Wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Worksheet Extraction: Биология (13-сынып)

Total questions: 49

Worksheet time: 25mins

Name
Class
Date
1.

Суретте берілген көріністің митоздық бөлінудің қай фазасына тән екенін анықтаңыз. Анафаза – әр хромосомадағы хроматидтер спиралданған жағдайларын сақтай отырып, бір-бірінен ажырап, қарама-қарсы полюстерге қарай жылжиды. Профаза – ядрада хромосомалар спиралданады, микроскопта жіпшелер тәрізді көріне бастайды, әр хромосома екі хроматидтен тұрады. Метафаза – хромосомалар максималды дәрежеде спиралданады және жасушаның экваторлық кеңістігіне қатарласа орналасады, хромосомалардың метафазалық пластинкасы түзіледі. Телофаза – ажыраған бір хроматидті хромосомалар өз полюсіне жетіп тоқтайды, ядро мембранасы түзіліп, екі жас ядро пайда болады. Цитокинез – цитоплазманың екі жас жасушаларға бөліну процесі.

a)

Метафаза

b)

Цитокинез

c)

Телофаза

d)

Анафаза

e)

Профаза

2.

Суретте берілген көріністің митоздық бөлінудің қай фазасына тән екенін анықтаңыз. Анафаза – әр хромосомадағы хроматидтер спиралданған жағдайларын сақтай отырып, бір-бірінен ажырап, қарама-қарсы полюстерге қарай жылжиды. Профаза – ядрада хромосомалар спиралданады, микроскопта жіпшелер тәрізді көріне бастайды, әр хромосома екі хроматидтен тұрады. Метафаза – хромосомалар максималды дәрежеде спиралданады және жасушаның экваторлық кеңістігіне қатарласа орналасады, метафазалық пластинка түзіледі. Телофаза – ажыраған бір хроматидті хромосомалар өз полюсіне жетіп тоқтайды, ядро мембранасы түзіліп, екі жас ядро пайда болады. Цитокинез – цитоплазманың екі жас жасушаларға бөліну процесі.

a)

Анафаза

b)

Профаза

c)

Метафаза

d)

Телофаза

e)

Цитокинез

3.

Суретте берілген көріністің митоздық бөлінудің қай фазасына тән екенін анықтаңыз. Анафаза – әр хромосомадағы хроматидтер ажырап, қарама-қарсы полюстерге қарай жылжиды. Профаза – хромосомалар спиралданады. Метафаза – хромосомалар экваторда қатарласады. Телофаза – ядро мембранасы қайта түзіледі. Цитокинез – цитоплазманың екі жас жасушаларға бөліну процесі.

a)

Профаза

b)

Цитокинез

c)

Анафаза

d)

Метафаза

e)

Телофаза

4.

Берілген суреттен нуклеозидті анықтап, берілген жауаптардан дұрысын белгілеңіз.

a)

Нуклеосома

b)

Рекон

c)

Нуклеотид

d)

Нуклеозид

5.

Берілген суреттен т-РНҚ антикодонын анықтап, берілген жауаптардан дұрысын белгілеңіз.

a)

Нуклеосома

b)

Нуклеозид

c)

Рекон

d)

Мутон

e)

Нуклеотид

6.

Апоптоз процесі дұрыс жүрмеген жағдайда жасушада қандай жағдайлар орын алады? Таңып көріңіз.

a)

гиперплазия

b)

синдактилия

c)

полидактилия

d)

крипторхизм

e)

клинодактилия

7.

Берілген қай пайымдауды апоптоз процесін жүруіне мысал деп ойлайсыз?

a)

асқазанның атрезиясы, ұрық эритроциттерінің өлімі, ішті ұрықтың жыныс мүшелерінің өлімі

b)

кіндіктің атрезиясы, бөлінуден кейінгі моноциттер өлімі, ұрықтанудан соң зиготаның өлімі

c)

фолликуланың атрезиясы, емізуді тоқтатқаннан кейінгі лактоциттердің өлімі, құрылысы өзгерген жыныс жасушаларының өлімі

d)

есте сақтаудың амнезиясы, мінез-құлық атвизмы, психология атрезиясы

e)

гонаданың атрезиясы, емізуді тоқтатқаннан кейінгі лимфоциттердің өлімі, мұрынның атрезиясы

8.

Апоптоз активаторларына жататын факторды атаңыз.

a)

жасуша бөліну факторларының болмауы, жасуша органоидтарының жоғалуы, күн сәулесінің әсері

b)

жасушаның өсу факторларының болмауы, жасушаның іріп кеткелімен байланысының болмауы, вирустардың әсері

c)

зақымданған ДНҚ репарациясы, контактілық тежелу, фотондар әсері

d)

жасуша регенерация факторларының болмауы, жасуша ядросының жоғалуы, төменгі температураның әсері

9.

Апоптоз кезіндегі жасушадағы морфологиялық өзгерістердің дұрыс ретін анықтаңыз.

a)

ядроның жойылуы, жасуша мембранасының бұзылуы, апоптоздық денешік

b)

мүшенің жиырылуы, цитоплазманың тығыздалуы, некроздық денешіктердің түзілуі

c)

жасушаның жиырылуы, хроматиннің тығыздалуы, апоптоздық денешіктердің түзілуі

d)

некроз, гендер мутациясы, жасуша өлімі

e)

ДНҚ фрагментациясы, фагоцитоз, жасушаның тығыздалуы

10.

Апоптоз келесі үрдістерде маңызды роль атқарады?

a)

өмір сүру ұзақтығында, иммунитетте, канцерогенезде

b)

гаметогенездің ұзақтығында, иммунитеттің жоғалуына, ағзаның тұнысының төмендеуіне

c)

белсенді еміру сұрақтығында, қозғалыстың белсенділігінде, психикалық әрекеттің тоқтауына

d)

жыныстық даму кезеңінің ұзақтығында, витаминдер алмасуында, металлдар алмасуында

e)

репродуктивтік кезеңінің ұзақтығында, зат алмасуында, гормондар алмасуында

11.

Репарацияның биологиялық маңызы қандай?

a)

гендердің қалыпты қызметінің қайтадан қалпына келуін, ДНҚ құрылымының бүтіндігін қамтамасыз етеді

b)

жасуша мембранасының қалыпты қызметінің қайтадан қалпына келуін, органоидтар құрылуының бүтіндігін қамтамасыз етеді

c)

ағзаның барлық мүшелер және жүйелерінің қалыпты қызметінің қайтадан қалпына келуін, барлық жасуша құрылысынның бүтіндігін қамтамасыз етеді

d)

зат алмасудың қызметінің қайтадан қалпына келуін, РНҚ құрылыссының бүтіндігін қамтамасыз етеді

e)

көздің қалыпты көруінің қайтадан қалпына келуін, рибосома құрылыссының бүтіндігін қамтамасыз етеді

12.

ДНҚ секвенирлеу үрдісін көрсетіңіз.

a)

праймерлердегі нуклеотидтер қатарларын анықтау және танып ажырату

b)

РНҚ нуклеотидтер қатарларын анықтау және танып ажырату

c)

аминқышқылдар қатарларын анықтау және танып ажырату

d)

ДНҚ-ғы нуклеотидтер қатарларын анықтау және танып ажырату

e)

жасуша органоидтарындағы гендер қатарларын анықтау және танып ажырату

13.

Полимеразалық тізбекті реакция (ПТР әдісі) қандай мақсатта қолданылады?

a)

ДНҚ кесінділерінің көшірмелерін көп мөлшерде алу үшін, ДНҚ кесінділерін амплификациялауда

b)

а-РНҚ, т-РНҚ, р-РНҚ көшірмелерін көп мөлшерде алу үшін, олардың кесінділерін амплификациялауда

c)

РНҚ кесінділерінің көшірмелерін көп мөлшерде алу үшін, РНҚ кесінділерін амплификациялауда

d)

ақуыз көшірмелерін көп мөлшерде алу үшін, аминқышқылдар кесінділерін амплификациялауда

e)

жасуша ядросының көшірмелерін көп мөлшерде алу үшін, жасуша кесінділерін амплификациялауда

14.

Амплификация дегеніміз не?

a)

ДНҚ көшіру

b)

ферментативті белсенділікті тежеу

c)

ферментативті белсенділікті арттыру

d)

ДНҚ тізбегін кесу

e)

ДНҚ ның созылуы

15.

Клиникалық медицинада ПТР не үшін қолданылады?

a)

жұқпалы ауруларды диагностикалау

b)

қан сарысуындағы HDL деңгейін анықтау

c)

ақуыздың өзара әрекеттесуінің жақындығын анықтау

d)

РНҚ тізбегін оқу

e)

ферментативті белсенділікті тежеу

16.

Мутацияларды анықтау үшін қандай әдісті қолдануға болады?

a)

электрофорез

b)

ПТР

c)

ИФА

17.

Клиникалық тәжірибеде кері транскрипциялық ПТР не үшін қолданылады?

a)

Мутацияларды іздеу

b)

Вирустық инфекцияны диагностикалау

c)

Ақуызды тазарту

d)

Антиденелер титрін анықтау

e)

Ағындық цитометрия

18.

Полимеразды тізбекті реакция деген не?

a)

Қан сарысуындағы фармакологиялық препараттың концентрациясын анықтау әдісі

b)

Нуклеин қышқылының белгілі фрагменттерін анықтау үшін коллекторсыз өлшеу әдісі

c)

Сынамадағы ақуыз әуенін жасау әдісі

d)

Антиген-антидене байланысының күшін анықтау әдісі

e)

Нуклеин қышқылының белгілі бір фрагменттерін көп мөлшерде көбейтетін молекулалық биологияның эксперименттік әдісі

19.

Денатурация үшін қандай температура қажет?

a)

100100 градус

b)

7070 – 8080 градус

c)

110110 – 130130 градус

d)

9393 – 9696 градус

e)

4040 – 5050 градус

20.

ПТР қандай салаларда қолданылады?

a)

Фармакогенетика, криминалистика, клиникалық медицина

b)

Ферменттердің өзара әрекеттесуінде

c)

Спорт, ДНҚ көшірме, гемоглобинді анықтауда

d)

Философия, криминалистика, ауыл шаруашылықта

e)

Қандағы гормондардың әсерін анықтауда

21.

ПТР кері транскрипциясы дегеніміз не?

a)

РНҚ-дан комплементарлы ДНҚ синтездеу үшін кері транскриптаза қолданылатын ПТР түрі

b)

ДНҚ-дан РНҚ синтезін күшейту әдісі

c)

Ақуыздарды тазарту әдісі

d)

Толық геномды секвенирлеу протоколы

22.

Ағзадағы жасушалардың бөліну саны неге тәуелді болады?

a)

Жасушасына, жасушадағы цитоплазмасына, ағзаның тұқымдасына

b)

Мүшесіне, центромердің қайталануына, ағзаның типіне

c)

Ұлпасына, жасуша ядросына, ағзаның класына

d)

Органоидтар жасына, жасушадағы органоидтар санына, ағзаның өкіліне

e)

Ағзасына, теломердің қайталану санына, ағзаның түріне

23.

Жасушаның генетикалық материалының деңгейлерін анықтаңыз.

a)

Генотиптік, фенотиптік, мүшелік

b)

Мүшелік, ұлпалық, ағзалық

c)

Мүшелік, цитоплазмалық, ядролық

d)

Нуклеотидтік, нуклеомерлік, нуклеофобтық

e)

Гендік, хромосомдық, геномдық

24.

Жасуша гендері (генетикалық материал) белсенді болатын сатыларын табыңыз.

a)

Митоз, амитоз, органоидтар синтезінде

b)

Гамет синтезінде, органоидтары мен мүшелердің бөлінуі

c)

Профаза, интерфаза, ДНҚ синтезінде

d)

Пролиферация, промоция, жасуша синтезінде

e)

Метафаза, анафаза, РНҚ синтезі

25.

Хромосомалардың гаплоидтық жиынтығы қайда болады?

a)

Жетілген жыныс жасушаларында, жетілген жұмыртқа жасушасы мен сперматозоидтарда

b)

Жетілген soma жасушаларында, шаш және терінің жетілген жасушаларында

c)

Эмбрионның жетілген soma жасушаларында, жаңатуыл ған нәрестенің және жетілген ұрықта

d)

Жетілген диплоидтық жасушаларда, жетілген талшық және аналық бездерде

e)

Жетілген мүшелерде, жетілген жүрек және бауыр жасушаларында

26.

Хромосомалардың гаплоидтық жиынтығындағы тұқым қуалайтын материал не түзеді?

a)

Генофондты

b)

Геномды

c)

Генотипті

d)

Фенотипті

e)

Кариотипті

27.

Митозды жеделдететін факторлар қандай?

a)

Ферромондар

b)

Жасушаның некроздық факторлары

c)

Фитогемагглютинин

d)

Колхицин

e)

Антибиотиктердің әлсіз дозалары

28.

Хромосомалардың гаплоидтық ( nn ) жиынтығы неге тән?

a)

Жетілмеген жұмыртқа жасушасына және сперматозоидтарға

b)

Бұлықшет жасушаларына

c)

Жетілген эмбриондарға

d)

Жетілген soma жасушаларына

e)

Жетілген жыныс жасушаларына

29.

ДНҚ-ның репликациясы барысында, ДНҚ-ның қос тізбегі ашылып, арасындағы сутектік байланыстар үзіліп, репликациялық айырдың түзілуі жүреді. ДНҚ репликациясының қай сатысында бұл құбылысты көруге болады?

a)

Элонгация

b)

Терминация

c)

Транскрипция

d)

Инициация

e)

Трансляция

30.

Репликация үрдісінде ДНҚ жаңа тізбектерін синтездеу үшін ДНҚ полимераза ферментіне РНҚ-бастаушы немесе праймер қажет. РНҚ-бастаушыны немесе праймерді синтездейтін қандай фермент қолданылатынын анықтаңыз.

a)

Нуклеаза

b)

Праймаза

c)

Хеликаза

d)

Топоизомераза

e)

SSB-белок

31.

ДНҚ-ның репликациясы жүру үшін, ДНҚ полимеразаны активтендіретін арнайы фермент қажет, кей жағдайда ол фермент ДНҚ молекуласын жеке нуклеотидтерге дейін ыдырата алады. ДНҚ ыдырату үшін қандай фермент қолданiladi?

a)

Топоизомераза

b)

Праймаза

c)

SSB-ақуыз

d)

Нуклеаза

e)

Хеликаза

32.

ДНҚ-ның репликациясы жүру үшін, ДНҚ-ның екі тізбегі бір-бірінен алшақтап, ажырататын фермент болуы тиіс. ДНҚ тізбегін ажырату үшін қандай фермент қолданылады?

a)

ДНҚ-полимераза

b)

SSB-ақуыз

c)

Хеликаза

d)

Лигаза

e)

Топоизомераза

33.

Транскрипция кезінде про-а-РНҚ болып синтезделіп, одан соң бірнеше процестер жүру нәтижесінде пісіп – жетілген ақпаратты РНҚ пайда болады. Бұл құбылыста қандай процесс қолданылғанын анықтаңыз?

a)

Спейсер

b)

Сплайсинг

c)

Кэп-тіңкіліуі

d)

Процессинг

e)

Полиаденилдену

34.

Рибосомада синтезделген полипептид тізбегі 6262 амин қышқылдарынан тұрады. Оның синтезі кезінде матрица болған а-РНҚ-дағы кодондар санының қаншасы қолданылды, соны анықтаңыз.

a)

124124

b)

3131

c)

6262

d)

4444

e)

186186

35.

Құрылымдық гендердің транскрипциясы реттеуші гендер синтездейтін өніммен тікелей байланысты: егер ол өнім субстратпен байланысса транскрипция жүреді, егер ол өнім оператормен байланысса транскрипция төмендейді. Транскрипцияны төмендету үшін төменде көрсетілгендердің қайсысын қолданасыз?

a)

Репрессор

b)

Индуктор

c)

Стимулятор

d)

Корепрессор

e)

Апорепрессор

36.

Прокариоттардағы гендер активтілігін реттеу үшін, төменде берілген реттеу деңгейлерінің қайсысын қолданар едіңіз?

a)

Транскрипция

b)

Репликация

37.

Эукариоттардағы гендер активтілігін реттеу үшін, төменде берілген реттеу деңгейлерінің қайсысын қолданар едіңіз?

a)

репликация

b)

репарация

c)

регенерация

d)

посттранскрипция

e)

хромосомалық

38.

Гендер белсенділігін прокариоттарда реттеу барысында, төменде көрсетілген қандай деңгей арқылы жүзеге асырар едіңіз?

a)

регенерация

b)

репликация

c)

трансляция

d)

хромосомалық

e)

репарация

39.

Митоздық циклдың реттелуіне қатысатын ақуыз-ферменттерді көрсетіңіз.

a)

циклиндер және циклинге тәуелді киназалар

b)

фосфат-тәуелді киназалар және циклиндер

c)

циклинге тәуелді киназалар және протеиндер

d)

хининге тәуелді киназалар және циклиндер

e)

периферия және циклинге тәуелді киназалар

40.

Киназалар активтілігінің реттелуі қалай іске асырылады?

a)

циклоспоринге байланысуынан

b)

циклиндердің ингибиторлармен байланысуынан

c)

цитринге байланысуынан

d)

адениндерге байланысуынан

e)

киназалардың фосфорилденуінен немесе дефосфорилденуінен

41.

Митоздық цикл процестерінің инициациясына әсер ететін кешендер қандай?

a)

циклин E–циклинге тәуелді киназа 4

b)

циклин D–циклинге тәуелді киназа 2

c)

циклин D–витамин D

d)

циклин D–циклинге тәуелді киназа 4

e)

циклин D–дәрумен E

42.

Постмитоздық кезеңнің (G1) екінші жартысында активтенетін кешендер қандай?

a)

циклин E–циклинге тәуелді киназа 6

b)

циклин D–циклинге тәуелді киназа 4

c)

циклин E–циклинге тәуелді киназа 2

d)

циклин D–циклинге тәуелді киназа 6

e)

циклин E–циклинге тәуелді киназа 4

43.

Митоздық циклдың синтездік кезеңінде активтенетін кешендер қандай?

a)

циклин A–циклинге тәуелді киназа 4

b)

циклин D–циклинге тәуелді киназа 4

c)

циклин A–циклинге тәуелді киназа 2

d)

циклин B–циклинге тәуелді киназа 5

e)

циклин B–циклинге тәуелді киназа 4

44.

Митоздың бөліну қарқындылығын арттыратын фактор қалай аталады?

a)

гипотониялық ерітінді

b)

фитогемагглютинин

c)

колхицин

d)

спиртсірке қышқылы

e)

орсеин

45.

Белоктың биосинтезі жасушаның қай органоидында жүреді?

a)

рибосомаларда

b)

ядрода

c)

вакуольда

d)

лизосомада

e)

митохондрида

46.

Қай ғалымдар оперон теориясын ашқан?

a)

Р. Холли, Хорана, Ниренберг

b)

Ф. Крик

c)

Э. Д. Херши

d)

Джейкоб, Моно

e)

Дж. Д. Уотсон

47.

ДНҚ-ның арнайы амплификациясы қандай әдіспен іске асырылады?

a)

in situ

b)

ДНҚ-ны клондау

c)

ПТР әдісі

d)

Сканерлеу

e)

Секвенирлеу

48.

In vivo жағдайында өздерінің ДНҚ-сын танып және қорғайтын, бөтен ДНҚ-ны жоятын фермент қалай аталады?

a)

РНҚ полимераза

b)

ДНҚ полимераза

c)

лигаза

d)

нуклеаза

e)

ДНҚ рестриктаза

49.

Прокариот жасушаларын клондау үшін не қолданылады?

a)

бактерия

b)

плазмидтары

c)

вирус

d)

E.coli

e)

саңырауқұлақ