เป็นฉบับที่เก่าแก่ที่สุดในสมัยอยุธยา

มีการนำอักษรขอมมาใช้ทั้งหมด

ตัดเนื้อหาเรื่องโคลงกลบทออกเพื่อให้เข้าใจง่าย

รวมเอาหลายเรื่อง เช่น ประถม ก กา, ประถมมาลา และปทานุกรม ไว้ในเล่มเดียวกัน

ตำราที่รวบรวมคำยาก

แก้วสารพัดนึกที่นึกสิ่งใดก็สำเร็จ

อัญมณีสีแดงที่หายาก

ปัญญาที่สว่างไสวเหมือนแก้ว

การถอดรหัสและการคิดอย่างมีระบบเพื่อใช้ในการส่งสารลับ

ทักษะการนับเลขเพื่อใช้ในการค้าขาย

ทักษะการอ่านทำนองเสนาะให้ถูกต้องตามจังหวะ

ทักษะการจำตำแหน่งอักษรกลาง สูง ต่ำ

เป็นรากฐานของการศึกษาภาษาไทยที่ใช้สืบเนื่องมานานจนถึงต้นรัชกาลที่ 5

มีภาพประกอบที่สวยงามเข้าใจง่าย

เป็นวรรณคดีที่สอดแทรกความตลกขบขัน มุ่งให้เด็กอ่าน

เป็นตำราที่เน้นการฝึกพูดภาษาต่างประเทศให้คล่องแคล่ว

คำพ้องเสียง

การผันเสียงวรรณยุกต์

การใช้คำสแลง

การแต่งคำประพันธ์

พิสูจน์ได้ว่าผู้แต่งไม่ใช่พระโหราธิบดีเพียงคนเดียว

ทำให้ข้อมูลสับสนและไม่น่าเชื่อถือ

ทำให้หนังสือไม่มีมาตรฐานในการเรียนการสอน

แสดงให้เห็นถึงการสืบทอด พัฒนา และการปรับปรุงเนื้อหาให้เหมาะสมกับยุคสมัย

การบวงสรวงเทพเจ้า

อธิบายลักษณะช้างดีช้างไม่ดี

ประวัติการทำยุทธหัตถี

การกล่อมช้างที่คล้องได้

เป็นภาษาที่ใช้ในบทมนตร์และบทบวงสรวงตามตำราคชกรรมโบราณ

เพื่อให้ยากแก่การคัดลอก

กวีผู้แต่งเป็นชาวเขมร

เป็นความนิยมในการแต่งวรรณคดีสมัยอยุธยาตอนต้น

เป็นควาญช้างอาวุโส

เป็นผู้ฝึกหัดช้างเถื่อนให้เชื่อง

เป็นทหารกองหลังในการรบบนหลังช้าง

เป็นพราหมณ์ทำพิธีเกี่ยวกับช้างและปัดเสนียดจัญไร

เพื่อใช้ประกอบพิธีบวงสรวงในพิธีคชกรรม

เพื่อใช้กล่อมช้างให้หายตกใจ

เพื่อเป็นตำราสอนลักษณะช้างศุภลักษณ์

เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระมหากษัตริย์ที่รบบนหลังช้าง

ช้างเป็นสินค้าส่งออกที่สำคัญในสมัยสุโขทัย

ช้างเป็นพาหนะสำหรับไปนบพระที่อรัญญิก

ช้างเป็นยุทธพาหนะที่สำคัญในการออกศึก

ช้างเป็นเครื่องแสดงบุญญาธิการ

แสดงให้เห็นพระราชนิยมในการคล้องช้างในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ฯ

เป็นการแต่งตามจินตนาการเพื่อความบันเทิงเท่านั้น

สะท้อนความอุดมสมบูรณ์ของสัตว์ป่า

เพื่อเปรียบเทียบความสามารถของพระสมุทรโฆษกับหมอเฒ่า

คำฉันท์ดุษฎีสังเวย

สมุทรโฆษคำฉันท์

คำฉันท์คชกรรมประยูร

คำฉันท์กล่อมช้าง

ช้างตระกูลอุโบสถ

ฉัททันต์

เอราวัณ

คิรีเมขล์