Жыныспен тіркескен рецессивті белгі (мысалы, гемофилия) генінің анадан ұлға берілу ықтималдығы:

Көп аллельділікке мысал болатын, бір геннің әртүрлі үш аллелі (I^A, I^B, i) арқылы анықталатын адамның физиологиялық белгісі:

Гендік инженерияда тасымалдаушы (вектор) ретінде қолданылатын, бактериялық жасушаның негізгі хромосомасынан бөлек орналасқан кішігірім сақина тәрізді ДНҚ молекуласы:

Эукариоттарда ДНҚ-ның қысқа, оңай тасымалданатын және жинақы түрге оралып, бөлінуге дайындалуына көмектесетін нәруыздар:

Артериялық қанның веналық қанға айналатын, газ алмасу процесі жүретін қан тамырларының ең жіңішке бөлігі:

Көздің құрылымындағы жарық сезімтал рецепторларды (таяқшалар мен құтышалар) қамтитын және кескіннің қабылдануы үшін жауапты қабат:

Адамның терісіндегі май және тер бездерінің секрециясын реттеуде, сондай-ақ бұлшықет массасын арттыруда шешуші рөл атқаратын гормондар тобы:

Ас қорыту жүйесіндегі астың ішектегі бөліктері бойынша дұрыс бағытта, толқын тәрізді қозғалуын қамтамасыз ететін бұлшықет жиырылуы:

Эритроциттердің жетілуіне қажетті, ішекте сіңірілуі үшін асқазандағы арнайы нәруыздың қатысуын талап ететін дәрумен:

Өсімдіктер жасушасындағы липидтерді ыдырататын және тұқымның өнуі кезінде оларды көмірсуларға айналдыратын арнайы пероксисома:

А) Лизосома

В) Митохондрия

С) Глиоксисома

D) Вакуоль

Ағзаның барлық тіршілік әрекеттері үшін энергияны (АТФ) ең көп мөлшерде синтездеу жүретін, митохондриядағы кезең:

Өсімдіктердің суды тамырдан жоғары қарай ксилема арқылы тасымалдауына тікелей ықпал ететін ең негізгі күш:

Эукариоттық жасушада нәруыздарды синтездеу кезінде пептидтік байланысты түзуді катализдейтін, рибосоманың функциялық бөлігі:

Жасуша мембранасындағы фосфолипидтердің сұйықтығын реттеп, оның төмен температурада тым қатты болуына және жоғары температурада тым сұйық болуына кедергі келтіретін стероид:

Адамның әртүрлі нәсілдерінің (еуропалық, монголоидтық, негроидтық) пайда болуына негіз болған, биологиялық түрдің ішіндегі өзгерістерді сипаттайтын эволюциялық процесс:

Экожүйедегі ағзалардың бір-бірімен тікелей бәсекелеспей, бірақ сол ресурстар үшін жанама бәсекелесуі:

Биогеохимиялық циклдердің ішіндегі, атмосфералық резервуарды қолданбайтын және негізінен литосферада (жер қыртысында) жүретін цикл:

Популяциядағы жағдайдың нашарлауына байланысты өлім-жітімнің көбеюі және туу көрсеткішінің төмендеуіне әкелетін факторлар:

Эволюцияда түрлердің ұқсас ортада өмір сүруіне байланысты, бастапқыда әртүрлі болған түрлердің ұқсас белгілерді дамытуы:

Популяциядағы жағдайдың нашарлауына байланысты өлім-жітімнің көбеюі және туу көрсеткішінің төмендеуіне әкелетін факторлар:

ДНҚ тізбегіндегі негізгі реттілікті дәл анықтау әдісі:

Гендік терапияның негізгі идеясы:

Адамның иммундық жүйесінің өз ағзасының сау жасушаларына шабуыл жасауымен сипатталатын аурулар тобы:

Хромосомалардың ұштарында орналасқан және жасушаның әр бөлінуі кезінде қысқаратын, жасушаның қартаюын көрсететін ерекше ДНҚ-тізбектері:

Контекст Мәтіні

   Адам ағзасындағы көптеген гормоналды жүйелердің қызметі кері байланыс механизмі арқылы реттеледі. Бұл механизм гомеостазды, яғни ішкі ортаның тұрақтылығын сақтауда шешуші рөл атқарады. Кері байланыстың ең көп таралған түрі – теріс кері байланыс. Бұл механизмде соңғы өнімнің (яғни, нысана безінен бөлінген гормонның) концентрациясы жоғарылаған кезде, ол өзінің бөлінуін басқаратын орталықтарды (Гипоталамус және Гипофиз) тежейді. Мысалы, қалқанша безі бөлетін тироксин гормонының мөлшері жеткілікті деңгейге жеткенде, ол гипофиздің тиреотропты гормонының (ТТГ) бөлінуін бәсеңдетеді. Осылайша, гормонның артық бөлінуі тоқтатылады. Сирек жағдайларда, көбінесе патологиялық процестерде немесе қысқа мерзімді физиологиялық жағдайларда оң кері байланыс механизмі іске қосылады, бұл соңғы өнімнің бөлінуін одан әрі ынталандырады (мысалы, босану кезіндегі окситоциннің әсері).

Ағзадағы ішкі ортаның тұрақтылығын сақтауға бағытталған және гормоналды реттелудің негізі болып табылатын процесс:

Теpіс кері байланыс механизмінің негізгі мақсаты:

Қалқанша безі бөлетін гормонның мөлшері жоғарылағанда, оның гипофиз арқылы бөлінуін бәсеңдетуі кері байланыстың қай түріне жатады

Көптеген гормондардың (мысалы, тироксин) бөлінуін тікелей немесе жанама реттейтін, басқарушы орталықтар:

Адамның босану процесіндегі окситоцин гормонының бөлінуін одан әрі ынталандыратын және сирек кездесетін кері байланыс түрі:

Сәйкестендіру:Экология және Этология

• А. Миграция

• В. Симбиоз

• С. Иерархия

• D. Инстинкт

• 1. Түрдің барлық дарақтарында ортақ болатын, тұқым қуалайтын және сыртқы ортаның белгілі бір тітіркендіргішіне жауап ретінде жүзеге асатын күрделі әрекеттер тізбегі.

• 2. Қоректік заттарға, климатқа немесе көбею жағдайларына байланысты жануарлардың белгілі бір уақытта бір мекеннен екінші мекенге тұрақты түрде ауысуы.

• 3. Бірлескен тіршілік ететін екі түрдің де бір-біріне пайдалы (мысалы, балдыр мен саңырауқұлақтан тұратын қына) қарым-қатынас түрі.

• 4. Топтағы дарақтар арасындағы үстемдік пен бағынуға негізделген қарым-қатынас құрылымы; әдетте ең күштісі топтағы ресурстарға алдымен қол жеткізеді.

Сәйкестендіру: Иммунология және Ағзаны Қорғау Жүйесі

• А. Антиген

• В. Т-лимфоциттер

• С. Фагоцитоз

• D. Гуморалдық иммунитет

• 1. Еріген заттар (антиденелер) арқылы жүзеге асатын иммунитет түрі; В-лимфоциттер плазмалық жасушаларға айналып, антиденелер (иммуноглобулиндер) өндіреді.

• 2. Иммундық жауап тудыратын, ағзаға бөгде және потенциалды қауіпті кез келген зат (ақуыз, токсин, вирустың беткі қабатының бөлігі).

• 3. Қорғаныс жасушаларының (фагоциттер, мысалы, макрофагтар) бөгде бөлшектерді (бактериялар, өлген жасушалардың қалдықтары) жұтып алып, өз ішінде қорытуы.

• 4. Жасушалық иммунитетке жауап беретін лимфоциттер; олар бөтен жасушаларды (вирус жұққан немесе қатерлі ісік жасушаларын) тікелей танып, жояды.

Сәйкестендіру:Молекулалық Биология және Генетика

• А. Транскрипция

• В. Репликация

• С. мРНҚ (Мәліметтік РНҚ)

• D. Ген

• 1. ДНҚ-ның бір тізбегіндегі нуклеотидтердің ретіне сәйкес, ақпараттық РНҚ (мРНҚ) молекуласы синтезделетін процесс. Бұл процесс ақпаратты ядродан цитоплазмаға тасымалдаудың алғашқы қадамы.

• 2. Ақуыздағы аминқышқылдарының реті туралы ақпаратты ДНҚ-дан рибосомаларға жеткізетін, бір тізбекті нуклеин қышқылы.

• 3. ДНҚ молекуласының екі еселену процесі; мұнда ДНҚ-ның әрбір тізбегі матрица ретінде пайдаланылып, жартылай консервативті түрде екі жаңа, бірдей ДНҚ молекуласы түзіледі.

• 4. Тұқым қуалаушылықтың функционалдық бірлігі; ол ақуыздың немесе РНҚ молекуласының бір түрінің синтезі туралы толық ақпаратты кодтайтын ДНҚ бөлігі.

Сәйкестендіру:Жүйке Жүйесі және Рефлекс

• А. Рефлекстік доға

• В. Синапс

• С. Нейрон

• D. Аксон

1. Жүйке жасушасының (нейронның) ұзын, әдетте бір талшығы; оның негізгі қызметі – қозуды жасуша денесінен басқа нейрондарға, бұлшықеттерге немесе бездерге қарай жылдам өткізу.

2. Қозуды қабылдаудан бастап, оған жауап қайтаруға дейінгі барлық жүйке импульстері өтетін жол (тізбек). Ол рецептордан басталып, атқарушы органмен аяқталады.

3. Жүйке жүйесінің негізгі құрылымдық және функционалдық бірлігі; қозуды қабылдауға, өңдеуге және тасымалдауға маманданған жасуша.

4. Екі нейронның немесе нейрон мен атқарушы жасушаның (мысалы, бұлшықет) түйісу орны; мұнда қозу (импульс) химиялық немесе электрлік сигналдар арқылы беріледі.

Сәйкестендіру:Жасушаның Метаболизмі және Тыныс Алуы

• А. Гликолиз

• В. АТФ (Аденозинтрифосфат)

• С. Кребс циклі (Лимон қышқылы циклі)

• D. Анаэробты тыныс алу

1. Энергияға бай фосфаттық байланыстары бар нуклеотид; жасушадағы барлық метаболикалық процестер үшін әмбебап энергия көзі және "валютасы" болып табылады.

2. Оттегі қатысуынсыз жүзеге асатын энергия алмасу процесі; нәтижесінде органикалық заттар толық емес ыдырап, аз мөлшерде АТФ және соңғы өнімдер (мысалы, сүт қышқылы немесе этанол) түзіледі.

3. Цитоплазмада жүретін, оттегі қажет етілмейтін процесс; мұнда глюкоза молекуласы пируватқа (пирожүзім қышқылына) ыдырап, шамалы мөлшерде АТФ түзіледі.

4. Аэробты тыныс алудың митохондрияда жүретін негізгі кезеңі; мұнда пируваттан түзілген қосылыстар тотығып, сутегі тасымалдаушылары  және көмірқышқыл газы көп мөлшерде түзіледі.

Экожүйелердің тұрақтылығын және олардың өздігінен реттелу қабілетін қамтамасыз ететін, популяциялар арасындағы энергия мен зат айналымына негізделген байланыстарды көрсетіңіз.

Адамдағы генетикалық ақпаратты сақтау мен берілуіне жауап беретін құрылымдық компоненттерді және олардың негізгі орналасқан жерін (жасуша ішіндегі локализациясын) көрсетіңіз.

Биоценоздағы популяциялар санының уақыт өте келе белгілі бір деңгейде сақталуын қамтамасыз ететін және оларды бірқалыпты ұстауға әсер ететін экологиялық факторларды атаңыз.

Көптеген өсімдіктер мен жануарлар жасушаларының құрамына кіретін, бірақ адам ағзасында қорытылмайтын (сіңірілмейтін) полисахаридтерді және олардың маңызды функцияларын көрсетіңіз.

Адамның жүйке жүйесіндегі рефлекстік доғаның құрамына кіретін және ақпаратты қабылдау мен оған жауап қайтаруды жүзеге асыратын негізгі элементтерді (нейрондардың түрлерін) көрсетіңіз.