Wayground logo

Free Printable Worksheets

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Fəlsəfə 256 - 385

Total questions: 145

Worksheet time: 1hrs 13mins

Name
Class
Date
1.

İnsanın sosiallaşmasını nə təmin edir?

a)

insanda siyasi, estetik xüsusiyyətlərin formalaşması

b)

insanda iqtisadi mədəniyyətin formalaşması

c)

təxəyyülün inkişafı

d)

insanda elmi yaradıcılğa qabiliyyətin formalaşması

e)

insanda mənəvi mədəniyyətin formalaşması

2.

Tarixi materializmə əsasən siyasətin mahiyyəti necə ifadə olunur?

a)

tərbiyyə və maarifçiliyin eyniləşdirilməsi kimi

b)

iqtisadi-təsərrüfatçılıq fəaliyyətində vergi tutulmasının prioriteti kimi

c)

iqtisadiyyat və sosial sferanın vəhdəti kimi

d)

əməyə tələbatın mütləqlaşdırılması kimi

e)

iqtisadi baris üzərində üstqurum kimi

3.

“Bir sinfin digərini istismar etmə maşını” kimi dövləti səciyyələndirən kimdir?

a)

T. Hobbs

b)

Hegel

c)

A. Toynbi

d)

K. Marks və F. Engels

e)

B. Spinoza

4.

İncəsənət əsərlərinin təyinatı nədir?

a)

elmi müayinəlik

b)

psixoloji tərəzlik

c)

maddi müstəqillik

d)

estetik həzzalma

e)

sosial adət

5.

Elmin özünəməxsusluğu nədə özünü göstərir?

a)

Mənəvi fəallıq kimi təzahür etməsində

b)

Təbiətin təsvir və izah edilməsində

c)

Cəmiyyətin təsvir və izah edilməsində

d)

Hamı biliklər sistemi, hamı da sabit sosial institut kimi çıxış etməsində

e)

İnsan təsvir və izah edilməsində

6.

Vətəndaş cəmiyyəti ideyasını kim ilk dəfə olaraq irəli sürmüşdür?

a)

K. Marks

b)

C. Lokk

c)

Platon

d)

Siseron

e)

Ş. Monteskye

7.

Mərkəz və əyalət arasında qanunvericilik hakimiyyətinin bölüşdürülməsi hansı ictimai-siyasi səciyyə daşıyan nəzəri məsələni ifadə edir?

a)

Mərkəzləşmə

b)

İnzibatçılıq

c)

Siyasi rejim

d)

Siyasi sistem

e)

Dövlət quruluşu

8.

“Asiya istehsal üsulu” problemini kim işləyib hazırlamışdı?

a)

Marks

b)

Hegel

c)

Platon

d)

Makiavelli

e)

Russo

9.

Müasir Qərb fəlsəfəsinin ssientist cərəyanlarında linqvistik dönüşün təşəkkülündə həlledici rol kimə məxsusdur?

a)

T. Kuna məxsusdur

b)

R. Karnapa

c)

B. Rasselə

d)

L. Vitgenşteynə

e)

K. Popperə

10.

Müasir Qərb fəlsəfəsinin antisistientist məktəblərinə hansılar daxildir?

a)

fenomenologiyaya, ekzistensializm, strukturalizm aiddir

b)

praqmatizm, ekzistensializm, frankfurt məktəbi

c)

ekzistensializm, hermenevtika, strukturalizm

d)

hermenevtika, personalizm, postmodernizm

e)

“həyat fəlsəfəsi”, analitik fəlsəfə, praqmatizm

11.

Müasir Qərb fəlsəfəsində ssientist istiqamətə hansılar aiddir?

a)

praqmatizm, neopozitivizm, strukturalizm

b)

personalizm, postmodernizm, frankfurt məktəbi

c)

hermenevtika, “həyat fəlsəfəsi”, ekzistensializm

d)

postmodernizm, analitik fəlsəfə, strukturalizm

e)

elm fəlsəfəsi, personalizm, postmodernizm aiddir

12.

İnsanın ekzistensialist yanaşma üçün aşağıdakılardan hansı səciyyəvidir?

a)

“insanın seyrinə baxmayaraq, hər şey son nəticədə ondan deyil, taledən asılıdır”

b)

“insanın mövcudluğunun dəyəri, onun nailiyyətidir” müddəası səciyyəvidir

c)

“həyatda hər şey təsadüf üzündən baş verir, buna görə də bəxtin gətirməsinə bel bağlamaq lazımdır”

d)

“insanın əməlləri heç də həmişə dərk edilməyən şüursuz istəklərlə şərtlənir”

e)

“insan azadlığa və öz əməllərinə görə cavabdehlik daşımağa məhkumdur”

13.

İnsanın azadlığı, onun atılması və tənhalığı, sərhəd situasiyaları haqqında müddəalar hansı cərəyanında özünə yer almışdır?

a)

praqmatizmdə əsaslandırılmışdır

b)

psixoanalizdə

c)

ekzistensializmdə

d)

strukturalizmdə

e)

neopozitivizmdə

14.

Ekzistensialistlərin diqqət mərkəzində olan varlıq forması hansıdır?

a)

mütləq ruhdur

b)

sosial varlıqdır

c)

axirət dünyasıdır

d)

təbiətin varlığıdır

e)

insanın fərdi mövcudluğudur

15.

Falsifikasiya prinsipinin mahiyyəti nədən ibarətdir?

a)

biliyin doğruluğu onun obyektiv reallıqla uyğunluğu ilə müəyyənləşir

b)

biliyin doğruluğu onun məntiqi ziddiyətsizliyindəndir

c)

elmi bilik öz təsdiqini təcrübədə tapır

d)

biliyin doğruluğu onun fəlsəfi paradiqmalarla uyğunluğu ilə müəyyən olunur

e)

elmi nəzəriyyələr təkzib olunana qədər həqiqidir

16.

Siyasi fəlsəfənin ən mühüm problemi hansıdır?

a)

əmək münasibətlərinin uzlaşdırılmaması

b)

İnsan tələbatları ilə bağlı olan problem

c)

Siyasi ideologiyanın olmaması

d)

Maddi və ideal arasında ziddiyyət

e)

Hakimiyyət problemi

17.

Siyasətin təyinatı nədən ibarətdir?

a)

insanların dini şüurunun formalaşması və inkişafı

b)

simvolik hərəkətlər vasitəsilə təsəyyüldə edilən yaxud real mövcud olan

c)

xüsusi mənəvi ab-havanın formalaşması

d)

dindarların birləşməsi, dini ideologiyanın yaranması

e)

obyektlərə təsir etmə cəhdi

18.

Neopozitivizmə görə fəlsəfənin predmetini nə təşkil edir?

a)

mənəvi həyat və əxlaq təşkil edir

b)

dərk edən insan

c)

dil və ilk növbədə, elm dili

d)

mənəvi varlıq kimi düşünü­lən cəmiyyət

e)

bioloji növ kimi insan

19.

Praqmatizmdə U. Ceymsin universal təcrübə, “şüur axını”, “pluralist kainat” təlimi başqa cür necə adlanır?

a)

radikal empirizm

b)

radikal kognitivizm

c)

radikal antroposentrizm

d)

radikal rasionalizm

e)

radikal avtoritarizm

20.

Praqmatizmdə “Pirsin prinsipi” hansıdır?

a)

predmet haqqında bizim ideyamız onun simvolik ifadəsidir

b)

predmet haqqında bizim ideyamız onun doğurduğu hissi təsəssüratlar haqqında ideyadır

c)

predmet haqqında bizim ideyamız onun rasional qavrayışıdır

d)

predmet haqqında bizim ideyamız onun ideal surətidir

e)

“predmet haqqında bizim ideyamız onun əhəmiyyət daşıdığını bildirən” kimi səslənir

21.

Praqmatizm Ç. Pirsa görə nəyi ifadə edir?

a)

“Ziddiyyətin ruhunu”

b)

“məntiqən ruhunu”

c)

“laboratoriya ruhunu”

d)

“İstehsal ruhunu”

e)

“hayatın ruhunu”

22.

Praqmatizmin əsasları kimlər tərəfindən qoyulmuşdur?

a)

E. Fromm, R. Yaspers, M. Haydeger tərəfindən qoyulmuşdur

b)

B. Rassel, L. Vitqensteyn, B. Kroçe

c)

M. Şlik, R. Karnap, K. Gödel

d)

H. Reyhenbaz, K. Hempel

e)

Ç. Pirs, U. Ceyms, C. Dyui

23.

Müasir qərb fəlsəfəsinin antisistientist cərəyanlarında linqvistik dönüş kimin adı ilə bağlıdır?

a)

A. Kamuyunun

b)

Q. Marselin adı ilə bağlıdır

c)

K. Yaspersin

d)

E. Husserlin

e)

M. Haydegerin

24.

Legitim zor tətbiq etməklə bir sinifin digəri üzərində hökmranlığını kim dövlət kimi qiymətləndirir?

a)

Makavelli

b)

M.Veber

c)

Hegel

d)

Platon

e)

Marks

25.

Burjua–liberalist ideologiyasının tənqidçiləri sırasında kim islahatçılığın tərəfdarı olmuşdur?

a)

F. Engels

b)

K. Marks

c)

S. Hantinqton

d)

Bakunin

e)

E. Berk

26.

Burjua liberalizminin tənqidçisi kimdir?

a)

N. Makavelli, J.-J. Russo, Ş. Monteskyö

b)

Herder, Hegel, Feyerbax

c)

L. Uayt, O. Kont, Q. Tarel

d)

E. Berk, K. Marks, F. Engels

e)

T. Kun, M. Veber, İ. Lakatos

27.

İnsan hüquqları haqqında ümumi Bəyannamə (1948-ci il) nəyin əsasını təşkil edir?

a)

Cəmiyyətin inkişafının maddi şərtlərinin

b)

Yeni iqtisadi proqramların işlənməsinin

c)

Cəmiyyətin inkişafının dövlət proqramının

d)

Liberal-demokratik ideologiyanın

e)

Ekoloji hərəkatın

28.

Siyasi şüur nəyin əsasını təşkil edir?

a)

Sinif, sosial qrup və ayrı-ayrı şəxslərin siyasi davranışının

b)

Millət və xalqların mənəvi mədəniyyətinin

c)

Dövlət, siyasi partiya və təşkilatların ideoloji həyatının

d)

Müxtəlif ictimai qrup və təsisatların sosial statusunun

e)

İctimai həyatın maddi münasibətlərinin

29.

Siyasi həyata mənəvi mədəniyyətin təsir etmə amillərindən biri nədir?

a)

Əmək tərbiyəsi

b)

Mənəvi və sosial sferaların qarşılıqlı təsiri

c)

İqtisadi mədəniyyətin formalaşması

d)

Ayrı-ayrı fərdlərin sosiallaşması və formalaşması

e)

Maarifçilik fəaliyyətinin tərbiyə fəaliyyəti üzərində prioriteti

30.

Ancaq legitimliyi təsdiqdə siyasi hakimiyyətin sabit olması haqqında fikir kimə məxsusdur?

a)

K. Marks

b)

O. Kont

c)

M. Veber

d)

S. Lipset

e)

L. Uayt

31.

Siyasi şüurun səviyyələri hansılardır?

a)

Spesifik, müəyyənedici

b)

Mədəni, humanitar

c)

Aksioloji, praksoloji

d)

Neytral, konformist

e)

Adi-gündəlik, nəzəri

32.

Cəmiyyətin siyasi həyatı nəyin əsasında qurulur?

a)

Müxtəlif təşkilatlar və təşkilatların əlaqələri əsasında

b)

İnsanların maddi fəaliyyəti əsasında

c)

Ayrı-ayrı fərdlərin yaradıcılığı əsasında

d)

Müxtəlif sosial qüvvələrin siyasi fəaliyyəti əsasında

e)

Əxlaq mədəniyyəti əsasında

33.

Dini təşkil edən əsas elementlər hansılardır?

a)

Dini idrak, dini fəaliyyət, dini təlqidetmə

b)

Dini hafizə, dini əhval-ruhiyyə, dini qavrayış

c)

Dini şüur, dini pərəstiş, dini təşkilatlar

d)

Dini rasionallıq, dini emprizim, dini relyativizm

e)

Dini etika, dini estetika, dini hüquq

34.

Estetikliyin yaranmasının obyektiv əsası nədə təzahür edir?

a)

Qanunçuluq, elmilik, praqmatiklik

b)

Məhsuldarlıq, maddilik, mənəvilik

c)

Ölçü, harmoniya, simmetriya, tamlıq

d)

Rasionallıq, praktiklik

e)

Sabitlik, varislik, ardıcıllıq

35.

İncəsənətin əsas funksiyası hansıdır?

a)

Tərbiyəvi

b)

Aksioloji

c)

Memorial

d)

İdrak

e)

Estetik

36.

Elmi dünya­görüşü hansı cəhətlərə malikdir?

a)

Mənəvilik, qlobal səciyyə daşıması

b)

Təqlidçilik, mütənasiblik

c)

Sabitlik, dayanıqlıq, varislik

d)

Təbəlatlara uyğunluq, ardıcıllıq

e)

Obyektivlik, sistemlilik, məntiqilik

37.

Elmin əsas aparıcı funksiyası hansıdır?

a)

Sosial yaddaş

b)

Dünya görüşü

c)

Əməli-praktiki

d)

Proqnostik

e)

İzah edici

38.

Struktur baxımından mənəvi istehsalın hansı əsas növləri fərqləndirilir?

a)

Hüquqi, texniki, psixoloji

b)

Ekoloji, fizioloji

c)

Sosial, siyasi

d)

Elmi, estetik, dini

e)

Rasional, irrasional, empirik

39.

Cəmiyyətin mənəvi həyatının strukturunu təşkil edən əsas ünsürlər hansılardır?

a)

İctimai rəy, ictimai sorğu

b)

Mənəvi tələbat, mənəvi dəyərlər, mənəvi tələbatın ödənilməsi

c)

İnsan beyni, şüur

d)

Təxəyyül, hafizə

e)

Intuisiya, fərziyyə

40.

M. Haydeger insan varlığının ekzistensiya kimi situativliyini nədə görür?

a)

İnsanın mövcudluğu və mahiyyətini cəmiyyətin müəyyən etməsində

b)

İnsanın mövcudluğu və mahiyyətinin iqtisadiyyatın səviyyəsi ilə şərtlənməsində

c)

İnsanın mövcudluğu və mahiyyətinin Allah tərəfindən təyin olunmasında

d)

İnsanın “dünyada varlıq” olmasında

e)

İnsanın mövcudluğu və mahiyyətinin təbiət tərəfindən müəyyən olunmasında

41.

M. Haydeger insanın varlığını necə səciyyələndirir?

a)

Təbiətin bir parçası kimi

b)

Sosial varlıq kimi

c)

Onun mədəniyyətdəki mövcudluğu kimi

d)

Onun cəmiyyətin mövcudluğu kimi

e)

Ölümə doğru, yoxluğa doğru istiqamətlənmiş varlıq kimi

42.

M. Haydegerə görə insanın şeylər aləmindəki mövcudluğu onda hansı təsəssüratlar doğurur?

a)

Qüssə, ümidsizlik

b)

Laqeyidlik, biganəlik

c)

Instinktlər, impulslar

d)

Qorxu, narahatlıq

e)

Sevinc, məmnunluq

43.

J. P. Sartır azadlığı necə başa düşür?

a)

Azadlıq dərk edilmiş zərurətdir

b)

Azadlıq insanın öz təbiətinə uyğun yaşamasıdır

c)

Azadlıq insanın məhkumu olduğu və məsuliyyət daşıdığı seçimdir

d)

Azadlıq insanın öz borcunu dərk edərək yaşamasıdır

e)

Azadlıq mövcud edilmiş normlara könüllü surətdə riayət etməkdir

44.

J. P. Sartır insan varlığının özünəməxsusluğunu nədə görür?

a)

İnsanın mövcudluğu və mahiyyəti Allah tərəfindən müəyyənləşdirilir

b)

İnsanın mövcudluğu və mahiyyəti iqtisadiyyatın səviyyəsi ilə şərtlənir

c)

İnsanın mövcudluğu və mahiyyəti təbiət tərəfindən şərtlənir

d)

İnsanın mövcudluğu onun mahiyyətindən qabaq gəlir

e)

İnsanın mahiyyəti cəmiyyət tərəfindən müəyyənləşdirilir

45.

Praqmatizm elmi necə başa düşür?

a)

Predmetlərin mahiyyəti haqqında yeni bilik əldə etmək prosesi kimi

b)

Dünya­görüşünün əsasını təşkil edən biliklər sistemi kimi?

c)

Analiz vasitəsi ilə dünyanı dərk etmə üsulu kimi

d)

İnsanın biliklərin faydalılığına olan kollektiv inanımı

e)

səhih və sübut olunmuş biliklər sistemi kimi

46.

İntibah dövrünə xas olan fəlsəfi dünya­görüşdə hansı ideya daha çox inkişaf etmişdir?

a)

Təkamülçülük

b)

Humanizm

c)

İslamçılıq

d)

Teosentrizm

e)

Kosmopolitisizm

47.

Bu əsərlərdən hansısı Əl-Qəzaliyə məxsusdur?

a)

“Kateqoriyalarda Aristotelin məqsədinə dair”

b)

“Fəzilətli şəhərəhlinin görüşləri”

c)

“Filosofların özünü təkzib”

d)

“Platon və Aristotelin əsərlərində ümumilik”

e)

“Fəlsəfənin riyaziyyat elmi ilə aidə edilməsinə dair”

48.

Kəlam nəyə əsaslanır?

a)

Kəlam təlimi dinin normativ əsaslarına söykənir

b)

Qədim yunan filosoflarının əsərlərinə

c)

Sufi ədəbiyyatına

d)

Hürufilik ideyalarına

e)

Hədislərə

49.

İslam mədəniyyətində atomistikanı qəbul edən kimlərdir?

a)

Qədərilər

b)

İsmaililər

c)

Cəbirlər

d)

Əşərilər

e)

Sufilər

50.

Fərabiyə görə, fəlsəfə nə haqqında elmdir?

a)

İdrak haqqında təlimdir

b)

İlahi və elmi biliklərin qarşılıqlı əlaqəsidir.

c)

Səbəblər haqqında elmdir

d)

Varlığın ümumi xassələri haqqında elmdir

e)

Allah haqqında elmdir

51.

Əl-Kindi fəlsəfənin hansı növlərini fərqləndirirdi?

a)

Dini və elmi

b)

Rasional və irrasional

c)

Saməvi və dünyəvi

d)

Nəzəri və praktiki

e)

Elmi və qeyri-elmi

52.

Sufi qnoseologiyasında hansı idraka üstünlük verilir?

a)

Rasional və elmi

b)

Rasional və ezoterik

c)

Hissi və empirik

d)

İrrasional və ezoterik

e)

Hissi və məntiqi

53.

XIX–XX əsrin əvvəlləri Azərbaycan fəlsəfəsi üçün hansı problemlər səciyyəvidir?

a)

Etikavəestetikaproblemləri

b)

Ontolojiproblemlər

c)

İdrakproblemləri

d)

Sosial - siyasiməsələlər

e)

Antropolojiməsələlər

54.

Siyasi fenomen olaraq, demokratiya harada yaranmışdır?

a)

Qədim Misir

b)

Qədim Çin

c)

Qədim Roma

d)

Qədim Yunanıstan

e)

Qədim Babilistan

55.

Əsas siyasi rejim növlərinin adlarını göstərin

a)

Monarxiya, teokratiya

b)

Plutokratiya, timokratiya

c)

Okolokratiya, sentrizm

d)

Totalitarizm, avtoritarizm, demokratiya

e)

Faşizm, kommunizm

56.

Siyasi rejim adı altında nə başa düşülür?

a)

Siyasi sistemin fəaliyyət göstərməsi mexanizmi

b)

Dövlət hakimiyyətinin siyasi partiyalarla vəhdət təşkil etməsi

c)

Siyasi sistemin ünsürü olan siyasi partiyaların inkişafı

d)

Dövlət hakimiyyətinin həyata keçirilməsinin üsul və vasitələrinin məcmusu

e)

Siyasi sistemin ünsürləri arasındakı əlaqələr

57.

Xalqın hakimiyyətə sahib çıxması hansı idarəetmə üsulu ilə bağlıdır?

a)

Avtokratiya

b)

Timokratiya

c)

oxlokratiya

d)

Respublika

e)

Plutokratiya

58.

Monarxiya, idarəetmə forması olaraq, nəyi bildirir?

a)

Hərbi və mülki şəxslərin birgə hakimiyyətini

b)

Bir qrup siyasi həmfikirlərin hökmranlığını

c)

Ayrı-ayrı siniflərin nümayəndələrinin hakimiyyəti həyata keçirməsini

d)

Yüksək intellektə malik olan şəxslərin kollektiv idarəçiliyini

e)

Hakim sülaləni təmsil edən bir şəxsin əlində cəmləşdirilmiş hakimiyyəti

59.

Cəmiyyətin siyasi sisteminin əsas və aparıcı rol oynayan ünsürü nədir?

a)

Siyasi partiya

b)

Dövlət

c)

İctimai-siyasi hərəkət

d)

Bəşər övladı

e)

Kollektiv

60.

Cəmiyyətin siyasi sisteminin əsas tərkib hissələri hansılardır?

a)

Ayrı-ayrı insanlar və qruplar

b)

Millətlər, etnik qruplar

c)

Dövlət, siyasi partiyalar, digər ictimai və siyasi qurumlar

d)

Ictimai təbəqələr silklər

e)

Siniflər, sosial qruplar

61.

Fəlsəfi-dini hərakat olan hürufilik nə vaxt meydana çıxmışdır?

a)

X–XI əsrlərdə

b)

XI–XII əsrlərdə

c)

XIV–XV əsrlərdə

d)

XIII–XIII əsrlərdə

e)

VIII–IX əsrlərdə

62.

Şərqi peripatetiklərinə görə ilk səbəbdən emanasiya prosesində ilk yaranan nədir?

a)

Əqldir

b)

İşıqdır

c)

Cəmiyyətdir

d)

Hisslərdir

e)

Təbiətdir

63.

Sufizm hansı istiqamətlərdə inkişaf edirdi?

a)

Monoteist və dualist

b)

Panteist və dualist

c)

Politeist və dualist

d)

Ateist və panteist

e)

Mötədil (monoteist) və ifrat (panteist)

64.

Azərbaycanda Romantizm cərəyanının nümayəndəsini göstərin

a)

N. Tusi

b)

A. Bakıxanov

c)

Məhəmməd Hadi

d)

N. Nərimanov

e)

M. F. Axundov

65.

“Əsrarül-mələkut” əsərinin müəllifi kimdir?

a)

A. Bakıxanov

b)

N. Tusi

c)

M. Hadi

d)

M. F. Axundov

e)

N. Nərimanov

66.

Azərbaycanın maarifçiliyinin fərqləndirici xüsusiyyəti hansıdır?

a)

Fəlsəfi akademizm sosial, bədii ideyalarla əvəzlənir.

b)

Sosial iştirakçılıq ideyalarının təbliği mühüm yer tutur.

c)

Sosial-siyasi məqamlar önə çəkilir.

d)

Ateizm əsas yer tutmuşdurş

e)

Deizm inkişaf edir, dini və elmi biliklər çulğalaşır.

67.

Zarvanizmin səciyyəvi cəhəti hansıdır?

a)

Rasionalizm və məntqi təfəkkürə üstünlük veriır.

b)

Zərdüştilik fəlsəfəsindən qaynaqlanan dini-mistik və fəlsəfi təlimdir.

c)

Teleologiya və fatalizm ideyalarının tərəfdarıdır.

d)

Pantezmin vəhdətül - vücud təlmini qəbul edir.

e)

Ortodoksal islam fəlsəfəsi ideyalarını əsaslandırır.

68.

Fərabiyə görə Metafizika nə haqqında elmdir?

a)

İdrak haqqında

b)

Teologiya haqqında

c)

Təbiət haqqında

d)

İlk başlanğıclar haqqında

e)

Məntiq haqqında

69.

Orta əsrlər müsəlman Şərq fəlsəfəsinin yaranma səbəblərindən biri aşağıdakılardan hansıdır?

a)

Elmin inkişaf səviyyəsi

b)

Ticarətin inkişafı

c)

Rasionalizm ənənələrinin yüksək inkişaf səviyyəsi

d)

Dini münasibətlər ətrafında gedən mübahisələr

e)

Əmtəə–pul münasibətlərinin inkişafı

70.

Əl-Kindiyə görə fəlsəfə nə haqqında bilik verir?

a)

materiya haqqında

b)

təfəkkür haqqında

c)

fəaliyyət haqqında

d)

mövcudluq haqqında

e)

təbiət haqqında

71.

Hansı cərəyanın nümayəndələri elmi həm təbii, həm də sosial aləmin sirlərinin qapısını aça bilən bir qüvvə kimi qiymətləndirirdilər?

a)

Sensualistlər

b)

Rasionalistlər

c)

Neokantçılar

d)

Aqnostiklər

e)

Marksistlər

72.

İnsanın maşın kimi səciyyələndirildiyi “Leviafan” əsərinin müəllifi hansı filosofdur?

a)

V. Diltey

b)

V. Vindelband

c)

J. Lametri

d)

R. Dekart

e)

T. Hobbs

73.

Sosiallıq anlayışına olan əsas yanaşmaları təhlil edərək, özünün “hadisəli yanaşma” adlandırdığı mövqeyini təklif edən filosof hansıdır?

a)

İ. Kant

b)

K. Marks

c)

V. Vindelband

d)

K. Tsiolkovski

e)

Y. Reznik

74.

Elmin inkişafının hansı mərhələsi metodoloji plüralizm dövrü kimi nəzərdən keçirilir?

a)

Postmodernist mərhələ

b)

Neopozitivist mərhələ

c)

Klassik mərhələ

d)

Qeyri-klassik mərhələ

e)

Postneoklassik mərhələ

75.

Hansı idrakın məzmununda həqiqi biliklər ilə dəyərlər – mənalar məqamı və subyektivlik üzvi surətdə birləşir?

a)

Elmi idrak

b)

Rasional idrak

c)

Hissi idrak

d)

Sosial idrak

e)

Adi gündəlik idrak

76.

“Cəmiyyətdə heç bir obyektiv qanun yoxdur, çünki buradakı bütün hadisələr fərdi, təkrarolunmaz xarakter daşıyır” fikri hansı filosoflara məxsusdur?

a)

Platona və Aristotelə

b)

K. Marks və F. Engelsə

c)

Kant və Heqelə

d)

Sokrata və Demokrata

e)

V. Vindelband və H. Rikkerta

77.

Müasir cəmiyyətin siyasi həyatında əsas ideoloji istiqamətlər hansılardır?

a)

Marksizm, maoizm, sosializm

b)

Siyasi idealizm, plüralizm

c)

Mərkəzçilik, anarxizm

d)

Mühafizəkarliq, radikalizm, liberal-demokratizm

e)

Mərkəzçilik, kosmopolitizm

78.

Siyasəti səciyyələndirən cəhətləri göstərin

a)

Ardıcılılıq, davamlılıq

b)

Optimizm, obyektivizm, pragmatizm

c)

Determinizm, relativizm

d)

Universallıq, ümumilik, hər bir ictimai sahəyə təsir etmək

e)

Mütənasiblik, mənəvilik

79.

Siyasət mahiyyət etibarı ilə nədir?

a)

Maddi dəyərlərin istehsalının təzahürüdür

b)

Cəmiyyətin müxtəlif sahələrinin tənzim edilməsi və idarə olunmasıdır

c)

Yaradıcılığın inkişafı üçün şəq göstərilməsidir

d)

Ayrı-ayrı məsələlərin təcrübədən keçirilməsidir

e)

Müxtəlif əlaqələr və münasibətlərin inkişafı üçün xidmət göstərilməsidir

80.

Pozitivizmə qarşı reaksiya ilk növbədə Qərbin sosial və humanitar elmlərində hansı cərəyanlarının yayılmasında özünü büruzə verdi?

a)

Rasionalizm və sensualizm

b)

Industrializm və postindustrializm

c)

Bihaviorizm və hermenevtika

d)

Neokantçılıq və neoplatonizm

e)

Postbiheviorizm və postpozitivizm

81.

Pozitivist metodologiyasının təsdiqlənməsində Qərbin sosial elmində geniş vüsət almış hansı hadisə mühüm rol oynadı?

a)

Qlobalistika

b)

Elmi-texniki tərəqqi

c)

Sinergetik yanaşma

d)

“Biheviorist” və ya “bihevioral” inqilab

e)

Antiqlobalizm hərəkatı

82.

Sosial elmləri təbiətşünaslığın nümunəsi əsasında yenidən qurmağa çağıran cərəyan hansıdır?

a)

Rasionalizm

b)

Sinergetika

c)

Neokantçılıq

d)

Ekzistensializm

e)

Pozitivizm

83.

Humanitar elmlərin müstəqilliyini müdafiə edən, amma təbiət elmlərini onlar üçün nümunə sayan məşhur alman tədqiqatçısı kimdir?

a)

R. Dekart

b)

T. Hobbs

c)

J. Lametri

d)

V.Diltey

e)

V. Vindelband

84.

Kəlam fəlsəfəsinin ilk nümayəndələri kimlər idi?

a)

Əşarilər

b)

Sufilər

c)

Şərq aristotelçiləri

d)

Mötəzililər

e)

Mütəkəllimlər

85.

Müsəlman din fəlsəfəsi necə adlanır?

a)

Mötəzilizm

b)

Fatalizm

c)

Qəza-qədər təlimi

d)

Kəlam

e)

Şərq peripatetizmi

86.

Aşağıdakılardan hansı müsəlman din fəlsəfəsinin meydana çıxmasını şərtləndirən səbəblərdən biridir?

a)

Fəlsəfi məsələlər ətrafında gedən mübahisələr

b)

Əxlaqi məsələlər ətrafında gedən mübahisələr

c)

İlahiyyatçılar arasındakı mübahisələr

d)

İdeoloji məsələlərə dair fikir ayrılıqları

e)

Elmi məsələlər ətrafında gedən mübahisələr

87.

Antik fəlsəfənin Suriyə təmsilçiləri üçün hansı məsələlər daha önəmli idi?

a)

İdeoloji məsələlər

b)

Estetik məsələlər

c)

Fəlsəfi məsələlər

d)

Sosial-siyasi məsələlər

e)

İlahiyyat məsələləri

88.

İsgəndəriyyə ilahiyyat məktəbi hansı problemlərlə məşğul olurdu?

a)

Neoplatonizmin inkişafı ilə

b)

Əxlaqi-etik problemlərlə

c)

Elmi-fəlsəfi problemlərlə

d)

Xristian ilahiyyatını nəzəri cəhətdən sistemləşdirməklə

e)

Sosial-siyasi problemlərlə

89.

Orta əsrlər müsəlman Şərq fəlsəfəsinin əsas mənbələri aşağıdakılardan hansılardır?

a)

Patristika və Aristotelian fəlsəfəsi

b)

Neoplatonizm və realizm

c)

Qurani-Kərim və qədim yunan fəlsəfəsi

d)

Qurani-Kərim və buddizm

e)

İslam dini və çavqakların fəlsəfəsi

90.

Mötəzilizm nəyi inkar edirdi?

a)

İnsanın öz əməllərinə görə məsuliyyəti daşıdığını

b)

Quranın yaranma olduğunu

c)

İradə azadlığını

d)

Sözlərin nisbi səciyyə daşıdığını

e)

Allahın atributlarının əksəriyyətini

91.

V. Vindelband və H. Rikkert hansı filosofun davamçılarıdır?

a)

Sokratın

b)

Feyerbaxın

c)

Heqelin

d)

Kantın

e)

Aristotelin

92.

Neokantçılar “ruh haqqında elmlər”də “ruh” deyərkən nəyi nəzərdə tuturdular?

a)

elə ruhu

b)

Şüuru

c)

Psixikanı

d)

İnsanla bağlı hər şeyi

e)

Mədəniyyətlə bağlı hər şeyi

93.

Hansı məktəbin nümayəndələri elmi idrakı “təbiət haqqında elmlər” və “ruh haqqında elmlər” deyə iki sahəyə böldülər?

a)

Rasionalistlər

b)

Neopozitivistlər

c)

Sensualistlər

d)

Neokantçılar

e)

Ekzistensialistlər

94.

Elmlərin təbiət haqqında və insan, cəmiyyət, mədəniyyət haqqında elmlər kimi bölgüsü hansı dövrdə gerçəkləşdi?

a)

XX əsrin əvvəllərində

b)

XVIII əsrin sonlarında

c)

XVII əsrin ortalarında

d)

XX əsrin ikinci yarısında

e)

XIX əsrin sonlarında

95.

Hazırda yeni informasiya texnologiyalarının tətbiqi şəraitində hansı reallıq qlobal miqyas alır?

a)

heç biri

b)

panteist reallıq

c)

obyektiv reallıq

d)

sosial reallıq

e)

subyektiv reallıq

96.

Kompüter texnologiyaları insanın inkişafında hansı problemləri yaradır?

a)

insanın daxili aləminin formalaşmasında konkret sosial reallığın rolunun azalmasına səbəb olur

b)

əksinə, insanı daha da mükəmməlləşdirir

c)

insanın daxili aləminin formalaşmasında ailə tərbiyəsinin rolunun azalmasına səbəb olur

d)

insanın daxili aləminin formalaşmasında tədrisin rolunun azalmasına səbəb olur

e)

insanın daxili aləminin formalaşmasında virtual reallığın rolunun azalmasına səbəb olur

97.

T. Kun paradigma anlayışını necə izah edir?

a)

“Paradigma sosial reallığın inqilabi şəkildə dəyişdirilməsidir”

b)

“Paradigma elmin qarşısında duran problemlərə müəyyən baxış və reaksiya üsuludur”

c)

“Paradigma – ən önəmli fəlsəfi kateqoriyadır”

d)

“Paradigma sosial reallığın ən doğru modelidir”

e)

“Paradigma mədəniyyətlərarası dialoqdur”

98.

Qərb sosiologiyasında bu gün müasir sosial reallığı bu və ya digər dərəcədə izah edən “Kommunikativ hərəkətlər” nəzəriyyəsinin müəllifi kimdir?

a)

E. Giddens

b)

Y. Habermas

c)

N. Luman

d)

G. Zimmel

e)

M. Veber

99.

Qərb sosiologiyasında bu gün müasir sosial reallığı bu və ya digər dərəcədə izah edən “Sosial sistemlər nəzəriyyəsi”nin müəllifi kimdir?

a)

Q. Zimmel

b)

M. Veber

c)

E. Dürkheym

d)

N. Luman

e)

T. Parsons

100.

Mütəkəllimlər kimlər idi?

a)

Peripatetiklərə rəğbət göstərənlər

b)

Dini azadfikirlilik tərəfdarları

c)

Sufilərin ardıcılları

d)

Dini ehkamlara mühafizəkar mövqedən yanaşan ilahiyyatçılar

e)

Mötəzilizmin tərəfdarları

101.

Kəlam nədir?

a)

İslam ilahiyyatı, ortodoksal dini fəlsəfi sistemdir

b)

Quranı təfsir edən ədəbiyyatdır

c)

Sufi ədəbiyyatıdır

d)

Hədislər külliyyatıdır

e)

Bədii fəlsəfi fikir istiqamətidir

102.

Mötəzilənin əsasını hansı prinsiplər təşkil edir?

a)

Qədərin dəyişməzliyi, quranın əzəli olması

b)

Quranın dəyişməzliyi

c)

Vicdan azadlığı, ilahi iradə

d)

İlahi ədalət, təqallahlıq

e)

Allah kəlam atributuna malikdir

103.

Farabinin xidmətini göstərin:

a)

Empirizmin banisidir

b)

İslam ilahiyyatı ilə sufizmi barışdırmışdır

c)

Ortodoksal islam fəlsəfəsini yaratmışdır

d)

Şərqdə Aristotel təlimini şərh etmişdir

e)

Sufizmin inkişafı etdirmişdir

104.

Aşağıdakılardan hansılar Şərq peripatetizminin nümayəndələridir?

a)

əl-Kindi, əl-Farabi

b)

Miyanəçi, Sührəvərdi

c)

Nəsimi, Naimi

d)

al-Qazali, ar-Razi

e)

İbn-Sina, Biruni

105.

İslam fəlsəfəsində emanasiya nəzəriyyəsi hansı cərəyan üçün səciyyəvidir?

a)

Panteizm

b)

Hürufilik

c)

Sufizm

d)

İşıraqilik

e)

Peripatetizm

106.

Təsəvvüf nədir?

a)

Xüsusi növ bilikdir

b)

Qərbdə Şərq fəlsəfəsi bu adla tanınır

c)

Nazari biliklər sistemidir

d)

Sufizmin başqa bir adıdır

e)

İdrak mərhələsidir

107.

Şərq Peripatetizmi üçün səciyyəvi olan cavab variantını seçin:

a)

Şərq Peripatetizmi orta əsrlər Şərq fəlsəfəsində yunan fəlsəfəsi və xüsusilə, Aristotel ideyalarına əsaslanaraq ateizmi təbliğ edir

b)

Mistik dini fəlsəfi cərəyandır

c)

İslam şəriəti və Qurani-kərimin antik yunan fəlsəfəsi və Aristotellə uyğunlaşdırmağa cəhd etmişdir

d)

Sünnə hüquq təlimlərinin eklektik sistemidir

e)

Aristotel təlimindən qaynaqlanmış cərəyandır

108.

İşıraqilik fəlsəfisinin banisi kimdir?

a)

Mahammad Hadi

b)

M. F. Axundov

c)

Əbülhəsən Bəhmənyar

d)

A. Bakıxanov

e)

Şihabəddin Yahya Sührəvardi

109.

Aşağıda göstərilən cavab variantlarından hansİ İşıraqilik təlimi üçün səciyyəvidir?

a)

6-cı əsrdə Azərbaycanda yaranmış ictimai fəlsəfi fikir hərəkatıdır

b)

Zərdüştiliyin əsasında yaranmış, Maniçilik və Mozdəzim ideyalarının davamıdır

c)

İşıraqilikdə işıq və qaranlıq anlayışları əsas yer tutur; Xeyirlə Şər, işıqla zülmətin mübarizəsi təsvir olunur

d)

İşıraqilik fəlsəfəsində islama uyğunlaşdırılmış yeni bir emanasiya nəzəriyyəsi yaradılmışdır

e)

İşıraqilik XIV-XV əsrlərdə meydana çıxmış hürufilik, sufizm və ismaililikdən qaynaqlanan fəlsəfi-dini mistik hərəkatdır

110.

Orta əsrlərdə Azərbaycan fəlsəfəsində peripatetizmin nümayəndələri kimlərdir?

a)

Mahammad Ordəbili, Əfzələddin Xunaci

b)

M. Füzuli, S. Urməvi, Y. Qarabəgi

c)

Eynəlqizat Miyancai, Qubədev Bərbəd

d)

Ə. Bəhmənyar, S. Urməvi, N. Tusi

e)

N. Gəncəvi, N. Tusi, Ş. Sührəvərdi

111.

Orta əsr Azərbaycan fəlsəfəsinin əsas cərəyanları hansılardır?

a)

Ortodoksal islam fəlsəfəsi, maarifçilik

b)

Qazılıq, pozdizm, mozdizm

c)

Sufizm, peripatetizm

d)

Peripatetizm, işraqilik, hürufilik

e)

İşraqilik, baxtəlilik, işğalçılıq

112.

Azərbaycanda isləmə qədərki fəlsəfi təlimlər aşağıdakılardan hansılardır?

a)

Manilik, İşıraqilik, Zərvanizm

b)

Panteizm, xəlifə və adəmizm

c)

Xürrəmilik, hürufilik

d)

Məzdəkilik, Zarvanizm, Maniçilik

e)

Alban xristianlığı, Zərvanizm, sufizm

113.

İbn-Sina hansı bilik növlərini fərqləndirir?

a)

Praktiki və nəzəri

b)

Tətbiqi və fundamental

c)

Dini və elmi

d)

Ezoterik və məntiqi

e)

Rasional və irrasional

114.

Sufizmi İslam şəriətinə uyğunlaşdıran filosofu göstərin:

a)

Bəhmənyar

b)

M. Hallac

c)

İbn Rəşd

d)

Qəzali

e)

İbn Haldun

115.

Paradigma anlayışını elmə hansı filosof gətirib?

a)

Aristotel

b)

Kun

c)

Paton

d)

Kant

e)

Hegel

116.

Paradigma sözü yunancadan tərcümədə nə deməkdir?

a)

Nəzəriyyə

b)

Təlim

c)

Nümunə

d)

İdrak

e)

Təcrübə

117.

Subyektlə obyektin dixotomiyası nəyin hesabına aradan qaldırılır?

a)

İşlək qanunların

b)

Təbiət qanunlarının

c)

Hüquqi qanunların

d)

İnsanın fəaliyyətinin

e)

Subyektin şəxsi təcrübəsinin

118.

Materiyanın ali hərəkət forması kimi ən mürəkkəb idrak obyekti hansıdır?

a)

Siyasət

b)

Təbiət

c)

Fəlsəfə

d)

Din

e)

Cəmiyyət

119.

Qərb sosiologiyasında “sosial mobillik” və ya “inteqral sosiologiya” nəzəriyyəsinin müəllifi kimdir?

a)

E. Giddens

b)

E. Dürkheym

c)

N. Luman

d)

P. Sorokin

e)

G. Zimmel

120.

Sosial idrakın ontoloji tərəfi dedikdə nə başa düşülür?

a)

Sosial idrakın ontoloji tərəfi sosial fəlsəfənin inkişaf qanunauyğunluqlarını və tendensiyalarını izah edir

b)

Sosial idrakın ontoloji tərəfi bütövlükdə fəlsəfənin inkişaf qanunauyğunluqlarını və tendensiyalarını izah edir

c)

Sosial idrakın ontoloji tərəfi insan şəxsiyyətini, onun inkişafının qanunauyğunluqlarını və tendensiyalarını izah edir

d)

Sosial idrakın ontoloji tərəfi cəmiyyətin varlığını, onun inkişafının qanunauyğunluqlarını və tendensiyalarını izah edir

e)

Sosial idrakın ontoloji tərəfi təbiətin varlığını, onun inkişafının qanunauyğunluqlarını və tendensiyalarını izah edir

121.

Sosial idrakın aksioloji tərəfi dedikdə nə başa düşülür?

a)

İctimai təzahürlərin idraki

b)

Sosial idrakın təbiəti

c)

Subyektin şəxsi təcrübəsi

d)

Sosial idrakda ictimai praktikaların rolu

e)

Dəyər yanaşması

122.

Cəmiyyətin obyektiv qanunlarını qəbul etməyən filosoflar aşağıdakılardan hansılardır?

a)

F. Bekon və R. Dekart

b)

V. Arşinov və A. Pançenko

c)

K. Marks və F. Engels

d)

V. Vindelband və Q. Rikker

e)

Ş. Monteskyo və P. Çaadaev

123.

Cəmiyyətin və insan fəaliyyətinin əsası kimi “mütləq ideya” faktorunu hansı filosof irəli sürmüşdür?

a)

Platon

b)

Feyerbaz

c)

Ş. Monteskyo

d)

Hegel

e)

E. Fromm

124.

Cəmiyyətin və insan fəaliyyətinin əsası kimi “ilahi niyyət” faktorunu hansı filosof irəli sürmüşdür?

a)

E. Fromm

b)

Akvinalı Foma

c)

Hegel

d)

Müqəddəs Avqustin

e)

P. Çaadaev

125.

Cəmiyyətin və insan fəaliyyətinin əsası kimi “sosial xarakter” faktorunu hansı filosof irəli sürmüşdür?

a)

Ş. Monteskyo

b)

Platon

c)

Hegel

d)

Aristotel

e)

E. Fromm

126.

Cəmiyyətin və insan fəaliyyətinin əsası kimi ədalət prinsipini hansı filosof irəli sürmüşdür?

a)

E. Fromm

b)

Hegel

c)

Müqəddəs Avqustin

d)

Platon

e)

Kant

127.

Qərb sosiologiyasında bu gün müasir sosial reallığı bu və ya digər dərəcədə izah edən “Strukturasiya nəzəriyyəsi”nin müəllifi kimdir?

a)

E/Dürkheym

b)

M. Veber

c)

G. Zimmel

d)

E. Giddens

e)

N/Luman

128.

Sosial idrakın subyektindən danışarkən hansı amil nəzərə alınmalıdır?

a)

İnsanın fərd olması

b)

Obyektivlik faktoru

c)

Şüurluluq faktoru

d)

İntellekt

e)

Şəxsiyyət faktoru

129.

Qərb sosiologiyasında bu gün müasir sosial reallığı bu və ya digər dərəcədə izah edən “özürəferent sistemlər nəzəriyyəsi”nin müəllifi kimdir?

a)

P. Sorokin

b)

M. Veber

c)

N. Luman

d)

QZimmel

e)

E. Dürkheym

130.

Sosial gerçəklik dedikdə nə başa düşülür?

a)

Elm

b)

Bütün aləm

c)

Təbiət

d)

Cəmiyyət

e)

Sosial təsisatlar

131.

Aşağıdakılardan hansısı sosial idrakın subyektidir?

a)

Cəmiyyət

b)

İnsanların maraqları

c)

Qrup

d)

İnsan

e)

Sosial gerçəklik

132.

Sosial idrakın obyekti ilə bağlı çətinliklərin əsas səbəbi nədir?

a)

Təbiətin açılmamış sirləri

b)

Cəmiyyətin dərkini qeyri-mümkün olması

c)

İnsanların mədəni cəhətdən geri qalması

d)

cəmiyyətin çоxtərəfliliyi və müxtəlif keyfiyyətliliyi

e)

İctimai şüurun formaları

133.

“İkili həqiqət” konsepsiyasının müəllifini göstərin:

a)

al-Kindi

b)

İbn-Sina

c)

al-Farabi

d)

İbn Rüşd

e)

al-Qazali

134.

Şərq peripatetiklərinə görə ilk səbəbdən emanasiya prosesində ilk yaranan nədir?

a)

Hisslərdir

b)

İşıqdır

c)

Təbiətdir

d)

Əqldir

e)

Cəmiyyətdir

135.

Əbülhəsən Bahmanyar varlığı hansı növlərə bölürdü?

a)

canlı və cansız

b)

substansiya və substrata

c)

maddi və mənəvi

d)

maddi və ideal

e)

vacib və mümkün

136.

Orta əsr filosoflarına görə insanda ağıl və iradə nəyə xidmət edir?

a)

Dünyanı dərk etməyə

b)

Elmin inkişafına

c)

Təbiətə uyğunlaşmaya

d)

Cəmiyyətə inteqrasiyaya olunmağa

e)

İnsan azadlığına

137.

Aşağıdakılardan hansı fatalizmi səciyyələndirir?

a)

Cadugya inam

b)

Dünyanın sonun inam

c)

Dialektika

d)

Alın yazısına inam

e)

Rasionalizm

138.

Dini dünyagörüşü üçün səciyyəvi olmayanı göstərin:

a)

Teosentrizm

b)

Esxatologiya

c)

Fatalizm

d)

Kosmosentrizm

e)

Kreasionizm

139.

Orta əsrlər fəlsəfəsi hansı ideyaların təməlini qoydu?

a)

Maarifçilik ideyalarının

b)

Naturfəlsəfi ideyaların

c)

Mexanizmin

d)

Humanizm ideyalarının

e)

Antroposentrizmin

140.

Aşağıdakılardan hansı “kilsə ataları” fəlsəfəsinin nümayəndəsidir?

a)

Akvinalı Foma

b)

Uilyam Okkam

c)

Kuzalı Nikolay

d)

Qriqori Nisski

e)

Duns Skott

141.

Aşağıdakılardan hansı dünyanın Allah tərəfindən heçdən yaradıldığını iddia etmir?

a)

Monoteizm

b)

Sxolastika

c)

Patristika

d)

Dualizm

e)

Kreasionizm

142.

Aşağıdakılardan hansı Orta əsrlər fəlsəfəsi üçün səciyyəvi deyil?

a)

Nominalizm

b)

Kreasionizm

c)

Fatalizm

d)

Rasionalizm

e)

Realizm

143.

Avqustin insanda nəyi kəşf etdi?

a)

etik rasionalizmi

b)

məntiqi təfəkkürü

c)

daxili “Mən”in mövcudluğunu

d)

harmoniya hissini

e)

qürur hissini

144.

Orta əsrlər fəlsəfəsində insanın mahiyyətini ifadə edən anlayışları göstərin

a)

hərəkət və inkişaf

b)

böyümə və çoxalma

c)

sükunət və harmoniya

d)

səbr və etiqad

e)

ağıl və iradə

145.

Xristianlığın Avropada yayılmasında hansı faktor önəmli rol oynadı?

a)

bütpərəstliyin ziddiyyətləri

b)

ilahiyyatçıların şəxsi nümunəsi

c)

xristianlığın bu dünyada insanlara xoş gün-güzəran vəd etməsi

d)

bu dinin yoxsulluğa qarşı mübarızəsi

e)

kilsədaxili təşkilatlanmanın yüksək səviyyəsi