Эукариотты жасушадағы геннің кодтамайтын, бірақ транскрипцияланатын (РНҚ-ға көшірілетін) бөлігі қалай аталады

. Есеп: Егер ДНҚ тізбегіндегі нуклеотидтердің 20%-ы цитозин (Ц) болса, сол тізбектегі аденин (А) нуклеотидтерінің үлесі қанша пайызды құрайды

Толық доминанттылық кезінде гетерозиготалы екі дарақты (Аа x Аа) будандастырғандағы ұрпақтағы (F1) фенотиптердің ықтималдық арақатынасы:

Полиплоидия дегеніміз не?

Жасуша ішіндегі қышқылды ортаны ұстап тұратын және макромолекулаларды ыдыратуға қатысатын гидролитикалық ферменттерге бай органоид:

Өсімдік жасушасының тургорын (ішкі қысымын) реттеуде және қоректік заттарды сақтауда шешуші рөл атқаратын органоид:

Тыныс алу кезіндегі глюкозаның толық ыдырауының соңғы өнімдері және бөлінетін энергияның негізгі тасымалдаушысы:

Жапырақтан органикалық заттардың (мыс, қанттың) өсімдіктің басқа бөліктеріне тасымалдануы қай ұлпа арқылы жүзеге асады

Адамның жүйке жүйесіндегі нейронның қозғалысты жылдам жеткізетін ұзын өсіндісі және оны қаптайтын майлы қабықша қалай аталады

Қанның ұюына қатысатын, ядросыз, тұрақты емес пішінді жасуша фрагменттері:

Адамның кіші қанайналым шеңберінің басталу және аяқталу нүктелері:

Адам ағзасында сүйектерді біріктіретін, қимылсыз және мидың тірек қызметін атқаратын құрылым:

Көмірсулардың қорытылуы қай жерде басталады

Популяцияның генетикалық құрамының уақыт өте келе кездейсоқ, бағытталмаған өзгерістері қалай аталады

Белгілі бір географиялық аймақта көптеген түрлердің тез пайда болуы және әр түрлі орталарға бейімделуі:

Экожүйедегі биомассаның ең жоғары деңгейін (бірінші трофикалық деңгейді) құрайтын ағзалар тобы:

Биосферадағы көміртегі айналымының негізгі "депосы" (қоры) және оны ауадан сіңіруші негізгі процесс:

Жалаңаш тұқымдылардың жабық тұқымдылардан айырмашылығын көрсететін негізгі белгі:

Қосмекенділердің ересек кезіндегі қан айналым жүйесінің ерекшелігі:

Жәндіктердің денесін сыртынан жауып тұратын, тірек және қорғаныш қызметін атқаратын полисахаридтік зат:

Биологиялық қажеттіліктерге жататын маңызды элемент – омыртқалы жануарлардың қанында оттегіні тасымалдауға қатысатын металл:

Жануарлардың несеп түзу қызметіндегі бүйректегі алғашқы сүзу (фильтрация) процесі жүретін құрылым:

Иммундық жүйенің қорғаныс реакциясы: бөгде ағзаларды (бактериялар, вирустар) арнайы фагоциттеуші жасушалар арқылы жою процесі:

Гипофиздің алдыңғы бөлігінен бөлінетін және адамның ұзындыққа өсуін реттейтін гормон:

Контекст Мәтіні

    Ферменттер – тірі ағзалардағы барлық химиялық реакцияларды жеделдететін биологиялық катализаторлар. Олардың басым бөлігі – ақуыздар. Ферменттің молекуласында субстрат (әрекет ететін зат) байланысатын арнайы аймақ – белсенді орталық болады. Фермент тек белгілі бір субстратқа ғана әсер етеді, яғни ерекшелікке ие. Ферменттер реакцияның басталуына қажетті энергияны, яғни активациялық энергияны төмендетеді.

Ферменттердің негізгі химиялық табиғаты (көпшілігі) қандай органикалық затқа жатады?

Реакция жылдамдығын арттыру арқылы, ферменттер негізінен қандай энергия мөлшерін төмендетеді

Ферменттің субстратпен әрекеттесетін және реакцияның жүруіне тікелей қатысатын молекулалық аймағы қалай аталады

Ферменттің бір ғана субстрат түріне әсер ету қабілеті қалай аталады

Егер ферменттің кеңістіктік құрылымы (үшіншілік құрылымы) жоғары температура әсерінен бұзылса, бұл процесс қалай аталады

. Сәйкестендіру:Иммунитет және Қорғаныс Жүйесі

• А. Фагоцитоз

• В. Антиденелер (Иммуноглобулиндер)

• С. В-лимфоциттер

• D. Жасанды белсенді иммунитет

1. Ағзада иммундық жадының қалыптасуына әкелетін, әлсіреген немесе өлтірілген қоздырғыштарды (немесе олардың бөлшектерін) енгізу арқылы пайда болатын ұзақ мерзімді иммунитет.

2. Қан плазмасының жасушалары (плазмалық жасушалар) синтездейтін, Y-тәрізді ақуыз молекулалары; олар арнайы антигендермен байланысып, оларды залалсыздандыруға немесе жоюға дайындауға қабілетті.

3. Иммундық жасушалардың (мысалы, макрофагтардың) бөгде бөлшектерді, бактерияларды немесе зақымдалған жасушаларды өз ішіне тартып, ас қорыту ферменттері арқылы қорытып жіберу процесі.

4. Сүйек кемігінде түзілетін және плазмалық жасушаларға айналу арқылы антиденелер өндіруге жауапты лимфоциттер; бұлар гуморалдық (сұйықтық) иммунитеттің негізі болып табылады.

. Сәйкестендіру:Генетикалық Код және Синтез

• А. Транскрипция

• В. Кодон

• С. Трансляция

• D. Антикодон

• 1. Генетикалық кодтағы үш нуклеотидтен тұратын тізбек; бұл тізбек ақуыздағы бір аминқышқылын кодтайды немесе полипептидтік тізбектің басталуын/аяқталуын көрсетеді.

• 2. ДНҚ тізбегіндегі генетикалық ақпараттың комплементарлық принцип бойынша м-РНҚ (хабаршы РНҚ) молекуласына көшірілу (көшірілу) процесі. Бұл процесс ядрода жүреді.

• 3. Ақуыз синтезінің (биосинтезінің) екінші кезеңі; мұнда рибосомадағы м-РНҚ молекуласының ақпараты негізінде, т-РНҚ-ның көмегімен, аминқышқылдарынан полипептидтік тізбек (ақуыз) құрастырылады.

• 4. т-РНҚ молекуласының бір бөлігінде орналасқан үш нуклеотидтен тұратын тізбек; бұл тізбек рибосомадағы м-РНҚ-дағы кодонға комплементарлы түрде сәйкес келіп, дұрыс аминқышқылының әкелінуін қамтамасыз етеді.

Сәйкестендіру:Митоз және Мейоз (Жасушаның Бөлінуі)

• А. Анафаза II (Мейоз)

• В. Кроссинговер

• С. Митоз

• D. Интерфаза

1. Мейоздың I профазасында жүретін процесс; гомологиялық хромосомалардың жұптары арасында генетикалық материалдардың өзара алмасуы. Бұл ұрпақтың генетикалық әр түрлілігін қамтамасыз етеді.

2. Соматикалық (дене) жасушаларының бөліну әдісі; нәтижесінде диплоидты (\bm{2n}) хромосома жиынтығы бар, аналық жасушаға генетикалық тұрғыдан толықтай ұқсас екі жаңа жасуша түзіледі.

3. Жасушаның бөлінуге дайындалатын кезеңі; бұл кезеңде жасуша өседі, органоидтардың саны артады, ең бастысы, ДНҚ молекуласының екі еселенуі (репликациясы) жүреді.

4. Бұл кезеңде әрбір хромосоманың құрамындағы екі хроматид бір-бірінен ажырап, жасушаның қарама-қарсы полюстеріне қарай тартылады. Нәтижесінде жаңа гаплоидты жасушалар түзіледі.

Сәйкестендіру:Жануарлардың Жіктелуі (Хордалылар және Омыртқасыздар)

• А. Жалпақ құрттар типі

• В. Сүтқоректілер класы

• С. Буынаяқтылар типі

• D. Қосмекенділер класы

1. Өмірлік циклінің бір бөлігін суда, ал екінші бөлігін құрлықта өткізетін омыртқалылар. Олардың терісі жұқа, ылғалды, және тыныс алуға қатысады. Дернәсілдері (ұрықтары) желбезектері арқылы тыныс алады.

• 2. Денесі сегменттелген, аяқтары бунақталған және тығыз хитинді кутикуладан тұратын сыртқы қаңқасы бар омыртқасыздар. Оларға жәндіктер, өрмекшілер және шаянтәрізділер жатады.

• 3. Омыртқалы жануарлардың ең дамыған класы. Олардың негізгі ерекшеліктеріне сүт бездерінің болуы, дене температурасының тұрақтылығы (жылықандылық) және денені түк жабуы жатады.

• 4. Денесі жалпақ, сопақша және ешқандай дене қуысы (целом) жоқ үшқабатты омыртқасыздар. Олардың арасында еркін өмір сүретін түрлер (мысалы, планария) және қауіпті паразиттік түрлер (мысалы, таспа құрт) кездеседі.

Сәйкестендіру: Өсімдіктердің Көбеюі және Гүл Құрылымы

• А. Жеміс түйіні

• В. Қосарлы ұрықтану

• С. Тозаң түтігі

• D. Жіпше (Жібекше)

1. Жүректендірілген өсімдіктерге (Гүлді өсімдіктерге) тән бірегей процесс; бұл процесс кезінде бір аталық гамета (спермий) жұмыртқа жасушасымен қосылып зигота түзеді, ал екінші аталық гамета орталық жасушамен қосылып, эндоспермді (қоректік ұлпаны) түзеді.

2. Аталықтың жіңішке, жіп тәрізді бөлігі; оның ұшында тозаңқап (пыльник) орналасады. Оның қызметі – тозаңқапты жоғары көтеріп, тозаңдануға ықпал ету.

3. Аналықтың (пестиктің) ең төменгі, кеңейген бөлігі; оның ішінде бір немесе бірнеше тұқым бүршіктері (семяпочкалар) орналасады. Ұрықтанудан кейін бұл бөлік жеміске айналады.

4. Тозаңданудан кейін тозаңнан өсіп шығатын жіңішке арна; ол аналықтың мойыншасы арқылы төмен қарай өсіп, аталық гаметаларды (спермийлерді) тұқым бүршігіндегі жұмыртқа жасушасына жеткізеді.

Өсімдіктердің жарық фазасы кезінде түзілетін, қараңғы фазада көмірсуларды синтездеу үшін қолданылатын энергия тасымалдаушы молекулаларды және күшті тотықсыздандырғышты көрсетіңіз.

Жасушадағы генетикалық ақпаратты сақтау, көшіру және іске асыру процестеріне тікелей қатысатын нуклеин қышқылдарын таңдаңыз.

Адам ағзасындағы ішкі гомеостазды реттеуге қатысатын және кері байланыс принципі бойынша жұмыс істейтін эндокриндік бездердің гормондарын анықтаңыз.

Тұқым қуалайтын өзгергіштіктің көзі болып табылатын және эволюциялық процестер үшін материал беретін құбылыстарды атаңыз.

Өсімдіктердің сабағы мен тамырының ұзындығы бойынша өсуін қамтамасыз ететін, үнемі бөлінуге қабілетті және олардың дифференциацияланбаған жасушаларынан тұратын ұлпаларды көрсетіңіз.