wayground logo

Free Printable Worksheets

NEW

Font size

S
M
L
XL
Worksheets

Монгол хэл – Уншлагын ойлголт (Эсээ: “Сайхан”)

Total questions: 35

Worksheet time: 18mins

Name
Class
Date
1.

Эхэд буй үгсийг утгаатай нь зөв тохируулна уу. 1. дохирч 2. гутар 3. дунгараг 4. биндэръяа 5. зохиолч a. сэтгэн шаналал b. дугуйрч дугуй дүрс c. тунгалаг, хатуу эрдэнгийн чулуу d. цагийн тоос агуулмах эртхэн e. нийлмэл бүрдэл Сонголтоо дараах хувилбараас тэмдэглэнэ үү: A. 1d, 2a, 3c, 4e, 5b B. 1d, 2a, 3e, 4b, 5c C. 1a, 2b, 3e, 4c, 5d D. 1c, 2e, 3b, 4a, 5d E. 1d, 2a, 3b, 4e, 5c

a)

A

b)

B

c)

C

d)

D

e)

E

2.

Эсээний хөтөл санаа аль вэ?

a)

Хэнч ү, ямар ч хүсэл зарлигаас үл хамааран төрөх цагтаа л төрдөг хувь тавилан, буян заяа.

b)

Олон шинжийг өөртөө бүрэн дүүрэн цогцлуулсан үлэмж төгөлдөрийг сайхан хэмээнэ.

c)

Сайхны бэлгэ тэмдэг бол дөрвөлжин бус, гурвалжин бус, олон өнцөт бус, зөвхөн тойрог.

d)

Хорвоо ертөнцийн хосгүй гайхамшиг болсон уул ус, нар сарын гэрэл гэгээ чөм ариун тансаг.

e)

Ганц учраас давтагдашгүй. Давтагдашгүй учраас аливаа нэгэнтэй зүйрлэх зүйрлэлээс ангид.

3.

Зохиогч “Сайхны нэг гол шинж ариун” гэсэн бол “Сайхны мөн чанар”-т орших нөгөө шинжийг юу гэсэн бэ?

a)

гэгээн гуниг

b)

буян заяа

c)

эмзэг турхай

d)

үлэмж төгөлдөр

e)

тэнгэрийн хишиг

4.

Зохиогчийн үзэл бодол бүхий өгүүлбэрийг сонгоорой. Доорх тодорхойлолтыг ашиглаарай: Мэдрэмж – Таван мэдрэхүйд мэдрэгдсэн зүйл; Дүгнэлт – Хурааж нэгтгэсэн баталгаа; Үзэл бодол – Санаанд илэрэх санал.

a)

Сайхан бүхэн эмзэг турхайн, энхрий алдам.

b)

Зориудаар түүнчийг хэн ч бүтээж чаджаxгүй.

c)

Үлэмж дээд сайхан гэдэг бол тэнгэрийн хишиг.

d)

Сайхны ухаанаар бус сэтгэлээр мэдэрдэг.

e)

Сайхан бол орчлон ертөнцийн нягт тайлдагдашгүй нууц.

5.

“Сайхан нь ер нэгэн бие нэгэн үзэгдэл бүрнээр бүрэлдэх нь ховроос ховор” гэсэнгийн учир юу вэ?

a)

Нэг шинж нь байхын нөгөө нь үгүй байдаг учраас

b)

Сайхан бол төрөх цагтаа л төрдөр хувь тавилан учраас

c)

Нэг хэсэг шинж бүрдсэн атал ганц гол нь үгүй байдаг учраас

d)

Ганцаар төрж, ганцаар оршин байдаг ертөнц учраас

e)

Давтагдашгүй бөгөөд аливаа нэгэнтэй зүйрлэх зүйрлэлээс ангид учраас

6.

“Сайхан бол ариун, хэмжэмжлүй, давтагдашгүй, буян заяа, тайлдагдашгүй, гэгээн гуниг, эмзэг турхай” гэсэн санаануудыг аль үг нэгтгэн дүнжиж байна вэ?

a)

зүй тогтол

b)

бэлгэ тэмдэг

c)

хувь тавилан

d)

гоо үзэсгэлэн

e)

төгс төгөлдөр

7.

“Сайхан”-г гэгийг хэрхэн мэдэж, мэдэрч болох вэ?

a)

үе үе гишүүнээр нь задлан

b)

ухаанаар тэнхэж

c)

сэтгэлийн хүчээр

d)

гэгээн гунигаар

e)

агуу юмгүй шинжээр нь

8.

Эсээнд ямар асуулдыг дэвшүүлсэн байна вэ?

a)

Сайхан хэмжээ ойлголтын тухай

b)

Сайхны танин мэдэх тухай

c)

Сайхан бүхэн эмзэг байдaг тухай

d)

Сайхан бүхэн давтагдашгүй байдаг тухай

e)

Сайхан нь хувь тавилангаар бий болдог тухай

9.

Гол санааг илэрхийлэх өгүүлбэр аль вэ?

a)

Төгс төгөлдөр бүтэж бүрэлдсэн юм орчлонцд ховор.

b)

Сайхан бүхэн эмзэг турхайн, энхрий алдам байдаг.

c)

Сайхныг ухаанаар бус сэтгэлзээр мэдэрдэг.

d)

Дутуу юмгүй, илүү юмгүй бүхэн төгс төгөлдөр байдаг.

e)

Сайхан бол төрөх цагтаа л төрдөр хувь тавилан.

10.

Авливаа зүйлийн мөн чанарыг ахмалаар есөн дүрслэх, хөг нэмэн ахиулсан ахиулал бүхий хэсгийг олороой.

a)

Гац ганцаар төрж, ганцаар оршин байдаг ижилииүл ертөнц. Сайхан бол зүй тогтол бус тохиолдол.

b)

Сайхан гэдэг бол олон тоо бус ганц тоо. Ганц учраас давтагдашгүй. Давтагдашгүй учраас аливаа нэгэнтэй зүйрлэх зүйрлэлээс ангид.

c)

Үлэмж дээд сайхан гэдэг бол тэнгэрийн хишиг. Санаандгүй явтал мөнхур таны нуман татрал сонолго.

d)

Сайхан бол зүй тогтол бус, тохиолдол. Хэнч ү, ямар ч хүсэл зарлигаас үл хамааран төрөх цагтаа л төрдөр хувь тавилан, буян заяа.

e)

Сайхан бүсүгийн тунгалаг нүд төргэл сарны гэрэлд сэтгэлийн уяруут тэмтрэгдэх тэдий юм. Энэ нь сайханд чимаг немж байдaг гэгээн гуниг.

11.

“Сайхан бол орчлон ертөнцийн нэгэн тайлдагдашгүй нууц” өгүүлбэрийг салалалан хувиргасан нь аль вэ?

a)

Сайхан бол хорвоо дэлхийн нягт тайлдагдашгүй нууц.

b)

Сайхан бол зөн орчлон ертөнцийн нягт тайлдагдашгүй нууц.

c)

Сайхан бол орчлон ертөнцийн тайлдагдашгүй нягт нууц.

d)

Сайхан бол орчлон ертөнцийн тайлдагдашгүй нэгдэн нууц.

e)

Сайхан бол орчлон ертөнцийн нягт тайлдагдашгүй онцгой нууц.

12.

“Нууцыг тайлах гэх оролдox нь усны мандал дээрх хэссийг барьж авах гэсэнтэй адил” өгүүлбэрийн “мандал дээрх” гэжcэн үг аль утгий холбогдок, ямар утгаар орсон бэ?

a)

“хэссийг” гэсэн үтэй холбогдок, харьяаны утгаар

b)

“хэссийг” гэсэн үтэй холбогдок, цагийн утгаар

c)

“хэссийг” гэсэн үтэй холбогдок, орны утгаар

d)

“барьж авах” гэсэн үтэй холбогдок, харьяаны утгаар

e)

“барьж авах” гэсэн үтэй холбогдок, орны утгаар

13.

“Сайхны мөн чанарт орших нэн нэгэн шинж бол гэгээн гуниг” өгүүлбэрийг зөв тодорхойлсон нь аль вэ?

a)

Тодотгон гишүүн өгүүлбэртэй угсарсан нийлмэл өгүүлбэр

b)

Шулуут тусдагчахгүй гишүүн өгүүлбэртэй угсарсан нийлмэл өгүүлбэр

c)

Шууя тусдагчахгүй гишүүн өгүүлбэртэй угсарсан нийлмэл өгүүлбэр

d)

Байц гишүүн өгүүлбэртэй угсарсан нийлмэл өгүүлбэр

e)

Харилцан гишүүн нийлмэл өгүүлбэр

14.

“Эд эс, үе гишүүнээр нь задалмагц сайхан гэгч үгүй болдог” өгүүлбэрийн шалтаганы утгаатай болгодок аль нөхцөл тохирох вэ?

a)

-аад

b)

-саар

c)

-вч

d)

-хаар

e)

-ж

15.

“Орчлонгийн гуравны хоёрыг нь урьд өвмө нь от үззэгүй хүмүүс байв” өгүүлбэрийн “хоёрыг нь” хэмээх үг ямар үгийн аймгийн утграз орсон бэ?

a)

тэмдэг нэрийн

b)

жинхэнэ нэрийн

c)

орон цагийн нэрийн

d)

төлөөний үгийн

e)

тооны нэрийн

16.

Идэвхгүй язгуураас бүтсэн үгийг олоорой.

a)

хөлөн таана

b)

цавгуугаар наана

c)

оньсого таана

d)

замын наана

e)

туулай хөөнө

17.

“түлхт” хамэхэх үгний нутгийн аялгуутай нь зөв харгалзуулсныг олоорой. зүүн тал: a. гоюю, b. госн, c. готол баруун тал: 1. ойрад, 2. буриад, 3. баяд доорх сонголтуудаас зөв хослолыг сонгоорой.

a)

a1, b3, c2

b)

a2, b1, c3

c)

a3, b1, c2

d)

a2, b3, c1

e)

a3, b2, c1

18.

Бүлаг үгийг бүтээврийн үүргийг ангилгаад, дарааллаараа тохирохыг сонгоорой. алтган, мөнгөн, элсэн, цомбон, шовон, оцон, агаайн, ханаайн, ойдн доорх дарааллыг сонго.

a)

модон, шуудан, зайñ

b)

модон, зайñ, шуудан

c)

шуудан, зайñ, модон

d)

шуудан, модон, зайñ

e)

зайñ, шуудан, модон

19.

Үргэлжлэн холбох хөдөлгөөтэй хэсгийг олоорой.

a)

Хүүрээр хууравс худалч.

b)

Нүдийж жургилах, сэтгэлийг догдлуулна.

c)

Жаргалтай боловоор ороход бүү дуул.

d)

Өөх харахлаар зүрх ханах.

e)

Үдээрх хөөгөөд өврөөр шатаёх.

20.

“Сайхан газар аялан+санаа дурcч+хаар ачид очмоор санагдсан юм” өгүүлбэр дэх бүтээврийн нийлжилт зөв бичсэн нь аль вэ?

a)

аялсанаа, дурсчхаар

b)

аялсанаа, дурсчхаар

c)

аялсанаар, дурсчхаар

d)

аялсана, дурсчхаар

e)

аялсанаа, дурсчаар

21.

“Эшигт гийгүүлэгчийг зөөлруулсан “ь”-ийн дараа заримдаа гийгүүлэгч орвон “ъ” хэвээр байна” дүрмээр тохирох үгийг сонгоорой.

a)

тохуй

b)

төвөй

c)

гавьяа

d)

авьяас

e)

холц

22.

Л.Намдаглийн “Хєшин чоно улсын нь” өгүүллэгийн гол санааг зөв нөхөөрөй. Чонын амьдралын ширээ хорсол, хайр сэтгэл, баяр гуньиг, урхил хорогдол, ………………………… мэөмэл зээрэг эртэнгцийн ………………….. тойрч хагиж болдоггүй харуулжэв.

a)

урхаж няцах, жам ёсосо

b)

амьдралыг төлөв, учран тохиоолоос

c)

амьд үлдэх, аж амьдралаас

d)

амьдралыг төлөв, жам ёсоос

e)

өл залгуулах, жаргал зовлонгос

23.

Л.Намдаглийн “Хєшин чоно улсын нь” туужийн “Үе газрын байдал хангай говийн зааг, нам доор газар бөгээдө Дулаан хайрхан хэмээх зурвас хэсэг огцом ороилтой уул өмнө байгааг Таравт нь тал зачйдаа нам тайвнаар ширтэнэз…” хэсэг зохиомжийн аль бүрэлдэхүүнд хамаарах вэ?

a)

дотоод яриа

b)

байгалийн зураглал

c)

харилцан яриа

d)

үлгэр яриа

e)

хэрэг дүр

24.

Ч.Лодойдамба “Тунгалаг Тамир” романы “Хуяг Олноо өргөгдсөний хойчдугаар онд Богд Жавзандамба хаан цэргт дайчилагдах, хар цэргийн түрэмгийллийг эсэргүүцсэн бөгөөд эцгийн тулаанд Хатанбаатар Магсаржавын дарагтал байснан цэргийн явжээ” хэсэгт ямар хам сэдэв дүрсэгдсэн байна вэ?

a)

“цэргт дайчилагдах, Хатанбаатар Магсаржав, даргатлал явсан” зэрэг утг хэллэгээр илэрсэн тул соёлын

b)

“Олноо өргөгдсний он, Богд Жавзандамба хаан, Хатанбаатар Магсаржав” зэрэг үг хэллэгээр илэрсэн тул улс төрийн

c)

“хар цэргийн түрэмгийлэл, өмнө үеийн тулаан, цэрэгт дайчилагдах” зэрэг үг хэллэгээр илэрсэн тул ниймийн

d)

“Олноо өргөгдсний он, Богд Жавзандамба хаан” зэрэг үг хэллэгээр илэрсэн тул шашны

e)

“Олноо өргөгдсний он, Богд Жавзандамба хаан, Хатанбаатар Магсаржав” зэрэг үг хэллэгээр илэрсэн тул түүхийн

25.

Ч.Лодойдамба “Тунгалаг Тамир” романы “Чи энэ чулууг шим эдээрээ жинг хийлгэж заврал одоо үед хяз алаа шин олon болж байгаа ван, буйл, бэйл, гунгуү үнэтэй авах байсан даа” гэсэн Итгэлтийн үгэс дүрийн зүг ямар зан чанарыг илэрүүл байна вэ?

a)

огтонин нүхээр бэгтсэн

b)

нойр хоолоо мартсан

c)

нүдэз өгех шахсан

d)

дэргүй бүү мэт

e)

амилсан чотер мэт

26.

Б.Лхагвасүрэн “Тамтагүй төр” жүжгийн: “Чиний дэргэд Цадаах чинь нялх Цадаас болох шуун дах, хаантан минь” гэхэд “…Хүүгийн юм байна, чи бид хөөр” гэж хэлдэг. Энэ нь хэн хэний харилцан яриа вэ?

a)

Гурган, Арчүйний

b)

Эргэр, Цэцрийн

c)

Цэцэр, Арчүйний

d)

Эргэр, Гүргэлийн

e)

Гүргэл, Арчирын

27.

Б.Лхагвасүрэн “Тамтагүй төр” жүжгийн “Цэцэр ганцаар үлдэн нэлээд хавчих байснаа, хоёр хүүхдийг сонсгоно, төвчч чадалгүй дахин буцана. Тэгсэнэ дахин сольж, бага хатны хүүдийиг төрвэн аваад хүүхэд нь “чаcхийн уйлна” хэсгээ дүрийн дотоод орчныг тодорхойлно уу.

a)

сандарч магдсан

b)

айж балмагдсан

c)

эргэлзэж тээнэгэлзсэн

d)

гунిగлаж санааширсан

e)

уурлаж хилэгнэсэн

28.

Ц.Чимиддорж “Сэлбэ” шүлгийн “Газрын хөх судас будаг бадарган цохилно Гал ухадуу урсах мэт бэл бөр шошино” шад дахь “будэг бадарган” хэлмэх үгийг өөр үгээр солин найруулбал оновчтой нь аль вэ?

a)

чимээ аниргүйхэн

b)

үл яллихан

c)

тут түлгэн

d)

сэв сулхан

e)

нам гүмхэн

29.

Ц.Чимиддорж “Сэлбэ” шүлгийн “Дууран Сэлбэ биднийг шүүртлээ сэлбэлзө Дүнжинравданы хаматан ус цусан мінь аслаа Аз жаргалын диваажин сүүнч чинь паалан хананы Асуултын тэмдэг шиг цоргоносон нулимс болон дусалж байна” бадагийн холбослыг тодорхойорой.

a)

сөвтүцэх холбох

b)

салаавчлах холбох

c)

хашиж холбох

d)

тэгш холбох

e)

зэргэлцэх холбох

30.

Цэгийн оронд тохирох үгийг нөхөж, тодорхойлолтыг гүйцэтгэ. Зохиолч тодорхой зорилгоор дүрийн мөн чанарыг илэрхийлэхийн тулд ямар нэг орчин, орон зайг сонгон дүрсэлдэг. Үйл явдал хэзээ, хаана өрнөх байгааг заадаг нь ...................... болно.

a)

гадаад орчин

b)

дотоод орчин

c)

орчин нөхцөл

d)

зохиолын нөхцөл

e)

зохиолын зохиомж

31.

Доорх өгүүлбэрийг ангил. Намрын шар нар дуусаж, зэврүүн салхи үзгэн, уулсын оройгоор цас дуурсан гэдэг өгүүлбэрийг тохирох ангилалд сонго.

a)

Хэлц өгүүлбэр

b)

Хэлц бус өгүүлбэр

32.

Доорх өгүүлбэрийг ангил. Ядран яваа цагт нь гараа сунгасан Итгэлтийг урвуулчих хүсэл Долгорт байсангүй гэдэг өгүүлбэрийг тохирох ангилалд сонго.

a)

Хэлц өгүүлбэр

b)

Хэлц бус өгүүлбэр

33.

Л.Додойдомдийн “Тунгалаг Тамир” романы дурийн хэлсэн үгийг хэллэгчтэй нь тааруул. "Надад морь хэрэггүй. Би арчиг цагаан хөдөлмөрөөр амьдрана." — энэ үгийг хэн хэлсэн бэ?

a)

Хатанбаатар Магсаржав

b)

Хонгор

c)

Эрдэнэ

34.

Л.Додойдомдийн “Тунгалаг Тамир” романы дурийн хэлсэн үгийг хэллэгчтэй нь тааруул. "Монгол хүн гэв ярьхын тул монголын төлөө цохилох зүрхтэй байх хэрэгтэй." — энэ үгийг хэн хэлсэн бэ?

a)

Хатанбаатар Магсаржав

b)

Хонгор

c)

Эрдэнэ

35.

Дараах үсгийн дүрсийг ажиглаад, утгатай нь зөв тааруул. Зурагт буй 1-р үсгийн дүрсийн утгыг сонго.

a)

хор (атаа)

b)

хор- (үйл үг)

c)

хор (хөөнөл)

d)

хор (бодис)

e)

хор (чимээ)