a)

100 дәрежесі

b)

110–130 дәрежесі

c)

93–96 дәрежесі

d)

70–80 дәрежесі

e)

40–50 дәрежесі

9.

ПТР қандай салаларда қолданылады

a)

ферменттердің өзара әрекеттесуінде

b)

қандағы гормондардың әсерін анықтауда

c)

фармакогенетика, криминалистика, клиникалық медицина

d)

философия, криминалистика, ауылшаруашылықта

e)

спорт, ДНҚ көшіруде, гемоглобинді анықтауда

10.

ПТР кері транскрипциясы дегеніміз?

a)

ДНҚ тізбегін жанама түрде анықтау (РНҚ) түрлерін оқу

b)

тікелей ДНҚ тізбегін оқу, рибосомаларды көрсету

c)

кері ДНҚ тізбегін оқу

d)

ДНҚ фрагментінен ақуыз синтезі

e)

амплификация әдісі спецификалық фрагменті рибонуклеин қышқылы (РНҚ) оқу

11.

Ағзадағы жасушалардың бөліну саны неге тәуелді болады?

a)

мүшекасына, центромердің қайталану рсанына, ағзаның типіне

b)

органоидтарасына, жасушадағы органоидарасына, ағзаның өкіліне

c)

ағзасына, теломердің қайталану санына, ағзаның түріне

d)

жасушасына, жасушадағы цитоплазмасына, ағзаның тұқымдасына

e)

ұлпасына, жасушадағы ядросасына, ағзаның класына

12.

Жасушаның генетикалық материалының деңгейлерін анықтаңыз?

a)

мүшелік, ұлпалық, ағзалық

b)

нуклеотидтік, нуклеомерлік, нуклеофобтық

c)

мүшелік, цитоплазмалық, ядролық

d)

генотиптік, фенотиптік, мүшелік

e)

гендік, хромосомдық, геномдық

13.

Жасуша гендері (генетикалық материал) белсенді болатын төмендегі сатыларын табыңыз?

a)

гаметсинтезінде, органоидтармен мүшелердің бөлінуі

b)

пролиферация, промоция, жасуша синтезінде

c)

профаза, интерфаза, ДНҚ синтезінде

d)

метафаза, анафаза, РНҚ синтезі

e)

митоз, амитоз, органоидтар синтезінде

14.

Хромосомалардың гаплоидтық жиынтығы қайда орналасады?

a)

жетілген мүшелерде, жетілген жүрек және бауыр жасушаларында

b)

эмбрионның жетілген жыныс жасушаларында, жаңа туған нәрестенің және жетілген ұрықта

c)

жетілген жыныс жасушаларында, жетілген жұмыртқа жасушасы мен сперматозоидтарда

d)

жетілген диплоидты жасушаларда, жетілген аталық және аналық бездерде

e)

жетілген сомa жасушаларында, шаш және терінің жетілген жасушаларында

15.

Хромосомалардың гаплоидтық жиынтығындағы тұқым қуалайтын материалды не түзеді?

a)

кариотипі

b)

геномы

c)

генофонды

d)

генотипі

e)

фенотипі

16.

Митозды жеделдететін қандай факторлар бар?

a)

антибиотиктердің әлсіз дозалары

b)

фитогемагглютининин

c)

ферромондaр

d)

колхициин

e)

жасушаның некроздық факторлары

17.

Хромосомалардың гаплоидтық (n) жиынтығы тән?

a)

бұлшықет жасушаларына

b)

жетілген жұмыртқа жасушасына және сперматозоидтарға

c)

жетілген эмбриондарға

d)

жетілген сома жасушаларына

e)

жетілген жыныс жасушаларына

18.

ДНҚ-ның репликациясы барысында, ДНҚ-ның қос тізбегі ашақтап, арасындағы сутекті байланыстар үзіліп, репликациялық айырдың түзілуі жүреді. ДНҚ репликациясының қай сатысында бұл құбылысты көруге болады?

a)

транскрипция

b)

трансляция

c)

терминация

d)

инициация

e)

элонгация

19.

ДНҚ жаңа тізбектерін синтездеу үшін ДНҚ-полимераза ферментіне РНҚ-бастаушы (праймер) қажет. РНҚ-бастаушыны (праймерді) синтездейтін қандай фермент қолданылатынын анықтаңыз.

a)

хеликаза

b)

SSB-белок

c)

топоизомераза

d)

праймаза

e)

нуклеаза

20.

ДНҚ репликациясы жүру үшін ДНҚ-полимеразаны активтендіретін арнайы фермент қажет, кей жағдайда ол фермент ДНҚ молекуласын жеке нуклеотидтерге дейін ыдырата алады. ДНҚ-ны ыдырату үшін қандай фермент қолданылады?

a)

хеликаза

b)

нуклеаза

c)

SSB-ақуыз

d)

праймаза

e)

топоизомераза

21.

ДНҚ репликациясы жүру үшін ДНҚ-ның екі тізбегін бір-бірінен алыстатып, ажырататын фермент болуы тиіс. ДНҚ тізбегін ажырату үшін қандай фермент қолданылады?

a)

хеликаза

b)

лигаза

c)

ДНҚ-полимераза

d)

SSB-ақуыз

e)

топоизомераза

22.

Транскрипция кезінде про-а-РНҚ синтезделіп, одан соң бірнеше процестер жүру нәтижесінде пісіп‑жетілген ақпараттық РНҚ пайда болады. Бұл құбылыста қандай процесс қолданылғанын анықтаңыз.

a)

кэп-түзілуі

b)

сплайсинг

c)

спейсер

d)

полиаденилдену

e)

процессинг

23.

Рибосомада синтезделген полипептид тізбегі 62 амин қышқылдарынан тұрады. Оның синтезі кезінде матрица болған а-РНҚ-дағы кодондар санының қаншасы қолданылды?

a)

31

b)

124

c)

186

d)

62

e)

44

24.

Құрылымдық гендердің транскрипциясы реттеуші гендер синтездейтін өніммен тікелей байланысты: егер ол өнім субстратпен байланысса транскрипция жүреді, ал егер ол өнім оператормен байланысса транскрипция төмендейді. Транскрипцияны төмендету үшін төменде көрсетілгендердің қайсысын қолданасыз?

a)

стимулятор

b)

репрессор

c)

апорепрессор

d)

индуктор

e)

корепрессор

25.

Эукариоттардағы гендер активтілігін реттеу үшін, төменде берілген реттеу деңгейлерінің қайсысын қолданасыз?

a)

посттранскрипция

b)

регенерация

c)

репликация

d)

хромосомалық

e)

репарация

26.

Гендер белсенділігін прокариоттарда реттеу барысында, көрсетілген қандай деңгейді қолдану арқылы жүзеге асыру керек?

a)

хромосомалық

b)

регенерация

c)

трансляция

d)

репликация

e)

репарация

27.

Гендер белсенділігін эукариоттарда реттеу үшін, төменде көрсетілген қандай деңгейді қолдану арқылы жүзеге асырар едіңіз?

a)

хромосомалық

b)

репликация

c)

транскрипция

d)

репарация

e)

рекомбинация

28.

Эукариоттардағы ген экспрессиясының реттелуі посттрансляциялық деңгейде бұзылса, оның нәтижесінде қандай құрылымдарда аномалиялардың пайда болуына алып келетін еді?

a)

гликозид

b)

май

c)

белок

d)

көмірсу

e)

моносахарид

29.

Прокариоттарда транскрипциялық бақылаудың екі түрі бар, оның бірі промоторды активтендіріп, транскрипцияны бастауға қолдануға болады. Төмендегі көрсетілгендердің қайсысы соған сәйкес келеді?

a)

позиционды

b)

эффективті

c)

посттрансляциялық

d)

позитивті

e)

посттранскрипциялық

30.

Гендер қызметін реттеу барысында, кейбір өнімдер геннің активтілігін арттырса, кейбіреулері тоқтатады. Ал, триптофан оперонын кей кезде триптофанның өзі тоқтатады. Триптофан қалай оперонның жұмысын тоқтататынын анықтаңыздар?

a)

құрылымдық генмен байланысты

b)

промотормен байланысады

c)

белок репрессормен байланысады

d)

оператормен байланысады

e)

регулятор генімен байланысады

31.

Саңырауқұлақтарға рентген сәулесімен әсер етіп, 1941 жылы пайда болған түрлі мутацияларды зерттеу барысында гендер мен ферменттер арасындағы байланысты тауып, «Бір ген — бір фермент» болжамын тұжырымдаған қандай ғалымдар?

a)

К. Муллис

b)

Тийо мен Леван

c)

А. Серебровский және Н. Дубинин

d)

Д. Бидл және Э. Тейтум

e)

С. Бензер

32.

Ген құрылымының реттеуші бөлігінде, промотордың ішінде орналасқан арнайы нуклеотидтер жүйесі Прібнов-бокс және оны консенсустік жүйе деп те атайды. Ол қандай нуклеотидтік қатардан тұрады?

a)

TATAATT

b)

ЦААТЦАТ

c)

ГГГЦГГ

d)

TATATAG

e)

АЦААТЦ

33.

Барлық ағзалар екі топқа бөлінеді: жасушалы емес және жасушалы; өз кезегінде жасушалы ағзалар прокариоттарға және эукариоттарға ажыратылады. Қандай ағзалардың гендер құрамында интрондар болмайды?

a)

Эукариоттарда

b)

Бактериялар мен құрттарда

c)

Құрттарда

d)

Бактериялар мен вирустарда

e)

Вирустар мен эукариоттарда

34.

Гендердің қай түрі құрылымдық ақуыздар немесе ферменттердің синтезін бақылау үшін зерттеуге қолданылады?

a)

Модификациялық ген

b)

Супрессорлық ген

c)

Структуралық ген

d)

Летальді ген

e)

Реттеуші ген

35.

Транскрипция барысында РНҚ-полимеразаның сигма суббірлігі байланысатын, ДНҚ-ның бір тізбегін танып ақпараттың көшірілуін қамтамасыз ететін нуклеотидтік жүйе қалай аталады?

a)

ЦАТ-бокс

b)

-35 қатар

c)

Голдберг-Хогнесс бокс

d)

Терминатор

e)

Сайленсерлер

36.

Эукариоттарда сайттың қай түрі TATA-бокстан жоғары орналасып, транскрипцияның басталу процесіне қатысып, оның жылдамдығы мен тиімділігіне әсер етеді?

a)

ЦААТ-бокс

b)

ГЦ-бокс

c)

TATA-бокс

d)

Прібнов-бокс

e)

Терминатор

37.

ақпараттың функционалдық бірлігін Цистрон деп, атауды ұсынған қай ғалым?

a)

Гриффит

b)

Гальтон

c)

Бензер

d)

Харди

e)

Левин

38.

Бензер зерттеу барысында геннің құрамында жеке-жеке кішігірім бірліктер болатынын көрсеткен және бір нуклеотидтер жұбына тең, рекомбинация кезінде бөлінбейтін геннің ең кіші бөлігі қалай атайды?

a)

Рекон

b)

Цистрон

c)

Электрон

d)

Мутон

e)

Интрон

39.

Бензер зерттеу барысында геннің құрамында жеке-жеке кішігірім бірліктер болатынын көрсеткен және бір нуклеотидтер жұбына тең, мутацияға қабілетті геннің ең кіші бөлігі қалай атайды?

a)

Рекон

b)

Цистрон

c)

Мутон

d)

Ген

e)

Интрон

40.

Құрылымдық гендердің алдында орналасады, транскрипцияның аяқталуы жайлы сигнал бере алады, егер жасушада белок-фермент жеткілікті болса, онда оның синтезі тоқталады. Тоқтату үшін қандай сайт қолданылады?

a)

Аттенуатор

b)

Оператор

c)

Сайлансер

d)

Энхансер

e)

Спэйсер

41.

Бензердің ұсынысы бойынша геннің құрылымы күрделі және бірнеше бөліктерден тұрады, ол бөліктер құрамындағы нуклеотидтердің саны әртүрлі болады деген. Ол, мың жұп нуклеотидтерден тұратын, классикалық генетиканың ген деген ұғымына сай келетін бөлікті қалай деп атауды қолданды?

a)

Рекон

b)

Мутон

c)

Интрон

d)

Фермент

e)

Цистрон

42.

Трансляция процесі прокариоттар мен эукариоттар жасушаларында да рибосомада жүреді, бірақ олардағы рибосомалардың седиментациялық өлшемдері әртүрлі. Ал, прокариоттарда седиментациялық өлшемі қандай рибосомаларды қолданады?

a)

60S

b)

50S

c)

30S

d)

70S

e)

40S

43.

Трансляция процесі прокариоттар мен эукариоттар жасушаларында да рибосомада жүреді, бірақ олардағы рибосомалардың седиментациялық өлшемдері әртүрлі. Ал, эукариоттарда седиментациялық өлшемі қандай рибосомаларды қолданады?

a)

80S

b)

70S

c)

60S

d)

50S

44.

Рибосоманың қызмет атқаруы оның функционалдық орталықтарына байланысты. Оның 4 түрі бар екенін білеміз М, А, П, ПТФ. Мысалы, а-РНҚ-ның байланысатын орталығы, кіші рибосоманың 18 s р-РНҚ бөлігінен қалыптасқан. Инициация процесі жүру үшін қайсы орталықты қолданар едіңіз?

a)

M орталық

b)

A орталық

c)

C орталық

d)

П орталық

e)

ПТФ орталық

45.

Рибосоманың қызмет атқаруы оның функционалдық орталықтарына байланысты. Оның 4 түрі бар екенін білеміз М, А, П, ПТФ. Мысалы, трансляция процесінің бастапқы кезінде инициациялық, аа-т-РНҚ байланысатын орталық. Трансляция процесі әрі қарай жүру үшін қайсы орталықты қолданар едіңіз?

a)

П орталық

b)

A орталық

c)

C орталық

d)

ПТФ орталық

e)

M орталық

46.

Рибосоманың қызмет атқаруы оның функционалдық орталықтарына байланысты. Оның 4 түрі бар екенін білеміз М, А, П, ПТФ. Мысалы, келесі аа-т-РНҚ-ны байланыстыратын орталық. Трансляцияда элонгация процесінің басталуы үшін қайсы орталықты қолданар едіңіз?

a)

M орталық

b)

П орталық

c)

A орталық

d)

ПТФ орталық

e)

C орталық

47.

Рибосоманың қызмет атқаруы оның функционалдық орталықтарына байланысты. Оның 4 түрі бар екенін білеміз М, А, П, ПТФ. Мысалы, пептидті байланыс түзіледі, соның нәтижесінде пептидил бір амин қышқылына ұзарaды. Трансляцияның элонгация процесінде пептидті тізбектің ұзаруы үшін қайсы орталықты қолданар едіңіз?

a)

M орталық

b)

C орталық

c)

П орталық

d)

ПТФ орталық

e)

A орталық