NEW
Font size
WorksheetsЖАҢА ЗАМАН І КОНТЕКСТ І КУИЗИЗЗ І 1-60
Total questions: 60
Worksheet time: 30mins
І. КОНТЕКСТ
Ы. Алтынсарин
Ыбырай (Ибраһим) Алтынсарин қазақтың ағартушылық тарихында және ұлттық мектебiнiң қалыптасуында өшпес iз қалдырды. Ол 1841 жылы қазiргi Қостанай облысының аумағында дүниеге келдi. Әкесiнен ерте айырылған ол атасының – белгiлi би және старшын Балқожа Жаңбыршиннiң қолында тәрбиеленедi. Ыбырай бала кезiнен бастап бiлiмге және өз бетiнше ізденуге бейiм екенiн байқатты. Көп оқыды, Ресей қоғамының бiлiмдi адамдарымен жиi араласып тұрды. Орынборда оқып жүрген кезiнде шығыстанушы ғалым В.В. Григорьевпен жақын танысып алды. Ол өзiнiң бай кiтапханасын Ыбырай Алтынсариннiң еркiн пайдалануына рұқсат еттi. Бiлiмге құштар жас бос уақытының бәрiн де сол кiтапханада өткiздi.
1. Ы. Алтынсариннің есімімен байланысты қандай оқиға болды:
Қазақ даласында алғашқы университеттің ашылуы
Көшпелі мал шаруашылығын ұйымдастыру реформасы
Қазақстанда қыз балаларға білім берудің басталуы
Ресей империясында қазақ тілінде газет шығаруы
2. Ы. Алтынсарин 1880 жылы патша үкіметінің жергілікті халыққа қысым жасайтын саясатын айыптаған газет:
«Оренбургский листок» басылымында
«Түркістан уаляты» газеті
«Дала уаляты» газеті
«Туркестанский листок» газеті
3. 1857 жылы Ыбырай Алтынсарин алтын медальмен бiтiрген мектеп:
Неплюев әскери училищесі
Орынбор шегара комиссиясы жанындағы мектеп
Санкт-Петербургтегі қазақ орыс училище
Омбы кадет корпусы
4. Ы.Алтынсаринге байланысты дұрыс дәйекті анықта:
I. «Орынбор ведомствосы қырғыздарының құда түсу мен үйлену тойы кезіндегі әдет-ғұрыптарының очеркінде» үйлену тойларына байланысты әдет-ғұрыптарды суреттеген
II. Уезд бастығының аға көмекшісі және уақытша уездiк судья мiндеттерiн қатар атқарды
III. 1860 жылы облыстық басқарма оған Ақмола қаласында қазақ балалары үшін бастауыш мектеп ашуды тапсырды
IV. 1875 жылы Торғай облысы мектептерінің инспекторы болып тағайындалды
I, III
II, IV
II, III
I, II
5. Ыбырай Алтынсариннің атқарған қызметі:
Педагог - ағартушы
Философ-аудармашы
Саясаткер
Әскери қызметкер
ІІ. КОНТЕКСТ
К. Қасымұлы
Кенесары Қасымұлы – қаһарман батыр, қолбасшы, дипломат, аса көрнектi тұлға, мемлекет қайраткерi. 1837 жылы Кенесары Қасымұлы жетекшілігімен көтерiлiс басталды. Ол Қазақстандағы iрi көтерiлiстердiң бiрi едi. Оған үш жүздiң қазақтары түгел қатысты. Кенесары тарих сахна- сында өзiнiң бабасы Абылай ханның iсiн жалғастырушы ретiнде көрінді. Сұлтан Кенесары 1802 жылы дүниеге келген. Ол Қасым сұлтанның баласы, Абылай ханның туған немересi едi. Көтерiлiстiң болашақ басшысы Кенесары бала кезiнен-ақ ат құлағында ойнаған, құралайды көзге атқан мерген болды. Ғажайып аңшылығымен, қара қылды қақ жарған әдiлдiгiмен, ерiк-жiгерi, қажымас қайратымен және жүрек жұтқан батылдығымен, қайтпас қайсар қаһармандығымен танылды. Оның бойын- да ұйымдастырушылық және әскери қолбасшылық таланты мол болатын.
6. Қырғыз Даласының Митридаты:
Кенесары Қасымұлы
Сырым Датұлы
Исатай Тайманұлы
Бөгенбай батыр
7. Кенесары Қасымұлы көтерілісі қамтыған аймақ:
Ұлы жүз
Орта жүз
Үш жүз
Кіші жүз
8. Кенесары Қасымұлыны қолдаған батырлар:
Бөгенбай, Сырым
Ұзақ, Жоламан
Кенжебай, Махамбет
Ағыбай, Иман, Бұқарбай
9. Кенесарыдан бөлініп кеткендер:
Ағыбай, Иман
Рүстем мен Сыпатай
Бұқарбай, Жоламан
Кенжебай, Махамбет
10. Кенесары малшылардан алған салық түрі:
Баж
Құшыр
Зекет
Түтін салығы
ІІI. КОНТЕКСТ
Абылай хан
ХVIII ғасырдағы Қазақ хандығы билеушiлерiнiң бiрi Абылай өзiн аса көрнектi мемлекет қайраткерiне тән қасиеттерiмен көрсете бiлдi. Абылай хан өзiнiң бүкiл ғұмырын қазақ мемлекеттiлiгiн нығайту мен халықтың бiрлiгiн қамтамасыз ету iсiне арнады. Абылай ханның өткен өмiр жолы оңай болған жоқ. Ол 1711 (кейбір деректерде 1713) жылы Түркiстан қаласында дүниеге келдi. Оның азан шақырып қойылған аты Әбiлмансұр болатын. Шыққан тегін жасырып, Сабалақ атанған. Сұлтан Абылай мұсылманша жақсы бiлiм алды. Ол Шығыстың жетi тiлiн бiлдi. Домбыраны жақсы тартты. Өзара бақталастық, алауыздық салдарынан болған соғыстар кезiнде жастайынан жетiм қалған едi. Он бес жасқа толған кезiнен бастап жоң ғар басқыншыларына қарсы соғысқа белсене қатысты.
11. Абылай хан дүние салған қала:
Сығанақ
Сарайшық
Ташкент
Түркістан
12. XVIII ғасырдың 70-жылдары Абылай хан қарсы жорық жасады:
Орыстарға
Қырғыздарға
Қалмақтарға
Қытайларға
13. Абылай хан Қытайдан сақтап калған аумақ:
Қазақстанның оңтүстігінде
Қазақстанның солтүстігінде
Қазақстанның шығысында
Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік-шығысы
14. Абылай хан шегерада тыныштық орнатқан ел:
Қытай
Ресей
Жоңғария
Қазақ халқының басқа рулары
15. Хронологиялық реттілікті анықтаңыз:
I. Шыңжаң шегара шебі құрылды
II. Қытаймен дипломатиялық келісім жасасты
III. 180 мың болатын Еділ қалмақтары Қытай шебіне көшуге әрекет жасады
IV. Қытайлар қазақтардың Тарбағатай және Іле өзені бойындағы қазақтардың ежелгіқоныстарын пайдалануға рұқсат етті
II, I, IV, III
I, II, III, IV
IV, I, III, II
I, IV, II, III
ІV. КОНТЕКСТ
1867-1868 жылдардағы реформа
1822 және 1824 жылдары жүргiзiлген реформалар ХIХ ғасырдың 60-жылдарына қарай бiрте-бiрте жарамсыз бола бастады. Ресей империясы Қазақстан жерін толық отарлап, әкімшілік жағынан бағындыруды ойластырды. Сондықтан да жаңа реформалар жүргiзудiң қажеттiлігi туындады. Өлкенiң өзiндiк ерекшелiктерiн зерттеу үшiн және оны басқару туралы ереженiң жобасын әзiрлеу мақсатымен «Дала комиссиясы» құрылды. Оның құрамына ресейлiк шенеунiктер мен офицерлер кiрдi. Жаңа ереженi жасауға қазақ ақсүйектерi қатыстырылмады. 1867 жылы II Александр «Сырдария мен Жетiсу облыстарын басқару туралы уақытша Ережеге» қол қойды. 1868 жылы «Торғай, Орал, Ақмола және Семей облыстарын басқару туралы уақытша Ереженiң» жобасын да бекiттi.
16. Орынбор генерал-губернаторлығына кірген облыс:
Торғай
Ақмола
Семей
Сырдария
17. Түркістан генерал-губернаторлығына кірген облыс:
Торғай
Жетісу
Ақмола
Семей
18. Түркістан генерал-губернаторлығының артықшылығы:
Қазақ даласында салық жинау жеңілдеді
Басқа елдермен қарым қатынас орната алды
Барлық жергілікті хандық биліктерді жойды
Қала тұрғындарының саны артты
19. Ауыл старшынын тағайындады:
Болыс
Генерал-губернатор
Уезд бастығы
Аға сұлтан
20. Дұрыс дәйекті анықта:
Генерал-Губернаторлықтар облыстарға бөлінді
Қала әкімшіліктері өз бетімен шешім қабылдай алды
Барлық жерлерде жаңа салықтар жойылды
Қазақ рулары өз жерлерін толық сақтап қалды
V. КОНТЕКСТ
Жаяу Мұса
ХIХ ғасырдың екiншi жартысындағы қазақ музыкасындағы әйгiлi тұлғалардың бiрi аса көр- нектi ақын, композитор Жаяу Мұса Байжанұлы (1835–1929) болды. Ол Баянауыл округiнiң Ақшоқы деген жерiнде дүниеге келген. Алғашқы са- уатын ауыл молдасынан ашып, кейiн Омбыда оқып бiлiм алған. Ол домбыра, скрипка және гармонь тартуды жастайынан үйрендi. Көрнектi орыс ақын- жазушыларының шығармаларымен таныс болды. Жаяу Мұса өзiнiң өлеңдерi мен әндерінде жергiлiктi болыстардың зорлық-зомбылықтарын, патша үкiметінiң отаршылдық саясатын батыл әшкереледi.
21. Жаяу Мұсаның «қырдағы қауіпті» адам атану себебі:
Ресейге толық бағынған
Сауда-саттықты бақылауды ұйымдастырған
Қазақ жерлерін жаулап алмақ болды
Отаршыл үкіметке қарсылығы үшін
22. Жаяу Мұса әндерін анықтаңыз:
Үш тоты, Сырымбет
Ақ сиса, Жанбота
Ләйлім шырақ, Айтбай
Балқадиша, Ақ сиса
23. Жаяу Мұса білім алған қаласы:
Ташкент
Томск
Омбы
Орал
24. ХІХ ғасырдағы әдебиет өкілдердінің жырларына арқау болған тақырып:
Көшпелі мал шаруашылығын дәріптеу
Ресей отаршылдығына қарсы
Қазақ даласының табиғаты мен сұлулығын сипаттау
Сауда-саттық пен қала өмірін насихаттау
25. ХIХ ғасырдың екiншi жартысындағы қазақ музыкасындағы әйгiлi тұлғалардың бiрi аса көрнектi ақын, композитор:
Жаяу Мұса Байжанұлы
Құрманғазы Сыздықұлы
Шәмші Қалдаяқов
Абай Құнанбайұлы
VI. КОНТЕКСТ
Кенесары Қасымұлы
ХIХ ғасырдың орта кезiндегi орыс зерттеушiлерiнiң бiрi Л.Мейер: «Кенесарыға көзсiз ерлiк тән едi», – деп жазды. Замандастарының сипаттауына қарағанда, ол ашаң жүздi, орта бойлы, жауырыны қақпақтай, нар тұлғалы болған. Аз сөйлеп, көп тыңдайтын, өзiн-өзi аса байсалды ұстай бiлетiн. Әңгiмелескен адамының пiкiрiне әрқашан мұқият назар аударатын. Қонақжай қасиетi ерекше күштi едi. Әкесiмен және ағаларымен бiрге жүрген кездерiнде олардан қолбасшылық тәжiрибесiн едәуiр үйренiп алған болатын
26. 1847 жылы соңғы шайқас өткен аумақ:
Жетісу
Тянь-Шань
Шу мен Іле
Шу мен Ыстықкөл
27. Көтеріліс қамтыған аумақ:
Бүкіл қазақ жері
Жетісу өңірімен шектелді
Кіші жүз аймағымен шектелді
Оңтүстік Сібірге ғана қатысты
28. Сәйкестендіру:
1) Көтерілістің бастауы А) 1844 жылы
2) Ақмола бекінісін өртеп жіберу В) 1837 жылы
3) Екатерина станциясына шабуыл жасау С) 1847 жылы
4) Қырғыз жеріне басып кірді D) 1838 жылы
1-A, 2-B, 3-C, 4-D
1-B, 2-D, 3-C, 4-A
1-B, 2-D, 3-A, 4-C
1-D, 2-C, 3-B, 4-A
29. 1844 жылы Жантөрин әскерлеріне шабуыл жасаған өзен бойы:
Тобыл
Ертіс
Іле
Сырдария
30. Ақмола бекінісіндегі көтерілістің нәтижесі:
Көтеріліс бейбіт түрде аяқталды
Жаулап алып, өртеп жібереді
Кенесары әскері жеңіледі
Ресей әскерлері бекіністі күшейтті
VІІ. КОНТЕКСТ
Сырым Датұлы
Көтерiлiстi халыққа кеңiнен танымал батыр Сырым Датұлы басқарды. Ол Кiшi жүздiң iшiндегi он екi ата Байұлы бiрлестiгiнiң Байбақты руынан шыққан iрi тұлға болатын. С. Датұлы өзiн шебер дипломат, әскери қолбасшы әрi көрнектi ұйымдастырушы ретiнде көрсете бiлдi. Көтерiлiсшiлердiң жетекшiсi әрi шешен, әрi би ретiнде өз даңқын асырған едi. Ас қан ақылдылығы мен тапқырлығының арқасында «Бала би» атанған болатын. С. Датұлы денелі, күшті, талай ерлік істерімен танылған, қайсар, өрмінезді адам еді. Замандастарының арасында ат құлағында ойнайтын шабандоздығымен де ерекшеленетiн.
31. XVIII ғасырдың соңындағы Кіші жүздегі азаттық күресті басқарды:
Сырым Датұлы
Кенесары
Жаяу Мұса
Бөгенбай батыр
32. Сырым Датұлы кезіндегі кіші жүздің ханы:
Шерғазы
Нұралы
Жантөре
Әйтеке
33. Хронологиялық реттілікті анықтаңыз:
1) Нұралы ханның биліктен қуылды
2) Сырым Датұлы көтеріліс басталған мерзім
3) Есімді өлтіруі
1, 2, 3
2, 1, 3
2, 3, 1
1, 3, 2
34. Игельстром реформасының мәні:
Хандық билікті толығымен жою
Сұлтандар билігін шектеу
Хандық билікті кеңейту
Жер реформасын жүргізу
35. Сырым Датұлы көтерілісінің себебі:
Халықтың сауда-саттыққа қызығушылығы
Ресей империясының мәдени реформалары
Қазақ жерінің тарылуы
Мал шаруашылығын дамытуға бағытталған саясат
VIIІ. КОНТЕКСТ
ХІХ ғасырдағы қоныс аударту
1866 жылы Батыс Сiбiр Бас басқармасы шаруалардың Қазақстан аумағына өз беттерiнше қоныс аударуына рұқсат еттi. Алғашқы қоныс аударушылар Сiбiрдiң әртүрлi қалаларындағы мещандар және Тобыл губерниясындағы Қорған және Есiл округтерiндегi шаруалар болды. Олар Көкшетау округiнiң аумағындағы Саумалкөл деген жерге келiп орналасты. Қоныс аударушылардың бiр бөлiгi казак станицаларына жайғасты.
36. Шаруаларды қоныстандырумен айналысқан ел:
Қытай
Ресей
Иран
Германия
37. Ресей шаруаларды қоныс аударту бойынша келісімге қай елмен отырды:
Иран
Германия
Қытай
АҚШ
38. Дұрыс емес жауапты анықтаңыз:
I. Ұйғыр мен дүнгендер Жетісуға қоныс аударды
II. Қоныс аударушылар есебінен қазақстанды сенімді тірегі қылу
III. Шаруалар бүліншілігінің өрши түсуі
IV. Шаруалардың әрбiр ер-азаматына 40 десятинадан жер телiмi бөлiндi.
III, IV
I, II
I, III
II, IV
39. Хронологиялық реттілікті анықтаңыз:
І. Батыс Сібір бас басқармасы шаруаларды Қазақстанға қоныс аудартуға рұқсат берді
ІІ. Транссібір теміржолы құрылысы
ІІІ. Санкт-Петербург келісімшарты орын алды
ІV. Колпаковскийдің "Жетісуға шаруаларды қоныстандыру" ережесі қабылданды
I, II, III, IV
III, IV, II, I
II, I, IV, III
I, IV, III, II
40. ХІХ ғасырдың 60-90 жылдары Қазақстан аумағына қоныс аударту себебі:
Қазақстанды Орыс империясының сарқылмас мол астық қорына айналдыру
Қазақтардың көшпелі дәстүрін жаңғырту
Қазақ жерінде индустрияландыру ұйымдастыру
Тыңайған жерлерді игеру
IX. КОНТЕКСТ
ШӘКӘРІМ ҚҰДАЙБЕРДІҰЛЫ
Шоқан Уәлиханов 1835 жылы Құсмұрын бекiнiсiнде дүниеге келген. Оның шын аты Мұхамедханафия, еркелетіп Шоқан деп атаған. Шоқанның балалық шағы табиғаты көркем Құсмұрын мен Сырымбетте өттi. Шоқанның ата-бабалары атақты сұлтандар әулетiне жатады. Оның арғы бабасы Абылай хан айбынды қазақ билеушiлерiнiң бiрi болды. Ал атасы Уәли патша үкiметi ресми түрде бекiткен қазақтың соңғы ханы едi. Әкесi Шыңғыс Омбы әскери училищесiн бiтiрген, Көкшетау сыртқы округiнiң аға сұлтаны лауазымды қызметiн атқарған.
41. Ш.Құдайбердіұлы жетік білген тілдерді анықтаңыз:
Араб, қытай
Парсы, түрік
Орыс, неміс
Шағатай, орыс
42. Ш. Құдайбердіұлының білім алуына көп септігін тигізді:
А. Құнанбаев
С. Сейфуллин
Ш. Уалиханов
А. Байтұрсынұлы
43. Ш. Құдайбердіұлының поэмадан тыс дамытқан бағыт:
Саяси
Экономикалық
Әскери
Философиялық
44. Қате дәйекті анықтаңыз:
I. «Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі» еңбегін жазды
II. Стамбул, Париж, кітапханаларында қазақтар туралы деректер оқыды
III. «Мұсылмандық шарты» еңбегін жазды
IV. Қазақтың Пушкині аталды
IV
II
III
I
45. Ш. Құдайбердіұлының шығармалары қайтарылды:
ХІХ ғасырдың соңы
ХХ ғасырдың соңы
ХІХ ғасырдың басы
ХХ ғасырдың басы
X. КОНТЕКСТ:
Ұйғырлар мен дүнгендер
ХІХ ғасырдың 70–80-жылдары патша үкіметінің бастамасы бойынша ұйғырлар мен дүнгендер Жетісу жеріне қоныс аудара бастады. Бұған дейін олар Қытайдың Іле өлкесінің аумағында тұрып келген еді. Ұйғырлар мен дүнгендер ХVІІІ ғасырда және ХІХ ғасырдың бірінші жартысында Қытай үкіметіне қарсы бірнеше рет көтеріліс жасады. Олар өздерінің ұлттық тәуелсіздігі жолында күресті. Алайда Қытай әскері оларды аяусыз басып-жаныштады.
46. Ұйғырлар мен дүнгендер қоныс аударған Жетісу жерінің облысы:
Ырғыз
Лепсі
Верный
Шу
47. Шаруаларды ішкі Ресейден Қазақстанға қоныс аударту жөніндегі алғаш рет бастаманы бастады:
П. К. Эссен
М. М. Сперанский
Г. А. Колпаковский
И. И. Лепехин
48. Дұрыс дәйекті анықтаңыз:
I. Ұйғырлар мен дүнгендер мал шаруашылығымен айналысты
II. Ұйғырлар мен дүнгендер бау-бақшa, егіншілікпен айналысты
III. Қоныс аударушылар негізінен Еділ мен Жайық бойына орналастырылды
IV. 1897 жылы қазақ жеріндегі ұйғырлардың саны 50 мыңға, дүнгендер 18 мыңға жетті
I
III
IV
II
49. 1881 жылы бойынша ұйғырлар мен дүнгендерді Қазақстанға қоныс аудару туралы келісімшарт:
Қоқан хандығымен жасалған келісім
Санкт – Петербург бейбіт келісімшарты
Жетісу жерін бөлу туралы хаттама
Ресей-Қытай сауда келісімі
50. Қазақстан аумағына шаруаларды қоныс аударту себептері:
Қазақтарды көшпелі өмір салтына көшіру
Қазақ руларына жер беру
Салық салу
Шаруалар есебенінен өзінің сенімді тірегін қалыптастыру
XI. КОНТЕКСТ
Жайық казактары
Жайық (Орал) казактарының ең алғашқы елдi мекендерi ХVI ғасырда қазiргi Қазақстан аумағының солтүстiк-батыс бөлiгiнде (Жайық (Орал) өзенiнiң бойында) пайда болды. Сондықтан да оларда өзiн-өзi басқарудың элементтерi көп болды. Казактардың қоғамдық өмiрiнiң аса маңызды мәселелерi әскери топта ұжымдық талқыға салу арқылы шешiлетiн.
51. Казак әскерлерінің атқарған негізгі қызметі:
Мал шаруашылығын дамыту
Қалаларды салу
Ресейге жаңа жер қосып алуға белсене қатысу болды
Сауда жолдарын бақылау
52. XVI ғасырда Қазақстан аумағының солтүстік-батыс бөлігінде пайда болған елді мекендері:
Жайық (Орал) казактарының
Жетісу казактары
Орынбор казактары
Сібір казактары
53. 1773-1775 жж Пугачев бастаған шаруалар көтерілісіне қатысқан казактар қай аймақтың тұрғындары болды:
Орал казактары
Сібір казактары
Жайық казактары
Жетісу казактары
54. Қазақ жеріндегі казак әскерлері:
Сібір казак әскерлері
Дон казак әскерлері
Томск казак әскерлері
Саратов казак әскерлері
55. Дұрыс дәйекті табыңыз:
I. Казак әскерлерінің қызметі көтерілістерді аяусыз басуға белсене қатысу
II. Жетісу казактары Бұхара, Қоқан, Хиуа, Түркменстанды бағындыруға белсене қатысты
III. Казак әскерлері қазақ қоғамының саяси дербестігін сақтауға ықпал етті
IV. Казак әскерлері тек бейбіт шаруашылық жұмыстарымен ғана айналысты
I, IV
II, III
III, IV
I, II
XІІ. КОНТЕКСТ
Құрмағазы Сағырбайұлы
Қазақтың аса ұлы күйшiсi, күй атасы Құрманғазы Сағырбайұлы (1823–1889) Бөкей Ордасының Жиделi деген жерiнде дүниеге келген. Бала кезiнен-ақ музыкалық дарыны бар екенiн танытты, өз бетiнше алуан түрлi күйлердi тартып үйрендi. Болашақ дәулескер күйшiнiң жастық шағы жоқшылықтың зардабын тартып, ел аралаумен өттi. Сондықтан да ол өзiнiң күйлерiнде қарапайым адамдардың өмiрiн, тұрмыс-тiршiлiгiн суреттедi, қайырымсыз байлардың қылығын әшкереледi.
56. Құрманғазы дүниеге келді:
Бөкей Ордасы
Жетісу
Сарыарқа
Түркістан
57. Құрманғазы Сағырбайұлының күйі:
«Бұлбұл»
«Қосалқа»
«Ерке сылқым»
«Сарыарқа»
58. Құрманғазы Сағырбайұлы “Кішкентай” күйін арнады:
Исатай Тайманұлына
Сырым Датұлына
Махамбет Өтемісұлына
Жәңгір ханға
59. Құрманғазы Сағырбайұлы өмір сүрген кезең:
Х ғасыр
ХІХ ғасыр
ХІ ғасыр
ХVIII ғасыр
60. Құрманғазы Сағырбайұлына қатысты қате дәйекті табыңыз:
Қарапайым халықтың жай күйін сипаттады
60-қа жуық күйі бар
Ақсүйектер мен байлардың ризашылығын алды
Тек шындықты айтқаны үшін қудаланды
