Ақпраттық жүйе және оның түрлері

Front

Ақпраттық жүйе

Back

Information system

Front

Түрлері

Back

Types

Front

АҚПАРАТТЫҚ ЖҮЙЕ (INFORMATION SYSTEM) - дегеніміз не?

Back

белгілі бір түрде өзара байланысқан және қандай да бір тұтастық құрайтын элементтер (материалдық немесе идеалдық) жиынтығы.

Front

Ақпараттық жүйенің түрлері?

Back

Ақпараттық жүйелердің негізгі түрлері:

1. Басқару ақпараттық жүйелері (БАЖ)

• Басқарушылық шешімдер қабылдауға көмек береді.

• Мысалы: кәсіпорындағы қаржылық есеп жүйелері, кадрлық басқару жүйелері.

2. Операциялық ақпараттық жүйелер

• Күнделікті операцияларды орындауға бағытталған.

• Мысалы: банкоматтар жүйесі, онлайн-дүкеннің тапсырыс жүйесі.

3. Шешім қабылдауды қолдау жүйелері (ШҚҚЖ)

• Сараптамалық талдауға негізделген, менеджерлерге күрделі шешім қабылдауға көмек көрсетеді.

• Мысалы: инвестициялық жобаларды бағалау жүйесі.

4. Сараптамалық жүйелер

• Адам маманның білімін модельдеу арқылы күрделі мәселелерді шешуге арналған.

• Жасанды интеллект элементтері бар.

• Мысалы: медицинада диагноз қоюға көмектесетін жүйелер.

5. Ақпаратты-іздеу жүйелері

• Іздеу, сүзгілеу және ақпаратты жіктеу үшін қолданылады.

• Мысалы: Google, Yandex іздеу жүйелері.

6. Білім беру ақпараттық жүйелері

• Білім беру процесін автоматтандырады.

• Мысалы: Moodle, Platonus, Google Classroom.

7. Географиялық ақпараттық жүйелер (ГАЖ)

• Географиялық деректерді өңдеу және көрсету.

• Мысалы: Google Maps, QGIS, ArcGIS.

8. Кәсіпорын ресурстарын жоспарлау жүйелері (ERP – Enterprise Resource Planning)

• Кәсіпорынның барлық ресурстарын (қаржы, кадр, материалдар) біріктіріп басқару.

• Мысалы: SAP, 1C, Oracle ERP.

9. Клиенттермен қатынас жасау жүйелері (CRM – Customer Relationship Management)

• Тұтынушылармен жұмысты ұйымдастыруға көмектеседі.

• Мысалы: Salesforce, Bitrix24, Zoho CRM.

Front

Ақпараттық жүйенің негізгі компоненттері қандай?

Back

Ақпараттық жүйе келесі компоненттерден тұрады:

• Адамдар (пайдаланушылар, әкімгерлер),

• Бағдарламалық қамтамасыз ету (software),

• Аппараттық құралдар (hardware),

• Мәліметтер (data),

• Процестер немесе технологиялар (procedures).

Front

Ақпараттық жүйелердің негізгі қызметтері қандай?

Back

Қызметтері:

• Мәліметтерді енгізу,

• Мәліметтерді сақтау,

• Өңдеу және талдау,

• Ақпаратты шығару және тарату.

Front

Ақпараттық жүйелерді қай салаларда қолдануға болады?

Back

Қолдану салалары:

• Білім беру,

• Денсаулық сақтау,

• Қаржы және банк,

• Өнеркәсіп және өндіріс,

• Мемлекеттік басқару,

• Көлік және логистика.

Front

Ақпараттық жүйенің артықшылықтары қандай?

Back

Артықшылықтары:

• Жылдамдық және тиімділік,

• Ақпараттың дәлдігі,

• Шешім қабылдаудың сапасын арттыру,

• Құжат айналымын автоматтандыру.

Front

Ақпараттық жүйе мен деректер базасының айырмашылығы неде?

Back

Деректер базасы — ақпаратты сақтау құралы, ал ақпараттық жүйе — деректер базасымен жұмыс істейтін кеңірек жүйе, ол қосымша құралдар мен процестерді қамтиды.

Front

Ақпараттық жүйе қауіпсіздігін қалай қамтамасыз етуге болады?

Back

Негізгі жолдары:

• Құпия сөздер мен аутентификация,

• Шифрлау технологиялары,

• Қосалқы көшірме (backup),

• Қауіпсіздік саясаты және қызметкерлерді оқыту.