Bảo tồn hoàn toàn cái cũ

Giữ lại và cải tạo những yếu tố còn phù hợp của cái cũ

Tạo ra sự vật mới hoàn toàn không liên quan đến cái cũ

Loại bỏ hoàn toàn cái cũ

Sự tồn tại đồng đều của các mặt đối lập

Sự trung hòa giữa các mặt đối lập

Sự tách biệt hoàn toàn giữa các mặt đối lập

Sự đấu tranh của các mặt đối lập dẫn đến chuyển hóa chất

Một sự chuyển hóa rất yếu, làm cho chất mới ra đời khi lượng đạt đến giới hạn nhất định

Sự thay đổi nhỏ về lượng nhưng có thể làm biến đổi toàn bộ bản chất của sự vật

Một quá trình tích lũy dần dần, liên tục làm thay đổi chất

Một hiện tượng ngẫu nhiên, không theo quy luật, xuất hiện do sự tác động đột ngột từ bên ngoài

Mức độ biến đổi ngẫu nhiên của sự vật

Sự thay đổi về chất diễn ra theo thời gian

Mối liên hệ giữa chất và lượng trong giới hạn chưa làm thay đổi chất

Giới hạn mà tại đó chất thay đổi liên tục

Tư liệu sản xuất

Phương tiện lao động

Phương thức sản xuất

Người lao động

Chỉ giữ nguyên trạng thái, không biến đổi

Tạo cân bằng động, thúc đẩy chuyển hóa chất

Làm mất đi xung đột, dừng phát triển

Tăng mâu thuẫn đến mức phá hủy sự vật

Khi không có mâu thuẫn nội tại

Khi lượng vượt quá giới hạn độ

Khi lượng biến đổi ngẫu nhiên

Khi chất giữ nguyên không đổi

Giới hạn duy trì chất cũ

Thời điểm chuyển sang chất mới

Mức biến đổi ngẫu nhiên

Nguyên nhân bên ngoài tác động

Luôn luôn thống nhất với nhau

Thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Có lúc hoàn toàn đối lập, có khi hoàn toàn thống nhất với nhau

Luôn luôn đối lập loại trừ nhau

Sở hữu về công cụ lao động

Sở hữu về tư liệu sản xuất

Sở hữu

Sở hữu về trí tuệ

Thay đổi phương tiện lao động cũ

Giảm vai trò người lao động trong sản xuất

Tăng cường quản lý hành chính nhà nước

Điều chỉnh quan hệ sản xuất phù hợp

Cách phân phối lợi ích giữa các chủ thể

Quyền lực nhà nước đối với doanh nghiệp

Số lượng công cụ lao động được sử dụng

Mức độ kỷ luật trong tổ chức sản xuất

Vì họ quyết định quan hệ sở hữu tư liệu

Vì họ trực tiếp sử dụng công cụ lao động

Vì họ là chủ thể sáng tạo, cải tiến kỹ thuật

Vì họ chịu sự quản lý của nhà nước

Phải bắt đầu từ phát triển lực lượng sản xuất, trước hết là phát triển nguồn lực người lao động.

Phải bắt đầu từ phát triển lực lượng sản xuất, đặc biệt chú trọng phát triển công cụ lao động.

Phải bắt đầu từ phát triển quan hệ sản xuất, trước hết là xác lập quan hệ tổ chức quản lý sản xuất, sau đó phát triển lực lượng sản xuất phù hợp.

Phải bắt đầu từ phát triển quan hệ sản xuất, trước hết là xác lập quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất, sau đó phát triển lực lượng sản xuất phù hợp.

Quan hệ kinh tế.

Quan hệ văn hóa.

Quan hệ tôn giáo.

Quan hệ quyền lực nhà nước.

Quan điểm văn hóa, nghệ thuật

Ý thức đạo đức

Cơ cấu kinh tế

Quan điểm chính trị

Luôn luôn diễn ra theo chiều hướng tích cực.

Tiêu cực là cơ bản còn đôi khi theo chiều hướng tích cực.

Có thể diễn ra theo chiều hướng tích cực hoặc tiêu cực.

Luôn luôn diễn ra theo chiều hướng tiêu cực.

Quan hệ giữa đời sống vật chất và đời sống tinh thần của xã hội

Quan hệ giữa kinh tế và chính trị

Quan hệ giữa vật chất và tinh thần.

Quan hệ giữa tồn tại xã hội với ý thức xã hội

Nhà nước

Văn hóa, nghệ thuật

Đạo đức

Tôn giáo

Hệ thống điện - đường - trường - trạm hiện đại

Nền sản xuất công nghiệp hóa, hiện đại hóa trình độ tiên tiến

Nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa

Nền kinh tế thị trường

Khi lực lượng sản xuất thay đổi thì quan hệ sản xuất cũng thay đổi theo

Vai trò quyết định của lực lượng sản xuất đối với quan hệ sản xuất

Vai trò quyết định của quan hệ sản xuất đối với lực lượng sản xuất

Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất tồn tại độc lập

Lợi ích người lao động được đảm bảo toàn diện ngay lập tức

Đối tượng sản xuất phát triển vượt bậc, tạo cách mạng quan hệ sản xuất

Thành tựu khoa học công nghệ áp dụng chậm chạp

Sản xuất phát triển đúng hướng, quy mô được mở rộng

Kinh tế hàng hóa nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa

Chỉ có một thành phần kinh tế duy nhất

Vận hành theo cơ chế thị trường có quản lý

Hướng tới công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Giảm vai trò của tư liệu sản xuất

Tăng số lượng lao động thủ công

Thay thế hoàn toàn quan hệ sản xuất

Tăng năng suất và hiệu quả lao động

Tri thức khoa học hệ thống

Kỹ năng công nhân hiện đại

Tăng trưởng dân số nhanh chóng

Công nghệ tích hợp liên ngành

Loại bỏ nhu cầu đào tạo

Áp lực lên tư liệu sản xuất

Giảm vai trò công nghệ khoa học

Tự động nâng cao năng suất

Một cải thiện cục bộ so với thay đổi hệ thống

Hai hình thức hoàn toàn đồng nhất

Đều chỉ tác động nhân lực giản đơn

Cả hai đều không cần tri thức khoa học

Nghiên cứu và đổi mới khoa học

Mở rộng dân số lao động

Cắt giảm đào tạo kỹ năng

Giữ nguyên mô hình tổ chức

Tri thức khoa học định hình lực lượng sản xuất

Dân số là động lực duy nhất của phát triển

Tiến bộ kỹ thuật không ảnh hưởng tổ chức xã hội

Lực lượng sản xuất không cần tái cấu trúc