Sự thay thế sự vật này bằng sự vật khác trong quá trình vận động và phát triển

Xóa bỏ hoàn toàn cái cũ, chấm dứt sự phát triển của sự vật

Là tiền đề, điều kiện cho sự phát triển liên tục, cho sự ra đời của cái mới thay thế cho cái cũ

Là sự kế thừa cái cũ

Phủ định biện chứng mang tính khách quan

Phủ định biện chứng mang tính kế thừa

Phủ định biện chứng là sự tự phủ định

Phủ định biện chứng là sự trải qua hai lần phủ định

Thủ tiêu các mặt đối lập

Kiềm chế các mặt đối lập không cho chúng bộc phát

Chuyển hóa các mặt đối lập

Giữ mặt đối lập này và gạt bỏ mặt đối lập khác

Thống nhất giữa các mặt đối lập

Đấu tranh giữa các mặt đối lập

Chuyển hóa giữa các mặt đối lập

Mâu thuẫn giữa các mặt đối lập

Những mặt khác nhau đều coi là mặt đối lập

Mặt đối lập là những mặt có khuynh hướng biến đổi trái ngược nhau trong cùng một sự vật

Những mặt nằ m chung trong cùng một sự vật đều coi là mặt đối lập

Mọi sự vật, hiện tượng đều được hình thành bởi sự thống nhất của các mặt đối lập, không hề có sự bài trừ lẫn nhau

Độ là phạm trù triết học chỉ khoảng giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng có thể giảm biến đổi về chất

Độ là phạm trù triết học chỉ sự biến đổi về chất và lượng

Độ là giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng bất kỳ cũng làm biến đổi về chất

Độ thể hiện sự thống nhất giữa lượng và chất của sự vật, để chỉ khoảng giới hạn trong đó sự thay đổi về lượng của sự vật chưa làm thay đổi căn bản về chất của sự vật ấy

Giảng dạy triết học trên lớp

Viết nhật ký cá nhân không chia sẻ với ai

Trình diễn nhạc giao hưởng trước đám đông

Nghiên cứu khoa học thực nghiệm trong phòng thí nghiệm

Là điểm khởi đầu của nhận thức và là tiêu chuẩn của chân lý

Là đích đến của nhận thức

Là cơ sở, động lực, mục đích của nhận thức và là tiêu chuẩn của chân lý

Tồn tại song hành, hỗ trợ quá trình nhận thức

Sự thay thế cái cũ bằng cái mới

Phủ định làm cho sự vật vận động thụt lùi, đi xuống, tan rã, nó không tạo điều kiện cho sự phát triển

Sự phủ định có kế thừa và tạo điều kiện cho phát triển

Tất cả các câu đều sai

Mối liên hệ chỉ diễn ra giữa các sự vật hiện tượng với nhau còn trong bản thân sự vật hiện tượng không có sự liên hệ

Mối liên hệ của sự vật hiện tượng chỉ do ý chí con người tạo ra còn bản thân sự vật hiện tượng không có sự liên hệ

Mối liên hệ của sự vật hiện tượng không chỉ diễn ra giữa các sự vật hiện tượng mà còn diễn ra ngay trong sự vật hiện tượng

Tất cả các câu đều sai

Là sự tác động lẫn nhau, chi phối chuyển hóa lẫn nhau một cách khách quan, phổ biến, nhiều vẻ giữa các mặt, quá trình của sự vật, hiện tượng hoặc giữa các sự vật, hiện tượng

Là sự phụ thuộc vào ý thức con người, không mang tính khách quan

Chỉ là mối quan hệ bên ngoài giữa các sự vật, hiện tượng

Là hiện tượng ngẫu nhiên, không có tính quy luật

Cấu trúc của sự vật

Tổng số các thuộc tính

Các thuộc tính sự vật thuộc tính.

Sự thống nhất hữu cơ các thuộc tính

Phủ định có tính kế thừa sự phát triển.

Phủ định là chấm dứt

Phủ định đồng thời là khẳng định.

Phủ định có tính khách quan, phổ biến.

Quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập.

Quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại.

Quy luật phủ định của phủ định.

Quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ của lực lượng sản xuất.

Đấu tranh của các mặt đối lập để giải quyết mâu thuẫn

Sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại.

Quá trình phủ định cái cũ và sự ra đời của cái mới.

Sự thay đổi về chất dẫn đến thay đổi về lượng

Quy luật thống nhất và đấu tranh các mặt đối lập

Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật chuyển hoá từ sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại.

Quy luật mâu thuẫn

Không vận dụng quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Không vận dụng quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại.

Không vận dụng đúng quy luật phủ định của phủ định

Không vận dụng đúng quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.

Nội dung mối quan hệ giữa vật chất và ý thức.

Nội dung các nguyên lý của phép biện chứng duy vật

Nội dung các quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật

Nội dung các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật

Vật chất quyết định ý thức

Ý thức có tính độc lập tương đối và có sự tác động trở lại vật chất

Vật chất luôn vận động, biến đổi

Vật chất luôn phát triển không ngừng

Sự phân biệt giữa chất và lượng chỉ là tương đối

Mọi sự vật hiện tượng đều là sự thống nhất giữa chất và lượng

Sự thay đổi về Lượng của sự vật có ảnh hưởng đến sự thay đổi về Chất của nó và ngược lại, sự thay đổi về chất của sự vật cũng thay đổi về lượng tương ứng

Sự thay đổi về lượng và sự thay đổi về chất của sự vật là độc lập tương đối, không quan hệ tác động đến nhau.

Tả khuynh.

Hữu khuynh.

Vừa tả khuynh vừa hữu khuynh.

Không tả khuynh, không hữu khuynh.

Tả khuynh.

Hữu khuynh.

Vừa tả khuynh vừa hữu khuynh.

Không tả khuynh, không hữu khuynh.

Mặt đối lập là những mặt có khuynh hướng biến đổi trái ngược nhau trong cùng một sự vật.

Những mặt khác nhau đều coi là mặt đối lập.

Những mặt nằm chung trong cùng một sự vật đều coi là mặt đối lập.

Mọi sự vật, hiện tượng đều được hình thành bởi sự thống nhất của các mặt đối lập, không hề có sự bài trừ lẫn nhau.

Chủ nghĩa duy vật chất phác XVII-XVIII

Chủ nghĩa duy vật thế kỷ

Chủ nghĩa duy tâm.

Chủ nghĩa duy vật biện chứng.

Chủ nghĩa duy tâm khách quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Chủ nghĩa duy tâm chủ quan.

Chủ nghĩa duy vật chất phác.

Phán đoán, khái niệm, suy luận

Cảm giác, tri giác và biểu tượng

Khái niệm, phán đoán, suy luận.

Tri giác, biểu tượng, khái niệm.

Biểu tượng

Khái niệm.

Cảm giác.

Tri giác.

Khái niệm

Biểu tượng

Phán đoán.

Tri giác.

C. Mác

V.I. Lênin.

F. Ăngghen.

F. Hêghen.

tổng hợp, bên trong

tổng thể, bên ngoài

cơ bản, bên ngoài

riêng lẻ, bề ngoài

gián tiếp, trừu tượng

gián tiếp, tự phát

tự giác, trừu tượng

tự phát, trực tiếp

(1) tích cực, tự giác, (2) lý luận

(1) tích cực, tự giác, (2) thực tiễn

(1) tích cực, tự giác, (2) khoa học

(1) tích cực, tự giác, (2) tư duy

Sự biến đổi về chất là kết quả sự biến đổi về lượng của sự vật.

Chất biến đổi trước khi có sự biến đổi của lượng.

Chất không có tác động gì đến sự thay đổi của lượng.

Không phải sự biến đổi về chất nào cũng là kết quả của sự biến đổi về lượng.

Mâu thuẫn là khách quan, khi nghiên cứu sự vật hiện tượng phải nghiên cứu về mâu thuẫn của nó.

Sự vật khác nhau, mâu thuẫn khác nhau, nên phải có biện pháp phù hợp để giải quyết từng mâu thuẫn.

Phải giải quyết mâu thuẫn bằng phương pháp đấu tranh chứ không dung hòa.

Mâu thuẫn phụ thuộc vào cảm nhận của con người nên phải tìm cách nhận thức nó.

Mặt đối lập là những mặt có đặc điểm trái ngược nhau.

Mặt đối lập tồn tại khách quan trong các sự vật.

Mặt đối lập không nhất thiết phải gắn liền với sự vật.

Mặt đối lập là vốn có của sự vật, hiện tượng.

Luôn dung hòa các mặt đối lập để tránh mâu thuẫn trong mọi lĩnh vực.

Phát hiện, phân tích và xử lý mâu thuẫn một cách chủ động và đúng quy luật.

Coi mọi sự phát triển đều do yếu tố chủ quan của con người quyết định.

Tránh mâu thuẫn bằng cách giữ nguyên trạng thái cân bằng trong xã hội.

Mâu thuẫn chỉ xuất hiện trong xã hội có giai cấp, không tồn tại trong tự nhiên.

Mâu thuẫn là nguồn gốc của mọi sự vận động và phát triển trong tự nhiên và xã hội.

sản xuất ra của cải vật chất, tinh thần và văn hóa.

sản xuất ra văn hóa, con người và đời sống tinh thần.

sản xuất ra của cải vật chất, đời sống tinh thần và nghệ thuật.

sản xuất ra của cải vật chất, tinh thần và con người.

Người lao động.

Phương tiện lao động.

Công cụ lao động.

Tư liệu lao động.

Quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất.

Quan hệ tổ chức, quản lý quá trình sản xuất.

Quan hệ phân phối sản phẩm.

Quan hệ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất.

Kiến trúc thượng tầng chịu sự quyết định hoàn toàn của cơ sở hạ tầng.

Kiến trúc thượng tầng luôn có tác động tích cực đối với cơ sở hạ tầng.

Kiến trúc thượng tầng thường xuyên có tác động trở lại cơ sở hạ tầng của xã hội.

Kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng.

sự vận dụng đúng đắn quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ của lực lượng sản xuất.

nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế thế giới.

nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

nhằm phát triển quan hệ sản xuất.

toàn bộ những quan hệ sản xuất tạo thành cơ cấu kinh tế của một hình thái kinh tế - xã hội nhất định.

toàn bộ những điều kiện vật chất, những phương tiện vật chất tạo thành cơ sở vật chất – kỹ thuật của xã hội.

toàn bộ những điều kiện vật chất, những phương tiện vật chất và những con người sử dụng nó để tiến hành các hoạt động xã hội.

toàn bộ những vấn đề về chính trị.

quan hệ giữa đời sống vật chất và đời sống tinh thần của xã hội.

quan hệ giữa kinh tế và chính trị.

quan hệ giữa vật chất và tinh thần.

quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội.

quá trình lịch sử - tự nhiên.

quá trình lịch sử hướng theo ý chí của giai cấp cầm quyền.

quá trình lịch sử hướng theo ý chí của Đảng cầm quyền.

quá trình sản xuất hàng hoá.

cho xã hội Cộng sản nguyên thủy.

cho một xã hội cụ thể.

cho xã hội Tư bản chủ nghĩa.

cho xã hội Cộng sản chủ nghĩa.

Mọi yếu tố của kiến trúc thượng tầng tầng sẽ thay đổi theo ngay.

Nhà nước, tôn giáo, đạo đức thay đổi theo ngay.

Tôn giáo, nghệ thuật, triết học thay đổi theo ngay.

Không phải mọi yếu tố của kiến trúc thượng tầng sẽ thay đổi ngay sau khi cơ sở hạ tầng thay đổi.

Công cụ lao động.

Lực lượng sản xuất

Người lao động.

Tư liệu sản xuất.

Người lao động và tư liệu sản xuất

Người lao động và công cụ lao động

Người lao động và tư liệu lao động

Người lao động và đối tượng lao động

Cơ sở hạ tầng.

Quan hệ sản xuất.

Kiến trúc thượng tầng.

Lực lượng sản xuất.

Phương tiện lao động.

Công cụ lao động.

Đối tượng lao động.

Sản phẩm của lao động.

Lực lượng sản xuất

Quan hệ sản xuất.

Phương thức sản xuất.

Sản xuất vật chất

Mối quan hệ giữa con người với đối tượng lao động.

Mối quan hệ giữa con người với công cụ lao động

Mối quan hệ giữa con người với tư liệu sản xuất

Mối quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất.

Sự phong phú của đối tượng lao động.

Thể chế chính trị.

Trình độ của lực lượng sản xuất.

Trình độ của người lao động.

Vì mọi tư tưởng tiến bộ đều do nhà nước ban hành nhằm kiểm soát xã hội

Vì đấu tranh tư tưởng là nơi các giai cấp thể hiện quyền lực bằng bạo lực vũ trang

Vì tư tưởng của mỗi giai cấp phản ánh lợi ích kinh tế – chính trị của giai cấp đó

Vì đấu tranh tư tưởng là hoạt động thuộc kiến trúc thượng tầng nên không mang tính giai cấp

Tính giai cấp thể hiện ở chỗ mỗi giai cấp đều có hệ tư tưởng phản ánh lợi ích của mình

Trong xã hội có giai cấp, mọi hình thái ý thức xã hội đều mang nội dung giai cấp

Ý thức xã hội có thể được các giai cấp sử dụng như một công cụ để đấu tranh tư tưởng

Mọi tư tưởng, kể cả khoa học và nghệ thuật, đều hoàn toàn phụ thuộc vào giai cấp thống trị

sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội cũng giống như sự phát triển của tự nhiên không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người.

sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội tuân theo các quy luật khách quan của xã hội.

sự phát triển của hình thái kinh tế - xã hội ngoài tuân theo các quy luật chung còn bị chi phối bởi điều kiện lịch sử cụ thể của mỗi quốc gia dân tộc.

sự phát triển các hình thái kinh tế - xã hội tuân theo các quy luật chung.

Bản chất con người là do “thiên mệnh”.

Bản chất con người là sự tha hoá của “ý niệm tuyệt đối”.

Bản chất con người mang tính tự nhiên.

Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hoà các mối quan hệ xã hội.

quần chúng nhân dân.

cá nhân lãnh tụ.

một bộ phận những người nắm giữ tư liệu sản xuất.

giai cấp thống trị trong xã hội.

Ưu tiên phát triển các ngành nghệ thuật để xây dựng con người toàn diện.

Lấy phát triển sản xuất làm cơ sở cho sự ổn định và phát triển các mặt xã hội khác.

Chú trọng yếu tố ý thức để tạo động lực tinh thần cho người lao động.

Tập trung giáo dục chính trị – tư tưởng cho đội ngũ cán bộ là yếu tố quyết định.

sự phát triển của lực lượng sản xuất.

sự phát triển của hoạt động nghiên cứu.

sự phát triển của các quan hệ quốc tế, hợp tác quốc tế.

không có phương án nào đúng.

tồn tại chủ quan, bị quy định bởi chế độ kinh tế.

tồn tại chủ quan, bị quy định bởi chế độ chính trị xã hội.

tồn tại chủ quan, bị quy định bởi chế độ văn hoá.

tồn tại khách quan, độc lập với ý thức và không phụ thuộc vào ý thức của con người.

Quy luật đấu tranh giai cấp.

Quy luật cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng.

Quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.

Quy luật tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội.

Vì ý thức xã hội chi huy mọi hoạt động của xã hội.

Ý thức xã hội là sự phản ánh tồn tại xã hội một cách sinh động thông qua hoạt động thực tiễn của con người.

Ý thức xã hội thể hiện hiệu quả tích cực năng động qua các hoạt động của con người.

Ý thức khoa học phát triển mạnh, giữ vai trò lực lượng sản xuất trực tiếp trong nhiều ngành kinh tế.

Các chính đảng.

Nhà nước.

Các đoàn thể chính trị – xã hội.

Giáo hội.

hình thái kinh tế - xã hội.

phương thức sản xuất.

cơ sở hạ tầng.

kiến trúc thượng tầng.

người lao động.

tư liệu sản xuất.

đối tượng lao động.

công cụ lao động.

vai trò quyết định thuộc về lực lượng sản xuất hay quan hệ sản xuất là tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể.

quan hệ sản xuất quyết định lực lượng sản xuất.

không cái nào quyết định cái nào.

lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất và quan hệ sản xuất tác động trở lại lực lượng sản xuất.

hoạt động

cách thức

quá trình

hình thức

con người với con người

con người với tự nhiên

công cụ lao động với đối tượng lao động

con người với công cụ lao động

con người với con người

con người với tự nhiên

công cụ lao động với đối tượng lao động

con người với công cụ lao động

Đấu tranh giai cấp.

Cách mạng xã hội.

Sự điều hoà giai cấp.

Cách mạng.

Lực lượng sản xuất.

Quan hệ sản xuất.

Quan hệ sở hữu.

Công cụ lao động.

Lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, kiến trúc thượng tầng.

Tồn tại xã hội, ý thức xã hội, cơ sở hạ tầng.

Cơ sở hạ tầng, kiến trúc thượng tầng, tồn tại xã hội.

Lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, tồn tại xã hội.

Cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng.

Vai trò quyết định thuộc về kiến trúc thượng tầng hay cơ sở hạ tầng là tuỳ thuộc vào thời đại khác nhau.

Kiến trúc thượng tầng quyết định cơ sở hạ tầng.

Không cái nào quyết định cái nào.

đảng phái, nhà nước xây dựng trên quan hệ sản xuất nhất định.

toàn bộ những quan điểm chính trị, pháp quyền, triết học, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật…

những thiết chế xã hội như nhà nước, đảng phái, giáo hội, các đoàn thể xã hội…

Toàn bộ những quan điểm chính trị, pháp quyền, triết học, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật, những thiết chế xã hội tương ứng như nhà nước, đảng phái, giáo hội, các đoàn thể

Con người có tính cảm và năng lực thích nghi cao hơn động vật

Con người có khả năng sống tập thể và nuôi dưỡng thế hệ sau

Con người biết chế tạo và sử dụng công cụ lao động, hoạt động có mục đích

Con người có bản năng sinh tồn phát triển hơn các loài khác

Vì thông qua hoạt động thực tiễn, con người cải biến thế giới và chính bản thân mình

Vì con người có khả năng nhận thức và lý giải các quy luật vận động của tự nhiên

Vì con người là sản phẩm hoàn hảo nhất của tiến hóa sinh học tự nhiên

Vì lịch sử chỉ là kết quả của tiến hóa khách quan không phụ thuộc vào ý chí con người

Mọi hiện tượng của kiến trúc thượng tầng đều do nguyên nhân sâu xa trong cơ cấu kinh tế

Cơ sở hạ tầng quy định sự hình thành của kiến trúc thượng tầng

Cơ sở hạ tầng thay đổi thì kiến trúc thượng tầng thay đổi theo

Mọi hiện tượng của kiến trúc thượng tầng đều do nguyên nhân từ sự thay đổi của nhà nước

Con người là sản phẩm của lịch sử, luôn chịu tác động của lịch sử

Con người vừa là chủ thể của lịch sử, vừa là sản phẩm của lịch sử

Con người sáng tạo ra lịch sử theo mong muốn chủ quan của mình

Con người vừa là sản phẩm của lịch sử, vừa là bộ phận của lịch sử

Quan điểm nhấn văn sâu sắc, khẳng định vai trò tự do cá nhân trong lịch sử

Quan điểm duy vật biện chứng về tính cá nhân trong điều kiện khách quan

Chủ nghĩa duy vật biện chứng nhìn nhận con người như sản phẩm văn hóa cá nhân

Quan điểm phi Mác xít, tuyệt đối hóa cái tôi, xem nhẹ yếu tố xã hội – lịch sử

Phải giữ vững quan hệ sản xuất hiện có để bảo đảm ổn định xã hội

Cải cách quan hệ sản xuất kịp thời, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Luôn phát triển quan hệ sản xuất trước để dẫn dắt lực lượng sản xuất đi theo

Tập trung thay đổi kiến trúc thượng tầng để thúc đẩy sản xuất phát triển

Cần đổi mới kiến trúc thượng tầng ngay cả khi cơ sở hạ tầng chưa có biến đổi rõ nét

Có thể giữ nguyên kiến trúc thượng tầng để ổn định lâu dài nếu kinh tế phát triển

Ưu tiên phát triển các lĩnh vực tinh thần để điều chỉnh nền tảng kinh tế xã hội

Phát triển kinh tế phải đồng bộ với cải cách tư tưởng, chính trị, pháp luật

Là sự “phát triển rút ngắn” và “bỏ qua” việc xác lập địa vị thống trị của quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa

Là “bỏ qua” sự phát triển lực lượng sản xuất

Là sự phát triển tuần tự

Là bỏ qua cơ sở hạ tầng

Mọi chính sách văn hóa phải ưu tiên tuyệt đối cho các giá trị truyền thống

Chính sách xã hội chỉ nên tập trung vào thay đổi tư tưởng, nhận thức cộng đồng

Để đổi mới ý thức xã hội, cần xuất phát từ việc thay đổi điều kiện vật chất và kinh tế

Có thể phát triển tư tưởng xã hội một cách độc lập mà không cần thay đổi cơ sở kinh tế

Vai trò quyết định của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất

Vai trò quyết định của lực lượng sản xuất đối với quan hệ sản xuất

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tồn tại độc lập

Quan hệ sản xuất tác động trở lại lực lượng sản xuất

Phát triển con người phải đặt trong mối quan hệ xã hội và điều kiện lịch sử – cụ thể

Phát triển con người phải gắn liền với việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống

Phát triển con người là quá trình nâng cao nhận thức cá nhân, tách biệt xã hội

Phát triển con người cần tập trung vào thể chất và năng lực cá nhân

Muốn thay đổi xã hội, cần cải cách các thiết chế tinh thần trước tiên

Phát triển sản xuất vật chất là điều kiện nền tảng để thúc đẩy các lĩnh vực khác

Chỉ cần thay đổi tư tưởng là có thể làm biến đổi đời sống xã hội

Đời sống tinh thần và chính trị có thể thay đổi mà không cần cải thiện sản xuất

Phương diện sinh hoạt vật chất của xã hội

Phương diện sinh hoạt tinh thần của một giai cấp

Phương diện sinh hoạt tinh thần của đời sống xã hội, nảy sinh từ tồn tại xã hội và phản ánh tồn tại xã hội trong những giai đoạn nhất định

Những đặc trưng về tâm lý, tính cách của một cộng đồng dân tộc

Ý thức xã hội quyết định tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội tác động trở lại ý thức xã hội

Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội, ý thức xã hội độc lập tương đối đối với tồn tại xã hội và tác động trở lại tồn tại xã hội

Cả 3 phương án trên đều sai

Ý thức xã hội hoàn toàn phụ thuộc một cách thụ động vào tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

Khi tồn tại xã hội thay đổi thì toàn bộ các yếu tố cấu thành ý thức xã hội sẽ biến đổi ngay ứng với tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội có vai trò quyết định đối với các hình thái ý thức xã hội một cách đơn giản, trực tiếp, không qua các khâu trung gian

Lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, kiến trúc thượng tầng

Tồn tại xã hội, ý thức xã hội, cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng, kiến trúc thượng tầng, tồn tại xã hội

Lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, tồn tại xã hội

Cộng sản nguyên thủy - Chiếm hữu nô lệ - Phong kiến - Tư bản chủ nghĩa - XHCN

Cộng sản nguyên thủy - Phong kiến - Tư bản chủ nghĩa - XHCN - Cộng sản chủ nghĩa.

Cộng sản nguyên thủy - Chiếm hữu nô lệ - Phong kiến - Tư bản chủ nghĩa - Cộng sản chủ nghĩa.

Chiếm hữu nô lệ - Phong kiến - Tư bản chủ nghĩa - XHCN - Cộng sản chủ nghĩa.

Bỏ qua toàn bộ hệ thống kinh tế tư bản chủ nghĩa.

Bỏ qua sự thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa.

Bỏ qua lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa.

Bỏ qua các giai đoạn phát triển tuần tự như các nước tư bản chủ nghĩa Tây Âu.

Phát triển kinh tế – sản xuất làm nền tảng cho nâng cao đời sống vật chất và tinh thần

Nâng cao năng lực cảm xúc và giáo dục tư duy trừu tượng cho cá nhân

Thúc đẩy tư tưởng cá nhân hóa để giải phóng năng lực sáng tạo cá nhân

Đẩy mạnh hoạt động tôn giáo – tín ngưỡng để củng cố giá trị đạo đức truyền thống

Ưu tiên mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục

Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thể chế chính trị – pháp luật

Phát triển lực lượng sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế

Tăng cường đổi mới tư tưởng, đạo đức và lối sống trong xã hội

Vì nó giúp con người hiểu rõ hơn về bản thân và môi trường sống

Vì nó sản sinh ra các giá trị tinh thần đầu tiên của loài người

Vì nó quyết định sự tồn tại, phát triển và các mối quan hệ xã hội của con người

Vì nó làm cho con người trở thành một thực thể sinh học tiến hóa cao hơn

Tập trung phát triển đời sống tinh thần là bước đi cần thiết và cấp bách nhất

Chỉ cần thay đổi phương thức quản lý là có thể thúc đẩy tiến bộ xã hội

Phải phát triển sản xuất vật chất trước để làm cơ sở cho các lĩnh vực khác phát triển

Nâng cao giáo dục tư tưởng chính trị sẽ tự động kéo theo sự phát triển kinh tế

Lực lượng sản xuất

Cơ sở hạ tầng

Quan hệ sản xuất

Kiến trúc thượng tầng

Ý thức xã hội là sản phẩm phản ánh tồn tại xã hội trong lịch sử cụ thể

Ý thức xã hội luôn đi trước và quyết định sự thay đổi của tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội là cơ sở khách quan hình thành nên ý thức xã hội

Ý thức xã hội có thể tác động trở lại tồn tại xã hội theo hai chiều hướng

Không phải ý thức quyết định đời sống mà chính đời sống quyết định ý thức

Không phải đời sống quyết định ý thức mà chính ý thức quyết định đời sống.

Đời sống không quyết định ý thức, mà ý thức cũng không quyết định đời sống

Đời sống và ý thức tồn tại độc lập với nhau.

Những tư tưởng khoa học tiến tiến có thể vượt trước sự phát triển của tồn tại xã hội nên có thể thoát ly tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội thay đổi nhưng có một số bộ phận của ý thức xã hội chưa thay đổi ngay cùng với tồn tại xã hội.

Các hình thái ý thức xã hội trong sự phát triển không thể tác động qua lại lẫn nhau.

Trong xã hội có giai cấp, tính chất kế thừa của ý thức xã hội không gắn liền với tính giai cấp của nó.

Ý thức chính trị, ý thức pháp quyền, ý thức đạo đức, ý thức văn hóa, ý thức tôn giáo, ý thức khoa học, ý thức triết học.

Ý thức chính trị, ý thức pháp quyền, ý thức đạo đức, ý thức thẩm mỹ, ý thức tôn giáo, ý thức khoa học.

Ý thức chính trị, ý thức pháp quyền, ý thức đạo đức, ý thức dân tộc, ý thức tôn giáo, ý thức khoa học, ý thức triết học.

Ý thức chính trị, ý thức pháp quyền, ý thức văn hóa, ý thức môi trường, ý thức tôn giáo, ý thức khoa học, ý thức triết học.

Chỉ ra bản chất con người là chủ thể sáng tạo ra lịch sử.

Chỉ ra hai mặt cơ bản tạo thành bản chất con người là cái sinh học và cái xã hội.

Chỉ ra vai trò của các quan hệ xã hội trong việc hình thành bản chất con người.

Chỉ ra bản chất con người là kết quả của sự tiến hóa lâu dài của giới tự nhiên.

KTTT nào cũng có chức năng bảo vệ, duy trì, củng cố CSHT đã sinh ra nó.

KTTT phù hợp với CSHT sẽ cản trở sự phát triển của CSHT.

KTTT không phù hợp với CSHT sẽ thúc đẩy sự phát triển của CSHT.

KTTT luôn một chiều chịu sự quyết định của CSHT.

Do sự không đồng đều về trình độ của LLSX.

Do có nhiều mặt của QHSX.

Do CSHT thường xuyên thay đổi.

Do sự phù hợp của CSHT với KTTT.

quan hệ sản xuất, quan hệ phân phối, quan hệ sở hữu.

lực lượng sản xuất, người lao động, tư liệu sản xuất.

phương thức sản xuất, lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất.

phương thức sản xuất, quan hệ sản xuất, tư liệu sản xuất.

Các chính đảng

Nhà nước

Các đoàn thể chính trị - xã hội

Giáo hội

Cơ sở hạ tầng thay đổi kéo theo sự thay đổi của kiến trúc thượng tầng.

Khi cơ sở hạ tầng thay đổi, ngay lập tức mọi bộ phận của kiến trúc thượng tầng thay đổi.

Kiến trúc thượng tầng có tính độc lập tương đối so với cơ sở hạ tầng.

Những tư tưởng khoa học tiến tiến có thể vượt trước sự phát triển của tồn tại xã hội nên có thể thoát ly tồn tại xã hội

Tồn tại xã hội thay đổi nhưng có một số bộ phận của ý thức xã hội chưa thay đổi ngay cùng với tồn tại xã hội

Các hình thái ý thức xã hội trong sự phát triển không thể tác động qua lại lẫn nhau

Trong xã hội có giai cấp, tính chất kế thừa của ý thức xã hội không gắn liền với tính giai cấp của nó

Ý thức chính trị, ý thức pháp quyền, ý thức đạo đức, ý thức văn hóa, ý thức tôn giáo, ý thức khoa học, ý thức triết học

Ý thức chính trị, ý thức pháp quyền, ý thức đạo đức, ý thức thẩm mỹ, ý thức tôn giáo, ý thức khoa học, ý thức triết học

Ý thức chính trị, ý thức pháp quyền, ý thức đạo đức, ý thức dân tộc, ý thức tôn giáo, ý thức khoa học, ý thức triết học

Ý thức chính trị, ý thức pháp quyền, ý thức văn hóa, ý thức môi trường, ý thức tôn giáo, ý thức khoa học, ý thức triết học

Đối tượng chinh phục của con người

Đối tượng cải tạo của con người

Thân thể vô cơ của con người

Đối tượng vô cơ của con người

tính vật chất, tổng hòa

tính vật chất, tổng hợp

tính hiện thực, tổng số

tính hiện thực, tổng hòa

Chỉ ra bản chất con người là chủ thể sáng tạo ra lịch sử

Chỉ ra hai mặt cơ bản tạo thành bản chất con người là cái sinh học và cái xã hội

Chỉ ra vai trò của các quan hệ xã hội trong việc hình thành bản chất con người

Chỉ ra bản chất con người là kết quả của sự tiến hóa lâu dài của giới tự nhiên

QHSX thống trị, QHSX tàn dư, QHSX mới

QHSX mới, QHSX tàn dư, QHSX mầm mống

QHSX thống trị, QHSX xã hội chủ nghĩa, QHSX mới

QHSX tàn dư, QHSX lệ thuộc, QHSXTT

QHSX thống trị

QHSX tàn dư

QHSX XHCN

QHSX mới

CSHT thay đổi kéo theo sự thay đổi của Kiến trúc thượng tầng

Trong xã hội có giai cấp, CSHT mang tính giai cấp thì KTTT cũng mang tính giai cấp

KTTT nào cũng được hình thành trên một CSHT tương ứng

Các yếu tố của KTTT đều trực tiếp hình thành từ CSHT

Đấu tranh giữa các dân tộc

Sự phát triển của sản xuất vật chất

Hoạt động chính trị của nhà nước

Đổi mới trong giáo dục và văn hóa

Hoạt động trao đổi hàng hóa nhằm mở rộng thị trường tiêu dùng

Quá trình tạo ra sản phẩm tinh thần nhằm phục vụ đời sống xã hội

Hoạt động tạo ra của cải vật chất phục vụ nhu cầu tồn tại và phát triển

Hoạt động tổ chức sản xuất do nhà nước thực hiện theo kế hoạch

Là yếu tố chính tạo ra các hình thức tín ngưỡng và niềm tin xã hội

Là nguồn gốc trực tiếp của các tư tưởng và giá trị truyền thống

Là cơ sở tồn tại và là động lực chủ yếu của sự phát triển xã hội

Là công cụ của giai cấp thống trị trong xã hội có giai cấp phân hóa

Vì nó sản xuất ra nhiều tư tưởng làm thay đổi nhận thức con người

Vì nó tạo ra sự phân công lao động giữa các tầng lớp trong xã hội

Vì nó hình thành nên các thiết chế nhà nước mang tính bắt buộc

Vì nó tạo ra của cải vật chất để duy trì và phát triển xã hội loài người

Vì nó sản sinh ra ngôn ngữ, tôn giáo và phong tục tập quán của xã hội

Vì nó tạo điều kiện cho nhà nước thiết lập quyền lực chính trị vững chắc

Vì nó quyết định các lĩnh vực đời sống khác như chính trị, pháp luật, đạo đức

Vì nó làm thay đổi hoàn toàn lối sống và quan hệ xã hội giữa con người

Hệ thống thiết chế văn hóa và các mối quan hệ tinh thần trong xã hội

Mối quan hệ giữa các giai cấp trong hệ thống chính trị đa dạng hiện nay

Sự thống nhất giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong xã hội

Cách thức mà nhà nước tổ chức việc điều hành nền kinh tế quốc dân

Hai yếu tố độc lập, không ảnh hưởng đến nhau trong phát triển xã hội

Hai yếu tố đối lập nhau và không thể cùng tồn tại lâu dài trong lịch sử

Hai mặt gắn bó biện chứng, trong đó LLSX giữ vai trò quyết định cuối cùng

Hai yếu tố thuộc kiến trúc thượng tầng và tác động gián tiếp đến nhau

Khi QHSX không còn tồn tại trong bất kỳ hình thức nào của xã hội

Khi QHSX lạc hậu, không còn phù hợp với trình độ phát triển của LLSX

Khi QHSX phát triển nhanh hơn các yếu tố của lực lượng sản xuất

Khi QHSX gắn liền với các yếu tố của kiến trúc thượng tầng xã hội

Xã hội chuyển sang trạng thái thái phân chia giai cấp một cách tự nhiên

Nhà nước sẽ điều chỉnh QHSX bằng các công cụ pháp lý cưỡng chế

Cách mạng xã hội có thể xảy ra để thiết lập QHSX phù hợp hơn

Tư tưởng xã hội tự phát sẽ thay thế QHSX lạc hậu bằng hình thức mới

Mối quan hệ cạnh tranh để xác lập địa vị trong hệ thống sản xuất

Mối quan hệ thống nhất trong mâu thuẫn, vận động và phát triển

Mối quan hệ phản ánh hoạt động của nhà nước và các tổ chức xã hội

Mối quan hệ ngẫu nhiên, phụ thuộc vào yếu tố chính trị từng giai đoạn

Là yếu tố giữ vai trò chỉ phối và quyết định đối với năng suất lao động

Là hình thức xã hội của quá trình sản xuất, phản ánh quan hệ giữa người với người

Là yếu tố kỹ thuật phản ánh sự phát triển của các công cụ sản xuất

Là cơ sở vật chất phục vụ cho kiến trúc thượng tầng chính trị

Đấu tranh tư tưởng trong lĩnh vực chính trị – xã hội của thời đại

Hình thái kinh tế - xã hội và sự vận động phát triển của xã hội loài người

Kiến trúc thượng tầng và cơ sở hạ tầng trong đời sống tinh thần con người

Biện chứng duy tâm và sự tự vận động của ý thức xã hội hiện đại

KTTT sẽ biến mất hoàn toàn để nhường chỗ cho hệ thống mới xuất hiện

KTTT ngay lập tức thay đổi theo yêu cầu của cơ sở hạ tầng mới

KTTT sớm hay muộn cũng phải biến đổi để phù hợp với CSHT mới

KTTT vẫn giữ nguyên nếu được nhà nước bảo vệ và duy trì bằng pháp luật

Luôn phản ánh chính xác trình độ sản xuất và kỹ thuật hiện có của xã hội

Tồn tại độc lập hoàn toàn với cơ sở hạ tầng trong xã hội giai cấp

Mang tính giai cấp, phục vụ lợi ích của giai cấp thống trị tương ứng

Luôn có sự ổn định cao hơn so với cơ sở hạ tầng trong quá trình phát triển

Tác động từ các quốc gia khác trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay

Biến đổi trong nhận thức và tư duy đạo đức của từng cá nhân trong xã hội

Sự thay đổi của cơ sở hạ tầng – đặc biệt là quan hệ sản xuất trong xã hội

Ý chí chủ quan của các giai cấp tiến bộ và hệ thống tư tưởng cấp tiến

Quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất

Hình thức nhà nước và hệ thống pháp luật

Lực lượng sản xuất và tri thức khoa học

Phân công lao động trong sản xuất

Mỗi cơ sở hạ tầng tương ứng với một kiến trúc thượng tầng nhất định

Kiến trúc thượng tầng chỉ phản ánh đời sống tinh thần chứ không có vai trò chính trị

Kiến trúc thượng tầng có thể tác động trở lại cơ sở hạ tầng trong một số điều kiện

Khi cơ sở hạ tầng thay đổi căn bản, kiến trúc thượng tầng cũng sẽ biến đổi theo

Khi KTTT phù hợp với lợi ích của các giai cấp đang nắm quyền lãnh đạo

Khi KTTT được đổi mới nhanh hơn lực lượng sản xuất trong xã hội

Khi KTTT không còn phù hợp với cơ sở hạ tầng đã thay đổi căn bản

Khi KTTT phản ánh đầy đủ mọi yêu cầu khách quan của CSHT

Phản ánh khách quan toàn bộ nhu cầu phát triển kinh tế – kỹ thuật

Phục vụ lợi ích của giai cấp thống trị và duy trì địa vị của họ trong xã hội

Là hệ quả tất yếu của tiến bộ khoa học và sự phát triển của sản xuất

Luôn vận động nhanh hơn cơ sở hạ tầng do tính năng động về tư tưởng

hình thức phân công lao động giống nhau

kiến trúc thượng tầng và cơ sở hạ tầng phù hợp

chính thể chính trị mang tính phổ quát

lực lượng sản xuất ổn định lâu dài

Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập thay thế chế độ phong kiến

Các công cụ sản xuất như ruộng đất và máy móc được chia lại cho nhân dân

Nhà nước bắt đầu tổ chức sản xuất nông nghiệp theo hướng cơ giới hóa

Các doanh nghiệp tư nhân được khuyến khích mở rộng sản xuất hàng hóa

Lực lượng sản xuất phát triển quá nhanh, vượt quá mức kiểm soát

Nhà nước chưa kiểm soát được hoạt động của các doanh nghiệp FDI

Quan hệ sản xuất không phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất

Có sự tác động tiêu cực từ hệ thống giáo dục và tuyên truyền tư tưởng

Tổng thể các hoạt động sản xuất tinh thần và quan hệ giao tiếp xã hội của con người

Toàn bộ điều kiện sinh sống vật chất và các mối quan hệ vật chất trong xã hội

Hệ thống tư tưởng, giá trị và truyền thống văn hóa phản ánh đời sống xã hội

Tổng thể các điều kiện sinh hoạt chính trị và hệ thống thể chế xã hội

Ý thức xã hội luôn phản ánh chính xác điều kiện vật chất hiện có

Điều kiện sinh hoạt vật chất chi phối quá trình hình thành tư tưởng xã hội

Các yếu tố tinh thần trong xã hội tạo ra điều kiện sống cho con người

Con người không thể thay đổi ý thức nếu điều kiện vật chất không thay đổi

Ý thức xã hội thường có độ trễ nhất định so với tồn tại xã hội

Ý thức xã hội có thể vượt trước tồn tại xã hội trong một số trường hợp

Ý thức xã hội có thể tồn tại không cần đến điều kiện vật chất tương ứng

Ý thức xã hội chịu ảnh hưởng bởi truyền thống lịch sử và môi trường văn hóa

Tồn tại xã hội chưa theo kịp sự phát triển của tư tưởng tiến bộ

Ý thức xã hội tác động tiêu cực trở lại quá trình phát triển của xã hội

Các quan hệ sản xuất đã lạc hậu so với trình độ tư duy xã hội

Tồn tại xã hội đang bị quyết định bởi hệ tư tưởng phản động

Mỗi cơ sở hạ tầng tương ứng với một kiến trúc thượng tầng nhất định

Kiến trúc thượng tầng chỉ phản ánh tinh thần chứ không có vai trò chính trị

Kiến trúc thượng tầng tác động trở lại cơ sở hạ tầng trong một số điều kiện

Khi cơ sở hạ tầng thay đổi căn bản, kiến trúc thượng tầng cũng sẽ biến đổi theo

Vì tồn tại xã hội không quyết định được sự thống nhất trong tư tưởng

Vì ý thức xã hội mang tính độc lập hoàn toàn và không bị chi phối bởi kinh tế

Vì các giai cấp có lợi ích khác nhau và hình thành các hệ tư tưởng đối lập

Vì xã hội hiện đại cho phép tư do tuyệt đối trong phát triển tư duy cá nhân

Giúp con người tiếp thu kiến thức thông qua trải nghiệm trực tiếp hằng ngày

Là nền tảng để hình thành thói quen, phong tục, tập quán cộng đồng

Hệ thống hóa tri thức xã hội trên cơ sở logic và phương pháp khoa học

Hướng dẫn hành vi đạo đức dựa trên các

... gián tiếp, trừu tượng     

....gián tiếp, tự phát

... tự giác, trừu tượng

.... tự phát, trực tiếp