wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Трансляция және генетикалық код (сынып 13)

Total questions: 50

Worksheet time: 25mins

Name
Class
Date
1.

Трансляция процесіне РНҚ-ның бірнеше түрі қатысады. Төменде көрсетілгендердің трансляция жүргізу үшін қайсыларын қолданар едіңіз?

a)

ДНҚ, а-РНҚ, рибосомалар

b)

а-РНҚ, сигма-фактор, рибосомалар

c)

рибосомалар, амино-ацил-тРНҚ-лигаза, пептидил-трансформаза

d)

а-РНҚ, т-РНҚ, р-РНҚ

e)

рибосомалар, ДНҚ, амино-ацил-тРНҚ-синтетаза

2.

Трансляция кезінде цитоплазмадағы активтелген амин қышқылдары мен т-РНҚ қолданылады. Амино-ацил-тРНҚ-синтетаза қандай қызмет атқаратынын анықтаңыз?

a)

ДНҚ-ның бөлігін тану, ДНҚ мен т-РНҚ-ны байланыстыру

b)

пептидил-трансферазамен, а-РНҚ мен аминқышқылын байланыстыру

c)

геннің промоторын тану, оператор мен аминқышқылын байланыстыру

d)

т-РНҚ-ны тану және оған сай аминқышқылымен байланыстыру

e)

рибосоманы тану, ДНҚ мен рибосоманы байланыстыру

3.

Рибосоманың үлкен суббірлігінде орналасқан пептидил-трансферазалық орталық трансляция кезінде қандай процесс үшін қолданылады?

a)

ДНҚ мен байланысу және аминқышқылдарының арасында байланыс түзу

b)

геноммен а-РНҚ-ны байланыстыру

c)

амин қышқылдары арасында пептидті байланыс түзу

d)

т-РНҚ мен ДНҚ кодондарын байланыстыру

e)

а-РНҚ мен ДНҚ-ны байланыстыру

4.

Тасымалдаушы РНҚ-ның құрамындағы қандай ерекшеліктері бойынша трансляция процесіне қатысу үшін қолданылатынын анықтаңыз?

a)

а-РНҚ мен байланысатын сайт, ДНҚ мен байланысатын сайт, антикодон

b)

аминқышқылымен байланысатын сайты, антикодоны

c)

аминқышқылымен, ДНҚ және РНҚ-полимеразамен байланысатын сайт

d)

ДНҚ мен байланысатын сайт, антикодон, аминқышқылдық сайт

e)

р-РНҚ мен байланысатын сайт, кодон, пептидтік орталық

5.

Трансляция процесі кезінде генетикалық кодтағы әрбір аминқышқылының белгіленуі қандай формада қолданылады?

a)

реконмен, мутонымен

b)

нуклеотидпен, нуклеомермен

c)

дуплетпен, октетпен

d)

генмен, геноммен

e)

кодонмен, триплетпен

6.

Бір топ ғалымдар зерттеп анықтаған генетикалық кодтың қасиеттері бар. Төмендегілердің қайсысы сол қасиеттерге сәйкес келеді?

a)

дуплеттілігі, коллиегалдылығы, ұйымшылдығы

b)

коллинеарлығы, триплеттілігі, артықтылығы

c)

анықтықтығы, уникалдығы, тұрақтылығы

d)

жартылай консервативті, униполярлы, уникалды

e)

қайта жабылатындығы, консервативтілігі, регрессивтілігі

7.

Трансляция процесіне РНҚ-ның барлық түрлері қатысады. Солардың ішіндегі біреуінде екі активті орталығы бар: акцепторлық және антикодондық орталықтар. Антикодондық орталық қалай сипатталады?

a)

аРНҚ кодондарының біріне комплементарлы ДНҚ бөлімімен

b)

тРНҚ ұштарының біріндегі үш нуклеотиден

c)

тРНҚ кодондарының біріне комплементарлы аРНҚ бөлімімен

d)

рРНҚ-дағы нуклеотидтер тобымен

e)

аРНҚ ұшындағы үш нуклеотиден

8.

Егер ДНҚ-дағы нуклеотидтер қатары ақуыздағы амин қышқылы қатарына сәйкес келсе, генетикалық кодтың қандай қасиеті көрініс береді?

a)

коллинеарлы

b)

консервативті

c)

үздіксіз

d)

қайта жабылмайтын

e)

комплементарлы

9.

Трансляция процесі кезінде нуклеотидтер тілінде жазылған ақпарат амин қышқылдар тіліне аударылады. Ақуыздардың биосинтезі жүру үшін нелер қатысады?

a)

ДНҚ, а-РНҚ, праймерлер

b)

а-РНҚ, тРНҚ, рибосома

c)

а-РНҚ, митохондрия, лизосома

d)

т-РНҚ, ДНҚ, рибосома

e)

а-РНҚ, хромосомалар, РНҚ-полимераза

10.

Барлық жасушаларда амин қышқылдарының синтезі жүреді. Прокариоттарда амин қышқылдарының синтезіне төмендегілердің қайсысы қолданылады?

a)

операторлар, промоторлар

b)

информаторлар, интеграторлар

c)

дуплеттер және квадтриплеттер

d)

триплеттер, кодондар

e)

интрондар және аттенуаторлар

11.

Ғалымдар генетикалық кодты сипаттайтын бірнеше қасиеттер бар екенін зерттеулер жүргізіп анықтаған. Төмендегі сипаттамалардың қайсысы генетикалық кодта қолданылмайды?

a)

үздіксіз

b)

қайта жабылмайтын

c)

комплементарлы

d)

коллинеарлы

e)

триплеттілігі

12.

Трансляция процесі кезінде қолданылатын генетикалық кодтың үшерімді екенiн дәлелдеп, 1961 жылы ұсынған қай ғалым екенін төмендегі тізімнен анықтаңыз?

a)

М. Уилкинс

b)

Д. Уотсон

c)

Э. Чаргафф

d)

Л. Поллинг

e)

Ф. Крик

13.

"ДНҚ үш әріптерінің арасындағы ешқандай тыныс белгілері болмайды" деген генетикалық кодтың қасиеті төмендегі жауаптардың қайсысына сәйкес келеді?

a)

консервативті

b)

үздіксіз

c)

қайта жабылмайтын

d)

артықтылығы

e)

коллинеарлы

14.

Әрбір амин қышқылының ретімен орналасып, мағынасының анықталуы және РНҚ тізбегіндегі үш нуклеотидке сәйкес келуі генетикалық кодтың қай қасиеті екенін анықтаңыз?

a)

консервативті

b)

артықтылығы

15.

Митоздық циклдың реттелуіне қатысатын ақуыз-ферменттері?

a)

хининге тәуелді киназалар және циклиндер

b)

периндер және циклинге тәуелді киназалар

c)

циклиндер және циклинге тәуелді киназалар

d)

циклинге тәуелді киназалар және протеиндер

e)

фосфат-тауелді киназалар және циклиндер

16.

Киназалар активтілігінің реттелуі қалай іске асырылуы мүмкін?

a)

цитрингe байланысуынан

b)

киназалардың фосфорилденуінен немесе дефосфорилденуінен

c)

циклиндердің ингибиторлармен байланысуынан

d)

цилкоспоринге байланысуынан

e)

аденинсоринга байланысуынан

17.

Митоздық цикл процестерінің инициациясына әсер ететін кешендерді айтыңыз?

a)

циклин D–циклинге тәуелді киназа 4

b)

циклин D–витамин D

c)

циклин D–циклинге тәуелді киназа 2

d)

циклин D–дәрумен E

e)

циклин E циклинге тәуелді киназа 4

18.

Постмитоздық кезеңнің (G 1) екінші жартысында активтенетін кешендер қандай?

a)

циклин D–циклинге тәуелді киназа 6

b)

циклин E циклинге тәуелді киназа 4

c)

циклин D–циклинге тәуелді киназа 4

d)

циклин E–циклинге тәуелді киназа 2

e)

циклин E–циклинге тәуелді киназа 6

19.

Митоздық циклдың синтездік кезеңінде активтенетін кешендер қандай?

a)

циклин V–циклинге тәуелді киназа 4

b)

циклин A–циклинге тәуелді киназа 4

c)

циклин D–циклинге тәуелді киназа 4

d)

циклин V–циклинге тәуелді киназа 5

e)

циклин A–циклинге тәуелді киназа 2

20.

Митоздық циклдың постсинтездік кезеңінде активтенетін ферменттер?

a)

киназа циклін V – циклинге тәуелді 3

b)

митоз стимулдеуші фактор (МСФ)

c)

циклин A – циклинге тәуелді киназа 1

d)

циклин B – циклинге тәуелді киназа 2

e)

митоз ингибирлеуші фактор (МИФ)

21.

Митоздық циклдың реттелуін бақылайтын гендер іске асырады?

a)

циклиндердің синтезін және циклинге тәуелді киназалардың синтезделуін

b)

липидтер және циклин тәуелді киназалардың синтезделуін

c)

кофеин синтезін және циклиннің синтезделуін

d)

киназамен және липидтер синтезделуін

e)

циклиндер және холестерин синтезделуін

22.

Р 53 ақуызынның активтілігінің артуы алып келеді?

a)

p25 генінің активтілігінің жоғарылауына

b)

p21 генінің активтілігінің төмендеуіне

c)

жасушаның бөлінуін қолдайтын гендер активтілігінің жоғарылауына

d)

жасуша пролиферациясының ингибиторлық-ақуыздарының синтезделуінің жоғарылауына

e)

апоптозды қолдайтын гендердің активтілігінің төмендеуіне

23.

Жасушалық цикл процесінде шешуші рөлді атқаратын ферменттер?

a)

протеинкиназалар

b)

цитриндер

c)

липазалар

d)

ДНҚ-полимераза

e)

циклин тәуелді липазалар

24.

Митоздық циклдың постмитоздық сатысында қалыптасатын ферменттер кешені?

a)

цикллин A+ЦТК-4 және ЦТК-6

b)

ДНҚ-полимераза+РНҚ-полимераза

c)

цикллин E+ЦТК-4

d)

цикллин E+ЦТК-2

e)

циклин D+циклин тәуелді киназа 1 (ЦТК-1) әи ЦТК-2

25.

Митоздық циклдың синтездік сатысында реттеуші роль атқаратын ферменттер?

a)

ДНҚ-лигаза + РНҚ-полимераза

b)

циклин A + циклин тәуелді киназа 5

c)

циклин B + ЦТК-2

d)

циклин R+ ЦТК-2

e)

циклин C + ЦТК-2

26.

Постсинтездік кезеңдегі (G 2) белсенді әсері бар реттеуші ақуыздар комплексі?

a)

митоз реттеуші фактор (МРФ)

b)

цепорин A-цепорин-киназа тәуелді 1 (ЦТК-1)

c)

циклин B-циклинге тәуелді киназа 3 (ЦТК-3)

d)

циклин M+ЦТК – 2

e)

митоз бақылаушы фактор (МБФ)

27.

Жасушаның бөліну процесінің жасушадан тыс реттеушісі?

a)

антиген саналтын органоидтар

b)

есудің эпидуральдық факторы

c)

эпидермальды өсу факторлары

d)

есудің эпинефральды факторы

e)

антогонист саналтын жасуша

28.

Гендік (нуктелік) мутацияның пайда болу механизмдері?

a)

хроматидтің, хромосоманың, хромонеманың енуі

b)

нуклеомерлердің, нуклеосоманың, микрофибрилдердің енуі

c)

азоттық негіздердің алмасуы, нуклеотидтердің түсіп қалуы, нуклеотидтердің қосылуы

d)

жеке хромосомалардың, геномдардың, хроматидадардың жоғалуы

e)

нуклеотидтердің, хромосомалардың, геномдардың есептеу ретінің өзгеруі

29.

Гендік (нуктелік) мутациялар әкеледі?

a)

полисахаридтердің, липидтердің, металдардың болмауына

b)

липидтердің аминқышқылдық құрамының, металдардың, ДНҚ-ның өзгеруіне

c)

генмен кодталған ақуыз түсінің, иісінің, өзгеруіне

d)

гендер құрылымының, ақуыздардың аминқышқылдық құрылымының өзгеруіне, оқылу ретінің жылжуына

e)

хромосома, гендердің, геномдардың санының өзгеруіне

30.

Гендік (нуктелік) мутациялардың типтері?

a)

транслокациялар, транспортация, транспарентті

b)

трансляция, трансгеноза, репликацияның оқылу ретінін жылжуы

c)

транзициялар, трансверсиялар, оқылу ретінің жылжуы

d)

трандукцияларда, фертидлы, трансляцияның оқылу ретінін жылжуы

e)

транспозициялара, трансформацияларга, транскрипцияның оқылу ретінін жылжуы

31.

Тіршілік қабілеттілігіне әсер етуіне байланысты мутациялар жіктеледі?

a)

нейтралды, зиянды, пайдалы

b)

қажетті, өмірлік, тіршілік қабілеті жоқ

c)

финалдық, фигуралы, фиксаьлді

d)

старттық, қартайған, жасарған

e)

күптеген, жылдамдатылған, боуланған

32.

Тұқымқуалау типіне және бағытына қарай мутациялар болады?

a)

толқын тәрізді, миграцияланған

b)

регрессивті, репаративті

c)

жеткілікті, репрезентативті

d)

қосымша, кездескен

e)

тура (тікелей), доминантты

33.

Гендік мутациялар негізінде жататын механизмдер?

a)

жеке нуклеосомалардың, нуклеомерлердің, хроматиддердің жоғалуы

b)

центромераның, центриольдің, веретена жіпшелердің жоғалуы

c)

жеке хромосомалардың ықштарының, геномдардың, гендердің жоғалуы

34.

Хромосомалық ауруларды қоздыратын мутациялар?

a)

хромонемдік, хромафиндік, нуклеосомалық

b)

транзициялар, трансверсиялар, оқылу ретіннің жылжуы

c)

гендік, нүктелік, репликация қателіктері

d)

трансверсиялар, репарация және репликация қателіктері

e)

геномдық, хромосомалық, анеуплоидиялар

35.

Хромосомалық аберрациялардың пайда болу себептері?

a)

нуклеотид жұптарының қосылуы және орын алмасуы

b)

хромосомалардың ажырамауы

c)

нуклеотид жұптарының түсіп қалуы

d)

хромосома бөлігінің делециясы

e)

митоз немесе мейоз кезінде хромосомалардың дұрыс ажырамауына байланысты олардың санының өзгеруі

36.

Генетикалық материалдың тұрақтылығын қамтамасыз етеді?

a)

кейбір хромосомалардың, хромосоманың бөліктерінің қайталануы,

b)

РНҚ-ның диплоидтық жиынтығы, РНҚ-дағы қайталанатын нуклеотидтер

c)

хромосоманың артықтылығы, хромосома санының артуы

d)

ДНҚ ның диплоидтық жиынтығы, ДНҚ-дағы қайталанатын нуклеотидтер

e)

хромосомалардың және геномдардың уникалдылығы

37.

Хромосомалық мутацияларға жататын транслокациялар?

a)

релевантты, релевантты емес, бөшiаң

b)

реципрокты, реципрокты емес, робертсондық

c)

репарацияланатын, репарацияланбайтын, жаңа жылдық

d)

тікелей, кері, дарвиндік

e)

мутациялық, сегрегациялық, регрессивті

38.

Рекомбинанттық өзгергіштік үдерістерінде пайда болады?

a)

гаметогенез, жыныс жасушаларының пісіп жетілуі, мейоз

b)

гаметопатия, мүшелер мен жүйелердің пісіп жетілуі, метафаза

c)

морфогенез, органоидтардың пісіп жетілуі, телофаза

d)

гомеостаз, жыныс мүшелерінің пісіп жетілуі, митоз

e)

органогенез, ағзаның пісіп жетілуі, митоз

39.

Суретте берілген № 2 хромосоманың қандай бөлігін көрсететінін анықтаңыз: variant

a)

Хромосома

b)

Центромера

c)

Хроматид

d)

Қысқа иіні

e)

Ұзын иіні

40.

Суретте берілген № 3 хромосоманың қандай бөлігін көрсететінін анықтаңыз: variant

a)

Ұзын иіні

b)

Хромосома

c)

Центромера

d)

Қысқа иіні

e)

Хроматид

41.

Суретте берілген № 4 хромосоманың қандай бөлігін көрсететінін анықтаңыз: variant

a)

Хромосома

b)

Центромера

c)

Қысқа иіні

d)

Ұзын иіні

e)

Хроматид

42.

Суретте берілген № 1 хромосоманың қандай бөлігін көрсететінін анықтаңыз: variant

a)

Хромосома

b)

Қысқа иіні

c)

Ұзын иіні

d)

Центромера

e)

Хроматид

43.

Суреттегі жасушалық циклдың S кезеңінде қандай процестер жүретінін анықтаңыз: variant

a)

РНҚ мен ақуыздар синтезделеді

b)

Жасушалардың бөлінуі жүреді

c)

Тыныштық кезеңінде жасуша жікетeледі

d)

Жасушаның интерфазалық қалпына келуі

e)

ДНҚ екі еселенуі

44.

Суреттегі жасушалық циклдың G2 кезеңінде қандай процестер жүретінін анықтаңыз: variant

a)

Жасушалардың бөлінуі жүреді

b)

ДНҚ екі еселенуі

c)

Жасушаның интерфазалық қалпына келуі

d)

РНҚ мен ақуыздар синтезделеді, энергия жиналады

e)

Тыныштық кезеңінде жасуша жікетeледі

45.

Суреттегі жасушалық циклдың G1 кезеңінде қандай процестер жүретінін анықтаңыз: variant

a)

РНҚ мен ақуыздар синтезделеді

b)

ДНҚ екі еселенуі

c)

Тыныштық кезеңінде жасуша жікетeледі

d)

Жасушаның интерфазалық қалпына келуі

e)

Жасушалардың бөлінуі жүреді

46.

Суреттегі жасушалық циклдың M кезеңінде қандай процестер жүретінін анықтаңыз: variant

a)

Жасушаның интерфазалық қалпына келуі

b)

Тыныштық кезеңінде жасуша жікетeледі

c)

Жасушалардың бөлінуі жүреді

d)

РНҚ мен ақуыздар синтезделеді

e)

ДНҚ екі еселенуі

47.

Суреттегі жасушалық циклдың G0 кезеңінде қандай процестер жүретінін анықтаңыз: variant

a)

ДНҚ екі еселенуі

b)

Жасушаның интерфазалық қалпына келуі

c)

Жасушалардың бөлінуі жүреді

d)

Тыныштық кезеңінде жасуша жікетeледі

e)

РНҚ мен ақуыздар синтезделеді

48.

Суретте берілген политенді хромосома қандай бөліктерден тұрады: variant

a)

Гетерохроматин мен амин қышқылдарынан тұрады

b)

Тыныштық кезеңінде жүктелу процесі жүргенде пайда болатын бөліктен тұрады

c)

Экзон мен интроннан тұрады

d)

Жасушалардың бөліну процессінде пайда болатын бөліктерден тұрады

e)

Эухроматин мен гетерохроматиннен тұрады

49.

Суретте берілген көрініс митоздық бөлінудің қай фазасына тән екенін және сипатталуын анықтаңыз: Анафаза, әр хромосомадағы хроматидтер спиралданған жағдайларын сақтай отырып, бір-бірінен ажырап, қарама-қарсы полюстерге қарай жылжиды. Профаза - ядродa хромосомалар спиралданады, микроскопта жіпшелер тәрізді көріне бастайды, әр хромосома екі хроматидтен тұрады. Метафаза – хромосомалар максималды дәрежеде спиралданады және жасушаның экваторлық кеңістігіне қатарласа орналасады, хромосомалардың метафазалық пластинкасы түзіледі. Телофаза – ажыраған бір хроматидті хромосомалар өз полюсіне жетіп тоқтайды, ядро мембранасы түзіліп, екі жас ядро пайда болады. Цитокинез - цитоплазманың екі жас жасушаларға бөліну процесі.

a)

Профаза

b)

Телофаза

c)

Цитокинез

d)

Анафаза

e)

Метафаза

50.

Суретте берілген көрініс митоздық бөлінудің қай фазасына тән екенін және сипатталуын анықтаңыз: Анафаза, әр хромосомадағы хроматидтер спиралданған жағдайларын сақтай отырып, бір-бірінен ажырап, қарама-қарсы полюстерге қарай жылжиды. Профаза - ядродa хромосомалар спиралданады, микроскопта жіпшелер тәрізді көріне бастайды, әр хромосома екі хроматидтен тұрады. Метафаза – хромосомалар максималды дәрежеде спиралданады және жасушаның экваторлық кеңістігіне қатарласа орналасады, хромосомалардың метафазалық пластинкасы түзіледі. Телофаза – ажыраған бір хроматидті хромосомалар өз полюсіне жетіп тоқтайды, ядро мембранасы түзіліп, екі жас ядро пайда болады. Цитокинез - цитоплазманың екі жас жасушаларға бөліну процесі.

a)

Профаза

b)

Телофаза

c)

Метафаза

d)

Цитокинез

e)

Анафаза