NEW
Font size
WorksheetsМәтіндерді салыстыру және сөйлем мүшелерін талдау (3-сынып)
Total questions: 11
Worksheet time: 6mins
Төмендегі екі мәтінді оқып, екеуінің ортақ тақырыбын таңда. A мәтіні (ғылыми стиль): Қызыл кітапқа енген өсімдіктер – саны азайып, жойылып кету қаупі төнген өсімдік түрлері. Олар арнайы ғылыми зерттеулер негізінде тіркеледі. Бұл өсімдіктердің таралу аймағы, биологиялық ерекшелігі және жойылу себептері нақты деректер арқылы сипатталады. Ғылыми стильде жазылған мәтіндерде терминдер кең қолданылады және авторлық бағалау болмайды. Ә мәтіні (публицистикалық стиль): Қызыл кітапқа енген өсімдіктер – халқымыздың баға жетпес байлығы. Өкінішке қарай, адамдардың немқұрайдылығы салдарынан көптеген өсімдіктер жойылудың алдында тұр. Табиғатты қорғау – әрбір адал азаматтың борышы. Егер біз бүгін қамқорлық жасамасақ, ертең кеш болуы мүмкін.
Қызыл кітапқа енген өсімдіктер
Жануарлар әлемінің алуан түрлілігі
Қаланың тарихи орындары
Кітап оқу ережелері
Төмендегі сипаттамаларға сүйеніп, мәтіндердің стилін дұрыс сәйкестендірілген жұпты таңда. A мәтінінде ғылыми деректермен сипаттау басым, терминдер қолданылады; Ә мәтінінде оқырманға үндеу бар, қоғамдық ой тудырады.
A – ғылыми стиль, Ә – публицистикалық стиль
A – көркем стиль, Ә – ғылыми стиль
A – публицистикалық стиль, Ә – көркем стиль
A – көркем стиль, Ә – көркем стиль
Мәтін түрін дұрыс таңда: A мәтінінде деректер арқылы сипаттау басым; Ә мәтінінде мәселені көтеріп, ой тастау, үндеу бар.
A – сипаттау, Ә – талқылау
A – әңгімелеу, Ә – сипаттау
A – талқылау, Ә – әңгімелеу
A – әңгімелеу, Ә – талқылау
Мәтіндердің құрылымына қатысты ең дұрыс тұжырымды таңда. A мәтіні – кіріспе және негізгі бөлімнен тұрып, дерекке негізделген сипаттама береді. Ә мәтіні – кіріспе, негізгі бөлім және қорытындыдан тұрады, қорытындысында оқырманға үндеу бар.
A – кіріспе мен негізгі бөлім; Ә – кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды және үндеу бар
A – тек қорытынды бөлік; Ә – тек кіріспе бөлік
A – кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды; Ә – тек негізгі бөлім
A және Ә – екеуі де тек кіріспеден тұрады
Берілген сөйлемнен тұрлаулы мүшелерді (бастауыш пен баяндауышты) дұрыс көрсететін жұпты таңда. Сөйлем: Қызыл кітапқа енген өсімдіктер ерекше қорғауды қажет етеді.
Бастауыш – өсімдіктер, баяндауыш – қажет етеді
Бастауыш – қорғауды, баяндауыш – ерекше
Бастауыш – Қызыл кітапқа, баяндауыш – енген
Бастауыш – ерекше, баяндауыш – өсімдіктер
Берілген сөйлемдегі тұрлаусыз мүшелерді дұрыс таңда. Сөйлем: Қызыл кітапқа енген өсімдіктер ерекше қорғауды қажет етеді.
Анықтауыш – Қызыл кітапқа енген; Толықтауыш – қорғауды
Анықтауыш – өсімдіктер; Толықтауыш – қажет етеді
Анықтауыш – ерекше; Толықтауыш – енген
Анықтауыш – кітап; Толықтауыш – ерекше
Берілген сөйлемнен тұрлаулы мүшелерді (бастауыш пен баяндауышты) дұрыс көрсететін жұпты таңда. Сөйлем: Сирек өсімдіктер табиғатта аз мөлшерде кездеседі.
Бастауыш – өсімдіктер, баяндауыш – кездеседі
Бастауыш – табиғатта, баяндауыш – аз
Бастауыш – аз мөлшерде, баяндауыш – табиғатта
Бастауыш – сирек, баяндауыш – мөлшерде
Берілген сөйлемдегі тұрлаусыз мүшелерді дұрыс таңда. Сөйлем: Сирек өсімдіктер табиғатта аз мөлшерде кездеседі.
Пысықтауыш – табиғатта; Анықтауыш – сирек, аз мөлшерде
Толықтауыш – өсімдіктер; Анықтауыш – кездеседі
Пысықтауыш – сирек; Толықтауыш – табиғатта
Анықтауыш – табиғатта; Пысықтауыш – аз мөлшерде
Берілген сөйлемнен тұрлаулы мүшелерді (бастауыш пен баяндауышты) дұрыс көрсететін жұпты таңда. Сөйлем: Әрбір азамат табиғатты қорғауға жауапты.
Бастауыш – азамат, баяндауыш – жауапты
Бастауыш – табиғатты, баяндауыш – қорғауға
Бастауыш – әрбір, баяндауыш – азамат
Бастауыш – жауапты, баяндауыш – қорғауға
Берілген сөйлемдегі тұрлаусыз мүшелерді дұрыс таңда. Сөйлем: Әрбір азамат табиғатты қорғауға жауапты.
Анықтауыш – әрбір; Толықтауыш – табиғатты қорғауға
Пысықтауыш – азамат; Анықтауыш – жауапты
Толықтауыш – әрбір; Пысықтауыш – азамат
Анықтауыш – табиғатты; Толықтауыш – жауапты
Публицистикалық мәтін үлгісіндегі негізгі ойды таңда. Жауап үлгісі: Қызыл кітапқа енген өсімдіктер – табиғаттың баға жетпес қазынасы. Оларды қорғау – әрбір адал азаматтың міндеті. Егер адамдар табиғатқа жауапкершілікпен қарамаса, көптеген өсімдік түрлері жойылып кетуі мүмкін. Сондықтан біз табиғатты аялауды бүгіннен бастауымыз керек. Табиғатты қорғау – болашақ ұрпақ алдындағы үлкен жауапкершілік.
Табиғатты қорғау – әрбір азаматтың міндеті және болашақ үшін жауапкершілік
Өсімдіктер өздігінен көбейеді, сондықтан қорғаудың қажеті жоқ
Қызыл кітап тек жануарлар туралы жазылады
Табиғатты қорғау тек ғалымдардың жұмысы
