Тарих 160-210

Front

161. Мемлекеттік рәміздердің қабылдануы

Back

Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан мемлекеттік бірегейлікті нығайту үшін рәміздерді бекітті. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы мен Елтаңбасы 1992 жылғы 4 маусымда қабылданды: Тудың авторы – Шәкен Ниязбеков, ал Елтаңбаның авторлары – Жандарбек Мәлібеков және Шот-Аман Уәлиханов. Википедия+2Государственные услуги Казахстана+2 Мемлекеттік Әнұран тәуелсіз Қазақстан тарихында екі рет қабылданды: 1992 жылы және 2006 жылы; 2006 жылдан бастап «Менің Қазақстаным» әні жаңа Әнұран ретінде бекітілді. Ассамблея+2Википедия+2 Рәміздер елдің егемендігін, ортақ құндылықтарын және азаматтық бірлігін айқындайтын маңызды мемлекеттік белгілерге айналды

Front

162. Егемендік жолындағы қиындықтар: экономикалық дағдарыс, әлеуметтік қиындықтар, өмір сүру деңгейінің төмендеуі, жұмыссыздық пен қылмыстың өсуі.

Back

Егемендіктің алғашқы жылдары Қазақстан үшін өте ауыр өтпелі кезең болды. Дәрісте 1991 жылғы желтоқсанда әлеуметтік қолдау шаралары қабылданғанымен, қымбатшылықтың күн сайын өсуі халық тұрмысын толық қамтамасыз ете алмағаны, қоғамда ертеңгі күнге сенімнің төмендегені айтылады.

Қаз.тарихы УМКД 24-25 (2)

Нарықтық қатынасқа көшу кезінде өндірістің құлдырауы, жұмыссыздықтың артуы және әлеуметтік теңсіздік күшейді. Осы кезеңде экономикалық егемендіктің белгісі ретінде ұлттық валюта – теңге 1993 жылғы 15 қарашада айналымға енгізілді. Национальный Банк Жалпы алғанда, реформалар ұзақ мерзімді тәуелсіз дамуға жол ашқанымен, қысқа мерзімде өмір сүру деңгейінің төмендеуі мен әлеуметтік қиындықтармен қатар жүрді.

Front

163. Мемлекеттік тәуелсіздікті жариялау. ҚР Мемлекеттік құрылымы мен саяси жүйесін құру.

Back

Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздігі 1991 жылғы 16 желтоқсанда Жоғарғы Кеңестің сессиясында қабылданған «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Заңмен жарияланды. Заңда Қазақстан тәуелсіз мемлекет екені, өз жеріне және ұлттық байлығына толық иелік ететіні, ішкі және сыртқы саясатты дербес жүргізетіні нақты бекітілді.

Қаз.тарихы УМКД 24-25 (2)

Тәуелсіздікпен бірге елде саяси жүйені қалыптастыру басталды: мемлекеттік институттарды жаңарту, заңнаманы қайта құру, саяси партиялар мен тәуелсіз БАҚ дамуына жағдай жасау бағыттары алға шықты.

Қаз.тарихы УМКД 24-25 (2)

Кейін бұл үдерістер конституциялық реформалармен, билік тармақтарын айқындаумен және президенттік басқару моделінің орнығуымен толықты.

Front

164. Қазақстан Республикасының рәміздерін бекіту-герб, әнұран, ту.

Back

Қазақстанның мемлекеттік рәміздері егемен мемлекеттің құқықтық және рухани негізін айқындайды. Мемлекеттік Ту мен Елтаңба 1992 жылғы 4 маусымда бекітілді: Туды Шәкен Ниязбеков жасаған, ал Елтаңба шаңырақ, тұлпар, жұлдыз бейнелері арқылы ортақ үй, бірлік және болашақ идеяларын көрсетеді. Википедия+2Государственные услуги Казахстана+2 Мемлекеттік Әнұран тәуелсіз Қазақстанда екі рет қабылданды: 1992 жылғы Әнұран 2006 жылы жаңартылып, «Менің Қазақстаным» ресми Әнұран болды (әні – Шәмші Қалдаяқов, сөзі – Жұмекен Нәжімеденов, мәтініне Н. Назарбаев редакциялық өзгеріс енгізгені көрсетіледі). Википедия+2Премьер-министр Казахстана+2 Рәміздер елдің тәуелсіздігін бекітіп, азаматтық тұтастықты күшейтеді.

Front

165. «Невада-Семей» антиядролық қозғалысы. Семей ядролық полигонының жабылуы.

Back

Дәрісте «Невада–Семей» ядролық қаруға қарсы қозғалысы ұлттық сананың оянуының айқын көрінісі ретінде сипатталады: 1989 жылғы ақпанда қозғалыс бастамасы көтеріліп, оны ақын әрі қоғам қайраткері Олжас Сүлейменов басқарғаны айтылған. Қаз.тарихы УМКД 24-25 (2) Қозғалыс қысымымен 1989 жылы жоспарланған 18 жарылыстың 11-і тоқтатылғаны дәрісте нақты көрсетіледі. Қаз.тарихы УМКД 24-25 (2) Wikipedia және тарихи деректер бойынша Семей ядролық сынақ полигоны 1991 жылғы 29 тамызда жабылды. Википедия+1 Бұл оқиға Қазақстанның антиядролық бағытын күшейтіп, экологиялық қауіпсіздік пен адам құқығы мәселелерін халықаралық деңгейге шығаруға ықпал етті.

Front

166. Қауіпсіздік мәселелері контекстіндегі Қазақстанның конфессиялық саясаты

Back

Қазақстанның конфессиялық саясаты ұлттық қауіпсіздікпен тығыз байланысты: мақсат – діни еркіндікті сақтай отырып, қоғамдағы тұрақтылық пен келісімді нығайту. 1995 жылғы Конституция Қазақстанды зайырлы мемлекет ретінде орнықтырады, бұл дін мен мемлекеттің бөлінгенін білдіреді. Refworld+1 Діни қызметті құқықтық реттеу үшін 2011 жылғы «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» заң қабылданып, онда ар-ождан бостандығы, дінаралық татулық пен төзімділік қағидалары атап көрсетілген. Адалет+1 Сонымен бірге Қазақстанда әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съезі алғаш рет 2003 жылғы 23–24 қыркүйекте Астанада өткізілді, бұл халықаралық деңгейде диалог пен тұрақтылық идеясын күшейтті.

Front

167. ҚР халқының этникалық құрамы 1999, 2009, 2021 жылдардағы Ұлттық санақ нәтижелері бойынша салыстырмалы талдау жасаңыз.

Back

1999–2021 жылдар аралығында Қазақстанның этнодемографиялық құрылымында қазақтардың үлесі тұрақты өсті, ал орыстардың үлесі азайды. Wikipedia-дегі санақ кестесіне сәйкес, 1999 жылы қазақтар 53,40%, орыстар 29,96% болды; 2009 жылы қазақтар 63,07%, орыстар 23,70%; 2021 жылы қазақтар 70,35%, орыстар 15,54% көрсеткен. Википедия 2021 жылғы Ұлттық санақ бойынша Қазақстан халқы 19 186 015 адам болғаны ресми статистикада беріледі. Нацстат РК+1 Бұл өзгерістерге табиғи өсім айырмашылығы, көші-қон үдерістері және урбанизация сияқты факторлар әсер етті. Сонымен қатар өзбек, ұйғыр және өзге этностардың үлесі біртіндеп артқан үрдіс байқалады.

Front

168. «Қазақстан-2030», «Қазақстан-2050» Стратегиялары

Back

Дәрісте Қазақстан ТМД кеңістігінде ұзақ мерзімді даму стратегиясын ерте таңдаған елдердің бірі екені айтылып, 1997 жылғы 11 қазанда «Қазақстан–2030» стратегиясы қабылданғаны көрсетілген. Қаз.тарихы УМКД 24-25 (2) Wikipedia бойынша «Қазақстан–2030» стратегиясында 7 ұзақ мерзімді басымдық белгіленген, оның ішінде ұлттық қауіпсіздік, ішкі тұрақтылық, экономикалық өсу сияқты бағыттар бар. Википедия+1 Ал «Қазақстан–2050» стратегиясы 2012 жылғы желтоқсанда Президенттің Жолдауында ұсынылып, негізгі мақсат ретінде Қазақстанды әлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына қосу міндетін қойды. Акорда+1 Екі стратегия да мемлекеттік жоспарлау, қауіпсіздік және әлеуметтік-экономикалық модернизацияны бір арнаға түсіруге бағытталды.

Front

169. Қазақстан Республикасының «Тіл туралы», «Мәдениет туралы» заңдары және олардың мағынасы

Back

Тіл мен мәдениет туралы заңдар – ұлттық бірегейлік пен қоғамдық келісімді нығайтатын негізгі құқықтық тетіктер. Дәрісте 1989 жылғы қыркүйекте «Қазақ КСР-нің тіл туралы заңы» қабылданып, қазақ тіліне мемлекеттік тіл мәртебесі берілгені ерекше оқиға ретінде көрсетіледі. Қаз.тарихы УМКД 24-25 (2) Бұл заң мемлекеттік басқару, білім беру және қоғамдық коммуникациядағы тіл саясатының негізін қалады. Қазақстанның тәуелсіз кезеңінде «Мәдениет туралы» заң мәдени мұраны қорғау, мәдени ұйымдардың қызметін қолдау, мәдени құндылықтарды дамыту қағидаларын бекітеді; WIPO Lex дерегі бойынша «Мәдениет туралы» заң 2006 жылғы 15 желтоқсанда қабылданған (№207). WIPO+1 Осы екі заң қоғамның рухани тұтастығын сақтауға және мемлекет құраушы құндылықтарды орнықтыруға қызмет етеді.

Front

170. 1995 жылғы Конституция бойынша Қазақстан өзін «унитарлы, демократиялық, құқықтық, зайырлы және әлеуметтік мемлекет» ретінде бекітуі

Back

1995 жылғы Конституция Қазақстанның мемлекеттік-құқықтық келбетін айқындаған негізгі құжат болды. Дәрісте жаңа Конституцияның құқықтық мемлекет құруға бағдарланғаны, оның кіріспесінде Қазақстан өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтыратыны нақты жазылғаны көрсетіледі. Қаз.тарихы УМКД 24-25 (2) Сондай-ақ Конституцияда мемлекеттік биліктің заң шығарушы, атқарушы және сот тармақтарына бөлінетіні және Қазақстанның президенттік республика екені белгіленген. Қаз.тарихы УМКД 24-25 (2) Халықаралық құқықтық мәтіндерде де (Конституцияның ресми аудармалары) 1-бапта осы қағида қайталанады. Refworld «Унитарлы» сипат – ел аумағының тұтастығын, ал «әлеуметтік мемлекет» қағидасы азаматтардың құқықтары мен әлеуметтік кепілдіктерін қорғау бағытын білдіреді.