Anlamına Göre Fiiller

Türkçe

Dildeki kelimeleri isimler ve fiiller olarak ikiye ayırabiliriz. İsimler herhangi bir varlığın ya da kavramın karşılığı iken fiiller onların yaptığı ya da başına gelen her şeydir. 

Mesela "bıçak" bir nesnenin ismi iken kesmek o nesnenin yaptığı bir şeydir.

İsim mi Fiil mi?

Bir kelimenin isim mi yoksa fiil mi olduğunu kelimenin anlamından çıkarmak mümkün ancak pratik bir yöntem olarak kelimeye -mak/-mek mastar ekini getirerek de kelimenin türünü anlayabiliriz.

Örnek

"elma, uçak, silgi, kork, dön, bul" kelimelerinden hangileri fiildir? 

Cevap

elmamak, uçakmak, silgimek
korkmak, dönmek, bulmak

Fiilleri anlamlarına göre üçe ayrırıyoruz:

1- İş (kılış)
2-Durum
3-Oluş

İş (Kılış) Fiilleri

Eylemin bir nesneyle etkileşime geçtiği, bir nesneyi etkilediği fiillerdir. Bu tip fiiller nesneye muhtaçtır. "Ne, neyi, kimi?" sorularından birine cevap vardır.


Örnek: Arabayı yıkadım. Eylem yıkamak,peki bu eylemden etkilenen şey ne? Araba. Neyi yıkadım, arabayı yıkadım.

Multiple Choice

Hangi cümledeki fiil iş fiilidir?

• Sabaha kadar uyudum.

• Meyveler hızlı olgunlaştı.

• Tüm gün ağladım.

• Yumurtayı yere düşürdüm.

Durum Fiileri

Herhangi bir nesneyi etkileyemeyen, belli bir durumu yansıtan fiillerdir. Nesne alamazlar. "Ne, neyi, kimi?" soruları cevapsız kalır.

"Bütün gün uyudum." cümlesinde uyumak fiili bir durumu anlatır, bir nesneyi etkilemez. Ne uyudum, neyi uyudum? soruları cevapsız kalır.

Multiple Choice

Hangi cümledeki fiil durum fiilidir?

• Elmaları toplamayı unutma.

• Çöpten çıkan kediyi görünce çok korktum.

• Kardeşimin boyu çok uzamış.

• Lütfen yemeği ısıt.

Oluş Fiilleri

Zaman içerisinde, kendiliğinden gerçekleşen fiillerdir.  

Multiple Choice

Aşağıdaki altı çizili fiillerden hangisi oluş bildirmektedir?

• Babam eve bir elektrikçi çağırmış.

• Evine yeni bir bilgisayar almış.

• Kardeşim bu sabah çok geç uyandı.

• Sulamayınca bütün çiçekler solmuş.

Open Ended

Bu dersten aklınızda kalan üç şeyi yazınız.